Muhammet Baştuğ

Bu araştırma, üstün yetenekli okurların üstbilişsel farkındalık düzeyleri, okuma motivasyonları, kişisel eğilimlerinden kaynaklanan okuma miktarları ve okuma davranışlarını inceleme amacıyla yürütülmüştür. Üstbilişsel farkındalık düzeyleri, okuma motivasyonları, okuma miktarı ve davranışları arasındaki ilişkiler araştırılmış; okuma motivasyonu, okuma miktarı ve davranışının üstbilişsel farkındalık üzerinde anlamlı bir yordayıcı olup olmadığı incelenmiştir. Araştırmanın katılımcı grubu 2, 3, 4, 5 ve 6. sınıf düzeylerinde eğitim görmekte olan 402 Bilim ve Sanat Merkezi öğrencisidir. İlişkisel tarama yöntemiyle yürütülen araştırmada verileri analiz edebilmek için betimsel istatistiklere, korelasyon ve regresyon analizlerine yer verilmiştir. Araştırma sonucunda, üstün yetenekli öğrencilerin okuma motivasyonları, üstbilişsel farkındalıkları ve okuma davranışları yüksek düzeyde bulunurken, kişisel eğilimlerden kaynaklanan okuma miktarlarının orta düzeyde olduğu görülmüştür. Bununla birlikte üstün yetenekli öğrencilerin okuma motivasyonları ile üstbilişsel farkındalıkları arasında anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Ek olarak okuma motivasyonu ve okuma miktarı üstbilişsel farkındalık üzerinde anlamlı birer yordayıcı olurken, okuma davranışının anlamlı bir yordayıcı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

This study examined the psychometric properties of the Pre-Literacy Test, developed to measure the literacy readiness skills of children who have completed preschool education. Using a quantitative, multistage design, the study was conducted with a total of 5966 children aged 6–7 who were about to enter elementary school in the 2024–2025 academic year (N₁ = 1911; N₂ = 1644; N₃ = 2411). Exploratory Factor Analysis revealed a three-factor structure—Reading Skills, Writing Skills (Dictation), and Writing Skills (Copying)—which explained 82.38% of the total variance. Confirmatory Factor Analysis demonstrated that this structure showed an acceptable model fit (CFI = 0.997, TLI = 0.997, SRMR = 0.030, RMSEA = 0.111). The internal consistency coefficients (α = 0.891–0.962; ω = 0.912–0.983) and convergent validity values (AVE = 0.867–0.949) of the PLT were found to be high. Discriminant validity was confirmed according to the Fornell–Larcker criterion, and measurement invariance across gender was supported through Multigroup Confirmatory Factor Analysis. Item analyses indicated that most test items were of moderate difficulty (mean difficulty = 0.409) and high discrimination (mean discrimination = 0.516). In conclusion, the PLT was determined to be a psychometrically robust, valid, and reliable instrument for assessing basic literacy skills prior to elementary school entry. These findings suggest that the test can be confidently used in early literacy research and school readiness assessments.

The importance of the school starting age during the transition to primary education, the effect of preschool education on this process, the problems encountered during the transition, and the shortcomings in preparing children for primary school emerged as key themes in this study. The study aimed to evaluate research conducted on the transition to primary school in Türkiye using a meta-synthesis method. A total of 47 studies on the transition to primary school were analysed to offer a comprehensive understanding of the process. The findings revealed that children’s primary school starting age significantly impacts their academic success and social adaptation. Preschool education plays a crucial role in ensuring a smoother transition. However, several challenges were identified, including the lack of structured preparation programs, inadequate parental guidance, and varying teacher expectations. Overall, this meta-synthesis highlights that the transition to primary school is a multifaceted process influenced by developmental, educational, and environmental factors. Addressing these challenges through targeted interventions, policy adjustments, and stakeholder collaboration is essential to ensure that children begin their educational journey with a solid foundation for future success.

Bu araştırmada 1.-6. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarılarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla her sınıf düzeyi için öyküleyici ve bilgilendirici metinlere dayalı sorulardan oluşan okuduğunu anlama testi geliştirilmiştir. Testin geliştirilmesinde yüzeysel anlama ve derin anlama sorularından faydalanılmıştır. Sorular Barrett taksonomisi ile yapılandırılmış ve çoktan seçmeli, açık uçlu formlarda sunulmuştur. Oluşturulan testler İstanbul ilinin farklı sosyoekonomik bölgelerinden 347’si kız, 408’si erkek toplam 755 öğrenciye uygulanmıştır. Teste ait güvenirlik ve geçerlik sonuçları hesaplanmıştır. İkinci aşamada farklı bir öğrenci grubunda 1. sınıftan 6. sınıfa kadar öğrencilerin okuduğunu anlama başarıları incelenmiştir. Buna göre 1. sınıf öğrencilerinin anlama düzeyleri 65,40; 2.sınıf öğrencilerinin 61,71; 3. sınıf öğrencilerinin 72,08; 4. sınıf öğrencilerinin 72,08; 5. sınıf öğrencilerinin 59,42; 6. sınıf öğrencilerinin ise 53,47 bulunmuştur. Bu sonuçlar öğrencilerin sınıf düzeyi arttıkça okuduğunu anlama düzeyindeki artışın düzenli olmadığını göstermektedir. Bu sonuçlar ilgili literatür doğrultusunda tartışılmıştır. Anahtar sözcükler: okuma, anlama, güvenirlik, geçerlik.

Since it is a basic skill that students use continuously for their academic life, reading and meaning-making skills are tried to be acquired by students from an early age. However, it is frequently stated in various studies and reports that students still have reading and comprehension problems. Studies for the solution of these problems firstly depend on revealing the reasons that may be related to the problems. In this sense, different direct or indirect measurements have been made for years. However, today, with the development of technology, more detailed data has started to be produced in the field of reading as in every field. For example, tracking eye movements with high accuracy while reading is an important achievement of technology in this field. Eye movements, which are still a new field of study, and their relationship with different variables of reading have become the focus of researchers' attention. However, how eye movements occur in the reading process and how this affects reading and reading comprehension is not sufficiently known in terms of both national and international literature. In this context, in this study, students were made to read aloud texts through eye-tracking device and reading comprehension and fluent reading skills were measured. The study group of the research consists of 284 third grade primary school students and the study was conducted in the survey model. From the measurement results obtained from the research, it was tried to reveal how students' eye movements during reading affect reading fluency and reading comprehension. As a result of the research, significant relationships were found between fluent reading skills, reading comprehension and eye movements. Accordingly, a positive relationship was found between fluent reading and reading comprehension. A negative relationship was found between fluent reading and eye movements. On the other hand, no significant relationship was found between eye movements and reading comprehension. In the context of other studies in the literature, the research findings were examined and analyzed.

Bu araştırma, yazma becerilerini geliştirme sürecinde sınıf öğretmenlerinin Türkçe dersi içerisinde öğretim zamanını nasıl kullandıklarını belirlemeyi ve betimlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir ilkokulda görev yapan 12’si kadın, 4’ü erkek olmak üzere 16 sınıf öğretmeni ve 1,2,3 ve 4. sınıflarda öğrenim gören 1213 öğrenci oluşturmaktadır. Durum çalışması olarak desenlenen çalışmada veri toplama aracı olarak gözlem tekniği kullanılmış, gözlem sonuçlarından elde edilen verilerle içerik analizi yapılmıştır. Araştırmanın bulguları gözlem formundan elde edilen veriler doğrultusunda 9 başlık altında toplanmıştır. Araştırmada ulaşılan sonuçlar şu şekildedir; sınıf öğretmenleri Türkçe dersinde yazı yazma çalışmalarından en fazla dikte (%46,78) en az metin oluşturma (%12,50) çalışmalarını kullanmıştır. Bu çalışmaları yaparken ders materyali olarak en fazla Türkçe defteri (%71,87) en az ise akıllı tahta ve çalışma kağıdı (%6,25) kullanılmıştır. Yapılan çalışmaların amacı en çok okunaklı yazma (%68,75) olurken en az metin oluşturma (%12,50) olmuştur. Yazı yazma çalışmaları sırasında öğrenci öğretmen etkileşimi ise %18.79 oranında gerçekleşmiştir. Araştırmanın bir diğer önemli sonucuna göre gözlem yapılan 32 ders saatinin 17’sinde (%53,12) yazma çalışmaları ile ilgili öğretmenlerden öğrencilere herhangi bir geribildirim verilmemiştir. Araştırma sonuçları, yazma becerilerini geliştirme sürecinde ders süreci ile öğrenci ve öğretmen arasındaki etkileşimin yazma başarısına etkisi bağlamında literatüre bağlı olarak tartışılmıştır.