Öznur Taşdöken

This study analyzes club convergence among countries based on global innovation and income levels by considering global innovation index values for 123 countries between 2011 and 2024. The club convergence approach developed by Phillips and Sul (2007) is used for this analysis. Unlike traditional convergence tests, this approach considers factors with heterogeneity in its analysis. This study evaluates the convergence of countries into similar innovation clubs by considering their global innovation index values over different periods. Based on the analysis results, it can be concluded that the developments in countries' innovations at the global scale are not homogeneous and that countries belong to different convergence clubs. This situation indicates that the developments in countries' innovations at the global scale are heterogeneous. The heterogeneity in the development of innovation in countries also demonstrates structural differences in the economic development and technological progress of countries, even among those with the same income level.

The most significant impact of the industrial production process is the environmental damage caused by the waste generated during production. European Union countries aim to reduce environmental harm by reintegrating waste, production inputs, and materials generated during production and consumption activities back into the production process. The purpose of this study is to evaluate the studies related to the circular economy in the context of European Union countries within the circular economy literature. For this evaluation, the authors used the studies from the circular economy literature available in the SCOPUS database for the period between 2004 and 2024. The analysis of the obtained dataset was conducted using the PRISMA (2015) approach. According to the findings, although many studies exist, most focus on implementing circular economy regulations and laws. Upon reviewing these publications, many were found unrelated to the circular economy. Furthermore, there is a significant gap in studies employing econometric models to analyze the circular economy, and no research has been found that performs a literature review using meta-synthesis methods specifically on the circular economy within the context of EU countries. These findings aim to fill this gap and guide academics and policymakers researching the topic.

Konut fiyatlarında meydana gelen bir değişim hem reel ekonomi hem de finansal ekonomi üzerinde etkili olmaktadır. Bu etkinin temelinde hane halkının varlık portföylerinde konutu yatırım harcaması veya tüketim malı olarak kullanmasından kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla, hane halkının toplam harcamaları içerisinde konut harcaması aynı zamanda çarpan kanalıyla ekonomi üzerinde etkili olmaktadır. Bu nedenle, konut piyasası iktisat ve finans literatüründe hane halkının yatırım ve tüketim harcamaları ile ilgili tercihlerini analizi için önemli bir göstergedir. Buradan hareketle bu çalışmada 2010:1-2023:05 yıllarına ait aylık veriler kullanılarak konut fiyatları endeksi ile konut kredisi faiz oranı değişkenleri arasındaki dinamik korelasyon tahmin edilmektedir. Bu tahmin yapılırken zaman boyutuna bağlı olarak frekans analizi yapılması amacıyla Dalgacık uyum yaklaşımı kullanılmıştır. Analizden elde edilen sonuçlar dikkate alındığında, 2012-2013 yılları arasında değişkenler arasında güçlü dinamik korelasyon ilişkisi olduğunu ve bu değişkenlerin bu zaman aralığında pozitif dinamik korelasyon ilişkisine sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Elde edilen bu bulgu literatürde faiz oranı ve konut fiyatı ilişkisi ile ilgili olarak yapılan çalışmalarla ve faiz oranı-konut fiyatları teorisiylede parallel sonuçlar vermektedir. Ayrıca, 2012-2013 yıllarında para politikaların etkin olduğunu ve konut piyasası üzerinde etkisinin olduğunu göstermektedir. 2014, 2020 ve 2022 yıllarında değişkenler arasında güçlü dinamik korelasyon ilişkisi bulunmakta, ancak konut fiyatı ile konut kredisi faiz oranı değişkenlerinin aralarında negatif dinamik korelasyon ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Birçok ülkenin çözüm bekleyen en önemli sorunlarından birisi işsizliktir. Günümüzde işsizliğe karşı geliştirilen sosyal politikalar büyük ölçüde neo-liberal yaklaşıma göre şekillenmiş ve işsizlikle mücadelede hükümetlerin yaygın olarak kullandığı araçların başında “aktif istihdam politikaları” yer almaktadır. Büyük miktarda fon ayrılarak özellikle 2000’li yıllardan itibaren yoğun bir şekilde uygulanan aktif istihdam politikalarının Türkiye’de istihdamı artırma konusundaki başarısının ne olduğunun araştırılması etkin bir istihdam politikasının uygulanabilmesi açısından önem arz etmektedir. Türkiye’de aktif istihdam politikalarının etkililiğini tartışan çalışmalar olsa da, ampirik olarak konuyu araştıran az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu bağlamda, çalışmada 2005-2021 yılları arasında yıllık veriler kullanılarak Türkiye’de 81 il için aktif işgücü politikalarının ve işsizliği azaltmaya yönelik kamu harcamalarının işsizliği azaltmada etkililiği, Panel Dinamik Sıradan En Küçük Kareler (PDOLS) ve Dinamik En Küçük Kareler (DOLS) yöntemleri ile araştırılmaktadır. Elde ettiğimiz bulgular aktif işgücü politikalarının işsizliği azaltmada ülke genelinde etkili bir politika olmadığını ancak bazı illerde işsiz sayısını azalttığını göstermektedir. Çalışmamız işsizliğe yönelik politikaların neden bazı illerde başarılı sonuçlar verirken, diğer illerde işsizliği artırdığına yönelik il ve bölge (NUTS) düzeyinde daha fazla çalışma yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Bu çalışmada 2001M1-2022M11 yılları arasında aylık veriler kullanılarak Euro bölgesinde seçilmiş ülkelerin enflasyon oranları üzerinden fiyat değişkenliğinin yapısı analiz edilmektedir. Yapı analizi enflasyon oranlarının farklı dönemler arasındaki durağanlıktan durağan olmayana veya tersine geçiş yapan bir sürecin tahmini yapılarak analiz edilmiştir. Ayrıca, söz konusu analizde incelenen bütün ülkelere ait enflasyon oranlarının değişim noktalarının tespitine yönelik tahminler de yapılmıştır. Bulgularımız covid19 döneminden önce enflasyon oranlarında ortalamaya dönme eğiliminin devam ettiği bulgusuna ulaşılmıştır. Bu fiyat istikrarı ve enflasyon hedeflemesi için öngörülen %2 enflasyon oranına karşı bir kalıcılık ve direnç olduğu biçiminde yorumlanabilir. Ancak bu yapı analiz sonuçlarımıza göre covid19 salgın döneminde enflasyon oranının ortalamaya dönme eğilimi yapısında bir değişim olduğu yönündedir.

It is the expenditure on consumption that constitutes the basic share of the expenditures of the households that supply labor as a factor of production in an economy. These expenditures have an indirect effect on the input costs of the companies that demand labor as a production factor. The change in food prices determines both the relative price structure of the economy and the inflationary trend in the economy for the future, depending on the changes in labor and goods markets. For this reason, households that make the consumption decisions of companies as a producer decision unit in the economy are highly sensitive to changes in food commodity prices. A continuous and permanent change in food commodity prices has a direct impact on consumption expenditures and investment decisions. This effect causes supply shocks that may arise as a result of food and commodity prices to turn into demand shocks at the same time. From this point of view, this study investigates the distribution of volatility in global commodity prices, food commodity prices, Baltic dry indices, and crude oil prices, which are the indicators of price trends of basic inputs in international markets. Thus, the mechanism of spillover of a possible supply shock is revealed at the international level under the restrictions of the asymmetric TVP-VAR approach.

Tüm gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde hane halklarının davranışları 20. yüzyılın ikinci yarısında ve 21. yüzyılın başında büyük bir değişiklik geçirdi. Özellikle çevresel ve psikolojik faktörlerin etkisi tüketim kararları üzerinde etkili olmaya başladı. Bunun sonucunda hane halkı tüketime karar verirken, tüketim harcamasına yönelik bir tercihin varlığı, makroekonomik bir değişken olarak hane halkının borç stokunu önemli bir değişken haline getirdi. Hane halkı borçluluk oranında ortaya çıkan artış;araştırılması gereken önemli bir sorunu ortaya çıkardı. Hane halkı tüketim harcamasının finansmanına yönelik olarak ortaya çıkan süreç makro iktisat politikalarınında etkilerinin asimetrik olmasına yol açtı. Bu çerçevede hane halkı tüketim harcaması ile borçlanma arasındaki duyarlılığın büyüklüğünün ve şiddetinin temel belirleyicisi olan makroekonomik değişkenlere ait parametreler tahmin edilmelidir. Çünkü, makroekonomik açıdan tüketim davranışlarının analizinin yapılmasını sağlayacak bilgiler sağlamaktadır. Buradan hareketle bu çalışma da zamanlar arası ikame elastikiyet yaklaşımına dayalı olarak söz konusu ilişki panel veri modeliyle analiz edilmektedir. Ayrıca, uygulama da homotetik olmayan tüketici tercihleri varsayımı altında hane halkları arasındaki heterojenliğin ülke bazında farklılığıyla analizler yapılmaktadır. Analizde 1998Q1-2020Q3 yılları arasında çeyreklik veriler kullanılmıştır. Çalışmada OECD ülkelerine ait hane halkı geliri, hane halkı harcamaları, enflasyon, faiz oranları ve devlet tahvili faiz oranları değişkenlerinden oluşan ekonometrik model panel veri, GMM modeli ve kulüp yakınsama modelleriyle analiz edilmiştir.

Fiziki sermayenin yanı sıra insan sermayesi, büyüme ve kalkınma sürecini etkileyen önemli bir unsurdur. 1980’li yılların sonuna doğru neo-klasik iktisatçılar tarafından ileri sürülen yakınsama teorisinin reddedilmesiyle içsel büyüme kuramları doğru ortaya çıkmıştır. İçsel büyüme kuramları iktisadi büyümeye etki eden faktörlerden biri olarak kabul edilen insan sermayesi değişkenini dikkate almaktadır. Bu doğrultu da yapılan çalışmalarda insana yatırım düzeyini etkileyen eğitim, sağlık, ar-ge harcamaları gibi faktörlere yapılan yatırımların iktisadi büyümeyi etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmada, eğitim harcamalarında meydana gelen değişimin ülkelerin uluslararası alanda katıldığı sınavlardan olan TIMMS ve PISA sınavı puanları ile arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla sınava katılan ülkeler üzerinden analiz yapılmıştır. Ülkelerin orta öğretime yaptığı eğitim yatırımları ve TIMMS sınavı 1995-2015 yıllarında matematik ve fen puanları alınmıştır. Ayrıca, PISA sınavı 2000-2015 yılları arasında okuma, fen ve matematik sınavı puanları ele alınarak rassal etki panel veri modeli yapısında genelleştirilmiş en küçük kareler yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda PISA ve TIMMS sınavında ülkelerin iktisadi büyümeleri ile eğitim kalitesi arasındaki istatistiksel olarak anlamsız olduğu, ülke bazında incelendiğinde ise bazı ülkelerin istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonuçları elde edilmiştir.