GKGülçin Karadeniz

Gülçin Karadeniz

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Gülçin Karadeniz has a total of 49 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Bilinçli Farkındalıklı Ebeveynlik Üzerine Bir Derleme Çalışması: Teori, Yöntem ve Çıktılar

    by Gülçin Karadeniz, İrEm Güven, Berra Seccem Çifçioğlu

    Bilişsel davranışçı yaklaşımın modern psikolojideki yükselişiyle birlikte bilinçli farkındalık kavramı önem kazanmıştır. Bilinçli farkındalık, bireyin deneyimlerine yargılayıcı olmayan ve kabul edici bir tutumla dikkat yöneltmesini ifade etmektedir. Ebeveyn-çocuk ilişkisi, bireyin gelişiminde temel bir bağlam oluşturduğundan, bu kavram bilinçli farkındalıklı ebeveynlik kapsamında ele alınmaktadır. Bu sistematik derlemenin amacı, 0-6 yaş arası çocuklarda görülen davranış problemleri ile bilinçli farkındalıklı ebeveynlik arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu kapsamda Google Akademik, PubMed, TR Dizin ve diğer veri tabanlarında gerçekleştirilen literatür taraması sonucunda PRISMA modeli doğrultusunda beş çalışma incelenmiştir. Bulgular, bilinçli farkındalıklı ebeveynliğin erken çocukluk döneminde içselleştirme ve dışsallaştırma davranış problemleriyle negatif yönde ilişkili olduğunu; ebeveyn stresi ve sosyoekonomik risk faktörlerinin ise bu ilişkide belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır.

  • KUŞAKLARARASI PERSPEKTİFTEN DUYGUSAL DOYUM: BİR DERLEME ÇALIŞMASI

    by Gülçin Karadeniz, Gül Başak Buğday

    Bu derleme çalışmasının amacı, duygusal doyum kavramının Sessiz Kuşak (1925–1945), Bebek Patlaması Kuşağı (1946–1964), X Kuşağı (1965–1980), Y Kuşağı (Milenyum/İnternet Kuşağı, 1981–1996), Z Kuşağı (1997–2010) ve Alfa Kuşağı (Dijital Kuşak, 2010–2025) bireyleri arasında nasıl farklılaştığını incelemektir. Literatürde duygusal doyum kavramının sınırlı biçimde ele alınması nedeniyle, bu çalışmada söz konusu kavram yaşam doyumu, öznel iyi oluş ve benlik süreçlerinin duygusal bileşenleri aracılığıyla ele alınmıştır. Kuşak temelli örnekleme sahip ya da bulguları kuşaklara göre ayrıştırılabilen toplam on sekiz ampirik çalışma değerlendirilmiştir. Bulgular, tüm kuşaklarda benlik süreçleri ile duygusal doyum arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu, ancak hangi benlik sürecinin daha belirleyici olduğunun kuşaklara göre farklılaştığını göstermektedir. Sessiz Kuşak ve Bebek Patlaması Kuşağına ilişkin çalışmalar, ileri yaş örneklemleri temelinde duygusal doyumun ağırlıklı olarak öz-saygı ve öz-yeterlik ile ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. X Kuşağında öz-yeterlik, Y Kuşağında öz-şefkat ve kendilik netliği, Z Kuşağında ise dijital bağlamla ilişkili kendilik netliği öne çıkan belirleyiciler arasındadır. Alfa Kuşağında duygusal doyumun, henüz gelişim sürecinde olan benlik yapılarından ziyade, aile, okul ve akran ilişkileri gibi bağlamsal faktörler aracılığıyla dolaylı biçimde şekillendiği görülmektedir. Çalışmanın başlıca sınırlılıkları, araştırmalarda benlik değişkenlerinin kuşaklar arasında tutarlı biçimde ele alınmamış olması ve bazı örneklemlerde yaş etkisinin yeterince kontrol edilememesidir. Buna karşın elde edilen bulgular, kuşakların gelişimsel ve sosyo-kültürel özelliklerini dikkate alan benlik odaklı yaklaşımların duygusal doyumu desteklemede işlevsel olabileceğine işaret etmektedir.

  • Open Access

    Positive Illusions in Parenting: Systematic Review

    by Gülçin Karadeniz, Rabia Hıdırlar, İlaydanur Taşdemir

    Positive illusions in parenting refer to the tendency of parents to hold overly favorable beliefs about their children’s abilities, intelligence, character, or achievements, often diverging from objective reality. These illusions, encompassing superiority illusion, positive bias, optimism bias, illusion of control, overvaluation, and self-reflection, serve as psychological mechanisms that enhance parental well-being, self-efficacy, and motivation while fostering supportive parenting behaviors. However, they also pose risks, including unrealistic expectations, neglect of children’s developmental needs, and the potential for fostering narcissistic traits or distorted self-concepts in children. This systematic review synthesizes findings from 25 studies (1988–2024) identified through Google Scholar, ProQuest, and Wiley Library, exploring the effects of positive illusions on parenting attitudes, behaviors, and parent-child interactions. The results indicate that while positive illusions can bolster parenting satisfaction and emotional resilience, excessive or unbalanced illusions may lead to detrimental outcomes, such as overlooking children’s shortcomings, fostering performance anxiety, or hindering autonomy development. Notably, parents with higher socioeconomic status and education levels exhibit stronger positive illusions, potentially as a strategy to enhance social competitiveness. The review underscores the importance of balancing positive illusions with realistic expectations to support healthy child development and effective parenting. Recommendations include targeted education in psychological counseling and parenting programs to help parents recognize their children’s true potential while mitigating the adverse effects of cognitive distortions.

  • Annelerin Umutsuzluk Düzeylerine Bağlı Olarak Kullandıkları Övgü Türleri Arasındaki Farklılıklar

    by Gülçin Karadeniz, Aysel Atalay, Ayşenur Adatepe

    Ebeveyn umutsuzluğu, anne babaların çocuklarının geleceği hakkında olumsuz hissetmeleri ve başarılı olamayacaklarına inanmalarıdır. Bu inançlar, ebeveynlerin çocuklarına karşı daha az destekleyici, daha az ilgili olmalarına ve iletişimde seçtikleri kelimelerine yansımaktadır. Günümüzde özellikle annelerin çocukları ile olan iletişimleri esnasında sıklıkla övgü dolu ifadeler kullandıkları bildirilmektedir. Ebeveyn övgüsü, ebeveynlerin çocuklarında görmek istedikleri davranışları pekiştirmek ve memnuniyetlerini ifade etmek amacıyla, söz ve davranışlarıyla sıcaklık ve duyarlılıklarını göstermeleri olarak tanımlanır. Ebeveynlerin çocuklarına ne ölçüde övgüde bulunacakları, yalnızca çocukların davranışlarına değil, aynı zamanda ebeveynlerin kendi duygusal durumlarına da bağlıdır. Ebeveynlerin duygusal durumu, çocuklarıyla olan etkileşimlerini doğrudan etkileyen güçlü bir faktördür. Umutsuzluk gibi olumsuz bir duygusal durum, ebeveynlerin çocuklarına karşı daha eleştirel, daha az sabırlı ve daha az ilgi göstermelerine neden olabilir. Farklı kültürlerde yürütülen çalışmaların sonuçları umutsuz ebeveynlerin çocuklarını şartlı övdükleri ya da daha az övgü kullandıkları yönündedir. Bu durum, çocukların kendilerini değersiz hissetmelerine, motivasyonlarının düşmesine ve öz güvenlerinin zedelenmesine yol açabilir. Kültürümüzde ise bu konuda yürütülen çalışmalara nadir rastlanmakla birlikte annelerin sıklıkla faydasız övgü ve yetenek övgüsü kullanmayı tercih ettikleri bildirilmektedir. Bu çalışmanın amacı kültürümüzdeki annelerin umut düzeylerinin kullandıkları övgü türlerine göre gösterdiği farklılıkların incelenmesidir. Araştırmaya üç altı yaş arasında çocuğu olan 498 anne katılmıştır. Katılımcılara demografik soru formu, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve övgü türlerini belirlemeye yönelik sorular sorulmuştur. Çalışmanın bulguları, umutsuzluk düzeyi arttıkça annelerin çocuklarının çabalarından ziyade yeteneklerine odaklandığını veya faydasız geri bildirimler verdiklerini göstermiştir. Ayrıca, umutsuzluk duyguları, annelerin sabırsız ve sinirli olmalarına neden olabilmekte övgü yerine eleştiriye yönelmelerine yol açabilmektedir.

  • Open Access

    Gelişim Psikolojisi

    by Yasemin Yeşilyaprak, Demet Kara, Zeynep Zeynel Bingöl, Duygu Taşfiliz, Zeynep Temizer Atalar, Merve İpEk Şentürk, Demet Vural Yüzbaşı, Sümeyye Sema Yılmaz Çoban, Melis Seray Özden Yıldırım, Atanur Akar, et al.

  • Open Access

    Kavramların Çoğulluğu: Ortak, Paylaşılan, Birlikte ve Eşit Ebeveynlik Üzerine Bir Derleme

    by Beyzanur Balahorli, Gülçin Karadeniz

    Çocukluk ve ergenlikte karşılaşılan sorunların erken nedenleri incelendiğinde, ebeveynliğin önemi ile anne-babanın işbirliğine dayalı tutumu öne çıkmaktadır. Kronosistem temelli çalışmalar, artan boşanma oranlarıyla birlikte ebeveyn-çocuk etkileşiminin biçim değiştirdiğini vurgulamaktadır. Bu çerçevede literatürde birlikte ebeveynlik, paylaşılan ebeveynlik, ortak ebeveynlik ve eşit ebeveynlik terimleri kullanılmaktadır. Çalışmanın amacı, bu kavramların içeriklerini karşılaştırmak ve tek bir birleşik terime geçişin olanaklı olup olmadığını değerlendirmektir. Türkiye örnekleminde 2017-2023 yılları arasında yürütülmüş ve Türkçeye uyarlanmış 21 çalışmadan ölçütlere uyan 15’i incelenmiştir. Bulgular, ortak ebeveynliğin ebeveynler arasındaki görev paylaşımına odaklandığını; paylaşılan ebeveynliğin özellikle babanın çocuğun esenliğine katılımını vurguladığını; birlikte ebeveynliğin yalnızca sorumlulukları değil, hedef ve hayalleri de paylaşan üçlü (anne-baba-çocuk) ilişkiyi kapsadığını; eşit ebeveynliğin ise toplumsal cinsiyet rollerine meydan okuyarak dengeli çalışma saatleri ve benzer ücretler üzerinden sorumlulukların gönüllü olarak paylaşıldığını gösterdi. Dört kavramın da çocuk gelişimi ve uyumuna olumlu etkileri olmakla birlikte, ortak ve birlikte ebeveynlik yaklaşımları ebeveyn tutum ve davranışları bağlamında daha belirleyici görünmektedir. Bulgular, gelecekte uzman görüşleriyle tek ve kapsayıcı bir kavramın benimsenebileceğini göstermektedir.


  • Open Access

    Babalık Rolü Algısı İle Babanın Katılımı Arasındaki İlişkilerin Baba- Çocuk Oyununa Yansımaları

    by Gülçin Karadeniz, Beyda Nur Kaya

    Bu çalışmada babalık rol algısı ve baba katılımı arasındaki ilişkiler ve bu süreçlerin baba çocuk oyunlarına ve de oyun materyallerine yansımaları incelenmiştir. Araştırma, İstanbul’da yaşayan ve 7-10 yaşında çocukları olan babalardan (N= 150) oluşmaktadır. Çalışmada, Bilgilendirilmiş Onam Formu, demografik Bilgi Formu, Babalık Rolü Algı Ölçeği (BRAÖ), Baba Katılım Ölçeği (BAKÖ) ve babaların çocuklarıyla oynadıkları oyunlara ve oyunlarında kullandıkları materyallere dair açık uçlu sorular kullanılmıştır. Çalışmada babalık rolü algısı arttıkça babanın temel bakım vermeye katılımında düşüş olduğu, baba çocuk arasındaki keyfi meşguliyetin azaldığı ve babanın çocuğuna ilgi ve yakınlığının azaldığı belirlenmiştir. Babalık rol algısının babaların çocukları ile oynadıkları oyunlara ve oynarken tercih ettikleri oyun materyallerine göre de farklılıklar gösterdiği saptanmıştır. Günümüzde yeni baba tanımı ile babalık rol algısına dair saptamalar yapılsa da kültürel bağlamın babalık rol algısını şekillendirmeye devam ettiği düşünülmektedir. Alan yazın baba çocuk oyunun çocukların akademik ve sosyal becerileri için ne denli önemli olduğunun altını çizmektedir. Babaların çocukları ile oyuna teşvik edilmeye ve desteklenmeye teşvik edilmeleri konusunda cesaretlendirilmeleri önerilmektedir.


  • Open Access

    Unrealistic Parental Optimism

    by Gülçin Karadeniz

    Unrealistic optimism is considered as an optimism bias based on the individual's motives of self-exaggeration and protection and is defined as evaluating oneself more positively than others. An important example of nurturing one's own self through the concept of unrealistic optimism is the parent-child relationship. The parent's having unrealistically positive perceptions about his/her child is reported to play an important role in the parenting experience, nourishing the parent's own self and changing the interaction with the child. An individual's placing parenting at the center of their life is not only limited to seeing themselves as better than they are, but can also affect their evaluations of their child. Unrealistic parental optimism can lead to disappointment, inappropriate persistence and unpreparedness for personal threats. The expectations created by the evolutionarily adaptive ability to look on the bright side of events and the disappointments that may be experienced in line with these expectations are significant for psychological science to be examined in an important context such as child rearing. This review focuses on the motives of parents to exhibit unrealistic parental optimism, what kind of behaviors they exhibit in this context and the outcomes of these behaviors on children.


  • Open Access

    Çocuk Yetiştirmede Ebeveyn Övgüsü Kavramı

    by Gülçin Karadeni̇z

    Praise is stated as a good performance resource that can increase the individual's sense of competence and motivate their new learning. When the literature is examined, the importance of communication with the child in parenting is emphasized, especially the power of the words used by the parents. Parental praise is expressed as parents' repetition of the desired behaviors in children and giving feedback that will make them feel warm and sensitive with their words and behaviors in order to indicate the satisfaction felt towards them. Studies emphasize that parental praise is an important method in child development and a method that parents use very often. It is reported that many parents prefer to use praise as a tool to build self-confidence in their child. In terms of positive discipline, it is assumed that praise creates a reward value as a result of operant conditioning and can affect behavioral acquisition in the child's development. The type of parental praise plays an important role in how children form their self-image. It is in these early relationships that children first begin to feel capable, competent, and loved. Although praise is expressed as a source of motivation when it cannot be used beneficially, it can become harmful to the child when used incorrectly or excessively. At this point, the content of the praise is important. In this study, the concept of parental praise is discussed, the content of praise, which is seen as a reference to motivation, is examined and its benefits for child development are tried to be explained.