Güray Akalin

Doğrudan yabancı yatırımların (DYY) ev sahibi ülke ekonomisi üzerindeki etkilerinin çok boyutlu olması, bu yatırımların hangi iktisadi ve kurumsal faktörler tarafından belirlendiğinin araştırılmasını önemli hale getirmektedir. Buradan hareketle gerçekleştirilen bu çalışmanın amacı en çok doğrudan yabancı yatırım alan ilk 10 ülkede 2002-2023 yılları arasında DYY’leri nelerin belirlediğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda öncelikle modelde yatay kesit bağımlılık olup olmadığı araştırılmıştır. Modelde yatay kesit bağımlılık olmadığından analizin sonraki aşamalarında birinci nesil panel ekonometrik yöntemler kullanılmıştır. Elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir: i) Değişkenler arasında uzun dönemli istikrarlı bir ilişki bulunmaktadır. (ii) Kişi başına düşen GSYH’deki ve ticari açıklık düzeyindeki artışlar, DYY’leri pozitif yönde etkilemektedir. (iii) Yolsuzluğun azalması ile hukukun üstünlüğü ve düzenleme kalitesindeki iyileşmeler, DYY’leri arttırmaktadır. (iv) Enflasyondaki artışlar ise DYY'leri olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle, daha fazla doğrudan yabancı yatırım çekmek isteyen ülkelerin kurumsal kaliteyi artırmaya, ekonomik büyümeyi desteklemeye ve fiyat istikrarını sağlamaya yönelik politikalar benimsemeleri gerekmektedir.

Gelir eşitsizliğinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi sıklıkla araştırılmışken, yeniden dağıtımın ekonomik büyümeyi nasıl etkilediği henüz çok fazla incelenmemiştir. Buradan hareketle gerçekleştirilen bu çalışmanın amacı Türkiye’de 1990-2023 yılları arasında gelir eşitsizliği ve yeniden dağıtımın birlikte ekonomik büyüme nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. ARDL yöntemi, KPSS durağanlık testi ve PP birim kök testi ile ulaşılan bulgular şöyle sıralanabilir. i) Değişkenlerin durağanlık özellikleri ampirik modelin ARDL ile tahminine uygundur. ii) Değişkenler arasında uzun dönemli istikrarlı bir ilişki vardır iii) Gelir eşitsizliğindeki bir artış ekonomik büyümeyi azaltmaktayken yeniden dağıtım, sabit sermaye oluşumu, yabancı doğrudan yatırımlar ve ticari açıklıktaki bir artış ekonomik büyümeyi arttırmaktadır. Bundan dolayı Türkiye’de politika yapıcılar ekonomik büyümeyi hızlandırmak için yeniden dağıtımı daha fazla kullanmalıdır. Zira yeniden dağıtım ekonomik büyümeyi hem doğrudan hem de eşitsizlik üzerindeki etkisi nedeniyle dolaylı olarak arttırabilmektedir.

The objective of this study is to empirically analyze the impact of corporate tax, income tax, inheritance and gift tax, motor vehicle tax, excise taxes, domestically collected value-added tax, and value-added tax on imports on income inequality in Türkiye. The findings obtained using the ARDL method and annual data for the period 2000-2023 are as follows: i) All variables become stationary after first differencing. ii) There is a long-term relationship between the dependent and independent variables, and the explanatory variables explain the dependent variable at a stable level in the long run. iii) It has been determined that a rise in income tax, corporate tax, and excise tax increases redistribution and thus reduces income inequality. In contrast, a rise in domestic value-added tax and inheritance and transfer tax reduces redistribution and thus increases income inequality. Therefore, policymakers should rely more on income and corporate taxes among direct taxes, and on excise taxes among indirect taxes, to reduce income inequality in Türkiye.

Demokrasi ve yolsuzluğun gelir eşitsizliğine etkisi çok sayıda ampirik çalışma tarafından incelenmişken, yeniden dağıtımı nasıl etkiledikleri ise sınırlı sayıda çalışma tarafından incelenmiştir. Literatürdeki bu boşluktan hareketle gerçekleştirilen bu çalışmanın amacı; Türkiye’de 2002-2023 yılları arasında demokrasi ve yolsuzluğun birlikte yeniden dağıtımı nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. ARDL yöntemi, KPSS durağanlık testi ve PP birim kök testi ile ulaşılan bulgular şöyle sıralanabilir. i) Değişkenlerin durağanlık özellikleri ampirik modelin ARDL ile tahminine uygundur. ii) Bağımsız değişkenler bağımlı değişkeni uzun dönemde istikrarlı bir şekilde açıklayabilmektedir. iii) Demokrasi endeksindeki ve işsizlik oranlarındaki artış yeniden dağıtımı azaltmaktadır. iv) Yolsuzluğun azaldığı anlamına gelen yolsuzluk endeksindeki artış ise yeniden dağıtımın artmasına yol açmaktadır. Dolayısıyla yeniden dağıtımı arttırmak ve böylece gelir eşitsizliğini düşürmek için Türkiye’de yolsuzluk ile etkin bir mücadele başlatılmalıdır.

Afetler, yalnızca fiziksel yıkımların değil; sosyal, ekonomik ve kurumsal kırılganlıklarınrnda görünür olduğu çok katmanlı krizlerdir. Bu nedenle afetleri yönetmek,rntek bir disiplinin sınırlarını aşan, zarar azaltma-hazırlık–müdahale–iyileştirmerndöngüsünün tamamını birlikte ele alan bütünleşik bir yaklaşımı gerektirir.rnElinizdeki Afetlerde Yönetim kitabı, tam da bu ihtiyaca yanıt vererek, afet yönetimininrntemel eksenlerini bir arada ve birbirini tamamlayacak biçimde ele almaktadır.rnBütünleşik afet yönetiminin, tehlike–maruziyet–zarar görebilirlik–başarnçıkma kapasitesi bileşenlerinin kesişiminde şekillendiğini ve yalnızca kriz anınırndeğil, önleyici ve azaltıcı politika setlerini de öncelediğini vurgulayan çerçeve,rnkitabın ana omurgasını oluşturmaktadır.rn12 bölümden oluşan kitabın Afetlerde Operasyon ve Saha Yönetimi bölümü,rnmüdahalenin başarısını belirleyen koordinasyon, standardizasyon ve karar destekrnsüreçlerini ayrıntılandırmaktadır. Ulusal ve uluslararası rehberliklerle uyumlurnsaha yönetimi ilkeleri; olayın niteliğine göre süreçlerin standart operasyonrnprosedürleri (SOP) ile netleştirilmesi ve paydaşlar arasında ortak dilin oluşturulmasırngereğini ortaya koymakta; çok paydaşlı, standartlara dayalı ve teknolojirndestekli bir yönetimin hızlı, güvenli ve etkili müdahale için zorunlu olduğu ifadernedilmektedir.rnAfetlerde Lojistik Yönetimi bölümü, afet lojistiğinin afet yönetiminin merkezindekirnrolünü; afet öncesinde risk analizi, kritik stokların stratejik ön konumlandırılmasırnve bilgi-iletişim altyapısının kurulmasıyla; müdahalede ilk 72 saatte hızlırnintikal, sınıflandırılmış/önceliklendirilmiş dağıtım, rota planlama ve merkezileştirilmişrnbilgi yönetimiyle; iyileştirmede ise sürdürülebilir tedarik zincirleri,rnkalıcı barınma ve hizmet sürekliliğiyle açıklamaktadır. Bu kapsamda, öncedenrndepolama ve planlı dağıtım, esnek ve çok paydaşlı tedarik zincirleri, doğru depo/rnyardım merkezi yer seçimi ve kurumlar arası iş birliğini öne çıkarmaktadır.

Conservation of the natural balance to hinder global warming is a contemporary task for policymakers. To this end, several policy tools have been proposed. Technological innovation, which increases productivity and aids in the development of eco-friendly technologies, and human capital, which fosters environmental awareness and provides knowledge of technology use, are among the policy options. Therefore, the primary aim of this study is to test whether human capital accumulation and technological innovation improve environmental sustainability in emerging countries by utilizing the recently proposed novel Cross-sectionally Augmented Autoregressive Distributed Lag method in ten of N-11 countries from 1996 to 2019. The empirical results suggest that economic development and human capital negatively impact environmental sustainability, proxied by the load capacity factor. In contrast, renewable energy has a positive impact on sustainable development. Lastly, empirical estimations using several technological innovation indicators uncover that technological innovation may have no systematic impact on the load capacity factor. Therefore, technological advances and human capital may not create the desired impact on environmental quality.

Bu çalışmada Türkiye’de 2001-2020 yılları arasında dijitalleşmenin gelir eşitsizliğini ampirik olarak nasıl etkilediği araştırılmıştır. Dijitalleşme göstergesi olarak genişbant aboneliği, internet kullanımı ve mobil abonelik, gelir eşitsizlik göstergesi olarak ise harcanabilir gelir üzerinden hesaplanan GİNİ katsayısı kullanılmıştır. ARDL yöntemi, KPSS durağanlık ve ADF birim kök testleriyle elde edilen bulgular şöyledir: i) Değişkenlerin bazıları seviyede durağan iken bazıları birinci dereceden durağanlaşmaktadır. ii) Açıklayıcı değişkenler bağımlı değişkeni uzun dönemde istikrarlı bir şekilde açıklayabilmektedir. iii) Her üç dijitalleşme göstergesindeki ve ticari açıklıktaki artış uzun dönemde gelir eşitsizliğini iyileştirmektedir. iv) Kişi başına reel gelirdeki artış uzun dönemde gelir eşitsizliğini arttırmaktadır. Bundan dolayı karar alıcılar dijitalleşme ve ticari açıklığı arttıracak ve iktisadi büyümenin gelir eşitsizliği üzerindeki bozucu etkisini ortadan kaldıracak politikalar tasarlamalı ve yürürlüğe koymalıdırlar.

Due to inspiring growth over the past 20 years, the dynamics of Chinese exports have been the focus of many researchers. In contrast to current literature, this study examines the quadratic relationship between China’s real exports to 154 partner countries and the income of trading partners from 1996 to 2019. The findings obtained from the second generational econometric analysis confirm cross-section dependence and heterogeneous slope among panel members. Second, while the GDP per capita of partner countries has a positive impact on China’s exports, the quadratic of GDP per capita has a negative impact. These findings indicate an inverted U-shaped relationship between China’s exports and GDP per capita of its partner countries—thus, validating the trading Kuznets curve (TKC) hypothesis. The appreciation of the Renminbi (RMB) has statistically significant negative effects on China’s exports. From a policy perspective, Chinese policymakers could consider the TKC hypothesis when determining market and export strategies. Additionally, the Chinese monetary authority could consider stabilizing the value of the RMB.

Ekonomik büyüme literatüründe, ülkeler arası büyüme farklılıklarının açıklanmasında kurumsal faktörler üzerinde fazlaca durulmaktadır. Bu kurumsal faktörlerden bir tanesi de ülkelerin yaygın düşünce-davranış alışkanlıklarını güçlü bir şekilde yansıtan politik istikrardır. Zira, politik istikrar hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde iktisadi faaliyetlerin sürdürülebilir kılınması adına oldukça önemlidir. Bu çalışmanın temel amacı Türkiye’de politik istikrar ve ekonomik büyüme ilişkisini 1984-2017 dönemi için zaman serisi analizi yöntemleriyle araştırmaktır. Çalışmadan elde edilen bulgular şöyle sıralanabilir; (a) analizde kullanılan değişkenler birim kök süreci sergilemekteyken, birinci sıra farkları alındığında ise durağan hale gelmektedir, (b) eşbütünleşme testi sonuçlarına göre değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişki vardır, (c) uzun dönemli katsayı tahminine göre politik istikrar, yatırım ve tüketim harcamaları iktisadi büyümeyi pozitif etkilerken, kamu tüketim harcamaları negatif etkilemektedir. Bu bağlamda Türkiye ekonomisinde politik istikrarın sürdürülebilir kılınması yönünde alınacak tedbirler ve uygulanacak politikalar, iktisadi gelişme sürecini olumlu etkileyecektir.

Bu çalışmanın temel amacı, 36 OECD ülkesinde vergi takozunun toplam, kadın ve erkek işsizlik oranları üzerindeki etkisini 2000-2019 dönemi için Sistem GMM yöntemi ile araştırmaktır. Çalışmada bağımsız değişken olarak vergi takozunun yanı sıra iktisadi büyüme enflasyon ve ticari açıklık da kullanılmıştır. Sistem GMM yöntemi ile elde edilen bulgular şöyle sıralanabilir: i) Vergi takozundaki bir artış toplam, erkek ve kadın işsizlik oranlarını artırmaktadır. ii) Ekonomik büyüme, enflasyon ve ticari açıklıktaki bir artış, toplam, erkek ve kadın işsizlik oranlarını azaltmaktadır. iii) Vergi takozunun işsizliği arttırıcı etkisi kadınlara kıyasla erkeklerde daha fazladır.