Lokman Koçak
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
Research Subjects
Lokman Koçak has a total of 25 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Elif Terzi̇
Cumhuriyet Ortaokulu
3 shared publications - Eyüp Çelik
Sakarya University
3 shared publications - Mustafa Demir
Bayburt University, Bayburt, Turkiye
2 shared publications - Mustafa Özgöl
Ahi Evran Üniversitesi, Eğitim Fakültesi
2 shared publications - Samet Makas
Faculty of Education, Guidance and Psychological Counselling, Sakarya University, Sakarya 54050, Türkiye
2 shared publications - Aydın Söylemez
İbn Haldun Üniversitesi
1 shared publication
Latest Publications
- Open Access
- 8 June 2026
- Published by Frontiers Media SA in Frontiers in Psychology
- Vol. 17, 1771852
FoMO and cyberstalking in adults: the mediating roles of early maladaptive schemas and phubbing
Introduction: It is noticeable that cyberstalking behavior, which has become widespread in recent years and has many negative effects, has been investigated to a limited extent. This study aimed to analyse the mediating role of early maladaptive schemas of abandonment and insufficient self-control and phubbing in the relationship between FoMO and cyberstalking among adult individuals. Methods: The study group comprised 540 adults aged 18–48 (71.1% female and 28.9% male). We adopted Pearson correlation analysis and PROCESS Macro Model 80 in regression analysis to explore the relationships among cyberstalking, FoMO, early maladaptive schemas and phubbing. Results: The results showed that there were significant relationships between the study variables. Also, results show that early maladaptive schemas of abandonment and insufficient self-control and phubbing mediate the relationship between FoMO and cyberstalking. Discussion: These findings suggest that the abandonment schema may be associated with FoMO-related cyberstalking through a theoretically informed pathway that may reflect attachment-related vulnerabilities, whereas the insufficient self-control schema may reflect a possible self-regulation-related dimension that may be associated with FoMO-related digital behaviors of this process. The inclusion of phubbing in the model further indicates that FoMO-related attentional and relational dysregulation may be linked to monitoring-oriented online behaviors. In this regard, these findings may provide a theoretical perspective for future studies examining attachment-related schema sensitivities, self-regulation processes, and mindful technology use in relation to FoMO-related digital behaviors.
- 8 June 2026
- Published by Frontiers Media SA in Frontiers in Psychology
- Vol. 17, 1771852
Open AccessFoMO and cyberstalking in adults: the mediating roles of early maladaptive schemas and phubbing
Introduction: It is noticeable that cyberstalking behavior, which has become widespread in recent years and has many negative effects, has been investigated to a limited extent. This study aimed to analyse the mediating role of early maladaptive schemas of abandonment and insufficient self-control and phubbing in the relationship between FoMO and cyberstalking among adult individuals. Methods: The study group comprised 540 adults aged 18–48 (71.1% female and 28.9% male). We adopted Pearson correlation analysis and PROCESS Macro Model 80 in regression analysis to explore the relationships among cyberstalking, FoMO, early maladaptive schemas and phubbing. Results: The results showed that there were significant relationships between the study variables. Also, results show that early maladaptive schemas of abandonment and insufficient self-control and phubbing mediate the relationship between FoMO and cyberstalking. Discussion: These findings suggest that the abandonment schema may be associated with FoMO-related cyberstalking through a theoretically informed pathway that may reflect attachment-related vulnerabilities, whereas the insufficient self-control schema may reflect a possible self-regulation-related dimension that may be associated with FoMO-related digital behaviors of this process. The inclusion of phubbing in the model further indicates that FoMO-related attentional and relational dysregulation may be linked to monitoring-oriented online behaviors. In this regard, these findings may provide a theoretical perspective for future studies examining attachment-related schema sensitivities, self-regulation processes, and mindful technology use in relation to FoMO-related digital behaviors.
- 31 December 2025
- Published by Pen Academic Publishing in Eğitim Felsefesi ve Sosyolojisi Dergisi
- Vol. 6 (2) , 140-157
Üniversite Öğrencilerinin Akran İlişkilerinin Akran Zorbalığı, Sosyal Beceriler ve Çatışma Çözme Becerilerine Yönelik İhtiyaçlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı beliren yetişkinlik çağında bulunan üniversite öğrencilerinin akran ilişkilerini
- 31 December 2025
- Published by Pen Academic Publishing in Eğitim Felsefesi ve Sosyolojisi Dergisi
- Vol. 6 (2) , 140-157
Üniversite Öğrencilerinin Akran İlişkilerinin Akran Zorbalığı, Sosyal Beceriler ve Çatışma Çözme Becerilerine Yönelik İhtiyaçlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı beliren yetişkinlik çağında bulunan üniversite öğrencilerinin akran ilişkilerini
- Open Access
Moderated Mediation in Problematic Digital Gaming Among Adolescents: Self-Esteem, Social Anxiety, Self-Concealment, and Sensation Seeking
Background: Problematic digital gaming among adolescents is a common behavioral issue that has negative consequences on school functioning and mental health. Theoretically, it is predicted that low self-esteem paves the way for problematic gaming by increasing social anxiety and self-concealment; this indirect pathway may be stronger in sensation seeking adolescents. Aims: The aim of this study is to examine the relationship between self-esteem and problematic digital gaming among adolescents, first through the PROCESS Model 6 in terms of social anxiety and self-concealment as mediators, and subsequently through Model 89 in terms of moderated mediation by sensation seeking. Method: The sample consisted of 448 Turkish adolescents (243 (54.2%) males, 205 (45.8%) females) aged between 13 and 18 years (M = 15.9). Participants completed the Game Addiction Scale for Adolescents—Short Form, Rosenberg Self-Esteem Scale, Self-Concealment Scale, Brief Sensation Seeking Scale and the Social Anxiety Scale-8. Results: A significant negative relationship was found between self-esteem and problematic digital gaming. Social anxiety and self-concealment fully mediated this relationship (indirect effects were significant). Sensation seeking conditioned the mediation by strengthening pathways to problematic digital gaming (moderated mediation was significant). The indirect effect was greater in those with high sensation seeking. Conclusions: The findings indicate that the negative effect, ranging from self-esteem to problematic digital gaming, progresses through social anxiety and self-concealment, and that this mediation is strengthened in adolescents with high sensation seeking. These results emphasize the need to integrate social anxiety reduction and self-expression skills into interventions in a target-sensitive manner, taking into account differences in sensation seeking.
Open AccessModerated Mediation in Problematic Digital Gaming Among Adolescents: Self-Esteem, Social Anxiety, Self-Concealment, and Sensation Seeking
Background: Problematic digital gaming among adolescents is a common behavioral issue that has negative consequences on school functioning and mental health. Theoretically, it is predicted that low self-esteem paves the way for problematic gaming by increasing social anxiety and self-concealment; this indirect pathway may be stronger in sensation seeking adolescents. Aims: The aim of this study is to examine the relationship between self-esteem and problematic digital gaming among adolescents, first through the PROCESS Model 6 in terms of social anxiety and self-concealment as mediators, and subsequently through Model 89 in terms of moderated mediation by sensation seeking. Method: The sample consisted of 448 Turkish adolescents (243 (54.2%) males, 205 (45.8%) females) aged between 13 and 18 years (M = 15.9). Participants completed the Game Addiction Scale for Adolescents—Short Form, Rosenberg Self-Esteem Scale, Self-Concealment Scale, Brief Sensation Seeking Scale and the Social Anxiety Scale-8. Results: A significant negative relationship was found between self-esteem and problematic digital gaming. Social anxiety and self-concealment fully mediated this relationship (indirect effects were significant). Sensation seeking conditioned the mediation by strengthening pathways to problematic digital gaming (moderated mediation was significant). The indirect effect was greater in those with high sensation seeking. Conclusions: The findings indicate that the negative effect, ranging from self-esteem to problematic digital gaming, progresses through social anxiety and self-concealment, and that this mediation is strengthened in adolescents with high sensation seeking. These results emphasize the need to integrate social anxiety reduction and self-expression skills into interventions in a target-sensitive manner, taking into account differences in sensation seeking.
- 1 January 2025
- Published by The Journal of Turkish Educational Sciences, Gazi University in Türk Eğitim Bilimleri Dergisi
- Vol. 23 (2) , 1586-1603
Ortaokul Öğrencilerinde Öz-Şefkat ile Psikolojik Sağlamlık Arasındaki İlişkide Bilişsel Esnekliğin Aracı Rolü
Ortaokul öğrencilerinde öz-şefkat ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünü incelemek bu çalışmanın amacıdır. Çalışma, ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. “Kişisel Bilgi Formu”, “Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği”, “Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu” ve “Bilişsel Esneklik Ölçeği” 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Trabzon şehrinin farklı ilçelerindeki ortaokullarda öğrenim görmekte olan 545 kız ve 485 erkek toplam 1030 öğrenciye uygulanmıştır. Veriler; SPSS 23 istatistik programı kullanılarak psikolojik sağlamlık, öz-şefkat, bilişsel esneklik arasındaki ilişkiler regresyona dayalı aracılık analizi, korelasyon analizi işe koşularak ele alınmıştır. Bootstrap yöntemi yardımıyla da sınanmak istenen aracı modeldeki doğrudan ve dolaylı etkiler tespit edilmiştir. Analiz sonuçları ele alındığında öz-şefkat ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünün var olduğu görülmüştür. Araştırma çerçevesinde elde edilen bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılarak bu doğrultuda önerilerde bulunulmuştur.
- 1 January 2025
- Published by The Journal of Turkish Educational Sciences, Gazi University in Türk Eğitim Bilimleri Dergisi
- Vol. 23 (2) , 1586-1603
Ortaokul Öğrencilerinde Öz-Şefkat ile Psikolojik Sağlamlık Arasındaki İlişkide Bilişsel Esnekliğin Aracı Rolü
Ortaokul öğrencilerinde öz-şefkat ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünü incelemek bu çalışmanın amacıdır. Çalışma, ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. “Kişisel Bilgi Formu”, “Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği”, “Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu” ve “Bilişsel Esneklik Ölçeği” 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Trabzon şehrinin farklı ilçelerindeki ortaokullarda öğrenim görmekte olan 545 kız ve 485 erkek toplam 1030 öğrenciye uygulanmıştır. Veriler; SPSS 23 istatistik programı kullanılarak psikolojik sağlamlık, öz-şefkat, bilişsel esneklik arasındaki ilişkiler regresyona dayalı aracılık analizi, korelasyon analizi işe koşularak ele alınmıştır. Bootstrap yöntemi yardımıyla da sınanmak istenen aracı modeldeki doğrudan ve dolaylı etkiler tespit edilmiştir. Analiz sonuçları ele alındığında öz-şefkat ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünün var olduğu görülmüştür. Araştırma çerçevesinde elde edilen bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılarak bu doğrultuda önerilerde bulunulmuştur.
- Open Access
- 31 December 2024
- Published by Social Sciences: Theory and Practice in Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi
- Vol. 8 (2) , 364-375
Üniversite Öğrencilerinde Siber Stalklama ile Yalnızlık, Ruminasyon, Psikolojik Sağlamlık ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinde siber stalklama ile yalnızlık, ruminasyon, psikolojik sağlamlık ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Bayburt Üniversitesi’nde öğrenim görmekte olan 17-29 yaş aralığında yer alan 316 kadın (%68) ve 149 erkek (%32) olmak üzere toplam 465 bireyden oluşmaktadır (M= 21.09, SD= 1.68). Araştırmada veri toplamak için “Kişisel Bilgi Formu”, “Siber Stalklama Ölçeği”, “Ucla Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu”, “Kısa Durum Ruminasyon Envanteri”, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği” ve “Yaşam Doyumu Ölçeği” uygulanmıştır. Yapılan korelasyon analizi sonucunda siber stalklama ile yalnızlık ve ruminasyon arasında pozitif; psikolojik sağlamlık ile negatif yönlü ve anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Yaşam doyumu ile siber stalklama arasında anlamlı ilişki olmadığı belirlenmiştir. Yapılan regresyon analizi sonucunda ise yalnızlık, ruminasyon ve psikolojik sağlamlığın siber stalklamadaki toplam varyansın %8’ ini açıkladığı görülmektedir. Yordayıcı değişkenler tek tek ele alındığında, yalnızlık ve ruminasyonun siber stalklamanın anlamlı birer yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmıştır.
- 31 December 2024
- Published by Social Sciences: Theory and Practice in Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi
- Vol. 8 (2) , 364-375
Open AccessÜniversite Öğrencilerinde Siber Stalklama ile Yalnızlık, Ruminasyon, Psikolojik Sağlamlık ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinde siber stalklama ile yalnızlık, ruminasyon, psikolojik sağlamlık ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Bayburt Üniversitesi’nde öğrenim görmekte olan 17-29 yaş aralığında yer alan 316 kadın (%68) ve 149 erkek (%32) olmak üzere toplam 465 bireyden oluşmaktadır (M= 21.09, SD= 1.68). Araştırmada veri toplamak için “Kişisel Bilgi Formu”, “Siber Stalklama Ölçeği”, “Ucla Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu”, “Kısa Durum Ruminasyon Envanteri”, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği” ve “Yaşam Doyumu Ölçeği” uygulanmıştır. Yapılan korelasyon analizi sonucunda siber stalklama ile yalnızlık ve ruminasyon arasında pozitif; psikolojik sağlamlık ile negatif yönlü ve anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Yaşam doyumu ile siber stalklama arasında anlamlı ilişki olmadığı belirlenmiştir. Yapılan regresyon analizi sonucunda ise yalnızlık, ruminasyon ve psikolojik sağlamlığın siber stalklamadaki toplam varyansın %8’ ini açıkladığı görülmektedir. Yordayıcı değişkenler tek tek ele alındığında, yalnızlık ve ruminasyonun siber stalklamanın anlamlı birer yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmıştır.
- Open Access
- 25 October 2023
- Published by MANAS Sosyal Arastirmalar Dergisi in MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi
- Vol. 12 (Özel Sayı) , 256-263
Adaptation of Cyberstalking Scale to Turkish Culture: Validity and Reliability Study
Bu araştırmada, Siber Stalklama Ölçeği’nin Türk kültüründeki geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubu, yaş aralığı 19-47 arasında değişen 162 kadın ve 103 erkek olmak üzere toplamda 265 yetişkinden oluşmaktadır. Geçerlik işlemleri kapsamında açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA sonucunda modeli %37.65 oranında açıklayan tek faktörlü bir yapı elde edilmiştir. DFA sonucunda ise modelin veri ile uyumunun iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir (X2/sd= 1.63, CFI= .95, GFI= .93, AGFI= .89, RMSEA= .06, SRMR= .05). Güvenirlik için Cronbach alfa iç tutarlık katsayıları AFA ve DFA örneklemleri için sırasıyla .81 ve .83, iki yarı test güvenirliği ise .77 ve .76 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bu bulgular, ölçeğin Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
- 25 October 2023
- Published by MANAS Sosyal Arastirmalar Dergisi in MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi
- Vol. 12 (Özel Sayı) , 256-263
Open AccessAdaptation of Cyberstalking Scale to Turkish Culture: Validity and Reliability Study
Bu araştırmada, Siber Stalklama Ölçeği’nin Türk kültüründeki geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubu, yaş aralığı 19-47 arasında değişen 162 kadın ve 103 erkek olmak üzere toplamda 265 yetişkinden oluşmaktadır. Geçerlik işlemleri kapsamında açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA sonucunda modeli %37.65 oranında açıklayan tek faktörlü bir yapı elde edilmiştir. DFA sonucunda ise modelin veri ile uyumunun iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir (X2/sd= 1.63, CFI= .95, GFI= .93, AGFI= .89, RMSEA= .06, SRMR= .05). Güvenirlik için Cronbach alfa iç tutarlık katsayıları AFA ve DFA örneklemleri için sırasıyla .81 ve .83, iki yarı test güvenirliği ise .77 ve .76 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bu bulgular, ölçeğin Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
- Open Access
- 25 October 2023
- Published by Necmettin Erbakan University in The Universal Academic Research Journal
- Vol. 5 (3) , 198-210
The Relationship between the Factors That Direct Interpersonal Interaction: Mediation Role of Anxiety Sensitivity
The study's objective was to determine the mediation role of anxiety sensitivity in the relationship between interpersonal competence and phubbing. The study was an observational cross-sectional study based on the survey with the aim to determine the mediation role of anxiety sensitivity in the relationship between interpersonal competence and phubbing. In this context, data were collected from a convenience sample of 321 participants with the Phubbing Scale, Anxiety Sensitivity Index-3, Interpersonal Competence Scale (ICC)-Short Form. Data were analyzed with regression-based mediation analysis and Pearson correlation coefficient. The analysis demonstrated that phubbing was positively related to anxiety sensitivity and negatively related to interpersonal competence. Furthermore, the mediation analysis showed that the anxiety sensitivity had a mediating effect in the relationship between interpersonal competence and phubbing. Furthermore, the bootstrap (10000) method was used to determine whether the mediation analysis was significant. These findings suggest that the level of anxiety sensitivity partly explains the inverse relationship between interpersonal competence and phubbing. Research results both support previous research results and reveal new findings. The findings of the research indicate that anxiety sensitivity is more effective than interpersonal competence in phubbing.
- 25 October 2023
- Published by Necmettin Erbakan University in The Universal Academic Research Journal
- Vol. 5 (3) , 198-210
Open AccessThe Relationship between the Factors That Direct Interpersonal Interaction: Mediation Role of Anxiety Sensitivity
The study's objective was to determine the mediation role of anxiety sensitivity in the relationship between interpersonal competence and phubbing. The study was an observational cross-sectional study based on the survey with the aim to determine the mediation role of anxiety sensitivity in the relationship between interpersonal competence and phubbing. In this context, data were collected from a convenience sample of 321 participants with the Phubbing Scale, Anxiety Sensitivity Index-3, Interpersonal Competence Scale (ICC)-Short Form. Data were analyzed with regression-based mediation analysis and Pearson correlation coefficient. The analysis demonstrated that phubbing was positively related to anxiety sensitivity and negatively related to interpersonal competence. Furthermore, the mediation analysis showed that the anxiety sensitivity had a mediating effect in the relationship between interpersonal competence and phubbing. Furthermore, the bootstrap (10000) method was used to determine whether the mediation analysis was significant. These findings suggest that the level of anxiety sensitivity partly explains the inverse relationship between interpersonal competence and phubbing. Research results both support previous research results and reveal new findings. The findings of the research indicate that anxiety sensitivity is more effective than interpersonal competence in phubbing.
- Open Access
- 26 September 2023
- Published by Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi in Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi
- No. 12,p. 1569-1581
Sınav Kaygısı ile Başa Çıkmada Çözüm Odaklı Kısa Süreli Terapinin Etkisi: Bir Olgu Sunumu
Bu araştırmanın amacı, sınav kaygısı ile başa çıkmada çözüm odaklı kısa süreli terapinin etkisinin incelenmesidir. Bu etkiyi incelemek amacıyla, nicel araştırma yöntemlerinden tek denekli deneysel desen kullanılmıştır. Katılımcı, yüksek düzeyde sınav kaygısı belirtileri gösteren ortaokul 8. sınıfta öğrenim görmekte olan bir öğrencidir. Veri toplama aracı olarak Westside Sınav Kaygısı Ölçeği kullanılmıştır. Müdahale programı 4 oturum uygulama ve bir 1 oturum izleme olarak gerçekleştirilmiştir. Öncelikle başlangıç düzeyi verisi elde edilmiş, müdahale programının uygulanması aşamasında her hafta veri toplanmaya devam edilmiştir. Uygulama oturumları bittikten 4 hafta sonra izleme oturumu ile izleme verisi elde edilmiştir. Verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, katılımcının derecelendirme sorusuna giderek daha yüksek puanlar verdiği, sınav kaygısında ve sınav kaygısının karın ağrısı, yüzde kızarma, sınava odaklanmada zorluk yaşama gibi etkilerinde azalma olduğu ve ölçüm puanlarında da olumlu yönde değişim gerçekleştiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, çözüm odaklı kısa süreli terapinin sınav kaygısı ile başa çıkmada etkili bir yaklaşım olduğu söylenebilir.
- 26 September 2023
- Published by Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi in Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi
- No. 12,p. 1569-1581
Open AccessSınav Kaygısı ile Başa Çıkmada Çözüm Odaklı Kısa Süreli Terapinin Etkisi: Bir Olgu Sunumu
Bu araştırmanın amacı, sınav kaygısı ile başa çıkmada çözüm odaklı kısa süreli terapinin etkisinin incelenmesidir. Bu etkiyi incelemek amacıyla, nicel araştırma yöntemlerinden tek denekli deneysel desen kullanılmıştır. Katılımcı, yüksek düzeyde sınav kaygısı belirtileri gösteren ortaokul 8. sınıfta öğrenim görmekte olan bir öğrencidir. Veri toplama aracı olarak Westside Sınav Kaygısı Ölçeği kullanılmıştır. Müdahale programı 4 oturum uygulama ve bir 1 oturum izleme olarak gerçekleştirilmiştir. Öncelikle başlangıç düzeyi verisi elde edilmiş, müdahale programının uygulanması aşamasında her hafta veri toplanmaya devam edilmiştir. Uygulama oturumları bittikten 4 hafta sonra izleme oturumu ile izleme verisi elde edilmiştir. Verilerin analizinde grafiksel analiz kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, katılımcının derecelendirme sorusuna giderek daha yüksek puanlar verdiği, sınav kaygısında ve sınav kaygısının karın ağrısı, yüzde kızarma, sınava odaklanmada zorluk yaşama gibi etkilerinde azalma olduğu ve ölçüm puanlarında da olumlu yönde değişim gerçekleştiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, çözüm odaklı kısa süreli terapinin sınav kaygısı ile başa çıkmada etkili bir yaklaşım olduğu söylenebilir.
- Open Access
- 24 September 2023
- Published by Özgür Yayınları
- p. 65-78
Benlik ve Narsisizme Farklı Bir Bakış: Heinz Kohut ve Kendilik Psikolojisi
Uzun yıllar geleneksel bir psikanalist olarak çalışan Heinz Kohut, yıllar içerisinde psikanalitik kuramın eksiklerini görmüş ve klinik deneyimlerinden de yola çıkarak, yaşamının sonlarına doğru kendilik psikolojisi ismiyle kendi kuramını oluşturmuştur. Başlangıçta narsisistik gelişimi anlamaya yönelik yaptığı çalışmalar, zamanla gelişmiş ve diğer psikopatolojileri de ele alan kapsamlı bir kurama dönüşmüştür. Geldiği son noktada, tüm psikopatolojilerin temel kaynağının kendilikte yer alan bozukluklardan kaynaklandığına inanmış ve bu minvalde kurama son şeklini vermiştir. Kuramda narsisizmi detaylı şekilde ele alan Kohut, sağlıklı bir kendilik gelişimi için narsisizmin önemini sık sık vurgulamıştır. Kendiliğin, büyüklenmeci kendilik ve ülküleştirilmiş ebeveyn imagosu şeklinde iki kutbu olduğunu ve bu kutupların gelişim süreçlerinde aynalanma ve kendilik nesnesinin önemli bir yer tuttuğunu belirtmiştir. Kohut, kendilik gelişiminde optimal kırılmaların önemine dikkat çekmiş ve kendiliğin ihtiraslar, ülküler ve yetenek ve beceriler şeklinde üç bileşenden oluştuğunu ileri sürmüştür. Kendilik bozukluklarını da üç farklı başlıkla sınıflandıran Kohut, birinci grubu kişilik ve davranış bozuklukları, ikinci grubu kendilik durumları ve üçüncü grubu da çeşitli kişilik tipleri ile kategorize etmiştir. Terapideki genel amacı, kişinin kendilik yapısındaki bozuklukların onarılması ve kendiliğin yeniden yapılandırılması olarak ifade etmiştir. Terapi sürecinde içebakış, eşduyum ve kendilik nesnesi aktarımlarının yoğun şekilde yer aldığını belirten Kohut, eşduyumun en önemli teknik olduğunu vurgulamıştır. Narsisizmi diğer kuramcılardan farklı şekilde ele alması ve kendiliğe bütüncül bakış açısıyla, kendilik psikolojisi ses getiren ve alanyazına önemli katkılar sunan bir kuram olarak değerlendirilmektedir.
- 24 September 2023
- Published by Özgür Yayınları
- p. 65-78
Open AccessBenlik ve Narsisizme Farklı Bir Bakış: Heinz Kohut ve Kendilik Psikolojisi
Uzun yıllar geleneksel bir psikanalist olarak çalışan Heinz Kohut, yıllar içerisinde psikanalitik kuramın eksiklerini görmüş ve klinik deneyimlerinden de yola çıkarak, yaşamının sonlarına doğru kendilik psikolojisi ismiyle kendi kuramını oluşturmuştur. Başlangıçta narsisistik gelişimi anlamaya yönelik yaptığı çalışmalar, zamanla gelişmiş ve diğer psikopatolojileri de ele alan kapsamlı bir kurama dönüşmüştür. Geldiği son noktada, tüm psikopatolojilerin temel kaynağının kendilikte yer alan bozukluklardan kaynaklandığına inanmış ve bu minvalde kurama son şeklini vermiştir. Kuramda narsisizmi detaylı şekilde ele alan Kohut, sağlıklı bir kendilik gelişimi için narsisizmin önemini sık sık vurgulamıştır. Kendiliğin, büyüklenmeci kendilik ve ülküleştirilmiş ebeveyn imagosu şeklinde iki kutbu olduğunu ve bu kutupların gelişim süreçlerinde aynalanma ve kendilik nesnesinin önemli bir yer tuttuğunu belirtmiştir. Kohut, kendilik gelişiminde optimal kırılmaların önemine dikkat çekmiş ve kendiliğin ihtiraslar, ülküler ve yetenek ve beceriler şeklinde üç bileşenden oluştuğunu ileri sürmüştür. Kendilik bozukluklarını da üç farklı başlıkla sınıflandıran Kohut, birinci grubu kişilik ve davranış bozuklukları, ikinci grubu kendilik durumları ve üçüncü grubu da çeşitli kişilik tipleri ile kategorize etmiştir. Terapideki genel amacı, kişinin kendilik yapısındaki bozuklukların onarılması ve kendiliğin yeniden yapılandırılması olarak ifade etmiştir. Terapi sürecinde içebakış, eşduyum ve kendilik nesnesi aktarımlarının yoğun şekilde yer aldığını belirten Kohut, eşduyumun en önemli teknik olduğunu vurgulamıştır. Narsisizmi diğer kuramcılardan farklı şekilde ele alması ve kendiliğe bütüncül bakış açısıyla, kendilik psikolojisi ses getiren ve alanyazına önemli katkılar sunan bir kuram olarak değerlendirilmektedir.