HKHasan Kafalı

Hasan Kafalı

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Hasan Kafalı has a total of 5 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • DİN HİZMETLERİ ÇALIŞANLARININ ÇAĞDAŞ İNANÇ PROBLEMLERİ YETERLİLİĞİ ÖLÇEĞİ

    by İsMail Şimşek, Ali Öncü, Hasan Kafalı, Osman Güneş

    Bu araştırmanın amacı diyanet personelinin çağdaş inanç problemleriyle baş etme yeterliliklerini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Araştırmada karma yöntem desenlerinden keşfedici sıralı model kullanılmıştır. Ölçek için gerekli veriler diyanet görevlilerinden oluşan bir örneklemden elde edilmiştir. Örneklemin 70’i (%26,3) kadın, 197’si ise (%73,8) erkektir. Örneklemin yaşı en düşük 20, en yüksek ise 65’tir. Örneklemin yaş ortalaması ise 41,47 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın sonucunda 19 madde ve 4 faktörden oluşan bir yapı elde edilmiştir. Bu yapı toplam varyansın % 62,29’unu açıklamaktadır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen yapı, doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiş ve bu yapının doğrulandığı görülmüştür. Ortaya çıkan modelin uyum indeksleri x2/sd=1,81, RMSEA=.055, RMR=.041, GFI=.909, AGFI=.879, CFI=.951, IFI=.951 şeklindedir. Ölçeğin güvenirliğine ilişkin yapılan analizlerde ise Cronbach Alfa .925 olarak bulunmuştur. Bu bulgular doğrultusunda ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğu görülmektedir.

  • Transhümanizm Eğilim Ölçeği Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışmaları

    by Hasan Kafalı

    Teknoloji insana sunduğu imkân ve konfor alanı ile her daim bireysel ve toplumsal yansımalara neden olmuştur. Günümüzde ise Nanoteknoloji, Biyoteknoloji, Bilgi Teknolojisi ve Bilişsel Bilim alanlarında ortaya çıkan gelişmelerle birlikte yeni ve olağanüstü yeniliklerin kapısı aralanmıştır. Bu büyük değişimler transhümanizm adı verilen ve insanı geleneksel fiziksel kapasitesinin çok ötesine taşıyabilecek imkanlar vaat etmektedir. İnsanın yükseltilmesi hatta ölümsüzlük düşüncesinin gündeme gelmesi, sosyal hayatta yaşanabilecek gerilimler, dini inanç unsurları ile oluşabilecek çatışmalar gibi yeni durumlara karşı oluşabilecek tutum ve tavırların belirlenmesinin bir ihtiyaç olduğu görülmektedir. Bu amaçla transhümanizme dair eğilim ve tutumların ölçülmesi amacıyla 288 kişiden oluşan bir çalışma grubuyla Transhümanizm eğilim ölçeğinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada transhümanizm bir felsefi kavram olarak değil toplumsal bir olgu olarak ele alınmıştır. Güvenilirlik ve geçerlilik çalışmaları yapılarak 23 madde ve 4 boyuttan oluşan (Yükseltme, Sosyal Gerilim, Dini Gerilim ve Ölümden Kaçma) güvenilir ve geçerli bir ölçek ortaya çıkarılmıştır. Ölçeğin toplam varyansın %65,94’ünü açıkladığı görülmüştür. Ölçekte güvenilirlik katsayısı Cronbach Alpha değeri üzerinden ,94 bulunmuştur. Bu sonuçla Transhümanizm Eğilim Ölçeği adında likert tipi güvenilir ve geçerli bir ölçek elde edilmiştir. Ayrım geçerliliği testi için alt grup ve üst gruplara ayrılıp test sonuçları ile ayrım geçerliliği de denenmiştir. Ölçekten alınan puanlar üzerinden cinsiyet değişkenine göre erkeklerin kadınlara göre transhümanizme eğilimlerinin anlamlı derecede daha yüksek olduğu görülmüştür.


  • AİLENİN GELECEĞİNİ GELENEK ÜZERİNDEN OKUMAK: TOPLUMSAL MODELLERİN REHBERLİĞİ VE AİLE KİRVELİĞİ ÖNERİSİ

    by Hasan Kafalı

    Bu makalede geleneksel aile yapılarının çözülmesiyle ortaya çıkan yeni sosyal durumlar ve bu durumlara karşı geliştirilebilecek çözüm önerileri tartışılmaktadır. Bu kapsamda çalışma, modern toplumda aile kurumunun zayıflamasını geleneksel aile modelleri üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, aileye bağlılığın ihtiyaç temelli yapısı açıklanarak bireylerin temel ihtiyaçlarını aile dışında karşıladıkça aile kurumunun işlev kaybına uğradığını göstermek hedeflenmektedir. Yöntem olarak, tarihsel karşılaştırmalı bakış içeren kavramsal bir analiz tekniği ve betimsel analiz kullanılmıştır. Bu çerçevede sadıçlık, kirvelik ve dünürcübaşılık gibi rollerin tarihsel fonksiyonları incelenmiş ve modern aile sorunlarıyla karşılaştırılmıştır. Bulgular, aile dışı kaynaklara yönelimin bağlılığı azalttığını, aile müdahalelerindeki taraflılığın ise yeni evliliklerde çatışma ürettiğini göstermektedir. Ailenin sosyolojik bir bütünlük kazanması için aidiyet, etkileşim gibi özellikler taşıması ve çatışma çözümü gibi beceriler kazanması gerektiği ortaya konmaktadır. Sonuç olarak çalışma, gelenekten ilham alan ve modern ihtiyaçlara cevap veren “aile kirveliği” modelini genç çiftlere tarafsız rehberlik sağlayabilecek özgün bir yöntem önerisi olarak ortaya koymaktadır.

  • “Diyanet’e Soralım” Programına Sorulan Soruların Glock ve Stark’ın Dindarlık Boyutlandırmasına Göre Tasnifi ve Değerlendirilmesi

    by Hasan Kafalı

    Bu araştırmanın konusu, Diyanet televizyonunda “Diyanete Soralım” programında Din İşleri Yüksek Kurulu uzmanlarınca cevaplanan soruların dini tecrübenin boyutlarına göre sınıflandırılması ve değerlendirilmesidir. Araştırma, dini meselelerde sorulan soruların dini tecrübenin hangi alanına dâhil olduğunun ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Araştırma sorulan sorular üzerinden dindarlığın hangi boyutlarının daha canlı yaşandığı ve hangi alanlarda daha çok sorunlarla karşılaşıldığı ve soru üretildiği noktasında alana katkı sağlayacaktır. Dini tecrübenin boyutları olarak Glock ve Stark tarafından ortaya konan beş boyut esas alınmıştır. Bu boyutlar inanç, ibadet, duygu, etki ve bilgi boyutlarıdır. Araştırmada tepkisiz araştırma yöntemi ve içerik çözümleme ve analizi tekniği kullanılmıştır. 248 program çözümlenmiş ve din işleri yüksek kurulunun soru tasnifine göre düzenlenmiştir. Bu tasnifler Glock ve Stark’ın beşli dini tecrübe boyutuna göre tasnif edilmiştir. Ayrıca konuların alt boyutlarındaki soru sayıları da sayım döküm cetveli kullanılarak belirlenmiştir. Sonuç olarak en çok sorunun etki boyutunda sorulduğu belirlenmiştir. Ardından ibadet boyutunda soruların sorulduğu, bunu sırasıyla bilgi, inanç ve duygu boyutunda sorulan soruların izlediği bulgulanmıştır.

  • Open Access

    Üniversite Gençliğinin İnanç Eğilimleri Üzerine Nitel Bir Araştırma

    by Hasan Kafali, Neriman Merve Eraslan

    Bu araştırma üniversite eğitim alan farklı puan türü ile alana farklı fakültelerden gençlerin inanç eğilimlerini, bu konudaki yaşam tecrübelerini ve deneyimlerini belirlemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmada nitel yöntem ve fenomenolojik model benimsenmiştir. Veriler araştırmacılar tarafından inanç unsurları düşünülerek oluşturulan yarı yapılandırılmış mülakat formu ile yüz yüze yapılan görüşmelerden elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde nitel veri analizi yöntemlerinden betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma çeşitli fakültelerden 20-30 yaş aralığında 11’i kadın 9’u erkek 20 öğrenci üzerinden gerçekleştirilmiştir. Alınan cevaplar sonucunda oluşan temalar çerçevesinde başlıklandırmaya gidilmiştir. Buna göre muhafazakârlık ekseninde inanç olarak beliren temada bir sorgulama ve muhasebe dönemi yaşayan üniversite öğrencilerinde ve ilahiyat öğrencilerinde kendilerini toplumdaki yaygın inanca ait hissetmeme eğiliminin öne çıktığı diğer öğrencilerde toplumdaki inanca ait hissetme eğiliminin var olduğu görülmüştür. İnancın gençlerin hayatlarındaki kılavuzluğuna dair beliren temada gençlerin inançlarının gücü derecesinde dinin kılavuzluğuna başvurdukları yönünde bir sonuca ulaşılmıştır. İnanç akımları ve gençlik temasında gençlerin inanma biçimleri ve toplumsala bakışlarının akımlara yaklaşımlarına etki ettiği, inanç ve çatışma temasında ise bilgi düzeyi arttıkça çatışmanın arttığı bulgulanmıştır. Ontolojik sorular karşısında gençlerin dine sığınan veya düşünmeyi erteleyen bir tavır takındıkları görülmüştür. Sosyal medya paylaşımları ve videoların inanma biçimleri üzerindeki etkileri temasında gençlerin mevcut inanma biçimleriyle örtüşen videolar izleme yönünde davranışlar sergiledikleri bulgularına ulaşılmıştır.


  • Yabancılaşma Ve Dindarlık Üzerine Bir Araştırma

    by Hasan Kafali, Mehmet Kazak

    Bu çalışmanın konusunu yabancılaşma ile sosyodemografik değişkenler arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi ve yabancılaşma düzeyi ile dindarlık (dini tutum ve içsel dini motivasyon) arasındaki ilişkinin araştırılması oluşturmaktadır. Modern hayatın sonuçlarından olan yabancılaşma olgusunun alt boyutlarıyla bilimsel yöntemlerle araştırılması ve dindarlığın yabancılaşma üzerindeki etkisinin ortaya çıkarılması ve anlamlandırılması, sosyodemografik değişkenlerle yabancılaşma ve dindarlık arasındaki ilişkiler ve bunların etki düzeylerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel (korelasyonel) tarama modeline göre tasarlanan araştırmanın çalışma grubu 149’u erkek ve 155’i kadın üzere online platformlardan ve sosyal medyadan ulaşılmış 304 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada, “Demografik Bilgi Anketi” ile birlikte, “Sosyal Yabancılaşma Ölçeği”, “Dini Tutum Ölçeği” “İçsel Dini Motivasyon Ölçeği” kullanılmıştır. Sosyodemografik değişkenlerden medeni durum, yaş, cinsiyet ve ekonomik değişkenlerin yabancılaşma üzerinde etkili oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Yabancılaşmanın ve dindarlığın alt boyutları ile yapılan çalışmada, içsel dini motivasyonla yabancılaşma arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif ilişki tespit edilmiştir. İçsel dini motivasyon arttıkça yabancılaşma azalmaktadır.


  • Pandemi Döneminde Ve Öncesinde Evcil Hayvan Edinme, Hayvanlara Karşı Bazı Tutumlar Ve Dindarlık Yönelimleri Arasındaki İlişkiler Üzerine Bir Araştırma

    by Hasan Kafali

    Bu araştırmada Türkiye’de evcil hayvan sahiplenme ve dindarlık arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu yapılırken 2020 ve 2021 yıllarını kapsayan pandemi dönemi ve öncesinde hayvan sahiplenme durumu hakkında bilgi edinmeye yönelik anket uygulanmıştır. Araştırmada hayvan sahiplenme davranışı yanında sokak hayvanlarına karşı tutum ve davranışlarla din ile hayvanlara karşı muamele hususunda gerilim hattı oluşturan hayvansal gıda tüketimi ve hayvanların kurban edilmesine karşı yaklaşımları ortaya çıkarmaya yönelik sorular da sorulmuştur. Bu amaçla evcil hayvan sahiplenmeye dair genel eğilimler ve bu dönemdeki davranışlar hakkında bilgi edinmeye yönelik bir anket ve dindarlık ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı vasıtası ile çeşitli testlere tabi tutulmuştur. Sonuç olarak öncesinde ve salgın döneminde hayvan sahiplenmede dindarlık durumuna göre bir farklılaşmanın olmadığı görülmüştür. Ancak dindarlık dışında farklı değişkenlere göre farklılaşmalar olabildiği görülmüştür. Yine sokak hayvanlarına muamele konusunda dini tutuma göre bir farklılaşma olmadığı ancak hayvansal gıda tüketimi ve hayvan kurban edilmesi konusunda dindarlık düzeyine göre farklılaşmalar olabildiği bulgulanmıştır.


  • Yapay Zekâ, Toplum ve Din’in Geleceği

    by Hasan Kafalı

    Yapay zeka uygulamaları ve yapay zekaya entegre edilen robotik teknolojiler insanlığın hizmetine girmeye başlamıştır. Öğrenebilen bir algoritmaya sahip olması yapay zekâyı diğer teknolojik gelişmelerden farklı kılar. Yapay zekânın geliştirilmesi insanlığın yaratılmasından bu yana en büyük eşiklerden biri olarak kabul edilmektedir. Öyle ki onun ne yönde gelişeceği ve insanlığı ne yönde değiştireceği kestirilememektedir. Bu araştırma yapay zekânın ilerlemesi ile ortaya çıkabilecek toplumsal ve dini değişiklikleri kendine konu edinmektedir. Araştırma yapay zekanın gelişimi üzerine dini ve tarihsel arka planı ortaya koyarak başlamaktadır. Yapay zekânın zeminini oluşturan teknolojik gelişmeler ve toplumsal yaşam konusunda felsefi görüşlere kısaca değinilmiş, geçmişten bugüne konu hakkındaki öngörülere yer verilmiştir. Yapay zekanın insanlığa dost mu yoksa düşman mı olacağı şeklindeki tartışma kısaca özetlenmiştir. Sosyolojik yapılanmanın yapay zekânın gelişimi çerçevesinde alabileceği yeni şekiller ve toplum yapısındaki muhtemel değişiklikler ikinci kısımda ele alınmıştır. Toplumsal yapının ve düzenin sağlanması için göz önünde tutulması gereken bazı ilkeler keşfedilmeye çalışılmıştır. Bu değerlendirmeler yapılırken toplumsal yaşamın ayrılmaz parçası olan dinin sağlayabileceği katkıların neler olabileceği sorusuna cevap aranmıştır. Araştırmanın son bölümünde insanlığın kadim bir mirası ve değeri olan dinin, yeni yapay zeka uygulamalarının kullanımında uygulamada yer bulabilmesi için bazı önerilerde bulunulmuştur. Araştırma insanlık için önemli bir konuya işaret etmesi itibariyle önemlidir.