Rukiye Gizem Öztaş Karlı

The acceleration of climate change is intensifying drought severity. Increasing drought conditions pose significant risks to agricultural lands and food security. The aim of this study is to determine the spatial exposure rate of agricultural land classes to drought conditions based on climate scenarios and different projection periods. In this study, a spatial analysis based on the SSP2-4.5 and SSP5-8.5 scenarios was conducted using the HadGEM3-GC3.1, MIROC6, and MPI-ESM1-2-HR climate models. Assessments covering Türkiye’s Central Anatolia Region were conducted within a geographic information system (GIS)-based spatial modeling framework and encompass projections for the near future (2025-2040) and the end of the century (2081-2100). The findings indicate that under the end of the century SSP5-8.5 scenario, approximately 83-90% of the region may become semi-arid. Model results suggest that, by end of the century, the spatial exposure rate of the most productive agricultural lands, classified as prime agricultural lands and specialty crop lands, may reach a minimum of 76% under the SSP2 4.5 scenario and exceed 90% under the SSP5-8.5 scenario. This situation reveals a substantial risk to agricultural production and food security in the region. The coefficient of variation values support that the multi model results produce similar outcomes in terms of spatial distribution and consistency. These findings highlight the urgent need to rapidly develop drought-focused spatial strategies to ensure the sustainability of agricultural production in Central Anatolia Region. In this context, the scalable and transferable agricultural land class-drought oriented spatial exposure rate approach proposed in this study can be considered an important decision-support tool for policymakers.

Thermal stress, driven by the combined influence of high temperature and humidity, has become a critical public health concern in rapidly urbanizing Mediterranean cities. This study introduces the QGIS Summer Simmer Index (QSSI) Calculator, an open source plugin developed in Python and Qt Designer to provide fast and reproducible mapping of summer thermal stress. The tool integrates the Summer Simmer Index (SSI) directly into the QGIS environment, enabling users to generate spatially explicit bioclimatic stress maps without relying on external modeling platforms. Adana was selected as the pilot area due to its prolonged hot and humid summer conditions. The results indicate that more than 80% of the urban population is exposed to Hot or Very Hot SSI classes during the summer season, highlighting significant risks for nearly 1.8 million residents. These findings demonstrate the plugin’s value as a practical spatial decision support tool for climate adaptation and urban heat management. Future versions will incorporate additional environmental variables to improve model detail and broaden applicability.

İstanbul, her geçen yıl artan kentleşme ve e-ticaret hacmi nedeniyle trafik sıkışıklığı, emisyonlar ve yaşam kalitesinin düşmesi gibi olumsuz dışsallıklara katlanmaktadır. Bu sorunu çözmek amacıyla geliştirilen dağıtım modellerinden biri de paylaşımlı mikro konsolidasyon merkezleridir (PMKM). Ancak bu modelin uygulanabilirliği özellikle gelişmekte olan ülkeler ve Türkiye bağlamında yeterince değerlendirilmemiştir. Bu nedenle çalışmanın amacı, PMKM’nin uygulanabilirliğini SWOT-TOWS yöntemiyle değerlendirmektir. Veri toplama yöntemi olarak, akademik makaleler, resmi raporlar ve sektör istatistikleri gibi ikincil kaynaklardan yararlanılmıştır. SWOT analizi sonucunda, PMKM modeli, operasyonel verimlilik ve çevresel faydalar gibi güçlü yönlere ve yüksek başlangıç yatırımı ve çok paydaşlı yapıdaki operasyonel karmaşıklık gibi zayıf yönlere sahiptir. Bunun yanı sıra e-ticaret pazarının büyümesi, yeşil finansman imkânı ve âtıl alanların kullanımı bu modelin gelişimi için fırsat oluştururken, yasal belirsizlik, paydaşların veri paylaşımındaki isteksizliği ve operasyonel şoklar önemli tehditler oluşturmaktadır. Bu çalışma, politika yapıcılar ve sektör temsilcileri için İstanbul’da PMKM’leri SWOT’un dört boyutu çerçevesinde değerlendirerek öneriler getirmektedir.

As cities address the challenges of sustainability, congestion, and last-mile accessibility, shared micromobility systems have emerged as a key solution for transforming urban mobility. While the scholarly literature on this topic has grown rapidly, a systematic synthesis of its thematic composition and evolution is limited. This study addresses that gap by applying Latent Dirichlet Allocation (LDA) topic modeling to 2,021 Scopus-indexed journal articles published from 2010 to 2023. The study offers a threefold contribution: (1) it provides a bibliometric overview of publication trends, geographic and institutional patterns, and disciplinary intersections, (2) it identifies 12 dominant thematic clusters (such as technology acceptance, travel patterns, system optimization, and environmental impact) and analyzes their volume and momentum, and (3) it maps the evolution of these topics over time, revealing shifting research priorities and emerging areas of inquiry. Findings show that user-centered themes such as technology acceptance and travel behavior have gained strong momentum, while earlier topics such as system optimization and decision-making have plateaued, signaling a shift in the field’s thematic focus. The integration of shared micromobility into multimodal transport systems, environmental policy, and digital service design emerge as key urban mobility objectives. The study not only advances theoretical understanding of the field’s structure but also provides actionable insights for policymakers, urban planners, and service providers, offering guidance for the inclusive, efficient, and sustainable integration of shared micromobility systems into future urban transport strategies.

Yaya öncelikli ulaşım politikaları, sürdürülebilir kentsel hareketliliğin temel unsurlarından biri olarak öne çıkmasına rağmen, Türkiye’de bu uygulamaların yaygınlaştırılmasında çeşitli kurumsal, davranışsal ve yapısal engellerle karşılaşılmaktadır. Bu çalışma, Türkiye bağlamında yaya odaklı ulaşım uygulamalarının benimsenmesini etkileyen itici ve direnç güçlerini ortaya koymayı ve bu güçlerin etki düzeylerine göre değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Nitel araştırma tasarımına dayanan çalışmada, şehir plancısı, ulaşım plancısı, peyzaj mimarı, yerel yönetim temsilcisi, STK temsilcisi ve akademisyenlerden oluşan 12 uzmanla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Belirlenen temalar ise Güç Alanı Analizi yöntemiyle sistematik biçimde değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda altı itici ve yedi direnç teması ortaya çıkmıştır. Bu temalardan “Sivil Toplum ve Aktivizmin Rolü”, “Uluslararası Fonlar ve Projeler” ile “Genç Kuşakların Talepleri” etkili itici güçler olarak ön plana çıkarken; “Araç Odaklı Planlama”, “Kurumsal/Bürokratik Engel” ve “Finansal Kısıtlar” en etkili direnç güçleri olarak öne çıkmıştır. Sonuç olarak, yaya öncelikli politikaların yaygınlaştırılmasında toplumsal katılım, kurumsal kararlılık ve çok düzeyli yönetişim mekanizmalarının güçlendirilmesi kritik rol oynamaktadır. Bu doğrultuda çalışma, uygulayıcılara stratejik planlama ve politika geliştirme süreçleri için bütüncül bir değerlendirme zemini sunmaktadır.

Toplu taşıma sistemleri, modern kent yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır ve her gün milyonlarca insanın bu sistemleri kullanarak şehir içinde hareket etmesine olanak tanımaktadır. Ancak bu sistemler, özellikle kadınlar için karmaşık ve güvenlik açısından hassas bir deneyim sunmaktadır. Bu çalışma, İstanbul’daki toplu taşıma sistemlerinde kadınların güvenlik algılarını ve bu algılara yönelik geliştirdikleri stratejileri feminist bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Kadınların toplu taşıma araçlarında karşılaştıkları güvenlik sorunlarının toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin bir yansıması olduğu savunulmakta ve feminist teori çerçevesinde bu sorunların nasıl şekillendiği ele alınmaktadır. Çalışmada, nitel bir araştırma yöntemi olarak katılımcı gözlem kullanılmıştır. Kadınların toplu taşıma araçlarındaki gerçek zamanlı davranışları gözlemlenmiş ve 45 gözlem sonucunda elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Tematik analiz sonucunda kadınların güvenlik algılarıyla ilgili beş ana tema belirlenmiştir: Kişisel alanın korunması, güvenlik donanımlarına yönelik algılar, sosyal etkileşimden kaçınma, kalabalık ve savunmasızlık ve gece yolculuğu ve güvenlik endişeleri. Araştırma bulguları, kadınların toplu taşıma araçlarında güvenlik kaygılarını hafifletmek için çeşitli stratejiler geliştirdiğini ve bu stratejilerin toplu taşıma deneyimlerini doğrudan etkilediğini ortaya koymaktadır. Kadınların gerçek zamanlı deneyimlerini gözlemleyerek, bireysel stratejilerinin ve bu stratejilerin toplu taşıma deneyimlerine etkisinin detaylı bir şekilde ortaya konulması çalışmayı literatürdeki benzerlerinden farklı kılmaktadır.

Günümüzde mikromobilite araçları, kent içi ulaşımda önemli bir alternatif haline gelmiştir. Ancak e-skuter kullanımındaki bu artış, özellikle trafik yoğunluğunun ve yetersiz altyapının riskleri artırdığı kentsel ortamlarda kullanıcı güvenliğine ilişkin endişeleri de beraberinde getirmiştir. Bu çalışma, Türkiye'nin en büyük ve en karmaşık kentsel ortamlarından biri olan İstanbul'daki paylaşımlı elektrikli skuter kullanıcılarının güvenlik algılarını anlamayı ve bu algılara dayalı olarak geliştirdikleri stratejileri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın teorik temeli, bireylerin risk algılarının yalnızca objektif tehlikelere göre değil, kişisel deneyimlere, çevresel koşullara ve sosyal bağlama göre de şekillendiğini öne süren Risk Algısı Teorisine dayanmaktadır. Katılımcı gözlem yöntemi ile toplanan veriler, tematik analiz yöntemiyle incelenmiş ve güvenlik tehditleri, güvenlik stratejileri, kullanıcı deneyimleri, altyapı ve çevresel faktörler ile teknolojik sorunlar olmak üzere beş ana tema belirlenmiştir. Özellikle trafik, altyapı eksiklikleri ve teknolojik arızalar gibi faktörlerin kullanıcıların güvenlik algılarını olumsuz etkilediği gözlemlenmiştir. Araştırmanın bulguları, paylaşımlı e-skuter kullanıcılarının hız kontrolü, güvenli rotalar seçme gibi stratejiler geliştirerek risk algılarını yönetmeye çalıştığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, mikromobilite sistemlerinin daha güvenli hale getirilmesi için altyapı iyileştirmeleri, teknolojik geliştirmeler ve kullanıcı eğitimleri gibi öneriler sunulmuştur. Bu çalışma, paylaşımlı e-skuter kullanımının güvenlik açısından değerlendirilmesine katkı sağlayarak, şehir plancıları ve politika yapıcılar için önemli ipuçları sunmaktadır.

The rapid development of technology has paved the way for innovative solutions in agriculture, particularly in smart villages. This study evaluates the effectiveness and sustainability of agricultural technologies used in smart villages by employing the SWARA (Stepwise Weight Assessment Ratio Analysis) method. Six main criteria and eighteen subcriteria were assessed based on expert evaluations. The findings reveal that technological relevance (0.267) is the most significant criterion, followed by efficiency and performance (0.205), economic factors (0.164), environmental sustainability (0.137), social and user satisfaction (0.119), and political and governance factors (0.108). Among the sub-criteria, innovativeness, yield increase, and cost effectiveness were identified as critical factors influencing the adoption of smart agricultural technologies. The study offers actionable recommendations, including prioritizing user-friendly and cost-effective technologies, enhancing financial incentives, and aligning policies with global sustainability goals such as SDG 2 (Zero Hunger) and SDG 12 (Responsible Consumption and Production). Furthermore, it emphasizes the importance of stakeholder collaboration, locally specific strategies, and continuous adaptation of technologies to regional needs, ensuring the sustainable development of smart villages.

Şehir ve Bölge Planlaması Bölümleri içinde yaşadığımız çevreleri, yerleşmeleri, şehirleri daha yaşanabilir kılmayı amaçlamakta, sürdürülebilir kalkınma hedefi bağlamında da doğal kaynakları gelecek kuşaklara da kalacak şekilde akılcı kullanmayı, kültürel mirası ve tarihi değerleri korumayı ilke edinmektedir. Planlama bölümlerinde benimsenen hedef ve ilkelerin gerçekleşmesi ülkesel ölçekten yerel ölçeğe değin geniş bir yelpazeyi içeren planlama politikasına bağlıdır.Ülkemizde her ölçekteki yerleşmeye ilişkin planlama ilke ve hedeflerini içeren geniş kapsamlı bir yasal çerçeve oluşturulmuş durumdadır. Bu bölümde Osmanlı İmparatorluğu döneminden bugüne Türkiye’de şehir ve bölge planlamasına ilişkin tarihsel süreç, yetkili kurumlar, yasa ve yönetmelikler, bu kapsamda benimsenen politikalar, belirlenen hedefler ve yapılan çalışmalar yer almaktadır. City and Regional Planning Departments aim to make the environments, settlements and cities we live in more livable, and in the context of the sustainable development goal, it adopts the principle of using natural resources rationally and preserving cultural heritage and historical values in order to preserve them for future generations. The realization of the goals and principles adopted in the planning departments depends on the planning policy, which includes a wide range from national to local scale.A comprehensive legal framework has been established in our country that includes planning principles and objectives for settlements of all sizes. This chapter includes the historical process, authorized institutions, laws and regulations, policies adopted in this context, targets set and studies regarding city and regional planning in Turkey from the Ottoman Empire to today.

Şehir ve Bölge Planlamadan Mekansal Planlamaya Aliye Ahu GÜLÜMSER İnsan Yerleşmeleri Temel Kavramları Feral GEÇER SARGIN Kentlerin Fiziksel Biçimini Etkileyen Faktörler Fatih TERZİ Zeynep Gülce AYDIN Kentleşme, Kentlileşme ve Metropolitenleşme Kavramları ve Kentsel Büyüme Süreçleri Duygu OKUMUŞ PRİNİ A - Erken Uygarlıklardan Ortaçağ’a Şehirlerin Tarihsel Gelişimi ve Evrimi Ayşe Sema KUBAT Eren KÜRKÇÜOĞLU B- Rönesans’dan Postmodernizm’e Şehirlerin Tarihsel Gelişimi ve Evrimi Eren KÜRKÇÜOĞLU Ayşe Sema KUBAT Şehir ve Bölge Planlamada Kuramlar Başak DEMİREŞ ÖZKUL Sürdürülebilir Kentler İçin Planlama Yaklaşımları ve Sürdürülebilirlik Göstergeleri Nilüfer GÜRER Şehir ve Bölge Planlamada Plan Kademelenmesi ve Plan Türleri Aysu UĞURLAR Şehir ve Bölge Planlama Sürecinin Aşamaları Arzu BAŞARAN UYSAL Türkiye’de Şehir ve Bölge Planlama: Yasal Çerçeve Hatice Selma ÇELİKYAY Rukiye Gizem ÖZTAŞ KARLI Planlamada Yetki ve Sorumluluklar Gökçen KILINÇ ÜRKMEZ Şehir Planlamada Bilgi Teknolojileri Kullanımı Nur Sinem PARTİGÖÇ Şehir ve Bölge Planlamaya Çok Disiplinli Bir Bakış Eda YÜCESOY Mesleğin Geleceği[N] Mesleği: Mekansal Planlama Aliye Ahu GÜLÜMSER Merve Deniz TAK