Müzeyyen Kutluca Korkmaz

Intensive sheep and goat farming in hot-arid regions faces unique welfare challenges that differ substantially from those encountered in cooler climates; however, few practical and validated assessment tools are specifically designed to assess welfare under such extreme conditions. In this study, the term practical refers to field feasibility under routine farm conditions, limited assessment time, and suitability for reliability-based application, rather than comprehensive validation of welfare outcomes. This study aimed to develop and pilot-test a simplified welfare assessment protocol, based on a reduced set of clearly defined, field-applicable indicators supported by explicit operational definitions and standardized scoring criteria, tailored for the United Arab Emirates, with a specific focus on extreme heat and intensive husbandry conditions. Candidate indicators were identified from validated international sources and screened for applicability to arid climates, meat-oriented production, and intensive systems. The refined indicator set was converted into operational scoring sheets and applied by trained undergraduate animal science students as assessors to 100 animals at an intensive research farm. Inter-observer reliability was calculated using Fleiss’ Kappa to evaluate consistency across assessors. Most behavioural and health indicators demonstrated substantial to almost perfect inter-observer agreement (κ-based), while environmental and some tactile indicators, such as body condition and hydration tests, showed moderate reliability. Based on the most reliable indicators, a climate-sensitive Arid-Hot Small Ruminant Welfare Index (ASR-WI) was developed by weighting four welfare domains—Behaviour and Mental State, Environment, Nutrition, and Health. The findings confirm that a simplified welfare assessment protocol can be reliably implemented under intensive hot-arid conditions when clear scoring criteria and structured assessor training are provided. The resulting protocol and index offer a practical foundation for routine welfare monitoring under intensive hot-arid conditions, as well as for policymaking and future longitudinal research.

Animal welfare education requires pedagogical models that bridge conceptual knowledge with practice. This study presents GamifyWELL, a biomimetic, gamified learning environment for students, farmers, and veterinary technicians. Grounded in ecological principles of adaptation, diversification, and niche specialization, the design emulates how living systems evolve through feedback and cooperation. These principles were translated into an instructional model that integrates a core pathway (Pre-Test, Levels 1–4, Post-Test) with optional enrichment tasks and a role-specific Reward Marketplace. Question formats are constant across levels (MCQ, image-based, video-based) while cognitive difficulty increases, culminating in Positive Welfare scenarios. We describe the learning design structure and report preliminary implementation observations using a mixed-methods evaluation plan (pre/post knowledge assessments and engagement indicators). Results from early deployment indicate strong usability and engagement, with high voluntary uptake of enrichment tasks and positive learner feedback on role-tailored rewards; full empirical testing is in progress. Findings support the feasibility and pedagogical promise of biomimetic gamification to enhance knowledge, motivation, and intended practice in animal welfare education. GamifyWELL offers a replicable framework for nature-inspired instructional design that can be extended to allied sustainability domains.

Reproductive efficiency is a critical determinant of productivity and profitability in sheep farming. Traditional selection methods have largely relied on phenotypic traits and historical reproductive records, which are often limited by subjectivity and delayed feedback. Recent advancements in artificial intelligence (AI), including video tracking, wearable sensors, and machine learning (ML) algorithms, offer new opportunities to identify behavior-based indicators linked to key reproductive traits such as estrus, lambing, and maternal behavior. This review synthesizes the current research on AI-powered behavioral monitoring tools and proposes a conceptual model, ReproBehaviorNet, that maps age- and sex-specific behaviors to biological processes and AI applications, supporting real-time decision-making in both intensive and semi-intensive systems. The integration of accelerometers, GPS systems, and computer vision models enables continuous, non-invasive monitoring, leading to earlier detection of reproductive events and greater breeding precision. However, the implementation of such technologies also presents challenges, including the need for high-quality data, a costly infrastructure, and technical expertise that may limit access for small-scale producers. Despite these barriers, AI-assisted behavioral phenotyping has the potential to improve genetic progress, animal welfare, and sustainability. Interdisciplinary collaboration and responsible innovation are essential to ensure the equitable and effective adoption of these technologies in diverse farming contexts.

Reproductive efficiency is a critical determinant of productivity and profitability in sheep farming. Traditional selection methods have largely relied on phenotypic traits and historical reproductive records, which are often limited by subjectivity and delayed feedback. Recent advancements in artificial intelligence (AI), including video tracking, wearable sensors, and machine learning algorithms, provide new opportunities to identify behavior-based indicators linked to key reproductive traits such as estrus, lambing, and maternal behavior. This review synthesizes current research on the use of AI-powered behavioral monitoring tools to enhance selection accuracy and breeding outcomes. The integration of accelerometers, GPS systems, and computer vision models enables continuous, non-invasive monitoring of individual animals, allowing for the early detection of reproductive events and maternal performance. We also present a conceptual model, ReproBehaviorNet, that maps age and sex specific behaviors to bio-logical processes and AI applications, supporting real-time decision-making in both intensive and semi-intensive systems. This approach not only improves breeding pre-cision and genetic progress but also contributes to better animal welfare and sustainable management. Our findings underscore the importance of interdisciplinary collaboration and data-driven tools in the evolution of livestock selection strategies.

Koyunlar ilk evciltilen hayvan türünden biri olup, sosyal hayvan olarak dikkat çekmektedirler. Yaşadıkları sosyal grup içerisinde birbirlerini tanıma özelliğine sahip olan koyunlar bu sayede kendilerini o gruba ait hissedip grup içerisinde çeşitli hayvan davranışları sergilerler. Bu davranış şekillerinden en önemlisi de doğum sonrası yavruları ile olan etkileşimleridir. Koyun-kuzu arasındaki karşılıklı etkileşim ile ya güçlü bir anne-yavru ilişkisi ya da zayıf bir anne-yavru ilişkisi şekillenir. Doğum sonrası kuzu ile sesli teması sağlayan meleme ve kuzuyu yalama ile başlayan annelik davranışları, kuzuyu memeye yönlendirme ve kuzunun başarılı bir şekilde emmeyi gerçekleştirebilmesi için sergilenen davranışları içermektedir. Kuzularda ise annesi ile sesli iletişimi sağlamak için meleme, ayağa kalkma, memeyi bulma ve başarılı emme şeklinde sergilenen davranışlar anne-kuzu arasındaki bağın güçlenmesine neden olur. Olumlu koyun-kuzu ilişkileri sonucunda kuzunun bakım ve beslenmesi anne tarafından gerektiği gibi sağlandığı için kuzunun yaşama gücünü önemli ölçüde etkilemekte ve ileriki yaşam döneminde de sosyal, fizyolojik ve psikolojik açıdan olumlu katkılar sunmaktadır. Sunulan bu bölüm ile koyun-kuzu davranışları çeşitli yönlerden ele alınarak kuzuların yaşamındaki önemi vurgulanmaya çalışılmıştır. Sheep are one of the first domesticated animal species and are notable as social animals. They have the ability to recognize each other within the social group they live in, so they feel like they belong to that group and exhibit various animal behaviors within the group. The most important of these behaviors is their interactions with their offspring after birth. With the interaction between the sheep and lamb, either a strong mother-offspring relationship or a weak mother-offspring relationship is formed. Maternal behaviors that start with bleating, which provides vocal contact with the lamb, and licking the lamb after birth include behaviors that direct the lamb to the breast and enable the lamb to successfully suckle. In lambs, behaviors such as bleating, standing up, finding the breast and sucking successfully to ensure vocal communication with the mother strengthen the bond between the mother and the lamb. As a result of positive sheep-lamb relationships, since the lamb is properly cared for and fed by the mother, it significantly affects the lamb's vitality and provides positive contributions in terms of social, physiological and psychological aspects in the later stages of life.In this presented section, ewe-lamb behaviors are discussed from various aspects and the importance of lambs in their lives is emphasized.

Damızlıkhaneden Çiftliğe Kanatlı Hayvan Cinsiyetlendirmesi İbrahim Şeker Abdurrahman Köseman Mehmet Karaca Koyunlarda Sosyal Davranışların Temel Yapılanması Onur Erzurum Koyunlarda Davranış; Koyun-Kuzu İlişkileri Müzeyyen Kutluca Korkmaz Östrusun Denetlenmesi Ve Damızlık Teke Seçimi Serkan Ali Akarsu Gamze Uçak Alzheimer Hastalığı Aylin Bilen Büşra Güngör Sema Timurkaan Berrin Tarakçı Gençer Parkinson Hastalığı Büşra Güngör Aylin Bilen Sema Timurkaan Berrin Tarakçı Gençer Işık ile Oluşturulan Retina Dejenerasyonu Canan Akdeniz İncili Yesari Eröksüz Hayvanlarda Tuzlu Su Stresinin Etkileri Ali Rişvanlı Deniz Hayvanlarından Elde Edilen Biyoteknolojik Ürünler ve Uygulamalar: Genel Bakış Selda Sezer Retroviruslar Ve Onkojenik Mekanizması Hakan Aydın Hayrunnisa Bostan Yörü Mehmet Özkan Timurkan Sitokinler ve Kanser Burak Karabulut Hatice Eröksüz Eren Çankaya

Koyun et ve süt ürünlerinde doğal olarak bulunan Konjuge Linoleik Asit (KLA), insan sağlığı üzerinde anti-kanserojen, antioksidan, anti-obezite ve bağışıklık sistemini destekleyici etkilere sahip kritik bir yağ asididir. Tüketicilerin sağlıklı gıdalara yöneldiği günümüzde, koyun rasyonlarının bitkisel yağlar, devedikeni yağı veya fındık kabuğu gibi besinsel takviyelerle desteklenmesi, süt ve et verimini artırırken doymuş yağ asitlerini azaltmakta, KLA ve omega-3 gibi yararlı biyoaktif bileşenlerin oranını ise yükseltmektedir. Özellikle mera otlatmasına dayalı yetiştirme sistemleri, endüstriyel ağıl beslemesine kıyasla ürünlerin yağ asidi kalitesini çok daha olumlu etkilemektedir. Süt kuzularında kas içi yağ kompozisyonu doğrudan anne sütünün kalitesine bağlıyken, rasyona eklenen tanen gibi polifenoller rumendeki lipit metabolizmasını modüle ederek faydalı yağ asitlerinin birikimini artırmaktadır. Çeşitli pişirme yöntemleri ve ısıl işlemler KLA ile çoklu doymamış yağ asitlerinde (PUFA) kısmi kayıplara neden olabilse de meraya dayalı besleme sistemleriyle üretilen kuzu etinin üstün besinsel özellikleri pişirme sonrasında da korunmaktadır. Sonuç olarak, geviş getiren hayvanlarda uygulanan rasyon manipülasyonları ve sürdürülebilir yetiştirme yöntemleri, koyun ürünlerinin besleme değerini ve KLA içeriğini artırarak insan sağlığına doğrudan katkı sağlamaktadır. Conjugated Linoleic Acid (CLA), which is naturally found in sheep meat and dairy products, is a critical fatty acid with anti-carcinogenic, antioxidant, anti-obesity, and immune-supporting effects on human health. In today's market where consumers increasingly lean towards healthier nutrition, supplementing sheep rations with dietary additives such as vegetable oils, milk thistle oil, or hazelnut peels increases milk and meat yields while reducing saturated fatty acids and raising the levels of beneficial bioactive components like CLA and omega-3. Particularly, pasture-grazing based rearing systems improve the fatty acid quality of animal products much more positively compared to industrial barn feeding. While the intramuscular fat composition of suckling lambs directly depends on the quality of maternal milk, adding polyphenols like tannins to the ration modulates lipid metabolism in the rumen, thereby enhancing the accumulation of beneficial fatty acids. Although various cooking methods and thermal treatments may cause partial losses in CLA and polyunsaturated fatty acids (PUFA), the superior nutritional properties of lamb meat produced through pasture-based feeding systems are preserved even after cooking. Consequently, dietary manipulations and sustainable breeding methods applied to ruminants directly contribute to human health by increasing the nutritional value and CLA content of sheep products.

Akademisyen Yayınevi yöneticileri, yaklaşık 30 yıllık yayın tecrübesini, kendi tüzel kişiliklerine aktararak uzun zamandan beri, ticarî faaliyetlerini sürdürmektedir. Anılan süre içinde, başta sağlık ve sosyal bilimler, kültürel ve sanatsal konular dahil 2000'i aşkın kitabı yayımlamanın gururu içindedir. Uluslararası yayınevi olmanın alt yapısını tamamlayan Akademisyen, Türkçe ve yabancı dillerde yayın yapmanın yanında, küresel bir marka yaratmanın peşindedir. Bilimsel ve düşünsel çalışmaların kalıcı belgeleri sayılan kitaplar, bilgi kayıt ortamı olarak yüzlerce yılın tanıklarıdır. Matbaanın icadıyla varoluşunu sağlam temellere oturtan kitabın geleceği, her ne kadar yeni buluşların yörüngesine taşınmış olsa da, daha uzun süre hayatımızda yer edineceği muhakkaktır.

This study investigated the reproductive performance, lamb survivability, and growing performance of Morkaraman ewes, the estrus of which was induced by natural and synthetic progesterone and which were inseminated by laparoscopic technique at the end of the mating season (December). In the study, 5 different estrus synchronization methods (CIDR, Crestar, Natural progesterone, Cronolone and MAP), 100 Morkaraman ewes, and lambs born to them were used. After the completion of the estrus synchronization methods, the first sign of estrus was detected earliest in the natural progesterone group (39.53±1.87 hours), and there was a significant difference between the natural progesterone and vaginal sponges containing MAP and Cronolone concerning the time to the first hour of estrus. Estrus rates were found significantly different across the study groups, with the shortest time to estrus having been achieved by MAP. The lambing rates for CIDR, Cronolone, Natural progesterone, MAP, and Crestar groups were 74%, 61%, 56%, 33%, and 10%, respectively. There was no significant difference between the treatment groups concerning birth weight, weight at various periods, and survivability of lambs although a significant difference was found in their weaning weight.

Bu çalışmada, farklı yaşlarda sütten kesilen Romanov × Morkaraman (F1 Rom), Romanov × F1 Romanov (G1 Rom) ve Charollais × F1 Romanov (Charom) melez kuzularının büyüme ve yaşama gücü özellikleri karşılaştırılmıştır. Doğumdan sonra üç genotipten kuzular 50 ve 75 günlük iki ayrı yaşta sütten kesilmiş ve sütten kesim sonrası büyüme performansları 120 günlük yaşa kadar incelenmiştir. Doğum ağırlığına, üç ayrı genotip ve doğum şeklinin etkisi çok önemli, cinsiyetin etkisi önemsiz bulunmuştur. Sütten kesim ağırlığında ise sadece doğum şeklinin etkisi önemli bulunmuştur. Kuzu doğum ve sütten kesim ağırlıkları Charom, F1 Rom, G1 Rom kuzularında sırasıyla 3,38-15,28; 3,98-15,04; 3,21-15,55 kg tespit edilmiştir. Doğum şekli kuzu doğum ağırlıkları bakımından varyasyon göstermiş ve doğumda yavru sayısı arttıkça kuzu doğum ağırlıklarında (Tekiz: 4,19 kg; İkiz: 3,42 kg; Üçüz: 3,15 kg ve Dördüz: 2,88 kg) düşüş gözlenmiştir. Doğum şeklinin sütten kesim ağırlıklarına etkisi ise tekiz ve üçüzlerde benzer bulunmuştur. Tekiz doğan kuzular ikiz ve dördüz doğanlardan daha yüksek sütten kesim ağırlığına ulaşmışlardır. Sütten kesime kadar günlük canlı ağırlık arıtışı (G.C.A.A) tekiz doğan kuzularda 247,37 gr ile ikiz (190,67 gr), üçüz (201,44 gr) ve dördüz (178,57 gr) doğanlardan daha yüksek bulunmuştur. Sütten kesim yaşının sütten kesim ağırlıklarına etkisi önemsiz bulunmuştur. Sütten kesim sonrası ilk ay ağırlığına kuzu genotipi, doğum şekli ve cinsiyetin etkisi önemsiz iken, sütten kesim yaşının sütten kesim ve sütten kesim sonrası ilk aya kadar G.C.A.A‘na etkisi önemli bulunmuştur. Geç sütten kesilen kuzular, daha yüksek sonraki ilk ay canlı ağırlık (18,62-17,89 kg) ve G.C.A.A (179,45-81,32 g ) sahip olmuşlardır. Kuzuların 120. gün canlı ağırlıkları benzer bulunmuştur ve incelenen faktörlerden hiç birisinin etkisine rastlanmamıştır.