Abdullah Demir

Küresel düzeyde düşük karbonlu üretim ve tüketim modellerini teşvik eden yeşil dönüşüm, sadece çevreci değil, aynı zamanda emek süreçlerinde de derin yapısal değişimleri beraberinde getirmektedir. Otomotiv sanayisi, içten yanmalı motorlardan hibrid sistemlere, oradan da tam elektrikli araçlara geçişle birlikte; üretim teknolojileri, iş organizasyonları ve işgücü yapılarında kapsamlı bir yeniden yapılanmanın yaşandığı sektörlerin başında gelmektedir. Bu dönüşüm süreci, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından da yeni ve karmaşık tehditlerin ortaya çıkması anlamına gelmektedir. Çevresel sürdürülebilirlik ile sosyal adalet arasında bir köprü kurmayı amaçlayan “adil geçiş” kavramı, bu dönüşümün toplumsal maliyetlerini azaltmayı hedeflemektedir. Ancak çalışan sağlığını önceleyen bütüncül politika eksiklikleri, sürecin birçok durumda riskli ve dengesiz biçimde ilerlemesine yol açmaktadır. Bu çalışma, otomotiv sanayisinde yeşil ve dijital dönüşümün İSG açısından yalnızca teknik bir uyum süreci değil, aynı zamanda sosyal adalet boyutu güçlü bir yapısal dönüşüm olduğunu nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniğiyle ortaya koymaktadır. Hibrid ve tam elektrikli araç üretimi, dijitalleşme ve otomasyon; fiziksel, kimyasal, ergonomik ve psikososyal riskleri çeşitlendirirken, incelenen ulusal mevcut İSG politika ve uygulamalarının bu yeni riskleri bütüncül biçimde kapsamakta yetersiz kaldığı görülmektedir. Bu bağlamda adil geçişin, beceri dönüşümü, sosyal diyalog ve önleyici İSG politikalarıyla entegre edilmediği sürece çalışan sağlığı ve güvenliği açısından sürdürülebilir bir dönüşüm sağlamasının mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmış ve sürece özgü somut politika önerileri sunulmuştur.

İnsanların neden var olduklarını ve ne için yaşadıklarını anlamaları hem kişisel hem de profesyonel yaşamlarında daha anlamlı ve yönlendirici kararlar almalarına yardımcı olabilmektedir. Teknolojinin getirdiği hızlı değişimler karşısında bireyler kendi içsel pusulalarını takip ederek dengede kalmaya ve huzur bulmaya çalışmaktadır. Dijital teknolojilerin etkileriyle birlikte yaşamın anlamı nedir sorusunun cevabı da zamanla değişebilmektedir. Kişisel bir yolculuk olan anlam arayışında yapay zekânın nasıl bir rol oynadığını anlamak da önemlidir. Bu çalışma, yapay zekâ uygulamalarının sosyolojik ve düşünsel açıdan insanın anlam arayışını nasıl etkilediğini ve dönüştürdüğünü anlama ve tartışma fırsatı sunmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda yapay zekâ uygulamalarının anlam arayışı üzerindeki etkisi “mahremiyet, özgürlük ve güvenlik”, “mutsuzluk ile sosyal ve duygusal yalnızlık”, “ahlak, din, yeni dini hareketler ve şifa teknikleri” ve “ömrü uzatma ve ölümsüzlük” başlıkları altında değerlendirilmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak konuya ilişkin gelişmeler ve tartışmalar yorumlayıcı bir yaklaşımla ele alınmaya çalışılmıştır. Çalışma, yapay zekânın mahremiyet ve güvenlik konularında yeni sorular ortaya çıkarırken, özgürlük algısını yeniden şekillendirmekte olduğu bulgusunu ortaya koymaktadır. Yapay zekâ, sağladığı bazı şifa teknikleri ve ömrü uzatma olanakları sayesinde insanın hem anlam arayışını güçlendirmekte hem de yaşam kalitesini artırabilmektedir.

This study proposes a holistic, principle-based approach to Istanbul’s transportation problems instead of fragmented solutions. A three-stage analytical methodology was developed to evaluate Istanbul’s transportation system from a principle-oriented perspective. In the first stage, 12 principles shaped by a sense of stewardship were identified based on current literature and expert insights. These principles were grouped under four thematic pillars and prioritized using the Analytic Hierarchy Process (AHP). In the second stage, the current transportation policies of the Istanbul Metropolitan Municipality (IMM) were evaluated by experts. These evaluations were then clustered using the K-Means method, and the resulting clusters were interpreted to prioritize the identified problem areas. In the final stage, strategic documents and project proposals were assessed through a principle-alignment analysis and the Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) method, respectively. In this way, the strategies and projects most closely aligned with the identified principles were systematically revealed. By integrating qualitative and quantitative analyses (expert judgments, AHP, K-Means, TOPSIS) within a mixed-methods framework, the research aims to provide decision-makers with a viable and objective basis for transportation policy development.

Forklifts (Counterbalance) are work machines that are used to carry and stack specialized or standardized loads with a special attachment connection adapted to the mast section according to the type of work to be done. Forklifts have different load lifting capacities and optional lifting heights. These vehicles cannot reach high speeds due to their nature and safety. According to the development of autonomous driving worldwide, a rapid development is observed in both technology and comfort parameters of warehouse transportation equipment. In the comfort-oriented evaluations of diesel forklifts, the noises originating from the combustion in the engine and the motion transmission in the mechanical units are the main ones; in addition, the noises originating from the wheel and road irregularities constitute the secondary noises originating from the imbalance in the mast system. In this study, the change in the internal and external noise measurements, i.e. the operator and the environment, of a new generation diesel engine forklift according to the ANSI/ITSDF B56 standard was examined. In the unloaded driving evaluation, it was determined that the noise emitted to the environment was 8% less than the noise coming to the operator. In the evaluation of the noise emitted to the environment, it was determined that the idle speed under no-load conditions was 20.7% lower than the maximum speed noise level. In the evaluation of the noise coming to the operator; it was determined that the effect of the load lifted at low speeds was 2.7% higher than the no-load condition, and that the idle speed was 17.6% lower than the maximum speed noise level under the same load condition

In this study, the effect of weather conditions on on-street parking variables is examined. In this context, data sets consist of 17 variables such as parking capacity, employee personnel, off-duty personnel, turn-over rate, first-hour parking price, daily parking price, number of transactions, number of cash transactions, average cash parking duration, 0-15 min parking duration, average parking duration, number of subscription, parking subscription price, daily transactions of subscription, subscription parking duration and income on the on-street parking spaces in the Anatolian Side of Istanbul for two years (2017-2018). In this study, turnover rate, parking duration, cash parking duration, and parking income variables are investigated by multiple regression analysis with dummy variables. Daily general weather data during this period are classified into 11 categories as sunny, cloudy, partly cloudy, light rain, rain, short-term heavy rainfall, heavy rainfall, light snow, light snowfall, snow, and a heavy snowstorm- as dummy variables. Based on the estimation results, it is found that both sunny and light snow + light snowfall + snow + heavy snowstorm weather variables decrease parking duration by 0.528 and 1.293 min, respectively. Moreover, results also indicated that the same variables increase cash parking duration by 1.21 and 3.29 min, respectively. Both sunny and cloudy + partly cloudy weather variables increase parking income by 719 TL and 580 TL, respectively. Light snow + light snowfall + snow + heavy snowstorm weather variable decreases parking income by 1143 TL.

The brake system is the most significant active safety system that converts the vehicle's mechanical energy into heat energy based on the braking pair’s friction. The transfer of heat in the brake pair during braking occurs by conduction, convection, and radiation. In disc brakes, which are widely used today, the effect of the heat transfer coefficient, which continually changes with the disc's angular velocity on the cooling of the braking pairs is important. The change in heat convection coefficient can be calculated with a numerical approach. In this study, on disc temperature effect of heat convection coefficient and angular velocity has been examined with the finite element method using the experimental data in the SAE J2522 Comprehensive Brake Efficiency Test Standard, fading test procedure. Disc brake design has been designed in the SOLIDWORKS program, and analysis has been carried out using ANSYS 2020 R2 in steady-state thermal analysis. It has been determined that the cooling amounts at the initial of braking are higher than the cooling amounts at the end of braking, and the effect of cooling by convection in the reduction of the temperature difference at the end of braking compared to the initial state is between 91.22% and 91.74%.

Son yıllarda otomotiv sektöründe çevreci uygulamaları destekleyen hibrit, elektrikli ve yakıt hücreli taşıtlar trendi gelişirken; bu trendler ağırlık ve maliyet azaltma ile performans ve yakıt ekonomisini iyileştirme gibi tamamlayıcı uygulamalarla desteklenmektedir. Güvenlik zafiyeti oluşturmadan yapılacak olan optimizasyon çalışmaları, araçları en uygun tasarım aşamasına getirme gayesiyle yürütülmektedir. Bu bağlamda ticari araçlarda optimizasyon çalışmaları son dönemlerde ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada, ticari bir otobüs gövde yapısında topoloji optimizasyonu tekniği kullanılarak optimizasyon çalışması yapılmıştır. Bir ticari taşıtın gövdesinin yol koşullarındaki mukavemetini değerlendirmenin birçok yöntemi bulunmaktadır. Bu yöntemlerden en kapsayıcısı olduğu değerlendirilen gövde katılık değerleri, optimizasyon çalışmasında kriter olarak kabul edilmiştir. Optimizasyon uygulamaları neticelendirildiğinde elde edilen otobüs gövde yapısının katılık değerleri, literatürde yer alan çalışmalardan edinilen ideal katılık değerleri, optimizasyon uygulamaları yapılmadan önceki otobüs gövdesinin burulma katılığı değerleri ile hafifletme yüzdesi, karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Optimizasyon çalışmaları neticesinde otobüs gövde yapısında %9 mertebelerinde bir hafifletme gerçekleştirilmiştir.

TÜİK 2022 yılı Ocak ayı verilerine göre ülkemizdeki otomotiv pazarındaki toplam 25.321.937 adet taşıtın, %54,3’ü yani 13.747.672 adeti otomobil, onun yaklaşık %37,6’sı dizel, %25,6’sı benzinli, %35,8’i LPG’li, %0,7’si yani 96.830 adedi hibrid ve tam elektrikli araçlardan oluşmaktadır. Araçların teknik ömürlerinin %90-95’lik kısmını otoparklarda geçirdiği dikkate alındığında, konunun güvenlik kısmı çok önemli olmaktadır. Bu bağlamda hibrid ve tam elektrikli araçların güvenlik gereksinimi ile kapalı alanlarda ve katlı parklarda park etme yasağı bulunmamaktadır. Henüz ülkemizde satışa sunulmamış olan ancak dünyada kullanımı gittikçe yaygınlaşan yakıt hücreli araçlarla ilgili emniyet gereksinmelerine yönelik belirgin prosedürler oluşturulmamıştır. Bu çalışmada dünyada ve ülkemizde; hibrid ve tam elektrikli araçlar ile hidrojen yakıtlı ve yakıt hücreli araçların gelişim seyri, yapılmakta olan çalışmalar ve düzenlemeler incelenmiş; emniyet açısından riskler ve bu risklerin giderilmesine/azaltılmasına yönelik öneriler sunulmuştur.

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde artan nüfusa bağlı olarak araç trafiği de artmaktadır. Bununla beraber hızlı ve plansız kentleşmeyle birlikte mevcut altyapının yetersizliği artan araçların otopark sorununu artar bir biçimde gündeme getirmiştir. Araçların cadde ve sokakların yol kenarlarına kontrolsüz olarak park edilmeleri cadde ve sokakların daralmasına ve bunun sonucunda trafik akışının yavaşlamasına ve trafiğin artmasına neden olmaktadır. Trafik artışı ise, hem araçların yakıt tüketiminin artmasına neden olmasıyla ülke ekonomisine hem de zararlı emisyonların artmasıyla da çevre ve insan sağlığı üzerinde olumsuz etkiler oluşturmaktadır. Bu nedenle İstanbul gibi metropollerde yeni otopark stratejilerinin geliştirilip uygulanması gerekmektedir. Bu çalışmada İstanbul’da düzenlen(me)miş otoparkların trafik akışına etkileri araştırılmıştır. İnceleme alanı olarak trafik yoğunluğu yüksek olan Fatih İlçesi, Oğuzhan Caddesi seçilmiştir. Bu caddede ücretsiz ve ücretli yol kenarı otopark uygulamasının araç geçiş hızları ve emisyon salınımına etkisi incelenmiştir. Ücretli park uygulaması ile kuzey yönünde trafik akış hızı %9,86, güney yönünde ise %6,27 düzeyinde artmıştır. Araçların model yıllarına bağlı olarak atmosfere salınan CO, CO2 ve HC emisyonlarında %4,5 düzeyinde azalma; ayrıca otomobil, SUV ve kamyonet tipi araçların ise yaklaşık %6,2-6,35 arasında sera etkisini azalttığı tespit edilmiştir.

İstanbul gibi yola olan talebin kapasiteyi aştığı, yolculuklarda önemli gecikmelerin yaşandığı, park yeri arzının ve bulmanın büyük sorun olduğu şehirlerde toplu taşıma öncelikli çözümler kaçınılmaz olarak ortaya çıkmaktadır. Bu doğrultuda özel araçtan toplu taşımaya geçişi özendirici çeşitli ulaşım - otopark politika ve paradigmalarına ihtiyaç vardır. Genellikle dünyada raylı sistem temelli işletilen “park et - devam et” (P+R) otoparkları İstanbul için metrobüs hattında da yoğun olarak kullanılan bir çözümdür. Araştırmanın temel amacı, sürücülerin ve yolcuların, araçlarını uygun bir P+R otoparkına park etmesi ve özellikle şehir merkezlerine ulaşım imkanları kolay ve cazip olan konforlu bir toplu taşıma seçeneğiyle ulaşmasıdır. Bu otoparklar; kullanıcı maliyetlerinde, enerji tüketiminde ve seyahat sürelerinde azalma sağlarken; daha yüksek seyahat konforu ve daha ekolojik çevre olanaklarına da imkan sağlamaktadır. Bu çalışmada İstanbul genelinde iki yakada işletilen toplam 40 P+R otoparkındaki veriler 22 aylık süre ve 16 değişkenle çok değişkenli regresyon analiziyle incelenmiş; devinim, ortalama park süresi ve otopark geliri eşitlikleri türetilmiştir. Devinim, park süresi ve otopark geliri eşitliklerden iki yakada işletilen P+R’lerin temelde çalışan personel verimliliği ve farklı kullanıcı alışkanlıkları olduğu tespit edilmiştir.