Haşmet SARIGÜL
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
Research Subjects
Research Interests
Haşmet SARIGÜL has a total of 4 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
Hakan Eren Şengelen
Istanbul Esenyurt University, Turkey
2 shared publications- Sudi Apak
Istanbul Esenyurt University
2 shared publications - Hakan Eren Sengelen
İstanbul Arel Üniversitesi
1 shared publication - Tuğba KOYUNCU
Istanbul Esenyurt University, Turkey
1 shared publication
Latest Publications
- 20 October 2026
- Published by Izmir Iktisat Dergisi in İzmir İktisat Dergisi
- Vol. 41 (4) , 1259-1281
The Role of Financial and International Trade Factors in Türkiye's Renewable Energy Trajectory: An ARDL Bounds Test Analysis
This study investigates the macro–financial determinants of renewable energy deployment in Türkiye using quarterly data from 2010 to 2024 and applying the ARDL methodology, which is suitable for mixed integration orders. The findings reveal that trade openness has a persistent negative effect on the share of renewables in electricity generation, contradicting expectations of technology transfer and highlighting trade–induced fossil fuel dependence. Conversely, gross capital flows and the net international investment position positively influence renewable energy in the long-run, emphasizing the crucial role of external financing in capital–intensive sectors. However, domestic financial indicators—private sector credit and stock market capitalization—do not exhibit significant long–term effects, reflecting inefficiencies in Türkiye's financial markets regarding green investments. Private debt securities demonstrate a marginally positive impact. In the short-run, both gross capital flows and stock market capitalization significantly boost renewable energy deployment, though these effects appear temporary and sensitive to financial volatility. This study contributes to the literature by linking macro–financial variables with renewable energy dynamics in an emerging market context. Policy implications include aligning trade and financial policies with climate objectives, expanding green financial instruments, and strengthening institutional frameworks to support a sustainable and resilient energy transition in Türkiye.
- 20 October 2026
- Published by Izmir Iktisat Dergisi in İzmir İktisat Dergisi
- Vol. 41 (4) , 1259-1281
The Role of Financial and International Trade Factors in Türkiye's Renewable Energy Trajectory: An ARDL Bounds Test Analysis
This study investigates the macro–financial determinants of renewable energy deployment in Türkiye using quarterly data from 2010 to 2024 and applying the ARDL methodology, which is suitable for mixed integration orders. The findings reveal that trade openness has a persistent negative effect on the share of renewables in electricity generation, contradicting expectations of technology transfer and highlighting trade–induced fossil fuel dependence. Conversely, gross capital flows and the net international investment position positively influence renewable energy in the long-run, emphasizing the crucial role of external financing in capital–intensive sectors. However, domestic financial indicators—private sector credit and stock market capitalization—do not exhibit significant long–term effects, reflecting inefficiencies in Türkiye's financial markets regarding green investments. Private debt securities demonstrate a marginally positive impact. In the short-run, both gross capital flows and stock market capitalization significantly boost renewable energy deployment, though these effects appear temporary and sensitive to financial volatility. This study contributes to the literature by linking macro–financial variables with renewable energy dynamics in an emerging market context. Policy implications include aligning trade and financial policies with climate objectives, expanding green financial instruments, and strengthening institutional frameworks to support a sustainable and resilient energy transition in Türkiye.
- 21 June 2024
- Published by İstanbul Esenyurt Üniversitesi in İstanbul Esenyurt Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi
- Vol. 4 (1) , 49-67
TÜRKİYE'NİN KREDİ TEMERRÜT TAKASI PRİMİNİN BANKACILIK SEKTÖRÜ KAYNAKLI BELİRLEYİCİLERİ
Bu çalışmada ülke temerrüt takası priminin Türk bankacılık sektörüne ait bir dizi gösterge ile bağlantıları araştırılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişki dağıtılmış otoregresif sınır testi yaklaşımına başvurulmak suretiyle analiz edilmiştir. 2009Q1–2023Q2 dönemindeki üçer aylık verilerle gerçekleştirilen araştırmanın tahmin sonuçları; sektörün yabancı para likidite karşılama oranındaki artışların kısa dönemde, sermaye yeterliliğindeki yükselişlerin ise hem kısa hem de uzun dönemde ülke temerrüt takası primlerini düşürdüğünü göstermektedir. Sektörün aktif toplamının gayri safi yurtiçi hasılaya oranındaki yükselişler uzun dönemde, net döviz pozisyonunun toplam özkaynaklara oranındaki artışlar her iki dönemde de ülke temerrüt takası primlerinin yükselmesine neden olmaktadır. Bulgular, ülke riski açısından bankacılık sektörünün önemini teyit etmektedir.
- 21 June 2024
- Published by İstanbul Esenyurt Üniversitesi in İstanbul Esenyurt Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi
- Vol. 4 (1) , 49-67
TÜRKİYE'NİN KREDİ TEMERRÜT TAKASI PRİMİNİN BANKACILIK SEKTÖRÜ KAYNAKLI BELİRLEYİCİLERİ
Bu çalışmada ülke temerrüt takası priminin Türk bankacılık sektörüne ait bir dizi gösterge ile bağlantıları araştırılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişki dağıtılmış otoregresif sınır testi yaklaşımına başvurulmak suretiyle analiz edilmiştir. 2009Q1–2023Q2 dönemindeki üçer aylık verilerle gerçekleştirilen araştırmanın tahmin sonuçları; sektörün yabancı para likidite karşılama oranındaki artışların kısa dönemde, sermaye yeterliliğindeki yükselişlerin ise hem kısa hem de uzun dönemde ülke temerrüt takası primlerini düşürdüğünü göstermektedir. Sektörün aktif toplamının gayri safi yurtiçi hasılaya oranındaki yükselişler uzun dönemde, net döviz pozisyonunun toplam özkaynaklara oranındaki artışlar her iki dönemde de ülke temerrüt takası primlerinin yükselmesine neden olmaktadır. Bulgular, ülke riski açısından bankacılık sektörünün önemini teyit etmektedir.
- Open Access
- 19 February 2024
- Published by Yonetim ve Ekonomi Arastirmalari Dergisi - Journal of Management and Economics Research in Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi
- Vol. 22 (1) , 1-23
THE IMPACT OF TRADE OPENNESS ON INCOME INEQUALITY IN THE FORMER CENTRALLY PLANNED MIDDLE–INCOME ECONOMIES
This study investigates the association between trade openness and income inequality in the former centrally planned middle–income economies over the period 1994–2019. Apart from the full sample, the EU member or candidate middle–income Balkan economies, and the middle–income CIS countries subsamples were used in estimations as benchmark. Foreign direct investment, inflation, government expenditures and gross fixed capital formation control variables are incorporated into the PMG–ARDL model used in the study. Although some individual country or a few panel studies in the literature have investigated the relationship between trade openness and income inequality, to the best of our knowledge, none have examined these issues focusing on the middle–income post-communist economies and its subgroups particularly. The PMG estimation results for the sample including the middle–income Balkan economies reveal that within 1% increase of trade openness, income inequality worsens by 0.27. We suggest these countries to strengthen their income redistribution strategies while pursuing policies that promote integration into the global market.
- 19 February 2024
- Published by Yonetim ve Ekonomi Arastirmalari Dergisi - Journal of Management and Economics Research in Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi
- Vol. 22 (1) , 1-23
Open AccessTHE IMPACT OF TRADE OPENNESS ON INCOME INEQUALITY IN THE FORMER CENTRALLY PLANNED MIDDLE–INCOME ECONOMIES
This study investigates the association between trade openness and income inequality in the former centrally planned middle–income economies over the period 1994–2019. Apart from the full sample, the EU member or candidate middle–income Balkan economies, and the middle–income CIS countries subsamples were used in estimations as benchmark. Foreign direct investment, inflation, government expenditures and gross fixed capital formation control variables are incorporated into the PMG–ARDL model used in the study. Although some individual country or a few panel studies in the literature have investigated the relationship between trade openness and income inequality, to the best of our knowledge, none have examined these issues focusing on the middle–income post-communist economies and its subgroups particularly. The PMG estimation results for the sample including the middle–income Balkan economies reveal that within 1% increase of trade openness, income inequality worsens by 0.27. We suggest these countries to strengthen their income redistribution strategies while pursuing policies that promote integration into the global market.
- Open Access
- 1 January 2024
- Published by Sosyoekonomi in Sosyoekonomi
- Vol. 32 (61) , 97-123
Financial Literacy Gender Gap: A Meta-Analysis
Several studies around the world identify a gender gap in financial literacy against women regardless of age, education level, and socioeconomic status. Although gender is included as one of the variables in many studies focusing on Türkiye, as far as we know, none of them particularly has examined the gender difference. This paper integrates the outputs of these studies in terms of gender and combines them into one measure by conducting meta-analysis techniques. The results reveal a gender gap in financial literacy among women. Financial literacy is essential for women who mostly experience the gender pay gap, face more significant employment interruption challenges and tend to live longer than men. Given those issues, this study highlights implementing inclusive education policies and establishing comprehensive, long-term education programs to improve women’s financial literacy.
- 1 January 2024
- Published by Sosyoekonomi in Sosyoekonomi
- Vol. 32 (61) , 97-123
Open AccessFinancial Literacy Gender Gap: A Meta-Analysis
Several studies around the world identify a gender gap in financial literacy against women regardless of age, education level, and socioeconomic status. Although gender is included as one of the variables in many studies focusing on Türkiye, as far as we know, none of them particularly has examined the gender difference. This paper integrates the outputs of these studies in terms of gender and combines them into one measure by conducting meta-analysis techniques. The results reveal a gender gap in financial literacy among women. Financial literacy is essential for women who mostly experience the gender pay gap, face more significant employment interruption challenges and tend to live longer than men. Given those issues, this study highlights implementing inclusive education policies and establishing comprehensive, long-term education programs to improve women’s financial literacy.
- Open Access
- 1 January 2024
- Published by Maliye Finans Yazilari in Maliye Finans Yazıları
- No. 121,p. 51-69
Türk Bankacılık Sektöründe Çeşitlendirme ve Risk: Mevduat Bankaları İçin Dinamik Panel Veri Analizi
Bu çalışmada varlık, gelir ve fon kaynaklarının çeşitlendirilmelerinin bir dizi bankaya özgü değişkenle birlikte Türkiye ’de faaliyet gösteren bankalarının risk düzeyleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi tahmincileri kullanıldığı çalışmada yirmi mevduat bankasının 2005-2021 dönemi yıllık verilerine başvurulmuştur. Gerçekleştirilen dinamik panel veri analizinin bulguları varlık ve fon kaynakları çeşitlendirmelerinin çalışmada bankaların risk göstergesi olarak kullanılan Z-skorları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı pozitif etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bir diğer ifadeyle varlık ve fon kaynaklarının çeşitlendirilmesi bankaların risk düzeylerini düşürmektedir. Gelir çeşitlendirmesinin ise mevduat bankalarının finansal sıkıntıya düşme olasılıkları üzerinde anlamlı bir etkisi belirlenememiştir.
- 1 January 2024
- Published by Maliye Finans Yazilari in Maliye Finans Yazıları
- No. 121,p. 51-69
Open AccessTürk Bankacılık Sektöründe Çeşitlendirme ve Risk: Mevduat Bankaları İçin Dinamik Panel Veri Analizi
Bu çalışmada varlık, gelir ve fon kaynaklarının çeşitlendirilmelerinin bir dizi bankaya özgü değişkenle birlikte Türkiye ’de faaliyet gösteren bankalarının risk düzeyleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi tahmincileri kullanıldığı çalışmada yirmi mevduat bankasının 2005-2021 dönemi yıllık verilerine başvurulmuştur. Gerçekleştirilen dinamik panel veri analizinin bulguları varlık ve fon kaynakları çeşitlendirmelerinin çalışmada bankaların risk göstergesi olarak kullanılan Z-skorları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı pozitif etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bir diğer ifadeyle varlık ve fon kaynaklarının çeşitlendirilmesi bankaların risk düzeylerini düşürmektedir. Gelir çeşitlendirmesinin ise mevduat bankalarının finansal sıkıntıya düşme olasılıkları üzerinde anlamlı bir etkisi belirlenememiştir.
- Open Access
- 1 January 2024
- Published by National Library of Serbia in Panoeconomicus
- Vol. 71 (3) , 345-371
Economic growth, energy consumption, and trade openness nexus: Evidence from net energy importing middle-income countries
The study explores both the long- and short-run liaisons between three conceptual dimensions: economic growth, energy consumption, and trade openness in 29 net energy importing middle-income economies using annual data from 1990 to 2019. We hereby assess ARDL models which examine the long-run links by integrations in between these three conceptual variables, and additionally Dumitrescu-Hurlin and Granger causality tests for panel and individual country models, respectively. For panel country samples, we reveal bidirectional causality connection between trade openness and economic growth along with unidirectional causalities from economic growth to energy consumption and from energy consumption to trade openness in the short-run. Bidirectional positive feedback relationships stand between economic growth - energy consumption and trade openness - energy consumption in the full sample and the upper middle-middle economies subsample in the long-run. Findings for individual country estimations reveal significant long-run relationships between energy consumption and economic growth in 12, energy consumption and trade openness in 6, and economic growth and trade openness in 9 of the middle-income economies examined.
- 1 January 2024
- Published by National Library of Serbia in Panoeconomicus
- Vol. 71 (3) , 345-371
Open AccessEconomic growth, energy consumption, and trade openness nexus: Evidence from net energy importing middle-income countries
The study explores both the long- and short-run liaisons between three conceptual dimensions: economic growth, energy consumption, and trade openness in 29 net energy importing middle-income economies using annual data from 1990 to 2019. We hereby assess ARDL models which examine the long-run links by integrations in between these three conceptual variables, and additionally Dumitrescu-Hurlin and Granger causality tests for panel and individual country models, respectively. For panel country samples, we reveal bidirectional causality connection between trade openness and economic growth along with unidirectional causalities from economic growth to energy consumption and from energy consumption to trade openness in the short-run. Bidirectional positive feedback relationships stand between economic growth - energy consumption and trade openness - energy consumption in the full sample and the upper middle-middle economies subsample in the long-run. Findings for individual country estimations reveal significant long-run relationships between energy consumption and economic growth in 12, energy consumption and trade openness in 6, and economic growth and trade openness in 9 of the middle-income economies examined.
- Open Access
- 26 December 2023
- Published by Muhasebe ve Finansman Dergisi in Muhasebe ve Finansman Dergisi
- No. 101,p. 91-108
Türkiye'nin Kredi Temerrüt Takas Primlerinin Merkez Bankası Başkanı Değişimlerine Tepkisi: Bir Olay Çalışması
Bu çalışmada, Haziran 2017 – Ağustos 2023 döneminde gerçekleşen TCMB başkanı değişimleri ile Türkiye’nin kredi temerrüt takası (credit default swap – CDS) primleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Ülke CDS’lerinde anormal prim değişimi ortaya çıkıp çıkmadığını analiz etmek için olay çalışması yöntemine başvurulmuştur. Olay öncesi ve sonrası dönemler arasındaki anormal prim farkları; normal dağılım gösteren serilerde bağımsız örneklem t–testi ve normal dağılıma uymayan serilerde Mann–Whitney U yöntemleri ile belirlenmiştir. Bulgular ilk üç merkez bankası değişiminde olay öncesi ve sonrası dönemler arasında anormal prim açısından istatistiksel olarak anlamlı ilişki olmadığını ortaya koymuştur. Dördüncü başkan değişiminde ise olay öncesi ve sonrası on günlük dönemler arasında anormal primde azalış yönünde istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Oynaklığın belirlenmesinde ise genelleştirilmiş otoregresif koşullu değişen varyans (generalized autoregressive conditional heteroskedasticity – GARCH) yaklaşımına başvurulmuştur. Olay sonrası ve öncesi dönemler arasındaki oynaklık farklılıklarının tespit edilebilmesi amacıyla modellere kukla değişkenler eklenmiştir. GARCH (p,q) modellerinden elde edilen bulgular ikinci ve üçüncü merkez bankası başkanı değişimlerinde 10, 20 ve 30 günlük olay sonrası dönemlerin tamamında oynaklıkta artış olduğunu göstermektedir. Birinci ve dördüncü merkez bankası değişimlerinden sonraki her üç dönemde de oynaklık azalmıştır.
- 26 December 2023
- Published by Muhasebe ve Finansman Dergisi in Muhasebe ve Finansman Dergisi
- No. 101,p. 91-108
Open AccessTürkiye'nin Kredi Temerrüt Takas Primlerinin Merkez Bankası Başkanı Değişimlerine Tepkisi: Bir Olay Çalışması
Bu çalışmada, Haziran 2017 – Ağustos 2023 döneminde gerçekleşen TCMB başkanı değişimleri ile Türkiye’nin kredi temerrüt takası (credit default swap – CDS) primleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Ülke CDS’lerinde anormal prim değişimi ortaya çıkıp çıkmadığını analiz etmek için olay çalışması yöntemine başvurulmuştur. Olay öncesi ve sonrası dönemler arasındaki anormal prim farkları; normal dağılım gösteren serilerde bağımsız örneklem t–testi ve normal dağılıma uymayan serilerde Mann–Whitney U yöntemleri ile belirlenmiştir. Bulgular ilk üç merkez bankası değişiminde olay öncesi ve sonrası dönemler arasında anormal prim açısından istatistiksel olarak anlamlı ilişki olmadığını ortaya koymuştur. Dördüncü başkan değişiminde ise olay öncesi ve sonrası on günlük dönemler arasında anormal primde azalış yönünde istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Oynaklığın belirlenmesinde ise genelleştirilmiş otoregresif koşullu değişen varyans (generalized autoregressive conditional heteroskedasticity – GARCH) yaklaşımına başvurulmuştur. Olay sonrası ve öncesi dönemler arasındaki oynaklık farklılıklarının tespit edilebilmesi amacıyla modellere kukla değişkenler eklenmiştir. GARCH (p,q) modellerinden elde edilen bulgular ikinci ve üçüncü merkez bankası başkanı değişimlerinde 10, 20 ve 30 günlük olay sonrası dönemlerin tamamında oynaklıkta artış olduğunu göstermektedir. Birinci ve dördüncü merkez bankası değişimlerinden sonraki her üç dönemde de oynaklık azalmıştır.
- 26 July 2023
- Published by Sosyoekonomi in Sosyoekonomi
- Vol. 31 (57) , 255-282
Dolarizasyonun Türkiye’de Faaliyet Gösteren Kamusal Sermayeli Mevduat Bankalarında Kârlılığa Etkisi
Bu çalışmada Türkiye’de finansal sistem üzerinde önemli etkileri ve ağırlığı olan kamusal sermayeli mevduat bankalarında dolarizasyon ile kârlılık arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada Halkbank, Vakıfbank ve Ziraat Bankasının 2005-2021 dönemine ait üçer aylık dönemsel verileri kullanılmıştır. Çalışmada literatürde ilk kez mevduat dolarizasyonu, bilanço içi para birimi uyumsuzluğu ve yabancı para türev ürünler olmak üzere dolarizasyon bağıntılı üç değişken birlikte ele alınmıştır. ARDL sınır testi yaklaşımı ile elde edilen bulgular her üç değişkenin de kamusal sermayeli mevduat bankalarında kârlılık üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu etkilerin yönleri bankalar arasında ve kısa-uzun dönem ayırımında farklılık göstermektedir.
- 26 July 2023
- Published by Sosyoekonomi in Sosyoekonomi
- Vol. 31 (57) , 255-282
Dolarizasyonun Türkiye’de Faaliyet Gösteren Kamusal Sermayeli Mevduat Bankalarında Kârlılığa Etkisi
Bu çalışmada Türkiye’de finansal sistem üzerinde önemli etkileri ve ağırlığı olan kamusal sermayeli mevduat bankalarında dolarizasyon ile kârlılık arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada Halkbank, Vakıfbank ve Ziraat Bankasının 2005-2021 dönemine ait üçer aylık dönemsel verileri kullanılmıştır. Çalışmada literatürde ilk kez mevduat dolarizasyonu, bilanço içi para birimi uyumsuzluğu ve yabancı para türev ürünler olmak üzere dolarizasyon bağıntılı üç değişken birlikte ele alınmıştır. ARDL sınır testi yaklaşımı ile elde edilen bulgular her üç değişkenin de kamusal sermayeli mevduat bankalarında kârlılık üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu etkilerin yönleri bankalar arasında ve kısa-uzun dönem ayırımında farklılık göstermektedir.
- 17 April 2023
- Published by Muhasebe ve Finansman Dergisi in Muhasebe ve Finansman Dergisi
- No. 98,p. 43-62
Entelektüel Sermayenin Ticari Bankalarda Kârlılığa Etkisi: Türk Bankacılık Sektöründen Kanıtlar
Bu çalışmanın amacı Türkiye’de faaliyet gösteren ticari bankalarda entelektüel sermaye ve kârlılık arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bankaların entelektüel sermaye düzeylerinin ölçülmesinde katma değer katsayısı modeline başvurulmuştur. Entelektüel katma değer katsayısı ile bileşenlerinin bankaların kârlılık düzeyleri üzerindeki etkileri ise Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi tahmincileri kullanmak suretiyle araştırılmıştır. 2005–2021 dönemi yıllık verilerine dayalı olarak gerçekleştirilen dinamik panel veri analizinin bulguları entelektüel sermaye etkinliğinin ticari bankaların hem aktif hem de özsermaye kârlılıkları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı pozitif etkisinin olduğunu göstermektedir. Entelektüel sermaye bileşenlerine dayalı olarak ölçüldüğünde ise kullanılan sermaye ve insan sermayesi etkinlik katsayılarının bankaların kârlılık göstergelerini olumlu yönde etkilediği görülmektedir. Diğer taraftan, yapısal sermaye etkinlik katsayısının kârlılık üzerindeki etkisi negatiftir.
- 17 April 2023
- Published by Muhasebe ve Finansman Dergisi in Muhasebe ve Finansman Dergisi
- No. 98,p. 43-62
Entelektüel Sermayenin Ticari Bankalarda Kârlılığa Etkisi: Türk Bankacılık Sektöründen Kanıtlar
Bu çalışmanın amacı Türkiye’de faaliyet gösteren ticari bankalarda entelektüel sermaye ve kârlılık arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bankaların entelektüel sermaye düzeylerinin ölçülmesinde katma değer katsayısı modeline başvurulmuştur. Entelektüel katma değer katsayısı ile bileşenlerinin bankaların kârlılık düzeyleri üzerindeki etkileri ise Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi tahmincileri kullanmak suretiyle araştırılmıştır. 2005–2021 dönemi yıllık verilerine dayalı olarak gerçekleştirilen dinamik panel veri analizinin bulguları entelektüel sermaye etkinliğinin ticari bankaların hem aktif hem de özsermaye kârlılıkları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı pozitif etkisinin olduğunu göstermektedir. Entelektüel sermaye bileşenlerine dayalı olarak ölçüldüğünde ise kullanılan sermaye ve insan sermayesi etkinlik katsayılarının bankaların kârlılık göstergelerini olumlu yönde etkilediği görülmektedir. Diğer taraftan, yapısal sermaye etkinlik katsayısının kârlılık üzerindeki etkisi negatiftir.
- 10 November 2022
- Published by Izmir Iktisat Dergisi in İzmir İktisat Dergisi
- Vol. 37 (4) , 1071-1093
Orta Gelir Tuzağı, Ticari Açıklık ve Yakınsama İlişkisi: Türkiye Örneği
Dünya Bankası’nın kişi başına GSYH ülke sınıflandırmasına göre Türkiye 1955 yılından araştırmanın yapıldığı 2021’e kadar geçen dönemde orta gelirli ülkeler grubunda yer almıştır. Bu çalışmada öncelikle Türkiye ekonomisinin karşılaştığı durumun orta gelir tuzağı olup olmadığı Türkiye ve referans ülke olarak alınan ABD GSYH’lerinin 1960 – 2021 dönemindeki yıllık farklarına bir geleneksel ve üç farklı yapısal kırılmalı birim kök test uygulanmak suretiyle araştırılmıştır. Bir yapısal kırılmalı test dışındaki tüm birim kök sınamalarının bulguları serinin durağan olmadığını göstermiştir. Diğer taraftan Türkiye’nin kişi başına GSYH’sinin referans ülke ABD GSYH’sine oranı ilgili dönem için nispi eşik olarak belirlenen 0,08 – 0,36 aralığında kalmıştır. Bulgular Türkiye’nin orta gelir tuzağına takıldığına dair kesin kanıtlar sağlamamakla birlikte bu riskin söz konusu olduğuna işaret etmektedir. Daha sonra Türkiye ve ABD GSYH’leri yakınsaması ile ticari açıklık, imalat sanayi ürünleri ithalatı ve ihracatı, tarımsal ürünler ithalatı ve ihracatı, ihracatın ithalatı karşılama oranı, reel efektif döviz kuru arasındaki uzun ve kısa dönem ilişkiler 1990–2021 dönemi yıllık verileri kullanılmak suretiyle araştırılmıştır. Uygulanan ARDL sınır testinin bulguları ticari açıklık düzeyindeki artışların uzun dönemde Türkiye ile ABD kişi başına GSYH’lerinin yakınsamasına neden olduğunu göstermektedir. İmalat sanayi ürünleri ithalatının toplam GSYH içindeki payındaki artışlar hem uzun hem de kısa dönemde, tarımsal ürünler ithalatının payındaki artışlar ise uzun dönemde ıraksamaya yol açmaktadır.
- 10 November 2022
- Published by Izmir Iktisat Dergisi in İzmir İktisat Dergisi
- Vol. 37 (4) , 1071-1093
Orta Gelir Tuzağı, Ticari Açıklık ve Yakınsama İlişkisi: Türkiye Örneği
Dünya Bankası’nın kişi başına GSYH ülke sınıflandırmasına göre Türkiye 1955 yılından araştırmanın yapıldığı 2021’e kadar geçen dönemde orta gelirli ülkeler grubunda yer almıştır. Bu çalışmada öncelikle Türkiye ekonomisinin karşılaştığı durumun orta gelir tuzağı olup olmadığı Türkiye ve referans ülke olarak alınan ABD GSYH’lerinin 1960 – 2021 dönemindeki yıllık farklarına bir geleneksel ve üç farklı yapısal kırılmalı birim kök test uygulanmak suretiyle araştırılmıştır. Bir yapısal kırılmalı test dışındaki tüm birim kök sınamalarının bulguları serinin durağan olmadığını göstermiştir. Diğer taraftan Türkiye’nin kişi başına GSYH’sinin referans ülke ABD GSYH’sine oranı ilgili dönem için nispi eşik olarak belirlenen 0,08 – 0,36 aralığında kalmıştır. Bulgular Türkiye’nin orta gelir tuzağına takıldığına dair kesin kanıtlar sağlamamakla birlikte bu riskin söz konusu olduğuna işaret etmektedir. Daha sonra Türkiye ve ABD GSYH’leri yakınsaması ile ticari açıklık, imalat sanayi ürünleri ithalatı ve ihracatı, tarımsal ürünler ithalatı ve ihracatı, ihracatın ithalatı karşılama oranı, reel efektif döviz kuru arasındaki uzun ve kısa dönem ilişkiler 1990–2021 dönemi yıllık verileri kullanılmak suretiyle araştırılmıştır. Uygulanan ARDL sınır testinin bulguları ticari açıklık düzeyindeki artışların uzun dönemde Türkiye ile ABD kişi başına GSYH’lerinin yakınsamasına neden olduğunu göstermektedir. İmalat sanayi ürünleri ithalatının toplam GSYH içindeki payındaki artışlar hem uzun hem de kısa dönemde, tarımsal ürünler ithalatının payındaki artışlar ise uzun dönemde ıraksamaya yol açmaktadır.