DÖDerya Öcal

Derya Öcal

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Derya Öcal has a total of 8 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Tüketicilerin Sosyal Medya Reklamlarına Yönelik Tutumlarının Online Satın Alma Davranışı Üzerindeki Etkisinde Dijital Okuryazarlığın Rolü.

    by Suzan Öcal, Derya Öcal

    Günümüzde, bireyin ve toplumun iletişiminin ve etkileşiminin sosyal medya ağları üzerinden belirlendiği sosyal medya gerçekliği yaşanmaktadır. Kişinin kendisine ve toplumlara ilişkin bilgiler bu tür ağlar aracılığıyla oluşturulmakta, düzenlenmekte ve dağıtılmaktadır. Bilgiyi arama ve sağlama süreci, bilginin anlamının ve amacının iletişimi tanımladığı ağlarda gerçekleşmektedir. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, günümüz dünyasında ve yaşam pratiklerinin her aşamasında önemli bir yer kaplayan sosyal medya araçları aracılığıyla yapılan reklamların bireylerin online satın alma davranışına etkisinde dijital okuryazarlığın aracı rolünü araştırmaktır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden anket yöntemi uygulanmıştır. Anket çalışması sonucunda elde edilen veriler, SPPS 20 ve Yapısal Eşitlik Modellemesi AMOS 21 istatistik analiz programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışma toplamda dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, sosyal medya reklamlarına yönelik tutum kavramına ilişkin teorik bilgiler verilerek sosyal medyanın tarihçesi, avantaj ve dezavantajları, dijitalleşen reklama ilişkin bilgiler ile reklamlara yönelik tutuma ilişkin açıklamalar yapılmıştır. İkinci bölümde, dijital okuryazarlık, dijital okuryazarlığın faydaları, zararları, bileşenleri, boyutları ve dijital yerli ve göçmen hakkında açıklamalar yapılmıştır. Üçüncü bölümde, online satın alma davranışı kavramı, online tüketici davranışlarını açıklayan kuramlar, süreci ve online satın almanın avantaj ve dezavantajları hakkında açıklamalara yer verilmiştir. Dördüncü bölümde, verilerin analizleri yapılarak, ulaşılan sonuçları yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda sosyal medya reklamlarına yönelik tutumların online satın alma niyeti üzerinde dijital okuryazarlığın rolü olduğunu göstermiştir.

  • Y VE Z KUŞAKLARININ KARANLIK VE AYDINLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİ SOSYAL MEDYADA SUNMA BİÇİMLERİ

    by Derya Öcal, Esra Tosun

    Bu araştırmanın amacı Y ve Z kuşaklarının karanlık ve aydınlık üçlü kişilik özelliklerini sosyal medyada sunma biçimlerindeki farklılıkları ortaya koymaktır. Nicel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilen araştırmanın evrenini Erzurum ilinde yaşayan Y Kuşağı ve Z kuşağı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri ŞubatHaziran 2024 tarihleri arasında kişisel bilgi formu, kısaltılmış karanlık üçlü kişilik ölçeği ve aydınlık üçlü kişilik ölçeği ile oluşturulan anket ile toplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda Y ve Z kuşaklarının sosyal medyada sunduğu karanlık üçlü kişilik özellikleri farklılık göstermektedir. Y kuşağının sosyal medyada sunduğu karanlık üçlü kişilik özellikleri cinsiyet, medeni durum, aktif olarak kullanılan sosyal medya platformları ve ortalama geçirilen süreye göre farklılık gösterirken, aydınlık üçlü kişilik özellikleri aktif olarak kullanılan sosyal medya platformlarına göre farklılık göstermektedir. Z kuşağının sosyal medyada sunduğu karanlık üçlü kişilik özellikleri medeni durum ve sosyal medyada ortalama geçirdikleri süreye göre farklılık gösterirken, aydınlık üçlü kişilik özellikleri cinsiyete göre farklılık göstermektedir.

  • Open Access

    Sosyal Medya Ekseninde Kişilerarası İletişim ve Benlik Sunumu

    by Sultan Koca, Derya Öcal

    İnternet kullanımının artması ile birlikte sosyal paylaşım ağları, kişilerarası iletişimi geleneksel ortamdan dijital ortama taşımış ve bu tür iletişimin şekillenmesinde etkili olmuştur. Bireyler, ilişki kurma, sürdürme, geliştirme, derinleştirme veya sonlandırma ilişkilerini yüz yüze yerine sosyal medya üzerinden yürütür hale gelirken, böylece takipleşmek, yorum yapmak, beğeni almak, ifade bırakmak gibi eylemler önem kazanmıştır. Bu çalışmada öncelikle dijitalleşme bağlamında iletişimin dönüşmesi, dönüşen toplumsal yapı, bireyin kendini sunumu ve kişilerarası iletişim süreçleri, teknoloji ve araçlar bağlamında ele alınmıştır. Bireyin benlik sunumu, sosyal ağ sitesi olan Instagram örneği üzerinden kişilerin kişilerarası iletişim amaçlı kullanım eğilimlerinin belirlenmesi amaçlanmış olup; bireyin kendini sunma biçimleri ve benlik sunum taktikleri konusunda detaylı bir analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışma çerçevesinde araştırmacının Instagram hesabında yer alan 10 Instagram hesabı (5 kadın, 5 erkek) basit rastlantısal örneklem ve cinsiyet bağlamında kotalı örneklem aracılığıyla seçilerek yürütülmüş olup; içerik çözümlemesi yöntemi ile analiz edilmiştir. Ayrıca her bir kullanıcı hesabına uygulanması için İçerik Çözüm Analiz Formu hazırlanmıştır. Çalışma kapsamında incelenen kullanıcı hesapları hikâye paylaşımı ve gönderi/paylaşım kısımlarında içerikler Jones ve Pittman (1982) Benlik Sunum Taktiklerini temel alan beş ana faktör çerçevesinde incelenmiştir.


  • Open Access

    SOSYAL MEDYA ORTAMLARINDAKİ PAYLAŞIMLAR ÜZERİNDEN Z KUŞAĞININ MAHREMİYET ALGISINA BAKIŞ

    by Feryat Alkan, Derya Öcal

    Teknolojik yerli olan, teknolojik yaşamın içine doğan ve Z kuşağı olarak adlandırılan bireylerin mahremiyet algılarının ölçülmeye çalışıldığı bu çalışmada tutum ve davranışlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Türkiye genelinde Z kuşağı mensubu 420 kişi üzerinde gerçekleştirilen anket bağlamında bireylerin sosyal medya ortamlarında paylaştıkları içerikler ve bu içeriklerin anlamlandırma biçimlerinin çözümlenmesi amaçlanmıştır. Elde edilen veriler, IBM SPSS Statistics 22 (statisticalpackagesforsocialzsciences) programına aktarılarak analiz edilmiştir. Çalışma ile birlikte katılımcıların sosyal medya platformlarında; paylamış yapmaktan, kişisel bilgilerinin paylaşılmasından ve kişisel mahremiyetleriyle ilgili endişe duymadıkları ifade edilmiştir. Ayrıca sosyal medyada insanların gerçek hayatlarını yansıttıkları ve ayrıca insanların sosyal medyada özel alanlarının ihlal edilmediği düşüncesinin yaygın olduğu görülmektedir. Araştırma sonucunda Z kuşağı üyelerinin mahremiyet algılarının dönüşmesinin altında yatan nedenlerin ne olduğunun araştırılması önerilebilir.


  • Geleceği Dün ve Şimdi Belirler: İnsan Merkezli Sanal Gerçeklik Tasarımı

    by Serhat Erdem, Derya Öcal

    Sanal gerçeklik, kullanıcılarına kurgusal ve sentetik bir deneyim sunan teknoloji odaklı sistemdir. Sanal gerçeklikteki simülasyona dayalı deneyim, duyusal uyarım sistemleri ile simüle edilen gerçekmiş algısı yaratmaya yönelik yanıltıcı ve/veya kurgusal bir yapıda yaşanmaktadır. Bu kurgusal yapıda simülasyonu oluşturmak ve verileri iletmek üzere çeşitli ekran türleri kullanılırken, kullanıcı eylemlerini algılamak için sensörler, işlemek ve görüntü çıktısını oluşturmak için de bilgisayar altyapısı kullanılmaktadır. Geliştiriciler, sanal deneyimlerin simülasyonunda sanal “dünyalar” veya “ortamlar” olarak adlandırılan, uzamsal olarak organize edilmiş hesaplama nesneleri kullanmakta ve bilgisayar modelleri oluşturmaktadırlar. Bu sistemde sanal ortama giriş araçları arasında monitör, duyarlı eldiven ve göz izleme aparatları gibi çok sayıda duyusal veri izleme ve görüntüleme sisteminden yararlanılmaktadır. Bu çalışmada, teknolojinin sanal ortam oluşturma ve bu ortamda gerçeklik kurgusu geliştirme amaçlı kullanımının bilimkurgu sinema örneği üzerinden ele alındığı “Suretler” filmi, senaryosu, olay örgüsü, karakterler ve yaşam pratikleri ile teknoloji kullanımına dönük örneklerin sunumu, içerik çözümlemesi yoluyla analiz edilmiştir. Sanal gerçekliğin sinemada ele alınması ve teknolojinin geleceğine dair toplumsal yaşam pratikleri üzerindeki etkisinin vurgulanması bağlamında inceleme konusu olarak seçilen film, senaryo, kurgu, hareket, sanal gerçeklik giriş ekipmanları gibi teknik ve anlatıya dair unsurlarıyla incelenmiştir. Sinemanın, gelecek önermesi ve vizyonunu ortaya koyan bir araç misyonu üstlenmesi, konunun bu bağlamda ele alınmasını gerekli kılmıştır. Analiz sonucunda senaryo, kurgu, çekim teknikleri ve anlatı boyutlarında teknolojinin toplumsal yapı üzerinde kökten değişimler açığa çıkardığı vurgusu, bireylerin teknoloji aracılığıyla yalnızlaştırıldığı ve yeni kontrol mekanizmalarının inşasının vurgulandığı tespit edilmiştir.


  • Open Access

    An Overview of the Measurement Problem in Public Relations in the Context of Digitalization and Standards: A Data Mining Practice

    by Hıdır Polat, Derya Öcal

    One of the most fundamental problems in terms of the public relations profession is measurement and evaluation. In particular, considering the international standards put forward in the context of Barcelona Principles 3.0, measurement actions are required that combine outputs, outcomes, and potential impact. With the increasing use of social media in the public relations industry, the inadequacy of traditional measurement techniques is obvious. This study is intended for measuring communication effectiveness in public relations using big data and analytics. The research aims to contribute to overcoming the measurement and evaluation problem of public relations. A mixed method was used in the research. Data scraping was used a data collection method. Content analysis technique was used to measure the outputs of the communication activity, sentiment analysis technique, which is one of the data mining techniques, and descriptive statistics methods were used to measure the potential impact. According to the results of the research, tangible outputs for the results and the outputs of the communication activity based on social media data have been obtained. The relationship and potential impact of the data obtained on the communication activity results with the institutions' current outputs (income status, the number of customers, etc.) have been determined.


  • Endüstri 4.0’ın Endüstrilerin Yapısı ve Paydaş İlişkileri Üzerine Yansımaları

    by Derya Çakmak Karapinar, Derya Öcal

    Tarihsel süreç içerisinde gerçekleşen her bir yenilik toplumsal, siyasal ve ekonomik yapılar üzerinde dönüşümlere neden olmaktadır. Her bir Endüstri Devrimi bu dönüşümlerin izlerini açığa çıkarmaktadır. Öyle ki günümüzde gerçekleşmekte olan ve içerisinde birçok yeniliği barındıran Dördüncü Sanayi Devrimi (Endüstri 4.0) sürecinde meydana gelmesi öngörülen gelişmelerin diğer endüstri devrimlerinde olduğu gibi toplumsal, yönetsel, üretimsel ve ekonomik yapılarda dönüşümler açığa çıkarması beklenmektedir. Çalışma kapsamında beklenen dönüşümlerin neler olduğunu ortaya koymak amacıyla, her yıl Türkiye’nin en büyük 500 firmasını sunan ISO’nun 2016 yılı için yayınlamış olduğu “Üretimden Satışa Türkiye’nin 2016 Yılı 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” listesi kullanılmış ve listede yer alan Beyaz Eşya ve Otomotiv sektörlerinde faaliyet gösteren firmalar seçilmiştir. 20 firma yetkilisinden 14’ü görüşmeye katılmaya gönüllü olmuştur. Firma yetkilileriyle yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak; teknolojik gelişmelerin ve Endüstri 4.0 sürecinin doğrudan veya dolaylı olarak endüstriyel yapılarda, mesleklerde, yönetsel süreçlerde, ekonomik ve toplumsal yapılarda meydana getirdiği dönüşümleri ve bunların paydaş ilişkilerine yansımalarını ortaya koymayı hedefleyen görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme neticesinde elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Analiz sonucunda firma yetkililerinin gerçekleşmekte olan endüstriyel devrimin farkında olduğu ve sektörlerin farkındalık düzeyinin teknoloji kullanımına bağlı olarak değişiklik gösterdiği tespit edilmiştir. Aynı zamanda Endüstri 4.0 bileşenlerini sistemlerine başarı ile uygulayan ve bu dönüşümü yönetebilen işletmelere üretim, maliyet, rekabet, fiyat ve kalite açılarından avantajlar sağlaması beklendiği saptanmıştır. Bu dönüşümün insanların işsiz kalmasına neden olacağını düşünenlere karşın insanları her anlamda olumlu etkileyeceğini düşünen yetkililer olduğu ve bu süreçten en avantajlı çıkacak tarafın ise tüketiciler olacağı görüşünün hakim olduğu görülmüştür.


  • EVALUATION OF DOCTORAL THESES IN THE FIELD OF SPONSORSHIP IN TURKEY

    by Fatih Aksoy, Derya Öcal

    Sponsorluk kavramının modern anlamda gelişimi, küreselleşme ile eş zamanlılık göstermiştir. Modern anlamda sponsorluk kavramının özünde, ‘ticari bir potansiyelden yararlanmak için çeşitli etkinliklere nakdi ve benzeri destek verme’, şirket isminin ve markasının o etkinlikle birlikte anılmasını sağlama amaçlılığına hizmet etmek vardır. Küresel ekonomik anlayış, ulusal olan pazarların uluslararası pazarlara dönüşmesini sağlarken, firmaların rekabet ettiği marka sayılarının da artmasına neden olmuştur. Küreselleşme ile yaşanan ekonomik, kültürel ve psikolojik dönüşüm, küresel pazarlarda firmaların daha geniş kitlelere erişmek amacıyla aralarında sponsorluğun da bulunduğu farklı/çeşitli iletişim araçlarına başvurmasını gerekli kılmıştır. Etkinlik esaslı yürütülen sponsorluk faaliyetleri temelde mevcut ‘imaj’ı güçlendirme ve paylaşma odaklıdır. Ticari bir yatırım olarak görülen sponsorluk, günümüzde geçerliliği oldukça yüksek olan bir pazarlama iletişimi aracıdır. Bu çerçevede sponsorluk kavramı ve faaliyetlerini ele alan çalışmaları gözden geçirmek, tarihsel süreç içerisinde yaşanan dönüşümü ve seyri ortaya koymak açısından önemli ve değerlidir. Türkiye’de sponsorluk alanında yapılan doktora tezleri incelenerek, sponsorluk ile ilgili tezlerin genel profilini ortaya koymak, tez yazmayı düşünen araştırmacılara fikir vermek amaçlanmıştır. Araştırmanın kapsamını, bahsi geçen bu tezlerin tamamına erişildiği için tam sayım yöntemi uygulanarak tezlerin hepsi nitel araştırma yöntemine başvurularak incelemeye dahil edilmiştir. Veriler, doküman incelemesi yoluyla elde edilmiş; betimsel analiz tekniği kullanılarak analiz edilmiştir Araştırmada ulaşılan sonuçlara göre, ağırlıklı olarak tezlerin sosyal bilimler enstitüleri kapsamında yazıldığı; en fazla danışman unvanına profesörlerin sahip olduğu; sponsorluk alanında en fazla tezin devlet üniversitelerinde ve Marmara Üniversitesi’nde yazıldığı; ağırlıklı olarak yazılı dilinin Türkçe olduğu; nicel araştırma yönteminin en fazla kullanılan yöntem olduğu; en az karma yöntemin kullanıldığı görülmüştür.

  • Consumed Consumer Within the Framework of New Communication Technologies

    by Derya Öcal

    “New media,” refers to a wide range of common practices and phenomena and expressed as new textual forms, culture of entertainment, consumption patterns, new self and identity presentations, community building paths, and representational world conception. With the virtual environments offered by new communication technologies, the leisure time of individuals is captured easily and in real life, hierarchies in social structure are measured by consumption-based performance of the individual. Companies had to add consumer management to their strategies at the end of the 20th century when the new media began to shape life and life practices. These companies, instead of producing for an uncertain market now produces according to the customer's desire and individual production. In addition, they supply specific niche markets to create the consumer they need. In this context, in the study marketing and advertising strategies and consumer behaviors that are transformed with new communication technologies will be discussed in detail.