Muhammed Hadin Öner

Purpose: This study aims to examine how sukuk market development is associated with the dynamic adjustment of Islamic banks’ capital adequacy. Design/methodology/approach: The analysis uses quarterly, system-level data for Islamic banks across ten countries over Q4-2013 to Q3-2024. A dynamic panel framework combining fixed-effects and pooled mean group (PMG) estimators is used to distinguish long-run relationships from short-run dynamics. Robustness is assessed using dynamic ordinary least squares and common correlated effects pooled estimators. Sukuk market development is measured as aggregate sukuk issuance relative to total Islamic banking assets. Findings: The relationship between sukuk market development and capitalization is more evident over longer horizons than through immediate short-run changes. In the main PMG specification, higher sukuk market development is associated with lower CAR, whereas the long-run coefficients for Tier 1 and CAS are statistically insignificant. The short-run effects are consistently insignificant. Across the alternative estimators, the sign, magnitude and statistical significance of the long-run relationship vary, indicating a conditional and nonuniform association. Practical implications: Sukuk market development may enhance prudential resilience. Regulators may incorporate sector-scaled sukuk indicators, alongside direct exposure measures, into macroprudential monitoring. Islamic banks may also integrate sukuk into medium- to long-term liquidity and capital planning. Social implications: Well-developed sukuk markets may support financial stability, confidence in Shari’ah-compliant finance and more resilient funding channels. Originality/value: This study models the dynamic relationship between sukuk market development and Islamic banking capitalization using quarterly, system-level data and an Islamic-banking-sector-scaled sukuk measure.

This study examines the relationship between environmental, social, and governance (ESG) criteria and profitability in the global insurance sector from two distinct perspectives. The System GMM analysis measures the associations between ESG criteria and asset profitability. The analysis, conducted using the CRADIS method and weighted by the CRISUS, MAXC, and NMV methods, determines the companies’ multidimensional performance rankings. Thus, the financial outcomes of companies’ sustainability investments are comprehensively revealed. According to the System GMM estimation results, environmental and social variables are negatively associated with asset profitability, whereas the governance variable and return on equity are positively associated with asset profitability. The leverage ratio and firm size are negatively associated with profitability. While asset profitability and return on equity stand out as the most significant factors compared with environmental, social, and governance variables, environmental and social variables have become increasingly prominent in decision-making processes since 2020. According to the NMV method, return on equity is the decisive criterion, whereas the CRISUS-MAXC integrated method identifies return on assets as the decisive criterion; in both methods, the leverage ratio remains variable and has the lowest impact. According to the CRADIS method rankings, Admiral Group and Zurich Insurance were identified as having the highest performance and the lowest volatility. CNA Financial, Great Eastern, and Hanwha Corp were identified as the lowest-performing companies. Sensitivity analysis results indicate that the NMV-CRADIS method is more resilient to changes in weights.

Son yıllarda küresel ölçekte artan jeopolitik riskler (GPR), finansal piyasaların işleyişini ve piyasa aktörlerini olumsuz etkilemektedir. Jeopolitik alandaki savaşlar, terör eylemleri, siyasi sorunlar ve ülkeler arasındaki siyasi gerilimler yatırımcıların davranışlarını önemli düzeyde etkileyerek finansal piyasaların istikrarını olumsuz etkilemektedir. Sigortacılık sektörü ise finansal piyasalar içerisinde önemli aktörlerden olup bu risklerden etkilenen sektörlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Sigortacılık sektörünün, finansal istikrarın sağlanmasında kritik bir öneme sahip olmasına rağmen bu tür risklerden etkilenmesi kaçınılmazdır. Bu çalışma, jeopolitik risklerin Türkiye’deki sigortacılık sektörü üzerindeki etkisini BIST Sigorta Endeksi özelinde araştırmaktadır. Jeopolitik risklerin finansal piyasalar üzerindeki etkisini ele alan geniş bir literatür olmasına rağmen, Türkiye özelinde BIST Sigorta Endeksi üzerine yapılan çalışmaların sınırlı düzeyde olduğu görülmektedir. Bu bağlamda çalışma, literatürdeki bu boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Çalışmada, 2008 Ocak- 2025 Ekim dönemine ait aylık veriler kullanılarak jeopolitik risklerin BIST Sigorta Endeksi üzerindeki etkisi Toda–Yamamoto yaklaşımına dayalı genişletilmiş VAR modeli ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, incelenen dönem itibariyle jeopolitik riskler ile BIST Sigorta Endeksi arasında anlamlı bir nedensellik ilişkisi bulunmadığını göstermektedir. Bu sonuçlar, sigortacılık sektörünün jeopolitik risklere karşı dirençli bir yapıya sahip olabileceğine işaret etmekte ve Türkiye sigortacılık sektörü literatürüne ampirik katkı sunmaktadır.

Türkiye'de finansal sistemin en büyük payını bankacılık sektörü oluşturmaktadır. Özellikle, faizsiz finansal işlemler gerçekleştirmek isteyen geniş bir kitlenin varlığı, katılım bankalarının bankacılık sektörü içerisindeki payını sürekli olarak artırmakta ve bu alanda önemli bir büyüme potansiyeli oluşturmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de faaliyet gösteren altı katılım bankasının finansal performans sıralamasını belirlemek amacıyla literatürde yeni bir ağırlık belirleme yöntemi olan LOPCOW ile sıralama amacıyla kullanılan OCRA yöntemlerini bir arada uygulamaktadır. Analizler 2005-2023 yıllarını kapsayacak şekilde gerçekleştirilmiş olup, değerlendirme sürecinde sekiz farklı finansal gösterge kullanılmıştır. İlk olarak, belirlenen kriterler LOPCOW yöntemiyle ağırlıklandırılmış, ardından OCRA yöntemi ile katılım bankalarının finansal performans sıralamaları elde edilmiştir. Tüm yıllar bazında yapılan LOPCOW analizlerinden elde edilen bulgular, her yıl önem verilen finansal göstergelerin değişiklik gösterdiğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte OCRA yöntemi sonuçları, özellikle son yıllarda kamu iştiraklerinin katılım bankacılığı sektörüne güçlü bir finansal performansla giriş yaptığını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: İslami Finans, Katılım Bankacılığı, Finansal Performans, LOPCOW ve OCRA Yöntemleri JEL Sınıflandırması: G11, G21, G23

İLKE Vakfı olarak Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu alanlarda bilgi, politika ve strateji üretiyoruz.

Bu çalışma, İslam İşbirliği Teşkilatı’na (OIC- Organization of Islamic Cooperation) üye 13 ülkede faaliyet gösteren İslami bankacılık sektörlerinin finansal performansını analiz etmektedir. Çalışmada, bankacılık literatüründe yaygın olarak kullanılan göstergeler aracılığıyla İslami bankaların finansal performansı incelenmiştir. Analiz sürecinde, çok kriterli karar verme tekniklerinden yararlanılmıştır. Öncelikle, Normalized Maximum Values Method (NMV) yöntemi ile belirlenen 8 finansal göstergenin ağırlıkları hesaplanmış, ardından Technique for Order of Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) yöntemi kullanılarak performans analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular; sermaye yeterlilik oranının genellikle en önemli finansal performans göstergesi olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, yıllara göre değişiklik göstermekle birlikte, Suudi Arabistan ve Irak’ın en yüksek finansal performansa sahip ülkeler olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, İslami bankacılık sektörünün güçlü ve zayıf yönlerini daha derinlemesine analiz etmeye yönelik bir temel sunmaktadır. Özellikle sermaye yeterlilik oranının önemi, İslami bankaların risk yönetimi stratejilerinin yeniden değerlendirilmesine ve sermaye yapılarını daha verimli bir şekilde analiz etmelerine imkân tanımaktadır. Ülkeler bazında gerçekleştirilen performans analizi ise, finansal başarıdaki farklılıkları ortaya koyarak politika yapıcılara ve düzenleyici otoritelere ülkeler arası iyi uygulamaların paylaşılmasını teşvik edecek stratejik fırsatlar sunabilmektedir. Ayrıca, düşük performans sergileyen ülkelerde faaliyet gösteren İslami bankalar için hedefe yönelik iyileştirme politikalarının geliştirilmesine katkı sağlamanın yanı sıra, sektör genelinde sürdürülebilir büyüme hedeflerinin gerçekleştirilmesi adına rehberlik edebilecek bir kaynak niteliği taşımaktadır. Çalışmanın, İslami bankacılık sektörünün finansal istikrarını güçlendirmeye yönelik olarak hem sektörel uygulamalara hem de akademik literatüre katkı sağlaması amaçlanmaktadır.

Dijitalleşme, başarı için kritik bir faktör olarak ortaya çıkmış ve halihazırda son teknolojik gelişmelerden etkilenen bankacılık sektörünü önemli ölçüde dönüştürmüştür. Bu araştırma, Türkiye bankacılık sektörünün ötesine geçerek, dijitalleşme sürecinde yapay zekânın rolü ve bankaların kârlılığı üzerindeki etkisine dair daha geniş bir perspektif sunmaktadır. Gerçek verilerin kullanılması ve matematiksel analizlerin uygulanmasıyla, bu çalışma yapay zekâ teknolojilerinin—özellikle makine öğrenimi, öngörü analitiği ve otomatik müşteri hizmetleri—bankaların ekonomik performansı ile olan ilişkisini araştırmaktadır. Analizler, yapay zekânın operasyonel verimlilik, müşteri memnuniyeti ve genel finansal performans üzerinde önemli ve büyük ölçüde olumlu bir etki yarattığını ortaya koymaktadır. Bu araştırma, yapay zekânın bankaları yoğun rekabetten koruma potansiyelinin yanı sıra, dijitalleşme çağında rekabet avantajlarını artırma yeteneğini de vurgulamaktadır. Sonuç olarak, yapay zekâ teknolojileri, politika yapıcılar ve banka yöneticileri için giderek karmaşıklaşan dijital ortamda başarılı olmak adına değerlendirilebilecek değerli bir fırsat sunmaktadır.

2023 yılı, Türkiye ekonomisi açısından birçok yönden belirleyici olmuştur. Jeopolitik gerginlikler, küresel tedarik zincirlerinde yaşanan ...

Küresel piyasaların gelişimi, finansal ürün çeşitliliğinin artması ve finansal teknolojilerdeki (Fintech) hızlı değişim, finansı fazlasıyla uzmanlık gerektiren bir konu haline getirmiştir. Bu durum finans bilgisini temel bir beceri haline getirecek finansal eğitiminin önemini de giderek artırmaktadır. Finansal konularda bilinçli ve doğru kararlar almak finansal okuryazarlık düzeyinin artırılması ile mümkün görülmektedir. Bu araştırmanın temel amacı Aksaray Üniversitesi Ortaköy Meslek Yüksekokulunda farklı bölümlerde okuyan öğrencilerin finansal okuryazarlık düzeylerini belirlemektir. Anket yöntemiyle 231 öğrenciden veri elde edilerek analize tabi tutulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre MYO’da öğrenim gören öğrencilerinin genel değerlendirmede finansal okuryazarlık seviyelerinin düşük olduğu görülmüştür. Erkek öğrenciler kız öğrencilerden daha başarılı bir performans çizerken Maliye bölümü öğrencileri ise diğer bölümlere nazaran anlamlı biçimde ayrışmıştır. Dikkat çekici sonuçlardan biri ise tüm öğrencilerin yatırım konusunda çok düşük bilgi seviyesine sahip olmasıdır.