NÖNuri Ömürbek

Nuri Ömürbek

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article

Previous Organizations / Institutes

The organizations / institutes from the scholar's other articles in the past ten years


Nuri Ömürbek has a total of 33 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Henley Passport Güç Endeksine Göre Ülkelerin Çok Kriterli Karar Verme ve Kümeleme Modeli İle Analizi (Countries Accordingto Henley Passport Power Index Multi-Criteria Decision Making and Analysis with Clustering Model)

    by Hafize Gonca Cömert, Nuri Ömürbek, Meltem Karaatlı

    Amaç –Dünyanın en güçlü ve en zayıf pasaportlarının listesini Henley Pasaport Güç Endeksi (Henley Passport Power Index, HPPI) sıralamakta ve pasaportları, küresel GSYİH içindeki yüzde payına göre değerlendirmektedir. Bu çalışmada, bölümleyici kümeleme algoritmalarıyla elde edilen sonuçlar, HPPI sıralamaları ile karşılaştırılarak yorumlanacaktır.Yöntem –Çalışma, ÇKKVile K-means, PAM ve CLARA algoritmasına dayanan hibrid bir yaklaşım sunmaktadır. HPPI verileri kapsamında 190 ülke ve ekonomik hareketlilik puanı (küresel GSYİH’ye vizesiz erişim), ülke GSYH’si (küresel GSYH’nin %’si), vizesiz seyahat (Dünya’nın %’si) kriterleri dikkate alınarak CRITIC, ENTROPI, MEREC yöntemleri ile kriter ağırlıkları belirlenmiş olup nihai ağırlıklar için IDOCRIW yöntemi kullanılarak kümeleme analizi yapılmış ve kümeleme kalitesi için içsel değerlendirme yöntemleri arasında sıklıkla kullanılan Silhouette ve Dunn indeksleri ile kümeleme sonuçları değerlendirilmiştir.Bulgular –IDOCRIW yöntemi ile nihai ağırlıklar belirlenmiş olup kriterlerin önem dereceleri sırasıyla ekonomik hareketlilik puanı, ülke GSYH’si ve vizesiz seyahattir. K-means,PAM ve CLARA algoritmaları ile kümeleme analizi gerçekleştirilmiştir.PAM ve CLARA algoritmasının kümeleme sonuçları aynı çıkmış ve gözlemlerin kümelere daha tutarlı biçimde atandığı vurgulanmıştır. PAM ve CLARA kümeleme analizi sonucunda 190 ülke, 3 kümeye ayrılmış; kümeler sırasıyla gelişmiş, gelişmekte olan ve gelişmemiş olarak belirlenmiştir. Gelişmiş grubundaki kümeler HPPI’deki ilk 47 ülke ile aynı, gelişmekte olan ülkeler ise endeks sıralamasının ortalarında yer alırken gelişmemiş olan ülkeler grubuise endekste son sıralarda yer almıştır.Tartışma –Bu çalışma literatürde HPPI’nin ÇKKV-KÜMELEME ile yapılan ilk çalışmalardan biri olma özelliğini taşımaktadır. Çalışmanın bazı kısıtları mevcuttur ve ilerideki çalışmalarda bu kısıtlar üzerinde yeni bir çalışma yapılabilir.


  • Open Access

    ENTROPİ-CİLOS-ARAS Bütünleşik Yöntemi ile İllerin Suç Türleri Açısından Değerlendirilmesi

    by Şevkiye Babacan, Nuri Ömürbek

    Suç, yasal olmayan veya yasalara aykırı herhangi bir eylem olarak ifade edilebilir. Kişilere karşı işlenen suçlardan, şiddet içeren suçlara ve mala karşı işlenen suçlara kadar çok farklı suç türü vardır. Bu çalışmada ülkemizdeki 81 ilin; öldürme, yaralama, cinsel suçlar, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, hakaret, vb. 26 suç türüne ilişkin verileri kullanılmıştır. Bu çalışmada illerin suç türleri açısından Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 81 ilin suç türleri açısından verilerinin Entropi ağırlıkları ile Cilos ağırlıkları belirlenip nihai ağırlıklandırma yöntemi olarak da Idocriw yöntemi kullanılmıştır. Idocriw yöntemi sonucuna göre %59 ile en yüksek kriter ağırlığına sahip olan değişken kötü muameledir. Elde edilen kriter ağırlıkları verilere yansıtılarak ağırlıklandırılmış karar matrisi oluşturulmuştur. Oluşturulan matris üzerinde ARAS yöntemi uygulanmış ve 26 suç türünün işlenme düzeyine göre iller sıralanmıştır. Sıralama sonuçlarına göre son sıralarda İstanbul, İzmir, Adana, Ankara ve Aydın illeri yer alırken Kırşehir, Ardahan, Tunceli ve Bayburt illeri ilk sıralarda yer almaktadır.


  • Küresel Risk Göstergeleri Açısından Ülkelerin Değerlendirilmesi: Bir Kümeleme Analizi Uygulaması(Evaluating Countries According to Global Risk Index: A Clustering Analysis Application)

    by Damla Yalçıner Çal, Meltem Karaatlı, Nuri Ömürbek

    Amaç –Bu çalışmada; 191 ülke için Küresel Risk Endeksleri dikkate alınmış ve toplumların maruz kaldıkları olumsuz şartlar değerlendirilerek kümeleme analizi ile ilgili bir veri madenciliği çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacı ülkelerin kümeleme analizi ile gruplandırılmasını sağlamak, ortaya çıkan kümelerin risk açısından derecelendirilmesi ve ülkelerin katlandıkları risk açısından hangi kümede yer aldıklarını belirlemektir.Yöntem –Çalışmada, Beklenti Maksimizasyonu Algoritması ile kümeleme analizi yapılmış daha sonra Kolmogorov-Smirnov Normallik Testi, Levene Statistic Varyansların Homojenliği Testi ve Kruskal-Wallis Anlamlılık Testinin Uygulanması ile değişkenler bazında anlamlı farklılığın olup olmadığı incelenmiştir. Ülkeler katlandıkları risk açısından 10 kümeye ayrılmış ve kümeler risk açısındandeğerlendirilmiştir.Bulgular –Beklenti Maksimizasyon Algoritmasının kümeleme analizinde anlamlı sonuçlar ortaya koyduğu görülmüş olup, sonuçların incelenmesi neticesinde küresel risk göstergeleri açısından riskli ve risksiz olan ülkeler belirlenmiştir.Tartışma –Ülkelerin kendi değerlendirmelerini yaparak risk konusunda gerekli önlemleri almalarına yardımcı olunabileceği düşünülmektedir. Günümüzde yaşanan ve dünyada etkisi hala devam etmekte olan Covid-19 da küresel bir risktir. Bu tip risklere tüm dünyadaki ülkelerin ne kadar hazırlıksız olduğu görülmüştür.

  • TÜRKİYE LİMANLARINDAKİ KONTEYNER VE YÜK ELLEÇLEME HACİMLERİNİN YSA NARX MODELİ İLE ÖNGÖRÜLMESİ

    by Gamze Kilinç, Meltem Karaatli, Nuri Ömürbek

    Amaç: Bu çalışmada mevcut donanımı daha etkili ve verimli kullanabilmek amacıyla Türkiye’deki limanlarda gerçekleşen konteyner ve yük elleçleme miktarlarının öngörüsü yapılmıştır. Konteyner ve yük hacimlerinin öngörüsü, konteyner ve yük akışındaki planlamanın yapılmasını sağlayacak ve böylece işletmelerin hizmet kalitesinin iyileştirilmesine destek olacaktır. Yöntem: Bu çalışmada Türkiye’deki limanlarda gerçekleşen konteyner ve yük elleçleme miktarının Yapay Sinir Ağları (YSA) Doğrusal Olmayan Dışsal Girdili Otoregresif Ağ (NARX) Modeli ile öngörüsü gerçekleştirilmiştir. Çalışmada iki bağımlı değişken olan konteyner elleçleme ve yük elleçleme miktarı ile ilgili bir öngörüde bulunabilmek için Döviz Sepeti Kuru (USD-EURO), Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH), Tüketici Güven Endeksi, Brent Petrol, İhracat, İthalat ve Sanayi Üretim Endeksi bağımsız değişkenleri kullanılmıştır. Veri seti Ocak 2004-Ekim 2020 dönemine ait aylık verilerden oluşmaktadır. Bulgular: Konteyner ve yük elleçleme miktarlarının, Temmuz 2020-Aralık 2021 dönemi için 18 aylık öngörü değerleri hesaplanmıştır. Bu öngörü değerlerinden açıklanan ilk 4 ay ile tahmin ve gerçek değer karşılaştırılması yapılmıştır. Ayrıca MAPE, MAE, RMSE ve MAD performans ölçütleri hesaplanmıştır. Özgünlük: Türkiye limanlarında gerçekleşen konteyner ve yük elleçleme miktarlarının öngörüsü için daha önce kullanılan tahmin tekniklerinden farklı olarak NARX sinir ağları modeli kullanılmıştır.


  • ENTROPİ-CRITIC TEMELLİ EM ALGORİTMASI İLE İNTERNET KULLANIMI AÇISINDAN OECD ÜLKELERİNİN KÜMELENMESİ

    by Kemal Berkay Aktaş, Nuri Ömürbek, Meltem Karaatli

    Çalışmada, OECD içerisinde yer alan 37 ülkenin, 2012-2019 yılları arasındaki mobil internet ve kablolu internet abonelik oranlarına göre kümelemesi yapılmış, mobil internet ve kablolu internet iki farklı kriter olarak belirlenmiştir. Kriterlerin ilk önce Entropi yöntemi ile sonrasında CRITIC yöntemi ile ağırlıkları hesaplanmıştır. Elde edilen ağırlıkların 37 OECD ülkesinin 2012-2015 ve 2016-2019 yıllarına ayrılan gruplar için oluşturulan verilere yansıtılarak toplamda 4 farklı kümeleme işlemi yapılmıştır. Sonuç olarak ortaya çıkan kümelerde Entropi ve CRITIC temelli verilerin olması, kümelerde bir değişikliğe sebep olmamıştır. Uygulamanın son adımında, OECD ülkelerinin yıllara göre internet abonelik oranlarındaki benzerlikleri ve farklılıkları saptanarak, oluşan kümeler arasındaki değişimler belirlenmiştir. Son olarak internet kullanımları arasındaki farkların anlamlılık düzeylerinin tespit edilmesi için Wilcoxon testi yapılmış ve EM Algoritmasına göre oluşan 5 küme arasındaki farklılıkların analizi için Kruskal Wallis-H testi uygulanmıştır. Elde edilen veriler incelendiği zaman 2016-2019 dönemindeki internet kullanımının, 2012-2015 döneminde kullanılan internet kullanımına göre artışının istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna varılmıştır.


  • Open Access

    Analysis of a football match with the entropy based Lanchester War Model

    by Nuri Ömürbek, Gamze Kilinç, Meltem Karaatli

    Eskiden beri kullanılmakta olan savaş strateji modelleri karar vermeye yardımcı modellerdir. Lanchester savaş kanunları, Frederick Lanchester’ın II. Dünya Savaşı sırasında geliştirmiş olduğu savunma stratejilerini temel alan matematiksel bir savaş modelidir. Bu model savaş ya da mücadele içeren olaylarda matematiksel bir analiz ile simülatör görevi görmektedir. Diferansiyel denklemler yardımıyla, tarafların çeşitli durumlar altındaki yıpranma oranları hesaplanır ve olay matematiksel olarak canlandırılır. Böylece, tarafların farklı senaryolar altında vereceği tepkilerin öngörülmesi ile risk analizi ve karar verme aşamaları daha sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilmiş olacaktır. Günümüzde Lanchester’ın savaş modelleri sadece savaş stratejilerinde değil aynı zamanda karşılıklı rekabet halinde olan tüm durumlarda kullanılmaktadır. Lanchester denklemleri; işletmelerin risk analizi ve pazar paylarının belirlenmesinde, hayvan gruplarının mücadelesinde, biyoloji ve sağlık gibi çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Bu çalışmada ise Lanchester savaş modeli Süper Lig kapsamında 23.02.2020 tarihinde oynanan Fenerbahçe-Galatasaray maçına uyarlanmıştır. Çalışmanın amacı, Lanchester denklemleri yardımıyla çeşitli durumlar altında tarafların saldırı-savunma stratejilerinin incelenmesidir. Bu model kapsamında senaryo niteliği taşıyan Fenerbahçe’nin favori olduğu durum ile Galatasaray’ın kazandığı mevcut durumların matematiksel analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda; senaryo niteliği taşıyan modelde Fenerbahçe takımı kazanmıştır. Mevcut durum analizinde ise gerçekleşen durumla uyumlu sonuçlara ulaşıldığı görülmüştür.

  • Open Access

    CRITIC YÖNTEMİ VE OYUN TEORİSİ BÜTÜNLEŞİK YAKLAŞIMI İLE HASTANE PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

    by Nuri Ömürbek, Hatice Yildirim, Gülen Parlar, Meltem Karaatli

    Bu çalışmada nesnel ağırlıklandırma yöntemlerinden biri olan CRITIC yöntemi ile oyun teorisi birlikte kullanılarak bütünleşik bir yaklaşım ile hastane performanslarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Oyun teorisinin en önemli çözüm araçlarından biri olan Nash dengesinden yararlanılmıştır. Hastane performans değerlendirmesi için her iki yöntem birlikte kullanılarak bir ilimizde bulunan 3 özel hastane üzerine uygulama gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma birbirleriyle rekabet halinde bulunan hastanelerin eksikliklerini görmesi ve kendilerini geliştirebilmesi açısından yol gösterici olacaktır. Çalışmanın sonucunda üç özel hastanenin performans sıralaması yapılmış ve C Hastanesi’nin birinci sırada yer aldığı görülmüştür.


  • Entropi Tabanlı Veri Zarflama Analizi Yöntemi İle Türkiye’deki İllerin Sağlık Göstergeleri Açısından Etkinliğinin Belirlenmesi

    by Nuri Ömürbek, Fatma Gul Alti̇n, Ali Şi̇mşek, Hande Eren

    Bireylerin hayatı açısından büyük önem taşıyan sağlık hizmetleri sektöründe, etkinlik ve verimlilik kavramları, hizmet kalitesi ve hasta memnuniyeti açısından önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada Türkiye’deki illerin sağlık göstergeleri açısından etkinliklerinin Entropi tabanlı Veri Zarflama Analizi yöntemi ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Veri Zarflama Analizi yöntemleri için belirlenen girdi-çıktı değişkenleri Sağlık Bakanlığı İstatistik Yıllığı 2014-2018 yıllarına ilişkin raporlardan elde edilmiştir. Bu doğrultuda Türkiye’deki illere ait sağlık göstergeleri temel alınarak dokuz girdi ve yedi çıktı değişkeni belirlenmiştir. Girdi-çıktı değişkenleri belirlenirken literatür taraması ve uzman görüşlerinden faydalanılmıştır. Tüm iller için Entropi ile hesaplanan girdi ve çıktı değişken ağırlıkları ile bu değişkenlerin iller bazındaki ortalamaları çarpılarak girdi değişkenleri için ağırlıklı karar matrisi ve çıktı değişkenleri için ağırlıklı karar matrisi elde edilmiştir. Düzenlenen veriler daha sonra DEAP 2.1. programına aktarılarak CCR-I ve BCC-I modeline göre çözümlemeleri yapılmıştır. İllerin sağlık göstergeleri temel alınarak yapılan girdiye yönelik VZA modeli sonucuna göre 81 ilden sadece 1 ilin etkin olmadığı diğer tüm illerin sağlık göstergeleri açısından etkin olduğu sonucuna varılmıştır.


  • Integrating cluster analysis with MCDM methods for the evaluation of local agricultural production

    by Omurbek Nuri, Onur Akcakaya, Ezgi Dilan Urmak Akcakaya

    This study aims to cluster Turkish cities based on their local agricultural production and rank them in terms of performance by combining cluster analysis and multi-criteria decision-making (MCDM) methods. In this context, a three-phase methodology i...


  • İş Tatmininin Örgütsel Bağlılık İle İşgören Performansı Arasındaki İlişkide Aracılık Rolü

    by Ali Şi̇mşek, Nuri Ömürbek, Tahsin Akçakanat

    Bu çalışmanın amacı, örgütsel bağlılık ile işgören performansı arasındaki ilişkide, iş tatmininin aracılık rolünün belirlenmesidir. Çalışmanın önemi, bu üç kavramla ilgili bir model önerilmesi ve bu modelin test edilmesidir. Çalışmada araştırma yöntemi nicel araştırma yöntemi ve araştırma türü ilişkisel (korelasyonel) olarak tercih edilmiştir. Veri toplama tekniği ise anket tekniğidir. Çalışmanın örneklemini, bir devlet üniversitesinde 2019-2020 eğitim öğretim yılında çalışmakta olan 2793 idari personel oluşturmaktadır. İlgili personele 600 anket dağıtılmış, dağıtılan anketlerden 324’ü yanıtlanmış olarak geri toplanmıştır. Gerekli incelemeler sonucunda 324 anketten 280’i analiz için uygun görülmüştür. Bu çalışmada, duygusal bağlılık ile işgören performansı arasındaki ilişkide dışsal tatminin “tam aracılık rolünde” olduğu tespit edilmiştir. Devam bağlılığı ile işgören performansı arasındaki ilişkide ise içsel tatminin “kısmi aracılık rolünde” olduğu sonucu elde edilmiştir.