ŞPŞeyda Yıldırım Parlak

Şeyda Yıldırım Parlak

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Şeyda Yıldırım Parlak has a total of 22 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • The Effectiveness of a Home Visiting Program on Skill Acquisition for Mothers of Young Children with Special Needs

    by Şeyda Yıldırım Parlak, Funda Aksoy

    Introduction: Home-visiting one of the family-centered approaches—involves specialists systematically visiting families in their homes to support their children’s development and education. A review of the literature reveals that research on home-visiting in Türkiye is limited, and the necessity for this study arises from the need to identify the potential effects of home-visiting on families and their children. In this context, the aim of the study is to enable mothers of children with special needs to teach their children daily living skills through strategies implemented during home-visiting, and to ensure that their children acquire, maintain, and generalize these skills.Method: The participants comprised four children aged four to six diagnosed with Down syndrome and their mothers. The study employed a multiple-probe design across behaviors, a rigorous single-subject research methodology. The home-visiting program was implemented over a 16-week period. Quantitative data were evaluated using visual analysis, while qualitative social validity data collected from the mothers were analyzed via content analysis.Findings: The home-visiting program proved effective in helping mothers acquire teaching skills and maintain their implementation accuracy over time. Furthermore, the children successfully acquired daily living skills, maintained them at two, four-, and six-weeks post-intervention, and generalized them across different settings, materials, and behaviors. Social validity results indicated that the mothers stated that the home-visiting program was beneficial, that they had acquired teaching skills, and that their children's independent behavior had improved.Discussion: The study confirmed that mothers can independently teach their children skills within daily routines, confirming the effectiveness of the strategies used. Furthermore, mothers’ satisfaction with the home-visiting program is consistent with the existing literature.Conclusion: This study revealed that home-visiting for mothers of children with special needs is effective in helping their children acquire skills. It was observed that the home-visiting program produced positive outcomes for both mothers and children and was reflected in their feedback. Home-visiting plays an important role in supporting children with special needs and their families during the early childhood period.

  • Özel Eğitim Öğretmen Adaylarının Hazırladığı Aile Eğitim Programlarının İncelenmesi

    by Şeyda Yıldırım-Parlak, Cemil Parlak

    Özel eğitim öğretmenliği müfredatında yer alan Özel Eğitimde Aile Eğitimi dersi içeriğinde aile eğitim programlarının hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi ifadeleri yer almaktadır. Bu doğrultuda araştırmada özel eğitim öğretmen adayları tarafından hazırlanan aile eğitim programları ve el kitapçıklarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın katılımcılarını Gaziantep ilindeki bir üniversitede ilgili dersi almış 25 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri setini de hazırladıkları aile eğitim programları ve el kitapçıkları oluşturmaktadır. Araştırma nitel araştırma yöntemiyle desenlenmiş olup veriler doküman incelemesi tekniğiyle toplanmıştır. Araştırmanın veri setini incelemek için “Aile Eğitim Programı İnceleme Formu” alanyazın taraması yapılarak geliştirilmiştir. Verilerin toplanması sürecinde aile eğitim programları ve el kitapçıkları incelenerek belirlenen kriterler doğrultusunda formda işaretleme yapılmıştır. Verilerin analizi sürecinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak aile eğitim programlarının çoğunun aile eğitim programı hazırlama akışına uygun bir biçimde hazırladındığı ve kavram öğretimi ile günlük yaşam becerilerinin çoğunlukla hedeflendiği görülmüştür. Program hazırlanma sürecinde yararlanılan kaynakların çoğunlukla Türkçe kaynak olduğu belirlenmiştir. El kitapçıklarının ise çoğunun uygun bölümlerden oluştuğu ve görsellerin yer aldığı görülmüştür. Fakat görsellerin çoğunluğu ana bölüm sayfalarında kullanılmıştır. Şema ve tablo kullanımı azdır. El kitapçıklarının yoğun kavram ve terim kullanarak hazırladığı da görülmüştür. Bulgular alan yazın doğrultusunda tartışılmıştır. Son olarak önerilere yer verilmiştir.

  • Özel Eğitim Öğretmenlerinin Yasal Mevzuat ve Güncel Uygulamalar Hakkındaki Görüşleri

    by İbRahim Can Şahan, Emre Laçin, Şeyda Yıldırım Parlak

    Bu araştırma, özel eğitim öğretmenlerinin yasal mevzuat ve güncel uygulamalara ilişkin görüşlerini derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye’de özel eğitim alanı, 573 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ve 2022–2026 Kaynaştırma-Bütünleştirme Ulusal Eylem Planı gibi düzenlemelerle şekillenmektedir. Ancak bu düzenlemelerin sahaya yansıması öğretmenlerin deneyimlerine göre farklılık göstermektedir.Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgu bilim) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, Hatay ilinde Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan 16 özel eğitim öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda “kuram ve uygulama arasındaki köprü”, “mevzuatın uygulamaya yansımaları”, “aile ve toplumun eğitime katkısı”, “eğiticinin eğitimi ve desteklenmesi” ve “özel eğitim paydaşlarının sorumlulukları” olmak üzere beş ana tema ve yirmi üç alt tema belirlenmiştir.Bulgular, öğretmenlerin yasal mevzuatta güncellemeye ihtiyaç duyulduğunu, teori ile uygulama arasında kopukluk bulunduğunu ve akademik bilginin sahaya yeterince aktarılmadığını düşündüklerini göstermektedir. Ayrıca ailelerin yasal haklara ilişkin farkındalıklarının sınırlı olduğu, öğretmenlerin hizmet içi eğitim, süpervizyon ve iş birliği desteğine gereksinim duydukları saptanmıştır. Araştırma, mevzuatın işlevselliğini artırmaya, paydaş iş birliğini güçlendirmeye ve öğretmenlerin mesleki gelişimini desteklemeye yönelik öneriler sunmaktadır.

  • Öğretmen Adaylarının Gözünden Maarif Modelinin Kaynaştırma/Bütünleştirme Uygulamalarına Yansımaları

    by Şeyda Yıldırım Parlak, Cemil Parlak

    2024 yılından itibaren ülkemizde uygulanmaya başlayan Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde (TYMM), bütüncül bir eğitim yaklaşımını benimsemekle birlikte farklılaştırılmış öğretim yaklaşımını da içermektedir. Bu kapsamda, farklılaştırma altındaki zenginleştirme ve destekleme kavramlarının kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarına etkileri olacağı öngörülmektedir. Bu araştırmada, farklı lisans programlarındaki öğretmen adaylarının TYMM’nin kaynaştırma/bütünleştirmeye olası yansımalarına ilişkin görüşleri incelenmiştir. Nitel araştırma deseninde yürütülen araştırmada olgubilim (fenomenoloji) yöntemi kullanılmış, yedi öğretmen adayıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Veriler içerik analiziyle değerlendirilmiş, dört ana tema ve 16 alt tema ortaya çıkmıştır. Ana temalar: (a) TYMM’ye ilişkin bilgi, (b) kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarına ilişkin bilgi, (c) TYMM’nin bu uygulamalara yansımaları ve (d) uygulamaya yönelik önerilerdir. Bulgulara göre, öğretmen adaylarının TYMM’ye dair bilgileri bulunsa da sınırlı olduğu görülmüştür. Sahip olduğu bilgileri genellikle derslerinden veya sınav hazırlık süreçlerinden edinmişlerdir. Modeli öğrenci merkezli ve teknoloji temelli olarak tanımlamaktadırlar. Kaynaştırma/bütünleştirme konusundaki bilgilerinin teorik ağırlıklı olması nedeniyle uygulama becerilerini yetersiz görmektedirler. Öğretmen adaylarının görüşleri doğrultusunda TYMM’nin farklılaştırma, zenginleştirme ve destekleme yaklaşımlarının bu uygulamalara olumlu katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Öğretmenlerin, öğrencilerin potansiyellerini ortaya çıkarmada daha fazla fırsat elde edebileceği vurgulanmıştır. Bulgular, alan yazın çerçevesinde tartışılarak önerilere yer verilmiştir.


  • Ebeveynlerin Özel Gereksinimli Çocuklariyla Geçirdikleri Zamanlara Yönelik Deneyimleri

    by Musa Adsan, Nimetullah Şahin, İbRahim Can Şahan, Şeyda Yıldırım Parlak

    Gerek eğitim sürecinde gerek topluma uyum konusunda çocuğun hayatına etki eden birçok paydaş yer almaktadır. Bu paydaşlardan biri de ailedir. Aile bireylerinin ilgisi ve çocukla geçirdiği zamanın çocuğun hayatı için büyük önem arz ettiği bilinmektedir. Çocuğun davranışlarının yansımaları da bu tutumlar ile ilişkilendirilmektedir (Afat, 2013). Özel gereksinimli çocukların aileleriyle geçirdikleri zaman hem eğitim ortamları için hem de sosyal hayatları için büyük önem arz etmektedir. Buna bağlı olarak özel gereksinimli çocuklara sahip ebeveynlerin çocuklarıyla geçirdikleri zamanlara yönelik deneyimlerinin derinlemesine incelenerek ortaya konması amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışma, özel gereksinimli bireylerin ebeveynleriyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya altı anne katılmıştır. Çalışma; fenomenolojik (olgubilim) desenle yürütülmüş ve veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. İçerik analizine dayalı bulgular, dört temada yapılandırılmıştır. Bu temalar; rutinler, aile içi etkileşim, çevreyle etkileşim ve ailenin etkileşim gereksinimleridir. Bulgular; bakım ve etkileşim sorumluluğunun büyük oranda anneler üzerinde yoğunlaştığını, çocukla geçirilen zamanın büyük çoğunluğunu annelerin üstlendiğini ve bu süreçte annelerin birçok fiziksel, duygusal ve sosyal zorlukla karşılaştıklarını ortaya koymuştur. Ayrıca annelerin çocuklarının bağımsızlığını destekleme çabası içinde oldukları ancak davranış yönetimi, zaman planlaması ve sosyal destek yetersizlikleri gibi alanlarda desteğe ihtiyaç duydukları belirlenmiştir. Bu çalışma, özel gereksinimli çocuklara sahip ailelerin etkileşimsel ihtiyaçlarını anlamada derinlemesine bir bakış sunmakta ve gelecekte özel gereksinimli bireylerin ebeveynleriyle etkileşimlerine yönelik yapılacak araştırmalara rehberlik edecek nitelikte önemli bulgular ortaya koymaktadır. Aile ve özel gereksinimli çocukların etkileşimini arttıracak programların sayısının arttırılması önerilmektedir.

  • Erken Çocukluk Döneminde Özel Gereksinime Yönelik Değerlendirme ve Tanılama Sürecine İlişkin Yürütülmüş Araştırmaların İncelenmesi

    by Funda Aksoy, Şeyda Yildirim Parlak

    Erken çocukluk dönemi çocukların gelecekteki yaşantılarında büyük bir rol oynadığı yadsınamaz bir gerçektir. Özellikle özel gereksinimli çocukların bu dönemde desteklenmelerinin gelecekteki yaşantılarını kaliteli ve bağımsız sürdürmelerini sağladığı bilinmektedir. Bu bağlamda çocukların sahip olduğu yetersizliklerin, erken dönemde fark edilerek uygun müdahalelerde bulunulması gerekmektedir. Bu dönemde gerçekleştirilen değerlendirme ve tanılamaya yönelik çeşitli araştırmalar bulunmaktadır. Bu araştırmanın amacı, alan yazında yer alan erken çocukluk döneminde değerlendirme ve tanılamaya yönelik yapılmış araştırmaların katılımcı özellikleri, uygulamacıları ve yöntemsel özellikler vb. çeşitli kriterlere yönelik incelenmesidir. Belirlenen kriterler doğrultusunda 17 araştırma incelenmiştir. Araştırmaların çoğunlukla yetersizlik türlerinin erken belirtilerinin saptanması, tarama ve gelişimi izleme üzerine yapıldığı görülmüştür. Araştırmanın sonunda gelecekteki araştırmalara yönelik çeşitli önerilere yer verilmiştir.


  • Open Access

    The Experiences of Mothers of Children with Autism Spectrum Disorder in Searching for Balance Between Work and Family Life

    by Sevim Karahan, Şeyda Yıldırım Parlak, Özge Hacıfazlıoğlu

    It is undeniable that mothers primarily undertake the daily life needs, care, and education processes of their children with autism spectrum disorder (ASD). Working mothers fulfill their children's responsibilities as well as other responsibilities in family life. Working mothers’ ability to establish a balance between their family lives, with all the responsibilities this includes, and work life significantly affects their ability to continue their lives. This study aims to investigate the working mothers’ experiences in maintaining balance between their work and family lives. This research is based on phenomenological design, which is a qualitative research method.Mothers' experiences of balancing work and family life are a phenomenon that needs to be clarified. Reflecting on this phenomenon through mothers’ discourses will reveal 'what' and 'how' they experience this process. The participants of the study are five working mothers of children with ASD who are trained in special education and rehabilitation centers in the central districts of Gaziantep. Research data was obtained using a semi-structured interview technique. The data was analyzed using the categories developed based on pre determined codes in the content analysis. The results of the study show that working mothers of children with ASD had a pessimistic perception of their work and family life experiences, where they experienced emotional confusion, and felt they had insufficient support. Because parents of children with ASD are not informed about their legal rights, they cannot benefit from these rights both in the private and the public sector. Evaluation of the research findings suggests training can be offered to working mothers, in learning about and defending their legal rights, and to managers in the institutions that deal with these parents’ legal rights applications.


  • Özel Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme

    by Tevhide Kargın, Hilal Gengeç, Birkan Güldenoğlu, Fatih Emrah Demir, Ahmet Bildiren, Sevinç Zeynep Kavruk, Nuray Öncül, Şeyda Demir, Özlem Diken, Merih Toker, et al.