Ali Kablan

Background and Objectives: Multiple sclerosis (MS) is a chronic autoimmune neuroinflammatory condition associated with significant disability. Given the increasing number of patients with MS, the growing number of available disease-modifying therapies (DMTs), and the substantial economic burden associated with MS, it is critically important to determine which treatment options are the most cost-effective. The economic burden of MS is considerable, and high-cost DMTs, whose prices continue to rise, represent the primary driver of health expenditures related to MS. The primary aim of this narrative review is to provide a brief review of the economic issues related to MS DMTs, including pricing trends, economic burden, and their impact on patient care, and to propose potential policy solutions. Materials and Methods: The aim of the study was to compare the cost effectiveness of The annual costs of DMTs from 1993 to 2023 in USA. An examination of DMT pricing trends suggests that pricing has been influenced in part by within-class competition and the availability of generic DMT options. Results: Over the past decade, the prices of DMTs have increased by more than 50%. Currently, the annual cost of many DMTs used in the treatment of MS has exceeded $100,000, and their economic value is widely debated. The high cost of DMTs and difficulties in timely access to medications can lead to psychological stress among many patients. Studies on cost-effectiveness indicate that the clinical benefits provided by DMTs do not fully justify their high costs, which further exacerbates issues related to economic accessibility. Conclusions: Collaborative neuropsychiatric care models, in which neurologists and mental health professionals work in coordination, may improve symptom recognition, optimize adherence to DMTs, and enhance overall functioning. Given that treatment non-adherence and reduced quality of life negatively affect cost-effectiveness outcomes, early psychiatric intervention may indirectly improve the economic value profile of high-cost DMTs.

Catastrophic health expenditure (CHE) occurs when households reduce their basic expenses to finance health services in a certain period and when individuals' out-of-pocket expenses exceed or cover a large portion of the household's expenditure or income. This study analyzes the relationship between the CHE level and the share of public health expenditures in overall health expenditures(HE), an essential indicator of the health system's structure and the country's income level. The study found that the proportion of public HEs in total HEs and per capita income calculated using purchasing power parity had a statistically significant negative impact on the risk of CHEs for surgical procedures.

This paper aims to effectively tackle decision-making problems on interval-valued Fermatean fuzzy sets; the current research suggested an integrated approach based on the WASPAS method. The criteria weights were determined by combining the objective weights obtained by the similarity measure approach with the subjective weights provided by decision-makers. This combination made achieving more realistic weights possible. Interval-valued Fermatean fuzzy sets were subjected to improved scoring functions and novel similarity measures concerning objective and subjective weights. The application of green supply chain management is discussed to show that the created approach fully applies to multi-criteria decision-making issues in the actual world. Green supply chain management was examined using critical success factors to control and audit enterprises’ processes as a numerical example of the developed method. In the examinations, it was seen that the companies implementing the selected GSC applications achieved close results and thus acted appropriately to the situation. To validate the stability of the developed technique, this study also includes a sensitivity analysis utilizing different weights of criterion and different values of the method’s parameters. According to the investigation, merging subjective and objective weights enhanced the method’s stability created with different criteria weights. The outcomes of the approach developed here were compared with those of other approaches previously put forth in the literature to assess its performance accurately.

İşletmelerin faaliyet sonuçlarına ilişkin makul güvence sağlayan iç kontrol sistemi, kurumsal yönetim anlayışının temelini oluşturmakta ve iç kontrol sisteminin varlığı işletmelerin bütün bilgi kullanıcıları için önem taşımaktadır. Türkiye’de yasal düzenleme ile düzenleyici ve denetleyici kurumlar hariç kamu kurumlarının iç kontrol sistemi kurması zorunlu tutulmuştur. Kamu kurumlarının iç kontrol sistemi dahil mali yönetim, mevzuat uygunluğu başta olmak üzere denetimi Sayıştay Başkanlığı tarafından gerçekleştirilmektedir. Düzenleyici ve denetleyici kurumlar iç kontrol sistemi kurmak zorunda değillerse de aynı kanun kapsamında belirlenen ilkelere uyum zorunluğu bulunmaktadır. Bu değerlendirmeler ışığında hazırlanan makale, Sayıştay Başkanlığı’nın 2012-2021 yılları arasındaki düzenleyici ve denetleyici kurumların denetim raporlarında yer alan iç kontrol sistemi bulgularının tespiti ve iyileştirilmesine yönelik stratejilerin belirlenmesi amacı taşımaktadır. Araştırma sonuçları ışığında, düzenleyici ve denetleyici kurumların iç kontrol sistemlerine ait bütünsel olarak bir yasal düzenlemenin gerekliliği, bu kurumların etkin bir yönetim bilgi sistemine sahip olmaları, kurumların esasları belirlenmiş stratejik plan ve performans programı hazırlamalarına ihtiyaç olduğu tespit edilmiştir.

İşletmelerin elektronik ticarete geçme kararı, marka değerine olumlu veya olumsuz biçimde yansımaktadır. Bu çalışmada, e-ticaretin marka değeri üzerindeki etkisi Türkiye’de faaliyet gösteren ve BIST’te işlem gören bir işletme üzerinden incelenmiştir. Araştırmada, marka değerini ölçmek amacıyla finansal temelli Hirose Yöntemi kullanılmış; verileri incelenen işletmenin 2015 yılında e-ticarete başlamasına istinaden, araştırma iki dönem olarak ele alınmıştır. 2011-2015 yıllarına kapsayan analiz “e-ticaret öncesi”, 2016-2020 yıllarını kapsayan analiz ise “e-ticaret sonrası” dönem olarak adlandırılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, e-ticaret öncesi döneme ait marka değeri, e-ticaret sonrası marka değerine göre yüksek çıkmakla birlikte; işletmenin e-ticaret gelirlerinin raporlanmasındaki eksiklik araştırmada dikkat çekici bir ayrıntı olarak tespit edilmiştir. Bu nedenle, işletmelerin bağımsız denetim ve faaliyet raporlarında yer alan finansal tablo dipnotlarında bu önemli veriye dair açıklamalarda bulunulması ve TDHP kapsamında 603 E-Ticaret Kapsamındaki Satışlar veya Online Satışlar Hesap ismi ile yeni bir hesap kullanılması önerilmektedir.

ÖZET Amaç: SARS-CoV-2, tüm dünyayı etkileyen yüksek ölüm oranlarına sahip bir pandeminin nedenidir. Bu çalışmada Biontech ve Sinovac aşısı olmasına rağmen tekrar RT-PCR+ Covid-19 tanısı alan hastalarda N/L Oranları, CRP ve D-dimer düzeyleri araştırıldı. Materyal ve Yöntemler: Geriye dönük çalışma, 43 Biontech ve 71 Sinovac aşısı olup tekrar RT-PCR+ Covid-19 tanısı alan toplam 114 hasta (n=114) ve sağlıklı kontrol grubu (n=60) ile gerçekleştirildi. Biontech veya Sinovac aşısı olan ve RT-PCR Testi (Real-Time Polymerized Chain Reaction) pozitif çıkan vakalar çalışmaya alındı. Hastaların rutin biyokimya, seroloji ve hormon test sonuçları Kontrol Grubu ile karşılaştırıldı. Veriler bilgisayarda SPSS22 programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: CRP, N/L ve D-dimer düzeyleri aşı yapılan 2 grupta kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunurken, Sinovac Grubunda daha yüksek değerler saptandı (p<0.001). Aşılı gruplarda kontrol grubuna göre albümin düzeyleri daha düşük bulundu (p<0,001). Aşılı gruplarda prokalsitonin, AST, LDH ve lipaz düzeyleri Kontrol Grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulunurken, lenfosit düzeyleri aşılı gruplarda daha düşüktü (p<0.001). Sonuç: Sinovac aşı grubunda N/L oranları, CRP ve D-dimer düzeyleri Kontrol Grubuna göre daha yüksek olmasına rağmen, Biontech ve Sinovac aşıları olmasına rağmen tekrar RT-PCR+ Covid-19 tanısı alan hastalarda albumin düzeyleri daha düşüktü. Anahtar Kelimeler: Covid-19; biyoteknoloji; Sinovac; N/L, CRP, D-dime

Endüstri 4.0, dünyada sanayi devriminin geçirdiği son evre olarak ifade edilmektedir. Endüstri 4.0 devrimi ile birlikte, tüm sektörlerde üretim süreçlerinde düşük maliyet ve yüksek verimlilik öngörülmektedir. COVID-19 salgını ise; Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından pandemi olarak ilan edilen, dünya çapında alınan kısıtlama kararları ile dünya genelinde üretimin durma noktasına geldiği, bir çok işletmenin zarar ettiği ve iflasların açıklandığı bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır. İşte bu noktada çalışmanın amacı, Türkiye’de otomotiv sektörünün finansal performansının, endüstri 4.0 devriminden ve dünya çapında yaşanan COVID-19 salgınından ne ölçüde etkilendiğinin tespit edilmesidir. Bu amaçla çalışmada, Türkiye’de faaliyet gösteren ve BİST’te işlem gören otomotiv şirketlerinin, 2014-2020 yıllarına ait faaliyet raporları Endüstri 4.0 ve COVID-19 kapsamında içerik analizine tabi tutulmuş; aynı dönemlere ilişkin finansal verileri ise, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden COPRAS yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, dünyada yaşanan Endüstri 4.0 devrimini BIST otomotiv firmalarının büyük bir bölümünün gerçekleştiremediği ve finansal performanslarına yansıtamadığı; COVID-19 salgınının ise, otomotiv sektörü finansal performansı üzerinde olumsuz etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu çalışmada, COVID-19 salgınının Türkiye’de faaliyet gösteren ve BİST Ulaştırma Endeksinde (XULAS) yer alan havayolu şirketlerinin finansal performansları üzerindeki etkileri, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) Teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Bu amaçla XULAS endeksinde yer alan havayolu işletmelerinin 2019-2020 yıllarına ait finansal verileri, ÇKKV tekniklerinden TOPSIS ve MABAC yöntemleri ile birlikte analize tabi tutulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre COVID 19 salgınının havayolu taşımacılığı finansal performansı üzerindeki olumsuz etkisi ortaya konulmuştur. Araştırma sonuçları literatürde yer alan çalışmaları destekler nitelikte olup; araştırma sonuçlarına dayanak oluşturmak amaçlı Devlet Hava Meydanları İşletmeleri Genel Müdürlüğü (DHMİ) 2019-2020 yılı finansal verileri de, ÇKKV yöntemleri ile analize tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda havayolu işletmelerinin analiz bulgularını destekler nitelikte, DHMİ’nin de finansal performansının COVID-19 salgınından olumsuz etkilendiği tespit edilmiştir.

Bu çalışmada, Tekdüzen Hesap Planı ile Yeni Hesap Planı Taslağının karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Araştırma problemi; mevcut hesap planı ile uluslararası finansal raporlama standardına (UFRS) uyumlu yeni hesap planı taslağı arasında farkların mevcut olup olmadığının belirlenmesi ve varsa farkların tespit edilmesidir. Bu amaçla, mevcut Tek Düzen Hesap Planı (TDHP) ile Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu’nun (KGK), 28/12/2018 tarihinde yayınladığı Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Taslak Hesap Planı karşılaştırması yapılmış, benzerlik ve farkları belirlenmiş, görüş ve önerilerde bulunulmuştur. Araştırmada belgesel gözlem yolu ile veriler toplanmış ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Yapılan içerik analizi sonucunda elde edilen bulgulara göre; mevcut hesap planında şuan 250 hesap mevcut iken; taslak ile birlikte bu sayının 476 hesap sayısına ulaşacağı tespit edilmiştir. Taslak, mevcut TDHP’nin genel yapısını bozmamakla birlikte; boş hesap kodları kullanarak yeni hesap grupları oluşturulmuş ve yeni hesaplar eklenmiştir. Birçok hesap ve grup ismi, muhasebe standartları ile uyumlu hale getirilerek yeniden adlandırılmıştır.