Pınar Sökülmez Kaya

Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinde Akdeniz diyetine uyum ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışma Türkiye’de bir üniversitede 19–24 yaş aralığında 163 öğrenci ile yürütülmüştür. Katılımcılara demografik bilgiler, Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği (MEDAS) ve Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları ölçeği uygulanmıştır. Çalışma verileri uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %55,8’inin sürdürülebilir beslenme hakkında bilgisinin olmadığı belirlenmiştir. Kadın öğrencilerin Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları toplam puanları erkeklere kıyasla daha yüksek bulunmuştur (p < 0,05). Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin hem MEDAS hem de Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları puanları diğer fakülte öğrencilerinden anlamlı derecede yüksektir (p < 0,05). MEDAS ile Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları toplam puanı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamış; ancak “mevsime özgü beslenme” alt boyutu ile MEDAS skoru arasında zayıf fakat anlamlı bir pozitif ilişki bulunmuştur (r = 0,177; p = 0,024). Sonuçlar ve Öneriler: Üniversite öğrencilerinde sürdürülebilir beslenme farkındalığı düşük düzeydedir. Kadınlar ve Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinde sürdürülebilir beslenme davranışları ve Akdeniz diyetine uyum daha yüksektir. Sürdürülebilir beslenme bilincinin artırılması için üniversite müfredatlarına eğitim programları eklenmesi ve genç yetişkinlere yönelik farkındalık çalışmalarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Objective: Evaluating the agreement between the Healthy Eating Index (HEI)-2015 with the Mediterranean Diet Assessment Screener (MEDAS) and the associations with obesity were aimed. Materials and Methods: Four-hundred-and-four adults (134 men, 270 women) aged 19-65 participated in this study. HEI-2015 components were calculated from 24-hour dietary recall data. Mediterranean diet adherence was assessed using the MEDAS tool. Body mass index (BMI), waist-to-height, waist-to-hip ratio, body shape index (ABSI), and body roundness index (BRI) were calculated. Pearson correlation coefficients between diet quality and obesity were given. Cohen Kappa test was applied to show agreement between HEI-2015 and MEDAS. Results: Mean BMI, HEI-2015, and MEDAS scores were 25.35±5.21 kg/m2, 49.34±12.96, and 7.45±2.17, respectively. MEDAS were negatively related to BMI (r=-0.120, p

Objective This study aimed to evaluate the relationship between food literacy, adherence to the Mediterranean diet (MetDiet), and anthropometric measurements. Method In this study, 551 adults were evaluated. The defining features were questioned with the questionnaire form, Short Food Literacy Questionnaire (SFLQ), and Mediterranean Diet Adherence Screener (MEDAS). Neck circumference, waist circumference (WC) measurements, waist to height ratio (WHtR), waist to hip ratio (WHR), and body mass index (BMI) were evaluated. The effect of the SFLQ scores on the anthropometric measurements and MEDAS scores was evaluated with linear and binary logistic regression analysis. Results The food literacy scores were low in individuals with overweight and obesity and have risk according to the waist circumference and waist to height ratio. Individuals with high adherence to the MetDiet had high food literacy. The food literacy had the most effect on waist circumference. There was a positive relationship between the food literacy and MetDiet scores when the crude and adjusted models were compared according to age, gender, education level, marital status, and BMI. According to crude and adjusted models, food literacy was effective on strict adherence to the diet (Wald=13.446), and a 1-unit increase in the food literacy increased strict adherence to MetDiet by 1.05 times (95% CI=1.03-1.09). Conclusion The results showed positive effect of food literacy on obesity-related anthropometric measurements and MetDiet.

This study aimed to show alterations in body mass index (BMI) and food preferences and their associations with eating behaviors in the early pandemic. Four hundred and forty-three adults participated in this study. Data were collected using a web-based survey within a month after social distancing onset. Self-reported body weight and height were used to obtain the BMI trend. Alterations in eating habits (snacking, eating out, and main meal number) were collected. The mindful eating questionnaire, Mediterranean diet assessment tool, emotional eating scale, and depression inventory were applied. Multiple linear regression models were set to predict factors on BMI. Food preferences were shown according to mindful eating groups. BMI, snacking, and sleep duration increased in both sexes during social distancing. Nearly half of the participants reported weight gain, while one-fifth lost weight. Being overweight (from 36.0 to 38.7% for men, from 17.7 to 18.8% for women, and obese (from 10.7 to 12.7% for men and from 4.4 to 5.8% for women) increased. Eating out and regular sports activities decreased. The mindful eating scores, negative emotional eating, and positive emotional eating were the predictors of BMI after adjustment for age, sex, and regular sports activity. The only significant factor was mindful eating for the altered BMI. Consumption of bread, grains, seeds, sweet, salty, and fatty snacks, canned foods, pastry, milk puddings, bakery goods, jam and honey, sugar-sweetened fruit juices, and carbonated beverages increased in the low- more than the high-mindful eating group. In conclusion, BMI altered even in the early pandemic. Mindful eating was the only significant factor in the BMI increase. High carbohydrate and fat-contained food groups were more frequently preferred among the low-mindful eating group. Therefore, setting mindfulness practices might prevent eating disorder risks and promote public health.

Bu çalışmanın amacı beslenme eğitimi alan ve almayan üniversite öğrencilerinde hedonik açlığın değerlendirilmesidir. Çalışma Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim görmekte olan 861 gönüllü öğrenci ile yürütülmüştür. Öğrencilerin genel özelliklerinin, beslenme alışkanlıklarının ve hedonik açlık durumlarının sorgulanması için anket formu uygulanmıştır. Çalışma sonuçlarına göre öğrencilerin %55.6’sının beslenme eğitimi aldığı bulunmuştur. Besin Gücü Ölçeği puan ortalamaları beslenme eğitimi alan ve almayanlarda sırasıyla 2.9±0.78 ve 3.0±0.80’dir. Beslenme eğitimi almayan öğrencilerin Besin Gücü Ölçeği toplam puanı ve tüm alt boyut puanlarının beslenme eğitimi alan öğrencilere göre daha yüksek olduğu bulunmuş olup besin mevcudiyeti alt faktörü bakımından iki grup arasındaki farkın anlamlı olduğu görülmüştür (p<0.05). Beslenme eğitimi almayan grupta beden kütle inedksi arttıkça besin gücü ölçeği puan ortalamalarının da arttığı saptanmıştır (p<0.05). Beslenme eğitimi almayan bireylerde hedonik açlığın yüksek olmasının beden kütle indeksindeki artış için bir risk faktörü olabileceği ve beslenme eğitiminin bireylerin sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmasında önemli bir faktör olabileceği düşünülmektedir. Bu kapsamda, üniversite öğrencilerinin ilerleyen yaşamlarında obezite riskini önlemek için beslenme eğitimleri ile sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmaları ve hedonik açlık konusundaki farkındalıklarının artırılması önem kazanmaktadır. The aim of the study is to evaluate hedonic hunger in university students with and without nutrition education. It was carried out with 861 volunteer studying at Ondokuz Mayıs University, Faculty of Health Sciences. A questionnaire consisted the general characteristics, nutritional habits and Food Power Scale (FPS) was applied. It was found that 55.6% of the students received nutrition education. The mean scores of the FPS were 2.9±0.78&3.0±0.80 for those who received and did not receive nutrition education, respectively. FPS total score and all sub-dimension scores of the students who did not receive nutrition education were higher, and the difference was found to be significant in terms of the nutrient availability sub-factor (p<0.05). In the group who did not receive nutrition education, it was determined that the mean FPS score increased as the BMI increased (p<0.05). It is thought that high hedonic hunger in individuals who do not receive nutrition education may be a risk factor for increased BMI, and it may be important to gain healthy eating habits. Therefore, it is important for students to gain healthy eating habits with nutrition education and to increase their awareness of hedonic hunger in order to prevent obesity risk in the future.

Background/aim: Multiple sclerosis (MS) may cause modifications in body composition, particularly for body fat associated with obesity and some biochemical parameters such as lipid profiles. We investigated whether there is a link between the inflammatory contents of diets and body composition and lipid profiles in patients with MS. Materials and methods: This was a cross-sectional study that included 85 MS patients. The study data of the patients were collected in the Neurology Clinic of Ondokuz Mayıs University?s Health Practice and Research Center. The data included demographic characteristics; anthropometric measurements such as body weight, height, body mass index, waist circumference, hip circumference, body fat mass, body fat-free mass, and waist-hip ratio; and biochemical parameters such as high-density lipoprotein cholesterol (HDL-c), low-density lipoprotein cholesterol, triglyceride, and total cholesterol. Results: The body fat percentages of the patients were higher among those with proinflammatory diets (p < 0.05). Body fat percentage had a positive and very weak correlation with the Dietary Inflammatory Index (DII) score (rho = 0.206 and rho = 0.217, respectively; p < 0.05). HDL-c levels were higher in the group with high DII scores and there was a positive and weak correlation between HDL-c and DII scores (rho = 0.307, p < 0.05). Crude and adjusted linear regression models showed that the effect of HDL-c on DII scores was significant (p < 0.05). Conclusion: We showed that DII scores, associated with the inflammatory potential of the diet and proinflammatory diets, may be associated with adiposity in MS patients and can be used from a clinical point of view for assessment.

Amaç: Beslenme ve Diyetetik bölümü öğrencilerinde yeme davranış bozukluklarının değerlendirilmesidir. Yöntem: Bu çalışma, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nde öğrenim görmekte olan 201 kadın, 9 erkek olmak üzere toplam 210 gönüllü öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Öğrencilere demografik özellikler, antropometrik ölçümler, Yeme Tutum Testi (YTT-40), Ortoreksiya-15 Ölçeği (ORTO-15) ve Bulimic Investigatory Test Edinburgh Testi’nden (BITE) oluşan anket formu uygulanmıştır. Verilerin analizi SPSS 24.0 paket programı ile yapılmıştır. Bulgular: Öğrencilerin YTT-40, ORTO-15 ve BITE testi puan ortalamaları sırasıyla 12.8±7.8 puan, 37.8±3.4 puan ve 13.5±6.6 puandır. ORTO-15 kesme puanına göre öğrencilerin %73.3’ünün ortorektik olduğu görülmüştür. BKİ arttıkça BITE testi puan ortalamalarının arttığı saptanmıştır. (p<0.05). YTT-40 puanı ile ORTO-15 puanı arasında negatif yönlü, BKİ grupları ve BITE puanı arasında pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir (r=-0.246) (r=0.437) (p<0.05). Sonuç: Bu çalışma sonuçlarına göre yeme tutumundaki bozulmanın ortoreksiya nervoza eğilimindeki artışla ilişkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca tıkınırcasına yeme durumunun BKİ artışında etkili bir faktör olduğu görülmüştür. Sağlık ve beslenme alanında eğitim alan Beslenme ve Diyetetik bölümü öğrencilerinin yeme bozuklukları durumu böyle ise diğer üniversite öğrencilerindeki beslenme sorunlarının boyutu daha ciddi olabilir. Bu nedenle üniversite öğrencilerinin yeme tutumları değerlendirilmeli, tüm öğrencilere çocukluk çağından itibaren sağlıklı beslenme ve yeme bozuklukları konusunda beslenme eğitimleri verilerek bu konuda bilgilendirilmeleri sağlanmalıdır.

Amaç: Bu çalışma adölesanlarda duygusal yeme davranışının besin tercihi, ve obezite üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışmaya 45 erkek, 52 kız olmak üzere 97 lise öğrencisi dahil edilmiştir. Öğrencilerin demografik özellikleri ve yeme davranışları Duygusal Yeme Ölçeği’ni içeren anket formu aracılığıyla sorgulanmıştır. Çalışma verilerinin analizleri SPSS 24.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılanların %46.4’ü erkek, %53.6’sı kızdır. Öğrencilerin yaşları 15-18 arasında değişmekle birlikte yaş ortalamaları 16.5±1.09 yıl olarak bulunmuştur. Öğrencilerin Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortalamaları 23.4±4.12 kg/m2’dir. Erkek ve kızların Duygusal Yeme Ölçeğinden aldıkları ortalama puanlar sırasıyla 17.4±5.6 ve 20.8±5.1 puandır ve kızların puan ortalamalarının erkeklere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur (p

Dünyanın bir kısmı açlık, gıda güvencesizliği sorunu yaşarken diğer bir kısmı ise aşırı beslenmeye bağlı sağlık sorunlarıyla savaşmaktadır. Küresel olarak dünyayı etkileyen diğer bir sorun ise insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının atmosferde artmasıyla meydana gelen iklim krizidir. Bu sorunların en önemli nedenlerinden biri sürdürülemez gıda sistemlerinin varlığıdır. Gıda sistemleri; iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik, toksik etki, asitleşme, ötrofikasyon, arazi kullanımı ve su kullanımı açısından çevre üzerinde bir baskı oluşturmaktadır. Mevcut gıda sistemleri, kaynak kıtlığı ve çevresel bozulmanın getirdiği kısıtlamalar ve gıda kayıpları, israf ve dengesiz dağıtım aynı zamanda sürdürülemez üretim ve tüketim kalıpları nedeniyle güvenli, yeterli, çeşitlendirilmiş ve zengin besin içeriğine sahip gıda sağlama konusunda giderek daha fazla zorlanmaktadır. Sürdürülebilir gıda sistemleri ekonomik, sosyal ve çevresel temellerden ödün vermeden herkes için gıda güvenliğini ve beslenmeyi sağlayan sistemlerdir. Sürdürülebilir beslenme ve gıda sistemleri ile küresel sera gazı emisyon miktarları azaltılacak ve gelecek nesillerin kaynaklarından ödün vermeden günümüz kaynakları en verimli şekilde değerlendirilecektir. Toplumların çeversel ayak izi düşük diyetleri tercih etmesi ve gıda israfına dur demesiyle dünya sürdürülebilirlik yolunda daha hızlı ilerleyecektir. Bu makalenin amacı sürdürülebilirlik genelinde sağlıklı beslenmeyi çok yönlü irdelemektir.