Nilşen Sünter Eroglu

İpek lifi, tekstil endüstrisi açısından büyük öneme ve değere sahiptir. Bu nedenle, ipek üzerine yapılan çalışmaların büyük bir kısmı, özellikle ticari açıdan değerli olan ipek böceği (Bombyx mori) başta olmak üzere, kara ortamında yaşayan Lepidoptera (güve ve kelebekler) türlerine odaklanmıştır. Ancak, ipeği çeşitli şekillerde kullanan, ekolojik açıdan önemli ve daha az bilinen böcek takımlarından biri de genellikle “doğanın su altı mimarları” olarak anılan Trichoptera takımına ait türlerdir. Lepidoptera’ya benzer şekilde, bazı Trichoptera türleri de ürettikleri ipeği su altında çeşitli yapılar inşa etmek ve larval evrelerinin sonunda metamorfoz için koza oluşturmak amacıyla kullanmaktadır. Bu ipeğin yapışkan (adeziv) özelliği, Trichoptera ipeğini diğer böcek ipeklerinden ayıran en önemli farktır. Ancak tüm potansiyeline rağmen, Trichoptera ipeği üzerine yapılan çalışmalar dünya genelinde sınırlı kalmıştır. Yine de bu ipek; sürdürülebilir, biyouyumlu, biyolojik olarak parçalanabilir ve üretimi görece kolay olması nedeniyle oldukça umut verici görülmektedir. Bu literatür taramasında, Trichoptera ipeğinin morfolojik, fizyolojik, anatomik ve yapısal özellikleri incelenmiş; ipek üretimi, larval konut tipleri, deneysel çalışmalar ve potansiyel uygulama alanları ele alınmıştır. Türkiye bağlamında, Trichoptera ipeği üzerine yapılan çalışmalar, tekstil ve sağlık sektörleri açısından büyük önem taşımaktadır. Su altında yaşamaları ve ürettikleri ipekle mimari yapılar oluşturmaları sayesinde bu böcekler, yalnızca tekstil, moda ve aksesuar tasarımı açısından değil, aynı zamanda mimarlık ve biyomimetik mühendislik gibi alanlarda da ilham kaynağı olabilecek niteliktedir.

The growing emphasis on sustainability in fashion and textile systems has renewed interest in natural dyes as both ecological colorants and expressive design tools. This study investigates a design-oriented approach to sustainable screen-printing by combining plant-based dyestuffs with conceptual pattern development and scientific performance analysis. It assumes that natural dyes can function not only as environmentally responsible alternatives to synthetic colorants but also as active design materials within contemporary textile printing. Accordingly, the study asks how dye type and fiber type influence color performance, fastness behavior, and fiber–dye interaction in screen-printed natural fabrics. Natural dyes derived from Rubia cordifolia (Rubia^®), Punica granatum peel (Mallow^®), and Morus alba leaves (Leafy Green^®) were applied to 100% cotton, linen, and silk fabrics through an environmentally responsible screen-printing process. A garlic-inspired motif was developed to support the study’s visual and conceptual framework by representing circularity, low-impact agriculture, and cultural sustainability. Colorimetric properties (L*, a*, b*, K/S, ΔE) were measured by spectrophotometric analysis, while washing and rubbing fastness were evaluated according to international standards. FTIR spectroscopy was used to examine fiber–dye interaction mechanisms, and statistical significance was tested through two-way ANOVA. The findings show that fabric type is the dominant factor affecting color performance, with cotton exhibiting the highest color strength due to its cellulose-rich and hydroxyl-dense structure. Rubia^® produced the darkest and most saturated tones, whereas Mallow^® yielded lighter pastel-like shades. FTIR results indicated that dye fixation occurred primarily through non-covalent interactions, explaining the balance between aesthetic richness and moderate fastness. The study offers a replicable model for environmentally responsible, design-oriented textile production that integrates material innovation with cultural and visual narratives.

The rapid depletion of natural resources, environmental problems caused by overconsumption, and global warming resulting from greenhouse gas emissions have made sustainable production essential. Due to the environmental impacts and resource shortages caused by the textile industry, the importance of natural fibers has increased. This study addresses environmental issues arising from daily lifestyles and consumption habits, investigating sustainable raw materials and design potentials as possible solutions. In this context, research has begun on fiber production and usage from species belonging to the genus Typha. These naturally growing aquatic plants are widely distributed across the world and require no cultivation intervention. In Turkey, six species occur, with T. latifolia L. being the most common. Studies indicate that Typha fibers have properties similar to cotton and can be used in various fields, including textiles. Further research could enhance sustainable fiber production and contribute significantly to the national economy.

Kandilli yazma baskıcılığı, ondokuzuncu ve yirminci yüzyıllarda yaygın olarak etkin olmuş ancak günümüzde kaybolmakta olan el sanatlarından biridir. Gerçekleştirilen literatür taramasında Kandilli yazmacılığına ait bilimsel çalışmaların kısıtlı olduğu, özellikle keçe üzerindeki kullanımına dair bilimsel araştırmaların yeterli oranda olmadığı görülmüştür. Genellikle geleneksel Kandilli yazmacılığında hammadde olarak pamuklu, nadir olarak ipek elyafı kullanılmıştır. Bu projede Kandilli yazma baskıcılığı bilimsel olarak ele alınarak farklı malzeme içerikleri ile baskı desenleri uygulanarak ticari anlamda kullanım performansına dair ölçütlerin belirlenmesi hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, geleneksel yazma desenleri kullanılmış, renk ve baskı performansları karşılaştırılmıştır. İlaveten, Kandilli baskıcılığı için 9 farklı elyaf karışım oranında keçe kumaşlar oluşturulmuş ve baskılar bu keçe yüzeylerine uygulanmıştır. Üretilen keçe yüzeylerinde, yün oranının artması yıkamaya karşı renk haslığı değerlerinde genel olarak bir düşüş göstermiştir. Bu durum yün lifinin kimyasal yapısıyla ve boyayı tutma mekanizması ile ilgilidir. Yün lifi pamuk veya ipek lifleri ile karışım halinde kullanıldığında daha stabil bir renk performansı göstermiştir. Ticari uygulamalar için yün lifi içeren keçe üretiminde yün lifi oranının sınırlandırılmasının ve diğer liflerle karışım olarak kullanılmasının daha doğru olacağı sonucuna varılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda, Kandilli yazmacılığının günümüz tekstil sektöründe daha geniş bir yelpazede kullanılabilmesi için önemli bilgiler elde edilmiş, farklı malzemeler ve teknikler kullanılarak Kandilli yazmacılığının gündeme taşınmasına ve geliştirilmesine katkı sağlanmaya çalışılmıştır.

Sıfır atık geleceğin korunması için gerekli ilkelerdendir. Sürdürülebilirlik, oluşan atığın azaltılması veya değerlendirilmesiyle sağlanabilir. Sürdürülebilirlik temel ihtiyaçlardan olan giyimden başlar. Tekstil endüstrisinde uygulanabilecek adımlar kaynak kullanımında ana değişikliklerdendir. Giysi tasarımında ve oluşturmada, sürdürülebilirliğin uygulayabileceği, kaynak veriminin artırılabileceği başlıca kısım kalıptır. Farklı sıfır atık kalıp teknikleri ile kumaş atığı azaltılabilir. Çalışmada kullanılan minimal kesim tekniğinde kumaşa daha az kesim işlemi uygulanarak kumaş atığının azaltılması hedeflenmektedir. Tasarımlar tüketiciler tarafından tercih edilen standart giysi formlarından oluşmaktadır. Konvansiyonel kalıp tekniği ve minimal kesim tekniği karşılaştırması için aynı ürünler, aynı dikiş teknikleri ve makineler kullanılmış ve üretim aşamaları gözlemlenmiştir. Çalışmada artan kumaşlar giysilere tasarım, işlevsellik ve sürdürülebilirlik adına fırfır, gode, cep detayı olarak eklenmiştir. %50 pamuk, %50 polyester içerikli süprem kumaş kullanılmıştır. Konvansiyonel ve minimal kesim tekniği ile üretilenler, kalıp verimliliği, dikim süresi ve maliyet giderleri olarak karşılaştırılmıştır. Minimal kesim tekniğiyle yapılan giysilerin kalıp verimliliği standart temel beden kalıpları ile hazırlananlara oranla daha yüksek çıkmıştır. Ancak artan kumaşların modele eklenmesiyle dikimde süre, konvansiyonel teknik ile hazırlanan giysilere oranla nispeten fazla sürmüştür. Benzer şekilde süreyle orantılı maliyet fazla olmuştur. Ancak fark büyük mali açık oluşturmayacağından göz ardı edilebilir düzeydedir. Minimal kesim yöntemi sürdürülebilirlikte atık yönetimi sağlamaktadır. Yöntemin uygulanmasında optimizasyon sağlanarak gelir-gider dengesi sabitlenebilir düzeyde bulunmuştur.

Hazır giyim alanında kullanılan kumaş dokuma türlerinden biri olan denim günümüzde oldukça yaygın kullanılmaktadır. Denim kumaş yapısının en önemli özelliği %100 pamuk ipliğinden üretilmesidir. Çalışma kapsamında indigo ve kil boyama olmak üzere 2 adet farklı denim kumaştan aynı kalıp ölçülerinde 2 etek ve gömlek giysi üretimi yapılmıştır. Üretilen 4 ürüne de aynı taş miktarı, sıcaklık ve sürede taş yıkama işlemi uygulanmıştır. Üretilen giysiler, hazır giyim sektöründe sıklıkla tercih edilen modeller arasından seçilmiştir. Üretimleri gerçekleşen giysilerin üzerinden genişlik ve uzunluk ölçüleri alınmıştır. Ölçü alma işleminden sonra ürünlere taş yıkama işlemi uygulanmıştır. Uygulama işleminden sonra numune üzerlerinden yeniden ölçü alınarak yıkamanın ürün üzerine bırakmış olduğu etkiler gözlemlenmiştir. Benzer şekilde taş yıkama öncesi ve sonrası kullanılan denim kumaşlara ait kopma mukavemeti ölçümleri yapılmış ve istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Yıkama sonucu kumaş ve giysilere ait çekme davranışları ve bu çekme etkisinin kaynaklandığı sebepler incelenmiştir. Çalışma sonucunda, yıkama işleminde uygulanan sıcaklık ve ponza taşının deformasyona sebep olduğu, kil boyalı denim kumaşlarda daha fazla çekme olduğu, çözgü yönünde kumaş mukavemetinin daha fazla olduğu, giysi dikiminde oluşan gerilmelerin ve ütü işlemlerinin çekme değerlerine etkisi olduğu gözlemlenmiştir.

This study examines the sustainability advantages of plant-based vegan leather materials compared to traditional animal leathers and explores the current applications of leather-like vegan surfaces in the production of accessories such as bags, keychains, and wallets. Various types of plant-based vegan leather, which are widely used in sectors such as fashion, automotive, interior design, and accessory design, have been comprehensively evaluated. As part of the research, accessory designs were developed using commercially sourced rubber-based vegan leather. The same model was also produced using synthetic leather. In addition, vegan leather-like surfaces were produced at home using natural and recyclable materials such as capsule coffee grounds, pineapple leaves, and peanut shells, all considered organic waste. Among these, the coffee-based surfaces particularly those made from used capsule coffee grounds were used to design and manufacture accessory prototypes such as bags and wallets. The entire design process was conducted digitally using Adobe Illustrator, and the prototypes were carefully prepared and modeled in digital format. This study aims to offer an innovative and practice-oriented approach for designers, producers, and researchers working in the field of sustainable accessory design, through the use of both commercial and home-produced alternative materials. The findings are expected to contribute to the literature on sustainable fashion and the development of alternative materials. Keywords: Vegan leather, Sustainable fashion, Accessory design, Bio-based materials, Material innovation

Bu çalışma, günlük yaşam tarzlarının ve tüketim alışkanlıklarının yol açtığı çevresel sorunlara odaklanarak, sürdürülebilir tasarımın bu sorunlara çözüm üretme potansiyelini araştırmaktadır. Araştırma kapsamında, biyoesaslı tekstiller, biyoplastikler ve biyofabrikasyon üretim gibi yenilikçi yaklaşımlar ele alınmış, biyomalzeme kullanımı ve döngüsel üretim süreçlerinin çevre dostu uygulamalara yönelik artan talep doğrultusunda taşıdığı önem vurgulanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, biyomalzemelerin kullanım alanları detaylı şekilde incelenmiş, tekstil ve moda tasarımında kullanılan lifler ve yüzeyler ele alınmıştır. İkinci bölümde, farklı biyokökenli malzemelerle hazırlanmış üç farklı reçeteye ait numuneler üzerinde hava geçirgenliği, aşınma ve nem tutma testleri gerçekleştirilmiştir. Uygulama aşamasında, bu numunelerin giysilere uyarlanabilirliğini değerlendirmek amacıyla beş adet görünüm, teknik çizim ve hikâye panosunun yer aldığı bir tasarım paftası hazırlanmıştır. Ayrıca, seçilen bir tasarım modeli üretilerek biyomalzemelerin gerçek hayattaki kullanılabilirliği ve potansiyeli somut bir biçimde gösterilmiştir. Çalışma kapsamında elde edilen biyomateryaller arasında, (b) kodlu numune yüksek aşınma dayanıklılığı, düşük hava geçirgenliği ve esnek yapısıyla dayanıklılık gerektiren uygulamalar için en avantajlı seçenek olarak belirlenmiştir. (a) Kodlu numune ise sert yapısı ile dikim sürecinde zorluklar yaşatmakta ve sınırlı su emme kapasitesi nedeniyle daha az kullanışlı bir malzeme olarak değerlendirilmiştir. Bu bulgular, biyomalzemelerin sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarındaki potansiyelini ve çevre dostu alternatifler olarak nasıl değerlendirilebileceğini vurgulamaktadır.

Chromism is classified according to the external stimulus that causes color change. The type of chromism induced by sunlight or ultraviolet rays is called photochromism, and the type of chromism induced by changes in temperature is called thermochromism. The intensity of photochromic and thermochromic effects may vary depending on the application method to the fabric, the type and concentration of the compound used, the type of textile fiber, and the application conditions. Within the scope of the study, screen printing was applied to plain, twill, and satin woven fabrics frequently used in the textile field using thermochromic and photochromic dyes. The effect of color change times of chromic printing types applied to the fabrics on the fabric structure, color measurement, dye adhesion capacity, color fastness to washing, and rubbing fastness were evaluated and statistically analyzed. In measurements related to color change, the longest color change was observed in K1 group plain fabric structures due to their compact construction structure and high grammage. However, in calorimetric measurements, dye adhesion values (Δ E ) were found to be higher in K2 group twill fabrics due to their lower grammage and higher yarn density in the structure. In the fastness measurements, the plain, twill, and satin woven fabrics of thermochromic and photochromic dyes had good washing and rubbing fastness. As a result, it was concluded that the woven fabrics of the K2 group twill structure provided the best dye absorption in terms of calorimetric and fastness properties with the yellow color thermochromic dye.

Aile içinde eğitimine başlayan çocuk, okul öncesi eğitim ile okula ilk adımını atar. Öğretmenlerinin yardımı ile bulunduğu dünyayı kavrama beceresini elde eder. Öğretmenlerinin kişisel tutumlarını gözlemleyerek kendi davranışlarını şekillendirir. Bu durum, öğrencilerin öğretmenlerini taklit ederek benzer davranışları sergileme eğiliminde olduklarını göstermektedir. Yapılan araştırmalar, öğretmenlerin özel yaşamlarında edindikleri bilgi ve benimsedikleri tutumların, okul ortamında sergiledikleri davranışlara yansıdığını ve bu şekilde öğrencilere örnek olma potansiyeline sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Sürdürülebilirlik ve geri dönüşüm değerlerini benimseyen öğretmenler, bu değerleri okul içindeki davranışlarına yansıtarak öğrencilere liderlik edebilir, farkındalık yaratmada etkili bir araç olabilir. Bu süreçte, eğitimcilerin sürdürülebilirlik bilincinin yaygınlaştırılmasında kritik bir rol üstlendiği düşünülmektedir. Araştırmanın temel amacı, öğretmenlerin sürdürülebilirlik konusundaki bireysel tutumlarının, okul ortamındaki davranışlarına yansıyarak öğrenciler üzerinde farkındalık yaratma potansiyelini değerlendirmektir. Öğretmenlerin kişisel yaşantılarında benimsedikleri sürdürülebilir uygulamaların, öğrencilere aktardıkları değerler üzerinde belirleyici olabileceği öngörülmektedir. Araştırmada, Bilfen Okulları'nda görev yapan toplam 378 lise öğretmeni örneklem olarak seçilmiştir. Veri toplama yöntemi olarak anket tekniği kullanılmış; elde edilen veriler, SPSS 26 paket programı ile istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Bu çalışma, sürdürülebilirlik ve geri dönüşüm konularında öğretmenlerin eğitimdeki rolünü ortaya koyarak, gelecekteki araştırmalara katkı sağlamayı amaçlamaktadır.