B.ZH. Koptileuov
Research Subjects
Research Interests
B.ZH. Koptileuov has a total of 11 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
Latest Publications
- 1 January 2025
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 73 (2) , 79-88
THE EFFECT OF ALFALFA HARVESTING TIME ON PRODUCTIVITY AND FEED QUALITY IN THE ARAL SEA REGION
Ауыл шаруашылығымен нарықтық қатынастар контексінде және мал шаруашылығының жемге деген қажеттілігін қанағаттандыру үшін Қазақстанда, оның ішінде Қызылорда облысында берік жемшөп базасын құру қажет. Арал өңірінің экологиялық жағдайында мал басын және мал шаруашылығының өнімділігін арттыру жөніндегі міндеттерді ойдағыдай шешу негізінен жемшөпті уақтылы дайындауға және өнеркәсіптік негізде жемшөп өндірісін жолға қоюға байланысты болып отыр. Жоғары сапалы жемшөп өндірісін және жоғары өнімді сорттарды енгізу, өсіру мен жинаудың жаңа ресурс үнемдейтін технологияларын пайдалану, өсірудің өндірістік процестерін оңтайлы ұйымдастыру және әртүрлі техникалық құралдардың тиімділігін арттыру арқылы арттыруға болады. Жиналатын жемшөптің барлық түрлерінің ішінде жоңышқа (Medicago sativa L.) малдың сүті мен етінің көбеюіне жақсы әсер етеді. Жоңышқаның жасыл массасы барлық ауылшаруашылық жануарларының бойына жақсы сіңеді. Ірі қара малын жоңышқамен тамақтандыру кезінде оны пайдалану коэффициенті 92,6% құрайды. Биохимиялық құрамы бойынша жоңышқадан дайындалған жемшөп басқа жемдерден асып түседі, ал 100 кг жоңышқа пішенінде 11,6 кг жеңіл сіңімді ақуыз, 1,77 кг кальций, 0,22 кг фосфор және 4,5 г каротин болады. Күріш ауыспалы егісі жағдайында және оның биологиялық ерекшеліктері бойынша жоңышқа агротехникалық және мелиорациялық қатынастарда, әсіресе тұзды топырақтарда өте тиімді болып саналады. Жоңышқаның экономикалық құндылығы оның экологиялық жағдайларға икемділігінде, жоғары өнімділігінде және орудан кейін тез өсу қабілетінде болып табылады. Арал өңірінің қазақстандық аймағының экологиялық жағдайында жоғары сіңімді жоңышқа жемшөбін дайындау үшін оны "бүршіктену басталғаннан бастап гүлдену басталғанға дейін" кезеңде ору қажет және ору мерзімінің ұзақтығы 10-12 күннен аспауы мен орудың тиімді биіктігі – 4-6 см. болуы талап етіледі.
- 1 January 2025
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 73 (2) , 79-88
THE EFFECT OF ALFALFA HARVESTING TIME ON PRODUCTIVITY AND FEED QUALITY IN THE ARAL SEA REGION
Ауыл шаруашылығымен нарықтық қатынастар контексінде және мал шаруашылығының жемге деген қажеттілігін қанағаттандыру үшін Қазақстанда, оның ішінде Қызылорда облысында берік жемшөп базасын құру қажет. Арал өңірінің экологиялық жағдайында мал басын және мал шаруашылығының өнімділігін арттыру жөніндегі міндеттерді ойдағыдай шешу негізінен жемшөпті уақтылы дайындауға және өнеркәсіптік негізде жемшөп өндірісін жолға қоюға байланысты болып отыр. Жоғары сапалы жемшөп өндірісін және жоғары өнімді сорттарды енгізу, өсіру мен жинаудың жаңа ресурс үнемдейтін технологияларын пайдалану, өсірудің өндірістік процестерін оңтайлы ұйымдастыру және әртүрлі техникалық құралдардың тиімділігін арттыру арқылы арттыруға болады. Жиналатын жемшөптің барлық түрлерінің ішінде жоңышқа (Medicago sativa L.) малдың сүті мен етінің көбеюіне жақсы әсер етеді. Жоңышқаның жасыл массасы барлық ауылшаруашылық жануарларының бойына жақсы сіңеді. Ірі қара малын жоңышқамен тамақтандыру кезінде оны пайдалану коэффициенті 92,6% құрайды. Биохимиялық құрамы бойынша жоңышқадан дайындалған жемшөп басқа жемдерден асып түседі, ал 100 кг жоңышқа пішенінде 11,6 кг жеңіл сіңімді ақуыз, 1,77 кг кальций, 0,22 кг фосфор және 4,5 г каротин болады. Күріш ауыспалы егісі жағдайында және оның биологиялық ерекшеліктері бойынша жоңышқа агротехникалық және мелиорациялық қатынастарда, әсіресе тұзды топырақтарда өте тиімді болып саналады. Жоңышқаның экономикалық құндылығы оның экологиялық жағдайларға икемділігінде, жоғары өнімділігінде және орудан кейін тез өсу қабілетінде болып табылады. Арал өңірінің қазақстандық аймағының экологиялық жағдайында жоғары сіңімді жоңышқа жемшөбін дайындау үшін оны "бүршіктену басталғаннан бастап гүлдену басталғанға дейін" кезеңде ору қажет және ору мерзімінің ұзақтығы 10-12 күннен аспауы мен орудың тиімді биіктігі – 4-6 см. болуы талап етіледі.
- 1 January 2024
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 4, 342-352
SMART ANIMAL FARMS: OPPORTUNITIES AND PROSPECTS
В статье рассматриваются перспективы внедрения SMART технологий в животноводстве, включая использование интернета вещей (IoT), искусственного интеллекта (AI), больших данных и робототехники. Эти передовые технологии играют ключевую роль в трансформации животноводческого сектора, позволяя значительно повысить продуктивность, оптимизировать затраты на корма и труд, а также минимизировать экологическое воздействие на окружающую среду. Основные компоненты SMART ферм включают сенсоры для мониторинга здоровья животных, автоматизированные системы кормления и доения, а также аналитические платформы, использующие большие данные для эффективного управления фермами и повышения их рентабельности. В статье приводятся примеры успешного внедрения SMART технологий в таких странах, как Великобритания, Нидерланды и Казахстан, что демонстрирует увеличение продуктивности на 15-30% и снижение затрат на корма до 25%. Также рассматриваются ключевые вызовы, такие как высокие капитальные затраты на оборудование, нехватка квалифицированных специалистов и сложности интеграции новых технологий в традиционные процессы. В заключение, выводы исследования подчеркивают значительный потенциал SMART ферм для повышения устойчивости аграрного сектора, улучшения экономической эффективности, решения глобальных проблем, стоящих перед современным сельским хозяйством, особенно в условиях изменения климата.
- 1 January 2024
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 4, 342-352
SMART ANIMAL FARMS: OPPORTUNITIES AND PROSPECTS
В статье рассматриваются перспективы внедрения SMART технологий в животноводстве, включая использование интернета вещей (IoT), искусственного интеллекта (AI), больших данных и робототехники. Эти передовые технологии играют ключевую роль в трансформации животноводческого сектора, позволяя значительно повысить продуктивность, оптимизировать затраты на корма и труд, а также минимизировать экологическое воздействие на окружающую среду. Основные компоненты SMART ферм включают сенсоры для мониторинга здоровья животных, автоматизированные системы кормления и доения, а также аналитические платформы, использующие большие данные для эффективного управления фермами и повышения их рентабельности. В статье приводятся примеры успешного внедрения SMART технологий в таких странах, как Великобритания, Нидерланды и Казахстан, что демонстрирует увеличение продуктивности на 15-30% и снижение затрат на корма до 25%. Также рассматриваются ключевые вызовы, такие как высокие капитальные затраты на оборудование, нехватка квалифицированных специалистов и сложности интеграции новых технологий в традиционные процессы. В заключение, выводы исследования подчеркивают значительный потенциал SMART ферм для повышения устойчивости аграрного сектора, улучшения экономической эффективности, решения глобальных проблем, стоящих перед современным сельским хозяйством, особенно в условиях изменения климата.
- 1 January 2024
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 2, 274-282
JUSTIFICATION OF THE EFFECTIVE LOAD CAPACITY AND OPERATING SPEED OF THE FEED TRANSPORTATION UNIT
Мал азығын тасымалдауға арналған агрегаттардың тиімді жүк көтергішігі мен жұмыс жылдамдығын негіздеу барысында экспериментті зерттеулер Сырдария өзенінің төменгі ағысында орналасқан шаруашылықтардың суармалы егістік жағдайында жүргізілді. Бұл зерттеулер барысында натуралық тәжірибелер, хронометражды есептеулер және эксперименттерді қолданып жасалған модельдер қолдану арқылы орындалды. Тиімді жүк көтергіштік пен агрегаттардың жұмыс жылдамдығын зерттеу жұмыстары математикалық статистика әдістері мен ықтималдық теориясын қолдану арқылы өңделді. Мал азығын дайындау кезінде әсер етуші технологиялық және табиғи факторлардың бір – біріне келтіретін әсерлерін синтездейтін мал азығын дайындаудың технологиялық процестерінің имитациялары жасалды. Суармалы егістік жағдайында мал азығын тасымалдау технологиясына жасалған натуралық және есептеу эксперименттері негізінде, атқарылатын жұмысты сипаттайтын негізгі табиғи және технологиялық факторларының аналитикалық тәуелділіктерін анықтау жұмыстары жүргізілді. Зерттеулер барысында мал азығын тасымалдау қашықтығының және жинау агрегатының өткізу қабілетінің байланысы мен параметрінің тиімді мәні анықталды. Жұмыс атқару кезінде 4 класс жүкті категориялы жолмен тасымалдау арқылы тіркеменің жүк көтергеіштігі, тасымалдау агрегатының жүк көтергіштігін және жүк көтергіштігін пайдалану коэффициентінің қатынасы арқылы кузовтың қажетті сыйымдылығы және трактор қозғалтқышының қозғалыс жылдамдығына қажетті тиімді қуаты анықталып графиктер мен номограмма тұрғызылды
- 1 January 2024
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 2, 274-282
JUSTIFICATION OF THE EFFECTIVE LOAD CAPACITY AND OPERATING SPEED OF THE FEED TRANSPORTATION UNIT
Мал азығын тасымалдауға арналған агрегаттардың тиімді жүк көтергішігі мен жұмыс жылдамдығын негіздеу барысында экспериментті зерттеулер Сырдария өзенінің төменгі ағысында орналасқан шаруашылықтардың суармалы егістік жағдайында жүргізілді. Бұл зерттеулер барысында натуралық тәжірибелер, хронометражды есептеулер және эксперименттерді қолданып жасалған модельдер қолдану арқылы орындалды. Тиімді жүк көтергіштік пен агрегаттардың жұмыс жылдамдығын зерттеу жұмыстары математикалық статистика әдістері мен ықтималдық теориясын қолдану арқылы өңделді. Мал азығын дайындау кезінде әсер етуші технологиялық және табиғи факторлардың бір – біріне келтіретін әсерлерін синтездейтін мал азығын дайындаудың технологиялық процестерінің имитациялары жасалды. Суармалы егістік жағдайында мал азығын тасымалдау технологиясына жасалған натуралық және есептеу эксперименттері негізінде, атқарылатын жұмысты сипаттайтын негізгі табиғи және технологиялық факторларының аналитикалық тәуелділіктерін анықтау жұмыстары жүргізілді. Зерттеулер барысында мал азығын тасымалдау қашықтығының және жинау агрегатының өткізу қабілетінің байланысы мен параметрінің тиімді мәні анықталды. Жұмыс атқару кезінде 4 класс жүкті категориялы жолмен тасымалдау арқылы тіркеменің жүк көтергеіштігі, тасымалдау агрегатының жүк көтергіштігін және жүк көтергіштігін пайдалану коэффициентінің қатынасы арқылы кузовтың қажетті сыйымдылығы және трактор қозғалтқышының қозғалыс жылдамдығына қажетті тиімді қуаты анықталып графиктер мен номограмма тұрғызылды
- 1 January 2024
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 1, 206-215
BASICS OF PRODUCTION PROCESSES FOR PREPARATION OF GREEN FEED
Мақалада Сырдария өзенінің төменгі ағысында орналасқан Қызылорда облысының аудандарындағы күріш ауыспалы егістігінде мал азықтық көк жем-шөп дайындаудың технологиясын негіздеу мақсатындағы зерттеулер баяндалған. Зерттеу жұмысын негіздеу барысында мал азықтық көк жем-шөп ретінде жоңышқа дайындауда қолданылатын машина-механизмдер мен өсімдіктің және қоршаған ортаның әсер етуші факторларының ықтималдық сипаты қарастырылады, осы факторлардың өзара байланыстары мен әсерлері есепке алынды. Күріш ауыспалы егістігі жағдайында көк жем-шөп дайындау технологиясын негіздеу мақсатында жалпы қызмет көрсету теориясы, машиналардың сенімділік теориясы және ықтималдық теориясы қолданылады. Көк жем-шөп дайындауды негіздеу барысындағы экспериментті зерттеулер Сырдария өзенінің төменгі ағысындағы суармалы егістіктің инженерлік жүйелеріндегі алқаптық тәжірибелер, хронометражды есептеулер және жасалған эксперименттер негізіндегі имитациялық модельдер бойынша жүргізілді. Негіздеудің нәтижелері ықтималдық теориясы және математикалық статистика әдістері де қолданылды. Көк жем-шөп дайындау барысында әсер етуші табиғи және технологиялық факторлардың ықтималдық сипаты мен сыртқы ортаның өзара байланыстары, сонымен қатар, өзара әсерлердің қосындысын синтездейтін көк жем-шөп дайындаудың механикаландырылған технологиялық үдерістерінің имитациялық моделі жасалды. Көк жем-шөп дайындау және тасымалдау технологиясының алқаптық және есептеу эксперименттері негізінде жұмыс тиімділігі көрсеткіштерінің аналитикалық тәуелділіктері анықталды. Негіздеу барысындағы көк жем-шөп дайындау үдерісінің жасалған моделі мен соған байланысты туындаған ұсыныстар, көк жем-шөп дайындау, тасымалдау кешендері, оларды пайдалану режимдері нақты өндірістік жағдайда тиімділікті жоғарылатуға мүмкіндік береді.
- 1 January 2024
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 1, 206-215
BASICS OF PRODUCTION PROCESSES FOR PREPARATION OF GREEN FEED
Мақалада Сырдария өзенінің төменгі ағысында орналасқан Қызылорда облысының аудандарындағы күріш ауыспалы егістігінде мал азықтық көк жем-шөп дайындаудың технологиясын негіздеу мақсатындағы зерттеулер баяндалған. Зерттеу жұмысын негіздеу барысында мал азықтық көк жем-шөп ретінде жоңышқа дайындауда қолданылатын машина-механизмдер мен өсімдіктің және қоршаған ортаның әсер етуші факторларының ықтималдық сипаты қарастырылады, осы факторлардың өзара байланыстары мен әсерлері есепке алынды. Күріш ауыспалы егістігі жағдайында көк жем-шөп дайындау технологиясын негіздеу мақсатында жалпы қызмет көрсету теориясы, машиналардың сенімділік теориясы және ықтималдық теориясы қолданылады. Көк жем-шөп дайындауды негіздеу барысындағы экспериментті зерттеулер Сырдария өзенінің төменгі ағысындағы суармалы егістіктің инженерлік жүйелеріндегі алқаптық тәжірибелер, хронометражды есептеулер және жасалған эксперименттер негізіндегі имитациялық модельдер бойынша жүргізілді. Негіздеудің нәтижелері ықтималдық теориясы және математикалық статистика әдістері де қолданылды. Көк жем-шөп дайындау барысында әсер етуші табиғи және технологиялық факторлардың ықтималдық сипаты мен сыртқы ортаның өзара байланыстары, сонымен қатар, өзара әсерлердің қосындысын синтездейтін көк жем-шөп дайындаудың механикаландырылған технологиялық үдерістерінің имитациялық моделі жасалды. Көк жем-шөп дайындау және тасымалдау технологиясының алқаптық және есептеу эксперименттері негізінде жұмыс тиімділігі көрсеткіштерінің аналитикалық тәуелділіктері анықталды. Негіздеу барысындағы көк жем-шөп дайындау үдерісінің жасалған моделі мен соған байланысты туындаған ұсыныстар, көк жем-шөп дайындау, тасымалдау кешендері, оларды пайдалану режимдері нақты өндірістік жағдайда тиімділікті жоғарылатуға мүмкіндік береді.
- 1 January 2022
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 63, 304-314
ANALYSIS OF THE RESEARCHES OF THE PROPERTIES OF LOOSE SEEDS ASSOCIATED WITH MOVEMENT
Мақалада егін шаруашылығының өндірістік процестерін механикаландыру барысында қолданылатын машиналарының жұмыс бөліктерінің конструкциясы жасау үшін дәннiң физика-механикалық құрамы мен касиеттерiн анықтау мақсатындағы зерттеулер баяндалған. Бұл зерттеулер бойынша егу мақсатында қолданылатын сепкіштің себу механизмінің сапалы жұмыс атқару мүмкіншіліктеріне назар аударылуы керек. Осыған байланысты егілетін дақылдың сусымалы тұқымын себу барысында оның сыртқы пішіні мен өлшемдерінің және олардың құйылу үдерісіндегі жүріп өту жолдарының мүмкіншіліктерінің негізінде параметрлері анықталып, машина конструкциясына қарай есепке алынады. Сусымалы тұқымның ағынды құйылуы, олардың жылжымалық түрiне (iшкі, сыртқы үйкелiс еселеушiне), салмақтық жұмсалуына q, диаметрiне Д және құраманың бағаналық биiктiгiне - Н тығыз байланысты. Олар бiрi-бiрiнсiз шешiлмейтiн тұтас байланыста атқарылатын күрделi механизм.Қорапқа құйылған сусымалы материалдардың бiр-бiрiне және қабырғаларына түсiретiн көлденең, тiгiнен итерiс қысым күштерi РХУ дән қүрамасының биiктiгіне - Н байланысты ең төменгi деңгейiнен бастап, жоғары өсiрiлуi деңгейiне дейiн өзгерiп көбейедi. Сонымен қатар құйылған дән құрамасының биiктiгiне - Н байланысты РХУ күштерi де тура қатынаста өседi. Дәндер құрамасының ыдыс қабырғасына түсiретiн кысым күшi, ортасындағы дәндер қысым күшiне қарағанда жоғары болатындығын айту керек. Осындай жағдайдағы дән құрамасының биiктiгi - Н жоғарылаған сайын, оның көлденең қалындығының арасындағы қысым да аз бола бастайды. Әр түрлi кезеңдегi жүргiзiлген зерттеулерде дәннiң сырт пiшiнiне байланысты оның сусымалығына, қораптан ағынды өту кезеңдерi, немесе құйылу заңдылықтарына қарай әр дақыл дәнiнде әр түрлi қасиеттеріне iзденiстер, зерттеулер жүргiзiп, оны талдауды қажет етедi.
- 1 January 2022
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 63, 304-314
ANALYSIS OF THE RESEARCHES OF THE PROPERTIES OF LOOSE SEEDS ASSOCIATED WITH MOVEMENT
Мақалада егін шаруашылығының өндірістік процестерін механикаландыру барысында қолданылатын машиналарының жұмыс бөліктерінің конструкциясы жасау үшін дәннiң физика-механикалық құрамы мен касиеттерiн анықтау мақсатындағы зерттеулер баяндалған. Бұл зерттеулер бойынша егу мақсатында қолданылатын сепкіштің себу механизмінің сапалы жұмыс атқару мүмкіншіліктеріне назар аударылуы керек. Осыған байланысты егілетін дақылдың сусымалы тұқымын себу барысында оның сыртқы пішіні мен өлшемдерінің және олардың құйылу үдерісіндегі жүріп өту жолдарының мүмкіншіліктерінің негізінде параметрлері анықталып, машина конструкциясына қарай есепке алынады. Сусымалы тұқымның ағынды құйылуы, олардың жылжымалық түрiне (iшкі, сыртқы үйкелiс еселеушiне), салмақтық жұмсалуына q, диаметрiне Д және құраманың бағаналық биiктiгiне - Н тығыз байланысты. Олар бiрi-бiрiнсiз шешiлмейтiн тұтас байланыста атқарылатын күрделi механизм.Қорапқа құйылған сусымалы материалдардың бiр-бiрiне және қабырғаларына түсiретiн көлденең, тiгiнен итерiс қысым күштерi РХУ дән қүрамасының биiктiгіне - Н байланысты ең төменгi деңгейiнен бастап, жоғары өсiрiлуi деңгейiне дейiн өзгерiп көбейедi. Сонымен қатар құйылған дән құрамасының биiктiгiне - Н байланысты РХУ күштерi де тура қатынаста өседi. Дәндер құрамасының ыдыс қабырғасына түсiретiн кысым күшi, ортасындағы дәндер қысым күшiне қарағанда жоғары болатындығын айту керек. Осындай жағдайдағы дән құрамасының биiктiгi - Н жоғарылаған сайын, оның көлденең қалындығының арасындағы қысым да аз бола бастайды. Әр түрлi кезеңдегi жүргiзiлген зерттеулерде дәннiң сырт пiшiнiне байланысты оның сусымалығына, қораптан ағынды өту кезеңдерi, немесе құйылу заңдылықтарына қарай әр дақыл дәнiнде әр түрлi қасиеттеріне iзденiстер, зерттеулер жүргiзiп, оны талдауды қажет етедi.
- 1 January 2022
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 60 (1) , 16-21
FEATURES OF ALFALFA PREPARATION ON RICE CROP ROTATION
Currently, the technological processes of preparation of alfalfa as fodder in the rice crop rotation in the districts of Kyzylorda region and the coefficient of technical readiness of equipment used for mechanization does not exceed 0,7 and the load per unit of equipment is 1.2-1.6 times higher than the norm. The article considers the interaction between the technical means of preparation of alfalfa as fodder and the probable nature of the processed material and the factors influencing the external environment, taking into account the interrelationships between them. In order to substantiate the technology of alfalfa preparation, the general service theory (GPP), probability theory, reliability theory were used. Experimental studies were conducted in irrigated fields of Kyzylorda oblast and using natural experiments, time calculations and simulation models developed using experiments. The results of the research were processed using the methods of probability theory and mathematical statistics. On the basis of natural and computational experiments of technology of preparation, transportation and storage of fodder, analytical dependences of performance indicators of the main natural and technological factors characterizing operating conditions of system are defined. operating modes allow to increase the efficiency of production processes of preparation, transportation and storage of fodder in real production conditions.
- 1 January 2022
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 60 (1) , 16-21
FEATURES OF ALFALFA PREPARATION ON RICE CROP ROTATION
Currently, the technological processes of preparation of alfalfa as fodder in the rice crop rotation in the districts of Kyzylorda region and the coefficient of technical readiness of equipment used for mechanization does not exceed 0,7 and the load per unit of equipment is 1.2-1.6 times higher than the norm. The article considers the interaction between the technical means of preparation of alfalfa as fodder and the probable nature of the processed material and the factors influencing the external environment, taking into account the interrelationships between them. In order to substantiate the technology of alfalfa preparation, the general service theory (GPP), probability theory, reliability theory were used. Experimental studies were conducted in irrigated fields of Kyzylorda oblast and using natural experiments, time calculations and simulation models developed using experiments. The results of the research were processed using the methods of probability theory and mathematical statistics. On the basis of natural and computational experiments of technology of preparation, transportation and storage of fodder, analytical dependences of performance indicators of the main natural and technological factors characterizing operating conditions of system are defined. operating modes allow to increase the efficiency of production processes of preparation, transportation and storage of fodder in real production conditions.