NNNassikhat Nabiolla

Nassikhat Nabiolla

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Nassikhat Nabiolla has a total of 9 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Типологическое сходство и этнокультурная специфика казахских и тувинских этиологических мифов

    by Nassikhat Nabiolla, Doskhan Zhylkybayev, Zufar Seitzhanov

    В статье представлен сравнительно-типологический анализ этиологических мифов казахского и тувинского народов, направленный на выявление их мировоззренческих оснований, а также общих и специфических типологических черт. Рассмотрены мифы, связанные с образами и мотивы молнии, грома, утренней звезды, вечнозеленых деревьев, темой различий между человеком и животным, а также процессами метаморфозы. К общим чертам мифов обоих народов относятся поклонение природе, речь животных, равенство человека и животного, мифологическая логика причины и следствия. Отмечается, что мифологическое мировоззрение двух народов имеет глубокие исторические корни и опирается на общие архаические модели осмысления природы, космоса, животного мира и человеческого бытия. Особое внимание уделяется различиям. В казахской мифологии преобладают исламское мировоззрение и морально-этические оценки, что придает мифам воспитательный характер. В тувинской мифологии в большей степени сохранились шаманские, анимистические и магические концепции, явления окружающего мира объясняются непосредственным влиянием мистических сил. Делается вывод о том, что различия сформировались под влиянием исторических, культурных и религиозных факторов жизни каждого народа.

  • Open Access

    Қазақ фольклорындағы сыншылық өнер

    by Н. Набиолла, З. Сейітжанов

    Бұл мақалада қазақ фольклорындағы сыншылық өнердің табиғаты, мазмұны және қоғамдық-мәдени маңызы қарастырылады. Сыншылық – қазақ халқының көшпелі өмір салтымен, мал шаруашылығы мен аңшылық мәдениетімен тығыз байланыста қалыптасқан халықтық танымның ерекше әрі күрделі түрі екені, халықтың тұрмыс-тіршілігі сыншылық өнердің қалыптасуына негіз болғанын көрсетеді. Қазақ қоғамында сыншылар адамды, жүйрік атты, қыран құсты немесе басқа да құбылыстарды сыртқы белгілеріне қарап танып, олардың болмысын дәл бағалап, болашағына болжам жасай алатын зерделі, көреген адамдар ретінде танылған. Зерттеудің мақсаты – фольклорлық мәтіндердегі сыншылық дәстүрдің мазмұнын талдау және оның халық дүниетанымындағы орнын айқындау. Зерттеу барысында сипаттамалық, салыстырмалы-тарихи, жүйелеу, интерпретациялық және мәдени-танымдық әдістер қолданылды. Материал ретінде аңыз-әңгімелер, шешендік сөздер, тарихи деректер сұрыпталып пайдаланылды. Негізінен бұрын отандық фольклортану ғылымында қарастырылмаған мәтіндерді зерттеу нысанына айналдыруды мақсат еттік. Зерттеу нәтижесінде сыншылық өнердің тек атбегілік пен құсбегілік тәжірибесімен ғана шектелмей, адамның мінез-құлқын, болмысын, ақыл-парасатын және қоғамдағы орнын бағалауға бағытталған әлеуметтік-тәрбиелік қызмет атқарғаны анықталды. Фольклорлық деректерде Толыбай, Жалайыр Шора, Төлебай, Дүйсенбі, Қалқабай, Бұғыбай сияқты сыншылардың тұлғасы халық даналығы мен көрегендігінің үлгісі ретінде көрінеді. Сонымен қатар сыншылық сөздердің құрылымы мен мазмұны жағынан шешендік сөздер мен арнау өлеңдерге жақындығы байқалып, олардың халықтың моральдық-этикалық құндылықтарын қалыптастырудағы рөлі айқындалады. Қорытындысында сыншылық өнер қазақтың рухани мәдениетінде маңызды орын алатын, өмір құбылыстарын терең танып-білуге негізделген интеллектуалдық әрі мәдени феномен екені дәлелденеді.

  • Open Access

    Дулат Бабатайұлы және заман шындығы

    by З. Сейітжанов, Н. Набиолла, Б. Иманғалиев, E. Солтанаева, Б. Имангалиев

    Мақала Дулат Бабатайұлының «заман шындығы» және XIX ғасырдағы қазақ әдебиетінің негізгі қайраткерлерінің бірі ретіндегі шығармашылығын талдауға арналған. Зерттеудің өзектілігі автордың поэтикалық мұрасын қазіргі әдеби көзқарастар тұрғысынан қайта қарастыру қажеттілігімен, сондай-ақ кеңестік кезеңде біржақты түсіндіруге ұшыраған оның көркемдік және идеялық үлесін объективті бағалауға ұмтылуымен байланысты. Мақаланың мақсаты – Дулат Бабатайұлы шығармашылығының көркемдік-мазмұндық ерекшеліктерін анықтау және оның ұлттық әдеби сананы қалыптастырудағы рөлін анықтау. Қойылған мақсатқа сәйкес жұмыста келесі міндеттер шешіледі: ақын шығармаларының тақырыптық-идеялық мазмұнын талдау; оның бейнелі жүйесі мен поэтикасының ерекшелігін анықтау; тарихи-әлеуметтік жағдайлардың оның дүниетанымын қалыптастыруға әсерін анықтау; оның поэзиясындағы азаматтық пен ұлттық бірліктің себептерін қарастыру. Мақалада Дулат Бабатайұлының шығармашылығы хан билігінің жоғалуы және Ресей империясының отаршылдық саясатының күшеюі кезеңіндегі қазақ қоғамының өзгеруінің күрделі процестері көрсетілген. Оның поэзиясы өткір сатирамен, философиялық тереңдікпен және айқын азаматтық ұстаныммен сипатталады. Жырау дәстүріне және ауызша халық шығармашылығына сүйене отырып, ақын реализм мен публицистика элементтерін біріктіретін өзіндік көркемдік стиль қалыптастырады. Дулат Бабатайұлы шығармашылығының орталық идеясы туған жердің құндылығын бекіту, ұлттық бірегейлікті сақтау және халық бірлігі идеясы болып табылады, бұл оның қазақ әдебиеті тарихындағы тұрақты маңызын айқындайды деген қорытындыға келді. Түйін сөздер: қазақ әдебиеті, тарихи заман, шығармашылық, ақын, қоғам, мәселе, эстетикалық, көзқарас, дүниетаным


  • ҚАЗАҚ ЭПИКАЛЫҚ ЖЫРЛАР МЕН ПРОЗАЛЫҚ ФОЛЬКЛОРДАҒЫ ЖАЛМАУЫЗ КЕМПІР, МЫСТАН КЕМПІР ОБРАЗДАРЫ

    by Н. Набиолла, З. Сейітжанов

    Мақалада қазақ фольклорының эпикалық жырлар мен прозалық фольклорындағы демонологиялық кейіпкерлердің ішіндегі жалмауыз кемпір мен мыстан кемпір образдары кездесетін көне, классикалық, тарихи эпостар мен ертегілік проза мәтіндері талдауға өзек болды. Атап айтқанда «Құламерген, Жоямерген», «Мұңлық-Зарлық», «Дотан батыр», «Алпамыс» «Орақ батыр» жырлары мен «Ер Төстік», «Құланайжарқын», «Ханшентей», «Еркемайдар», «Алтын сақа», т.б. ертегілер мәтінінде кездесетін жалмауыз бен мыстан образына талдау жүргізілді. Жалмауыз кемпір мен мыстан кемпір образдарының шығуы негізіне, олардың бір-бірімен ұқсастығы мен айырмашылығы сараланып, ғылыми тұжырым жасалды. Бұған дейінгі отандық және шетелдік фольклортанушы ғалымдардың зерттеулеріне сүйене отырып, эпикалық жырлар мен ертегі мәтіні негізінде нақтылы мысалдар келтіріп, теориялық еңбектер негізінде, ғылыми сараптаулар жасалды. Жалмауыз бен мыстан кемпір образының бір уақытта пайда болмағанын, жалмауыз кемпір образының шығу төркіні арыда, ал мыстан кемпір образының пайда болуы онан кейінгі кезеңнің нәтижесі екені айқын көрсетілді. Жалмауыз образының түркі халықтарымен қатар, Алтай тілді басқа халықтардың да фольклорында кезесетіні туралы ғалымдардың зерттеуі назарға алынды. Осы негізде демонологиялық кейіпкерлер жүйесіндегі жалмауыз бен мыстан образы қазақ фольклорында да молынан ұшырасатыны мысалдар негізінде дәлелді көрсетілді.

  • ҚЫТАЙДАҒЫ ТҮРКІ НЕГІЗДІ КӨНЕ ТОПОНИМДЕРДІҢ БҮГІНГІ ЖАЙ-КҮЙІ

    by Н. Набиолла, Қ. К. Кенжалин, А. А. Алимхан

    Еуразия құрлығын ендей өтіп жатқан, Жібек жолы бойында орналасқан, Қытайдағы қалалар мен тарихи елді мекендердің атауларына сараптаулар жүргізіліп, оның қазіргі қолданыс аясына барлау жасалды. Ұлы жібек жолы саудасы Қытайда бірнеше бағытта қатарынан іске асқан. Кейбір сақ, ғұн, үйсін, түркі дәуірінен жалғасып, бүгінгі күнге дейін жеткен жер-су атауларының тарихи, саяси себептермен басқа атауларға ауысу барысына шолу жасалды. Түркі халықтарының бұрынғы мекен еткен қоныстарындағы ежелгі қалалар мен елді мекендердің жай-күйі, олардың бүгінгі күні сақталған-сақталмағанына талдаулар жасалып, тарихи құжаттар мен ғылыми зерттеу еңбектер аясында сұрыптаулар жүргізілді. Елді мекендердің топонимдік астарына, яғни топонимдік мифтер мен топонимдік аңыздарға барлау жүргізіліп, ғылыми тұрғыдан талдау жасалды. Тақырыптың ерекшелігіне сәйкес салыстырмалы-тарихи, жинақтау, сұрыптау әдістері қолданылды. Қазіргі кезеңдегі Қытайдағы елді мекендердің тарихи атауларының жаңа атаумен қалай қолданыс тапқаны мысалдармен берілді. Кейбір жер-су атауларының бүгінгі күні жоқ екеніне, ал кейбірінің атауы бүкілдей өзгеруіне, тағы біреулердің тілдік, дыбыстық заңдылықтарға сүйене отырып, дыбыстық жағынан өзгеріп қолданысқа енгеніне шолу жасалды. Шыңжаң өлкесіндегі қазақтар шоғырланған елді мекендердің қазіргі аталу жүйесіне де зерттеулер жүргізілді. Кілтті сөздер: миф, аңыз, тарихи атау, топонимдер, мәтін, Қытай аймағы, Жібек жолы

  • Open Access

    Kodek Baishiganuly’s Political Lyrics

    by N. Nabiolla, Z. Seyitzhanov, B. Imangaliyev, Sh. Shortanbay

    This article widely examines the work of the poet Kodek Baishiganuly and analyzes his political lyrics, in which his civic position is clearly manifested. Looking at the poet’s works, which reveal the reality of the period in which he lived, the truth and the historical events depicted in them are assessed, and the poet’s civil and political views are comprehensively differentiated. His skill in depicting the arbitrariness of Soviet power in the Kazakh steppe, including in the Alban tribe inhabited by Zhetysu, will be appreciated. In most of poet’s works, the truth life of the colonized people is revealed through specific examples. The article analyzes in depth the lines of the poem that vividly describe the social contradictions that the poet saw with his own eyes and didn’t disappear from his consciousness. Poet’s work provides evidence that the tough policies of the Soviet period in the ХХ weren’t ignored. Together with the poet’s poems, a scene of harsh years is considered, when the cattle of a rich village were swept out and exiled. Even the fact that some of them were shot as “enemies of the people” and that violence, unfair pressure caused public discontent is analyzed in detail. The incurable poet concludes that his sadness is caused by ideals and interests of the country. The dramatic of the work is emphasized, expressing the bitter truth of society, expressing its despair. The political campaigns of the XX are analyzed in depth, declaring that all political campaigns “killed people with a merciless conspiracy.” Without leaving without attention single sad moment in the life of the country, step is being taken to show the legacy of the poet in new light, presenting poet’s life to the gaze of many.

  • Types of proverse in the works of Abay

    by N. Nabiolla

    The article examines the "proverbs" in the works of the poet, which are an offshoot of Kazakh folklore. In the course of the analysis, the proverbs in the poet's work were considered in three stages. Initially, Abai Kunanbayev used folklore in his poems as a master of the art, a representative of aesthetics, a poet-thinker, in "words of edification" he studied folklore. At the same time, he viewed some of the proverbs as a representative of the people. This article discusses Abai's views on some of the proverbs and sayings that reveal their meaning, as well as the proverbs that are still used today. A number of Abai's proverbs are preserved in the manuscript heritage collected in the fund of the State Historical, Cultural and Literary Memorial Museum-Reserve "Zhidebay-Borili Abay" in Semipalatinsk. In these letters, written in Arabic, he praised the governor who ruled the country and settled disputes fairly. As a result of the study, it was established that these are the proverbs of Abai. The article clearly compares the dance to the hero and clearly shows the place and status of the dance for the country. We also looked at a proverb that compares the psychology of slavery to nobility, height, and depth of consciousness. Abai managed to convey human psychology at all levels of society. These proverbs are cited as examples in a research article. Of course, not all proverbs are as pure as gold. Some proverbs appeared in a certain period, within the framework of a certain ideology, in the interests of a certain group. Therefore, all this is considered the property of the people, but many of them fell out of use. Naturally, Abai Kunanbayev is critical of the ancient Kazakh heritage and, in turn, reveals the shortcomings of this heritage. Criticism of the use of some outdated ideas about the national heritage, including proverbs, by groups with certain views in their own interests, is mainly reflected in the poet's work. The article examines the poet's work and conducts research on the basis of the above three points.

  • SACRED CONCEPTS CONCERNING COWS IN KAZAKH FOLKLORE

    by N. Nabiolla

    From ancient times our people, who grazed four food animals, believed that they had an owner. The owners of the four food animals were considered to be their "ancestors" or "peers". That is why he gave them a mythical character. He leaned on his holy ancestors and asked them to help him. He wished them well and wished them well. He thought that only then he could have cattle. That is why various rituals and ceremonies have come to everyone. Currently in the country spread a lot of myths, indicating that the cow was the cow skorlupok animal. Special attention was paid to cattle, including bull. Even the purpose of the human earth that applies to spelled. He was known in myths as the blue bull, sometimes the blue bull, which was known in folklore with special vividness. This is mostly associated with myths about the injury of the earth. In the mythology of the peoples of the world say that the earth put on, fish, elephant (for the concept of the ancient Indians), snake Cotes, the myth, widespread among the peoples of Turkic origin, including among Kazakh people put on the surface of the blue ox, and sometimes on a blue bull to pick it up. He draws attention to the myths of the bull or bull and one case depends on the blue bull. In General, the blue color has a special property, for example, "blue Bor", "blue bull", etc. "Blue" is formed from mythical concepts: " blue sky","bull of the blue God". In this regard, it should be noted that in nomadic life, it became the first cargo transport.

  • SACRED CONCEPTS CONCERNING COWS IN KAZAKH FOLKLORE

    by N. Nabiolla

    From ancient times our people, who grazed four food animals, believed that they had an owner. The owners of the four food animals were considered to be their "ancestors" or "peers". That is why he gave them a mythical character. He leaned on his holy ancestors and asked them to help him. He wished them well and wished them well. He thought that only then he could have cattle. That is why various rituals and ceremonies have come to everyone. Currently in the country spread a lot of myths, indicating that the cow was the cow skorlupok animal. Special attention was paid to cattle, including bull. Even the purpose of the human earth that applies to spelled. He was known in myths as the blue bull, sometimes the blue bull, which was known in folklore with special vividness. This is mostly associated with myths about the injury of the earth. In the mythology of the peoples of the world say that the earth put on, fish, elephant (for the concept of the ancient Indians), snake Cotes, the myth, widespread among the peoples of Turkic origin, including among Kazakh people put on the surface of the blue ox, and sometimes on a blue bull to pick it up. He draws attention to the myths of the bull or bull and one case depends on the blue bull. In General, the blue color has a special property, for example, "blue Bor", "blue bull", etc. "Blue" is formed from mythical concepts: " blue sky","bull of the blue God". In this regard, it should be noted that in nomadic life, it became the first cargo transport.