Gülay Yazici
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
Gülay Yazici has a total of 29 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Elif Demirden Eristi
SAĞLIK BAKANLIĞI
4 shared publications - Dilek Aktaş
Department of Nursing, Faculty of Health Sciences, Ankara Yıldırım Beyazıt University, Ankara, Türkiye
3 shared publications - Hülya Bulut
Gazi Üniversitesi
3 shared publications - Ayşegül Akca
Ankara Yildirim Beyazit Universitesi
2 shared publications - Ayşegül Erciyas
Ankara Bilkent City Hospital
2 shared publications - Burçin Aysu
Ankara Yildirim Beyazit Universitesi
2 shared publications
Latest Publications
- Open Access
- 17 November 2026
- Published by Wiley in European Journal of Education
- Vol. 61 (4)
The Relationship Between Academicians' Health Literacy and Artificial Intelligence Literacy: The Sample of Türkiye
This research study aimed to determine academicians' levels of the Health Literacy (HL) and Artificial Intelligence Literacy (AI‐L), and the factors associated with these competencies. A cross‐sectional, correlational study design was conducted. The sample comprised 417 academicians working at various universities across Türkiye who participated between 6 June and 29 July 2025. Data were collected using a personal information form, the European Health Literacy Survey‐Short Form, and the Artificial Intelligence Literacy Scale. More than half of the participants reported internet use of 5 h or more per day; 89.0% used AI applications. Overall, 34.3% of participants fell into the problematic/limited or inadequate categories for HL. The mean score on the HL Scale was 83.0 ± 18.9, and the mean score on the AI‐L Scale was 46.9 ± 6.6. Health literacy scores were higher among females, single‐living individuals, and academicians working in health‐related fields. Mean AI‐L scores were lower among those with the academic ranks of associate professor and professor, among participants who reported only moderate ability to use information technology tools, and among those who did not use AI applications or were ambivalent about their usefulness. A weak positive correlation was observed between HL and AI‐L scale mean scores. The findings indicate that HL and AI‐L are positively but weakly associated, suggesting that they represent related but distinct competencies. Further longitudinal and intervention studies are needed to clarify the relationship between these competencies and evaluate approaches to their development.
- 17 November 2026
- Published by Wiley in European Journal of Education
- Vol. 61 (4)
Open AccessThe Relationship Between Academicians' Health Literacy and Artificial Intelligence Literacy: The Sample of Türkiye
This research study aimed to determine academicians' levels of the Health Literacy (HL) and Artificial Intelligence Literacy (AI‐L), and the factors associated with these competencies. A cross‐sectional, correlational study design was conducted. The sample comprised 417 academicians working at various universities across Türkiye who participated between 6 June and 29 July 2025. Data were collected using a personal information form, the European Health Literacy Survey‐Short Form, and the Artificial Intelligence Literacy Scale. More than half of the participants reported internet use of 5 h or more per day; 89.0% used AI applications. Overall, 34.3% of participants fell into the problematic/limited or inadequate categories for HL. The mean score on the HL Scale was 83.0 ± 18.9, and the mean score on the AI‐L Scale was 46.9 ± 6.6. Health literacy scores were higher among females, single‐living individuals, and academicians working in health‐related fields. Mean AI‐L scores were lower among those with the academic ranks of associate professor and professor, among participants who reported only moderate ability to use information technology tools, and among those who did not use AI applications or were ambivalent about their usefulness. A weak positive correlation was observed between HL and AI‐L scale mean scores. The findings indicate that HL and AI‐L are positively but weakly associated, suggesting that they represent related but distinct competencies. Further longitudinal and intervention studies are needed to clarify the relationship between these competencies and evaluate approaches to their development.
- Open Access
- 30 September 2026
- Published by Dunya Congress in Health Care Academician Journal
- Vol. 13 (3) , 772-784
Developing a model for health literacy: The Health Literacy Spider Model
Health literacy is defined as the ability to access, understand, assess, and apply health-related information and services for the protection and maintenance of health. Low health literacy is a widespread problem in many communities. Although various interventions to improve health literacy have shown effectiveness, there is a notable absence of a multi-stakeholder approach addressing health literacy. The aim of this study was to develop a inclusive and holistic model that incorporates multiple components to address community health literacy. The Health Literacy Spider Model was developed using a holistic approach that combined expert opinion, literature review, and modelling to improved health literacy. The model is an inclusive, evidence-based framework that identifies intervention components aimed at ensuring accessibility for everyone across education, research, and practice. The model’s purpose is to create a new health literacy framework that can be implemented in schools, hospitals, and broader public health settings. Accordingly, eight components were defined within the model: traditional media, universities, health services, non-governmental organizations, local governments, digital, primary and secondary education, and policy-makers. The Health Literacy Spider Model offers an innovative, collaborative, participatory, and supportive approach to improving individual and community health literacy. Grounded in a strong theoretical basis and focused on health literacy initiatives accessible to all, the model can be used to guide education, research, practice, and policy development.
- 30 September 2026
- Published by Dunya Congress in Health Care Academician Journal
- Vol. 13 (3) , 772-784
Open AccessDeveloping a model for health literacy: The Health Literacy Spider Model
Health literacy is defined as the ability to access, understand, assess, and apply health-related information and services for the protection and maintenance of health. Low health literacy is a widespread problem in many communities. Although various interventions to improve health literacy have shown effectiveness, there is a notable absence of a multi-stakeholder approach addressing health literacy. The aim of this study was to develop a inclusive and holistic model that incorporates multiple components to address community health literacy. The Health Literacy Spider Model was developed using a holistic approach that combined expert opinion, literature review, and modelling to improved health literacy. The model is an inclusive, evidence-based framework that identifies intervention components aimed at ensuring accessibility for everyone across education, research, and practice. The model’s purpose is to create a new health literacy framework that can be implemented in schools, hospitals, and broader public health settings. Accordingly, eight components were defined within the model: traditional media, universities, health services, non-governmental organizations, local governments, digital, primary and secondary education, and policy-makers. The Health Literacy Spider Model offers an innovative, collaborative, participatory, and supportive approach to improving individual and community health literacy. Grounded in a strong theoretical basis and focused on health literacy initiatives accessible to all, the model can be used to guide education, research, practice, and policy development.
- 28 August 2026
- Published by Faculty of Nursing, Akdeniz University in Akdeniz Hemşirelik Dergisi
- Vol. 5 (2) , 111-118
Zihin-Beden Bütünlüğüyle Cerrahi Hemşireliğinde Ağrı Kontrolü: Rehberlikli İmgelem Yaklaşımı
Ameliyat sonrası ağrı, hastaların fizyolojik iyileşme sürecini, psikolojik durumunu, konfor düzeyini, mobilizasyon hızını ve genel bakım memnuniyetini doğrudan etkileyen önemli bir klinik sorundur. Ameliyat sonrası dönemde etkili ağrı yönetiminin sağlanamaması; geç mobilizasyon, uzamış hastanede kalış süresi, komplikasyon riskinde artış ve yaşam kalitesinde belirgin düşüş gibi olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir. Geleneksel olarak ağrı kontrolünde farmakolojik yöntemler temel yaklaşım olarak benimsenmiş olsa da analjezik ilaçlara bağlı gelişen yan etkiler, tolerans ve bağımlılık riski, maliyet yükü ve tüm hastalarda aynı terapötik etkinin sağlanamaması nedeniyle nonfarmakolojik yöntemlere yönelik ilgi giderek artmaktadır. Bu bağlamda rehberlikli imgeleme, hastanın zihninde huzur, güven ve kontrol duygusu oluşturan sahnelere odaklanmasını sağlayarak gevşeme yanıtını aktive eden, bilişsel-davranışsal temelli bir zihin-beden tekniği olarak öne çıkmaktadır. Güncel literatür, rehberlikli imgelemenin ameliyat sonrası ağrı düzeylerinin azaltılmasında, analjezik gereksiniminin düşürülmesinde, kaygı ve stresin hafifletilmesinde ve uyku kalitesinin artırılmasında anlamlı olumlu etkiler sağladığını göstermektedir. Aynı zamanda müdahalenin düşük maliyetli, yan etkisiz, kolay öğretilebilir ve hemşireler tarafından bağımsız olarak uygulanabilir bir yöntem olması, cerrahi hemşireliği pratiğinde kullanım potansiyelini artırmaktadır. Bu derleme, rehberlikli imgelemenin cerrahi hastalarının bakım süreçlerine entegrasyonunun, bütüncül ve hasta merkezli bir ağrı yönetimi yaklaşımının güçlendirilmesine katkı sunacağını ortaya koymakta ve hemşirelik uygulamalarında kanıta dayalı nonfarmakolojik stratejilerin önemini vurgulamaktadır.
- 28 August 2026
- Published by Faculty of Nursing, Akdeniz University in Akdeniz Hemşirelik Dergisi
- Vol. 5 (2) , 111-118
Zihin-Beden Bütünlüğüyle Cerrahi Hemşireliğinde Ağrı Kontrolü: Rehberlikli İmgelem Yaklaşımı
Ameliyat sonrası ağrı, hastaların fizyolojik iyileşme sürecini, psikolojik durumunu, konfor düzeyini, mobilizasyon hızını ve genel bakım memnuniyetini doğrudan etkileyen önemli bir klinik sorundur. Ameliyat sonrası dönemde etkili ağrı yönetiminin sağlanamaması; geç mobilizasyon, uzamış hastanede kalış süresi, komplikasyon riskinde artış ve yaşam kalitesinde belirgin düşüş gibi olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir. Geleneksel olarak ağrı kontrolünde farmakolojik yöntemler temel yaklaşım olarak benimsenmiş olsa da analjezik ilaçlara bağlı gelişen yan etkiler, tolerans ve bağımlılık riski, maliyet yükü ve tüm hastalarda aynı terapötik etkinin sağlanamaması nedeniyle nonfarmakolojik yöntemlere yönelik ilgi giderek artmaktadır. Bu bağlamda rehberlikli imgeleme, hastanın zihninde huzur, güven ve kontrol duygusu oluşturan sahnelere odaklanmasını sağlayarak gevşeme yanıtını aktive eden, bilişsel-davranışsal temelli bir zihin-beden tekniği olarak öne çıkmaktadır. Güncel literatür, rehberlikli imgelemenin ameliyat sonrası ağrı düzeylerinin azaltılmasında, analjezik gereksiniminin düşürülmesinde, kaygı ve stresin hafifletilmesinde ve uyku kalitesinin artırılmasında anlamlı olumlu etkiler sağladığını göstermektedir. Aynı zamanda müdahalenin düşük maliyetli, yan etkisiz, kolay öğretilebilir ve hemşireler tarafından bağımsız olarak uygulanabilir bir yöntem olması, cerrahi hemşireliği pratiğinde kullanım potansiyelini artırmaktadır. Bu derleme, rehberlikli imgelemenin cerrahi hastalarının bakım süreçlerine entegrasyonunun, bütüncül ve hasta merkezli bir ağrı yönetimi yaklaşımının güçlendirilmesine katkı sunacağını ortaya koymakta ve hemşirelik uygulamalarında kanıta dayalı nonfarmakolojik stratejilerin önemini vurgulamaktadır.
- 26 April 2026
- Published by Necmettin Erbakan University in Journal of General Health Sciences (JGEHES), Necmettin Erbakan University
Hemşirelerin Enfeksiyonları Önlemeye Yönelik Bilgi Düzeyleriyle Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumlarının Belirlenmesi
Araştırmada, yoğun bakım hemşirelerinin kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önlemeye yönelik bilgi düzeyleriyle kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, 1 Şubat 2021-1 Mayıs 2021 tarihleri arasında, Türkiye’de bir ilin merkez sınırları içerisinde, çalışmayı kabul eden 8 hastanenin yoğun bakım ünitelerinde çalışan 247 hemşire ile yapılmıştır. Araştırmadaki veriler, hemşirelerin sosyo-demografik özelliklerini içeren veri toplama formu, kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önlemeye yönelik soru formu ve “Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutum Ölçeği” kullanılarak toplandı. Hemşirelerin kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önleme bilgi puanı ortalama 88,71±9,25 olarak bulunmuştur. Cinsiyet, eğitim düzeyi, kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önleme ile ilgili eğitim alma durumu ve kanıta dayalı uygulamalar eğitimi alma durumuna göre kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önleme bilgi puanları ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutum ölçeği puan ortalaması 68,62 ±9,93 olarak bulunmuştur. Cinsiyet, eğitim düzeyi, kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önleme ile ilgili eğitim alma durumu ve kanıta dayalı hemşirelik eğitimi alma durumuna göre kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutum ölçeği puanları ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Hemşirelerin kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önleme bilgi puanları ile kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutum ölçeği puanları arasında orta seviyede pozitif yönlü istatistiksel anlamlı olarak ilişki tespit edildi. Hemşirelerin kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önlemeye yönelik kanıta dayalı uygulamalar doğrultusunda eğitimlerin önemli olduğu yinelenmiş olup devamlılığının sağlanması önerilmektedir.
- 26 April 2026
- Published by Necmettin Erbakan University in Journal of General Health Sciences (JGEHES), Necmettin Erbakan University
Hemşirelerin Enfeksiyonları Önlemeye Yönelik Bilgi Düzeyleriyle Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutumlarının Belirlenmesi
Araştırmada, yoğun bakım hemşirelerinin kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önlemeye yönelik bilgi düzeyleriyle kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, 1 Şubat 2021-1 Mayıs 2021 tarihleri arasında, Türkiye’de bir ilin merkez sınırları içerisinde, çalışmayı kabul eden 8 hastanenin yoğun bakım ünitelerinde çalışan 247 hemşire ile yapılmıştır. Araştırmadaki veriler, hemşirelerin sosyo-demografik özelliklerini içeren veri toplama formu, kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önlemeye yönelik soru formu ve “Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutum Ölçeği” kullanılarak toplandı. Hemşirelerin kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önleme bilgi puanı ortalama 88,71±9,25 olarak bulunmuştur. Cinsiyet, eğitim düzeyi, kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önleme ile ilgili eğitim alma durumu ve kanıta dayalı uygulamalar eğitimi alma durumuna göre kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önleme bilgi puanları ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutum ölçeği puan ortalaması 68,62 ±9,93 olarak bulunmuştur. Cinsiyet, eğitim düzeyi, kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önleme ile ilgili eğitim alma durumu ve kanıta dayalı hemşirelik eğitimi alma durumuna göre kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutum ölçeği puanları ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Hemşirelerin kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önleme bilgi puanları ile kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutum ölçeği puanları arasında orta seviyede pozitif yönlü istatistiksel anlamlı olarak ilişki tespit edildi. Hemşirelerin kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarını önlemeye yönelik kanıta dayalı uygulamalar doğrultusunda eğitimlerin önemli olduğu yinelenmiş olup devamlılığının sağlanması önerilmektedir.
- 12 April 2026
- Published by Wiley in International Journal of Urological Nursing
- Vol. 20 (2)
Determination of Post‐operative Urinary Retention Knowledge Levels of Nurses Working in Surgical Clinics
To determine surgical nurses' post‐operative urinary retention information status. The study was conducted as a descriptive study with 273 nurses working in the surgical clinics of a city hospital in Türkiye who volunteered to participate between 15 September and 1 November 2022. The first part of the two‐part data collection form included descriptive characteristics of the nurses, and the second part included 20 five‐option multiple‐choice questions measuring nurses' knowledge about POUR. Data were analysed using the SPSS 22.0 package programme, including percentage distribution, standard tests, Shapiro–Wilks, Mann–Whitney, Kruskal–Wallis variance tests and chi‐squared tests. Statistical significance was accepted at p < 0.05. The study found that 26.7% of surgical nurses had previously received training on post‐operative urinary retention, 52.7% had previously encountered a patient with post‐operative urinary retention and 36.6% had resolved this problem with bladder catheterization. Furthermore, the median knowledge score of surgical nurses regarding post‐operative urinary retention was 40 out of 100; this score was found to increase with age, gender, and length of professional experience ( p < 0.05). In the study, surgical nurses' post‐operative urinary retention knowledge score was below average. Improvements should be made to nurses' professional knowledge and the scientific evidence supporting urinary retention, a serious post‐operative complication.
- 12 April 2026
- Published by Wiley in International Journal of Urological Nursing
- Vol. 20 (2)
Determination of Post‐operative Urinary Retention Knowledge Levels of Nurses Working in Surgical Clinics
To determine surgical nurses' post‐operative urinary retention information status. The study was conducted as a descriptive study with 273 nurses working in the surgical clinics of a city hospital in Türkiye who volunteered to participate between 15 September and 1 November 2022. The first part of the two‐part data collection form included descriptive characteristics of the nurses, and the second part included 20 five‐option multiple‐choice questions measuring nurses' knowledge about POUR. Data were analysed using the SPSS 22.0 package programme, including percentage distribution, standard tests, Shapiro–Wilks, Mann–Whitney, Kruskal–Wallis variance tests and chi‐squared tests. Statistical significance was accepted at p < 0.05. The study found that 26.7% of surgical nurses had previously received training on post‐operative urinary retention, 52.7% had previously encountered a patient with post‐operative urinary retention and 36.6% had resolved this problem with bladder catheterization. Furthermore, the median knowledge score of surgical nurses regarding post‐operative urinary retention was 40 out of 100; this score was found to increase with age, gender, and length of professional experience ( p < 0.05). In the study, surgical nurses' post‐operative urinary retention knowledge score was below average. Improvements should be made to nurses' professional knowledge and the scientific evidence supporting urinary retention, a serious post‐operative complication.
- Open Access
- 31 January 2026
- Published by Adnan Menderes University in Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi
- Vol. 10 (1) , 95-104
The Effect of Training Given for Pressure Injury in Intensive Care Units on the Knowledge Levels of Nurses: A Pre-Test Post-Test Study
Objective: It was aimed to determine the effect of the training given for pressure injuries on the knowledge level of intensive care nurses. Method: Using the pre-post test method without a control group, the study involved 243 nurses who worked in the intensive care units of a city hospital in Turkey. Data was gathered using a two-part questionnaire. The study included nurses based on their work schedules, and the training was conducted in groups of about 11 nurses using a pre-test-training-post-test format. Statistical significance p
- 31 January 2026
- Published by Adnan Menderes University in Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi
- Vol. 10 (1) , 95-104
Open AccessThe Effect of Training Given for Pressure Injury in Intensive Care Units on the Knowledge Levels of Nurses: A Pre-Test Post-Test Study
Objective: It was aimed to determine the effect of the training given for pressure injuries on the knowledge level of intensive care nurses. Method: Using the pre-post test method without a control group, the study involved 243 nurses who worked in the intensive care units of a city hospital in Turkey. Data was gathered using a two-part questionnaire. The study included nurses based on their work schedules, and the training was conducted in groups of about 11 nurses using a pre-test-training-post-test format. Statistical significance p
- 21 October 2025
- Published by Ankara Yildirim Beyazit Universitesi in Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi
- Vol. 8 (Özel Sayı ) , 15-28
Dijital Sağlık Okuryazarlığı ve Uygulamalar
Günümüzde giderek daha karmaşık hale gelen sağlık sisteminde bilgi arama, iletişim kurma, eleştirel düşünme ve problem çözme gibi birçok beceriye ihtiyaç duyulmaktadır. Bireylerin karmaşık sağlık sisteminde uygun sağlık kararları almalarında temel yetkinlik olan sağlık okuryazarlığı ön plana çıkmaktadır. Teknolojik gelişmelerle birlikte dijital sağlık kavramı gündeme gelmiştir. Dijital sağlık; elektronik sağlık, mobil sağlık, tele sağlık uygulamalarını ve sağlık verilerini içeren geniş bir kavramdır. Dijital sağlık uygulamaları, kronik hastalık yönetimi, ilaç uyumu, sağlık izlemi, sağlık okuryazarlığı konularında önemli katkılar sağlamaktadır. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ne ulaşmada, dijital sağlık ve sağlık okuryazarlığının birlikte ele alınması önerilmektedir. Dijital sağlık okuryazarlığı, bireylerin çevrimiçi ortamda sunulan sağlıkla ilgili bilgileri, hizmetleri ve uygulamaları doğru bir şekilde bulma, anlama, değerlendirme ve etkin bir biçimde kullanma yetkinliğini ifade etmektedir. Dijital sağlık okuryazarlığı, güvenilir sağlık kaynaklarını ayırt edebilme, kişisel sağlık verilerini dijital platformlarda güvenli bir şekilde yönetebilme ve dijital sağlık araçlarını bireysel sağlık yönetimine entegre edebilme kapasitelerini içermektedir. Yaş, eğitim durumu, sosyoekonomik düzey, kronik hastalık, teknolojik araç kullanımı, internet kullanım süresi, dijital beceriler, dijital sağlık okuryazarlığını etkileyen faktörlerdendir. Dijital sağlık okuryazarlığı, sağlık kararlarına katılımın teşvik edilmesiyle bireylerin güçlendirilmesi, koruyucu sağlık uygulamalarına katılımın artırılması sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırma ve eşitsizlikleri azaltma konularında katkı sağlamaktadır. eSağlık Okuryazarlığı Modeli, dijital sağlık okuryazarlığının ele alınmasında kavramsal çerçeve sunmaktadır. Dijital sağlık okuryazarlığına yönelik müdahaleler incelendiğinde, geliştirmede sınırlı alanların hedef alındığı görülmektedir. Dijital sağlık okuryazarlığını geliştirmede, bireye özgü yaklaşımlar, sağlık eğitimi, mobil sağlık uygulamaları ve yapay zeka destekli müdahaleler önerilmektedir. Dijital sağlık okuryazarlığına yönelik mevcut çalışmalar, randomize kontrollü deneysel gibi daha güçlü tasarımların kullanıldığı iyi raporlanmış araştırmalara ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Dijital sağlık okuryazarlığındaki eşitsizliklerin giderilmesi, güvenilir bilgi kaynaklarının desteklenmesi ve sürekli eğitim imkanlarının sağlanması, sağlıklı ve bilinçli bir toplum için önemli adımlardır.
- 21 October 2025
- Published by Ankara Yildirim Beyazit Universitesi in Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi
- Vol. 8 (Özel Sayı ) , 15-28
Dijital Sağlık Okuryazarlığı ve Uygulamalar
Günümüzde giderek daha karmaşık hale gelen sağlık sisteminde bilgi arama, iletişim kurma, eleştirel düşünme ve problem çözme gibi birçok beceriye ihtiyaç duyulmaktadır. Bireylerin karmaşık sağlık sisteminde uygun sağlık kararları almalarında temel yetkinlik olan sağlık okuryazarlığı ön plana çıkmaktadır. Teknolojik gelişmelerle birlikte dijital sağlık kavramı gündeme gelmiştir. Dijital sağlık; elektronik sağlık, mobil sağlık, tele sağlık uygulamalarını ve sağlık verilerini içeren geniş bir kavramdır. Dijital sağlık uygulamaları, kronik hastalık yönetimi, ilaç uyumu, sağlık izlemi, sağlık okuryazarlığı konularında önemli katkılar sağlamaktadır. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ne ulaşmada, dijital sağlık ve sağlık okuryazarlığının birlikte ele alınması önerilmektedir. Dijital sağlık okuryazarlığı, bireylerin çevrimiçi ortamda sunulan sağlıkla ilgili bilgileri, hizmetleri ve uygulamaları doğru bir şekilde bulma, anlama, değerlendirme ve etkin bir biçimde kullanma yetkinliğini ifade etmektedir. Dijital sağlık okuryazarlığı, güvenilir sağlık kaynaklarını ayırt edebilme, kişisel sağlık verilerini dijital platformlarda güvenli bir şekilde yönetebilme ve dijital sağlık araçlarını bireysel sağlık yönetimine entegre edebilme kapasitelerini içermektedir. Yaş, eğitim durumu, sosyoekonomik düzey, kronik hastalık, teknolojik araç kullanımı, internet kullanım süresi, dijital beceriler, dijital sağlık okuryazarlığını etkileyen faktörlerdendir. Dijital sağlık okuryazarlığı, sağlık kararlarına katılımın teşvik edilmesiyle bireylerin güçlendirilmesi, koruyucu sağlık uygulamalarına katılımın artırılması sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırma ve eşitsizlikleri azaltma konularında katkı sağlamaktadır. eSağlık Okuryazarlığı Modeli, dijital sağlık okuryazarlığının ele alınmasında kavramsal çerçeve sunmaktadır. Dijital sağlık okuryazarlığına yönelik müdahaleler incelendiğinde, geliştirmede sınırlı alanların hedef alındığı görülmektedir. Dijital sağlık okuryazarlığını geliştirmede, bireye özgü yaklaşımlar, sağlık eğitimi, mobil sağlık uygulamaları ve yapay zeka destekli müdahaleler önerilmektedir. Dijital sağlık okuryazarlığına yönelik mevcut çalışmalar, randomize kontrollü deneysel gibi daha güçlü tasarımların kullanıldığı iyi raporlanmış araştırmalara ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Dijital sağlık okuryazarlığındaki eşitsizliklerin giderilmesi, güvenilir bilgi kaynaklarının desteklenmesi ve sürekli eğitim imkanlarının sağlanması, sağlıklı ve bilinçli bir toplum için önemli adımlardır.
- 29 August 2025
- Published by Ankara Yildirim Beyazit Universitesi in Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi
- Vol. 8 (2) , 83-98
Gereksinim Paradigması Kuramcılarının Perspektifinden Hemşireliğin İncelenmesi: Bir Derleme Çalışması
Paradigma, bilim topluluklarının bilimsel problemleri çözmek için değerler, kurallar ve yöntem gibi gerekli olan tüm faktörleri içine alan çerçevedir. Hemşirelikte paradigma kavramı ilk olarak Khun’un disiplinlerin “olgun bilim” olarak kabul edilmesi için detaylı bir paradigmaya sahip olması gerektiğini savunması sonucu gündeme gelmiştir. Hemşirelikte paradigma terimi genel olarak, değer, inanç, yasa, prensipler, teorik, metodoloji ve uygulama yollarını içeren kapsamlı bir çerçevenin birleşimidir. Hemşirelik kuramları etkileşim, sonuç ve gereksinim paradigması olarak sınıflandırılmaktadır. Gereksinim paradigması, hemşirelerin hastaların gereksinimlerini karşılama durumlarını ve hemşireliği gereksinim hiyerarşisini içeren kuramlardır. Bu derlemede gereksinim paradigması kuramcıları olan F. Nightingale, F. G. Abdellah, V. Henderson, L. E. Hall, J. Watson ve D. E. Orem’in kuramlarındaki temel hemşirelik kavramları, kuramlarının ortak ve farklı yönleri incelenerek literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.
- 29 August 2025
- Published by Ankara Yildirim Beyazit Universitesi in Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi
- Vol. 8 (2) , 83-98
Gereksinim Paradigması Kuramcılarının Perspektifinden Hemşireliğin İncelenmesi: Bir Derleme Çalışması
Paradigma, bilim topluluklarının bilimsel problemleri çözmek için değerler, kurallar ve yöntem gibi gerekli olan tüm faktörleri içine alan çerçevedir. Hemşirelikte paradigma kavramı ilk olarak Khun’un disiplinlerin “olgun bilim” olarak kabul edilmesi için detaylı bir paradigmaya sahip olması gerektiğini savunması sonucu gündeme gelmiştir. Hemşirelikte paradigma terimi genel olarak, değer, inanç, yasa, prensipler, teorik, metodoloji ve uygulama yollarını içeren kapsamlı bir çerçevenin birleşimidir. Hemşirelik kuramları etkileşim, sonuç ve gereksinim paradigması olarak sınıflandırılmaktadır. Gereksinim paradigması, hemşirelerin hastaların gereksinimlerini karşılama durumlarını ve hemşireliği gereksinim hiyerarşisini içeren kuramlardır. Bu derlemede gereksinim paradigması kuramcıları olan F. Nightingale, F. G. Abdellah, V. Henderson, L. E. Hall, J. Watson ve D. E. Orem’in kuramlarındaki temel hemşirelik kavramları, kuramlarının ortak ve farklı yönleri incelenerek literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.
- 25 April 2025
- Published by Necmettin Erbakan University in Journal of General Health Sciences (JGEHES), Necmettin Erbakan University
Yoğun Bakım Hemşirelerinin Sağlık Hizmetiyle İlişkili Enfeksiyonları Önlemeye Yönelik Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi
Bu araştırma, erişkin yoğun bakımda çalışan hemşirelerin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede etkili kanıta dayalı uygulamalara yönelik bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla yapıldı. Araştırma tanımlayıcı olarak, 01 Ağustos 2021-31 Ocak 2022 tarihleri arasında Türkiye’de bir Sağlık Grubu’na ait 15 hastanesinin 34 erişkin yoğun bakım ünitesinde görev yapan 229 hemşire ile yapıldı. Verilerin toplanmasında, hemşirelerin sosyo-demografik özelliklerinin ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede kanıta dayalı uygulamalar konusunda soruların yer aldığı form kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum, frekans ve yüzde, Kolmogrow Smirnow testi, Bağımsız Gruplarda Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi ve post hoc analiz için ise Bonferroni düzeltmesi ile Mann Whitney U analizi kullanıldı. Tüm sonuçlar için p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Hemşirelerin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede kanıta dayalı uygulamalar konusunda bilgi puan ortalaması 45 puan üzerinden 29.63±4.46 bulundu. Hemşirelerin öğrenim durumu, cinsiyet ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlara yönelik eğitim alma durumunun bilgi puan ortalamalarını anlamlı olarak etkilediği bulundu (p<0.05). Araştırma bulguları, yoğun bakım hemşirelerinin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemeye yönelik bilgi düzeyleri yetersizdir. Bilgi düzeyini cinsiyet, öğrenim durumu ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlar konusunda eğitim alma durumu etkilemektedir. Hemşireler için verilen eğitimin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonların önlenmesinde önemli olacağını gösterdi.
- 25 April 2025
- Published by Necmettin Erbakan University in Journal of General Health Sciences (JGEHES), Necmettin Erbakan University
Yoğun Bakım Hemşirelerinin Sağlık Hizmetiyle İlişkili Enfeksiyonları Önlemeye Yönelik Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi
Bu araştırma, erişkin yoğun bakımda çalışan hemşirelerin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede etkili kanıta dayalı uygulamalara yönelik bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla yapıldı. Araştırma tanımlayıcı olarak, 01 Ağustos 2021-31 Ocak 2022 tarihleri arasında Türkiye’de bir Sağlık Grubu’na ait 15 hastanesinin 34 erişkin yoğun bakım ünitesinde görev yapan 229 hemşire ile yapıldı. Verilerin toplanmasında, hemşirelerin sosyo-demografik özelliklerinin ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede kanıta dayalı uygulamalar konusunda soruların yer aldığı form kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum, frekans ve yüzde, Kolmogrow Smirnow testi, Bağımsız Gruplarda Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi ve post hoc analiz için ise Bonferroni düzeltmesi ile Mann Whitney U analizi kullanıldı. Tüm sonuçlar için p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Hemşirelerin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede kanıta dayalı uygulamalar konusunda bilgi puan ortalaması 45 puan üzerinden 29.63±4.46 bulundu. Hemşirelerin öğrenim durumu, cinsiyet ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlara yönelik eğitim alma durumunun bilgi puan ortalamalarını anlamlı olarak etkilediği bulundu (p<0.05). Araştırma bulguları, yoğun bakım hemşirelerinin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemeye yönelik bilgi düzeyleri yetersizdir. Bilgi düzeyini cinsiyet, öğrenim durumu ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlar konusunda eğitim alma durumu etkilemektedir. Hemşireler için verilen eğitimin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonların önlenmesinde önemli olacağını gösterdi.
- 25 April 2025
- Published by Necmettin Erbakan University in Journal of General Health Sciences (JGEHES), Necmettin Erbakan University
Yoğun Bakım Hemşirelerinin Sağlık Hizmetiyle İlişkili Enfeksiyonları Önlemeye Yönelik Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi
Bu araştırma, erişkin yoğun bakımda çalışan hemşirelerin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede etkili kanıta dayalı uygulamalara yönelik bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla yapıldı. Araştırma tanımlayıcı olarak, 01 Ağustos 2021-31 Ocak 2022 tarihleri arasında Türkiye’de bir Sağlık Grubu’na ait 15 hastanesinin 34 erişkin yoğun bakım ünitesinde görev yapan 229 hemşire ile yapıldı. Verilerin toplanmasında, hemşirelerin sosyo-demografik özelliklerinin ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede kanıta dayalı uygulamalar konusunda soruların yer aldığı form kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum, frekans ve yüzde, Kolmogrow Smirnow testi, Bağımsız Gruplarda Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi ve post hoc analiz için ise Bonferroni düzeltmesi ile Mann Whitney U analizi kullanıldı. Tüm sonuçlar için p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Hemşirelerin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede kanıta dayalı uygulamalar konusunda bilgi puan ortalaması 45 puan üzerinden 29.63±4.46 bulundu. Hemşirelerin öğrenim durumu, cinsiyet ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlara yönelik eğitim alma durumunun bilgi puan ortalamalarını anlamlı olarak etkilediği bulundu (p<0.05). Araştırma bulguları, yoğun bakım hemşirelerinin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemeye yönelik bilgi düzeyleri yetersizdir. Bilgi düzeyini cinsiyet, öğrenim durumu ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlar konusunda eğitim alma durumu etkilemektedir. Hemşireler için verilen eğitimin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonların önlenmesinde önemli olacağını gösterdi.
- 25 April 2025
- Published by Necmettin Erbakan University in Journal of General Health Sciences (JGEHES), Necmettin Erbakan University
Yoğun Bakım Hemşirelerinin Sağlık Hizmetiyle İlişkili Enfeksiyonları Önlemeye Yönelik Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi
Bu araştırma, erişkin yoğun bakımda çalışan hemşirelerin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede etkili kanıta dayalı uygulamalara yönelik bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla yapıldı. Araştırma tanımlayıcı olarak, 01 Ağustos 2021-31 Ocak 2022 tarihleri arasında Türkiye’de bir Sağlık Grubu’na ait 15 hastanesinin 34 erişkin yoğun bakım ünitesinde görev yapan 229 hemşire ile yapıldı. Verilerin toplanmasında, hemşirelerin sosyo-demografik özelliklerinin ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede kanıta dayalı uygulamalar konusunda soruların yer aldığı form kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum, frekans ve yüzde, Kolmogrow Smirnow testi, Bağımsız Gruplarda Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi ve post hoc analiz için ise Bonferroni düzeltmesi ile Mann Whitney U analizi kullanıldı. Tüm sonuçlar için p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Hemşirelerin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemede kanıta dayalı uygulamalar konusunda bilgi puan ortalaması 45 puan üzerinden 29.63±4.46 bulundu. Hemşirelerin öğrenim durumu, cinsiyet ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlara yönelik eğitim alma durumunun bilgi puan ortalamalarını anlamlı olarak etkilediği bulundu (p<0.05). Araştırma bulguları, yoğun bakım hemşirelerinin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonları önlemeye yönelik bilgi düzeyleri yetersizdir. Bilgi düzeyini cinsiyet, öğrenim durumu ve sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlar konusunda eğitim alma durumu etkilemektedir. Hemşireler için verilen eğitimin sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonların önlenmesinde önemli olacağını gösterdi.