FAFatma Demet Aykal

Fatma Demet Aykal

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Fatma Demet Aykal has a total of 36 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Analysis of Traditional Savur (Mardin) House Ornaments from a Fractal Geometry Perspective: The Case of Abdüllatif Özbek Mansion

    by Işılay Genç, Demet Aykal

    In architecture, nature-inspired ornamentations have been shaped within a certain mathematical order. In this study, the ornaments of the traditional Abdüllatif Özbek Mansion located in the Savur district of Mardin were analyzed using the fractal geometry method. Fractal geometry is a mathematical approach used to describe structures that involve repetition, self-similarity, and fractional ratios. Just as the complex forms observed in nature can be interpreted through fractal geometry, it is also considered that traditional ornamental elements exhibit fractal characteristics and can be explained through this method. The study examined the fractal properties of the ornamental surfaces in terms of repetition, self-similarity, and fractional dimension. Fractal geometry not only allows the analysis of seemingly irregular forms but also contributes to the scientific evaluation of cultural and artistic heritage. In this context, the study adopts an interdisciplinary approach aimed at understanding the structural and aesthetic systematic underlying traditional craftsmanship in Savur.

  • Open Access

    An Approach to Identifying Factors Affecting Residential Energy Consumption at the Urban Block Scale: A Case Study of Gaziantep

    by Mert Sercan Sagdicoglu, M. Serhat Yenice, F. Demet Aykal

    Previous studies on building energy performance have focused on single buildings or theoretical scenarios, remaining largely at the building scale and emphasizing envelope parameters. This study addresses this gap by systematically examining morphological parameters at the urban block scale through a five-step framework derived from the historical zoning evolution of Gaziantep (Turkiye), a city in a hot–dry climate. Four representative neighborhoods, reflecting different planning periods, were modeled in DesignBuilder v6.1 under a standardized envelope defined by national regulations. The analysis considered building orientation (15° vs. 45°), number of storeys (5–15), inter-building distance, and number of apartments per floor. Simulation results indicate that cooling energy demand is significantly higher than heating, with potential savings of up to 22% in total energy consumption depending on urban fabric parameters. The Alleben neighborhood, characterized by the oldest planned fabric, consumed 30% less cooling energy compared to the other regions. Orientation alone increased cooling demand by up to 12%. At the same time, compact urban forms reduced loads through mutual shading, while higher apartments per floor increased energy use due to the larger façade area and internal gains. By linking historical zoning evolution with block-scale simulations, this study provides a transferable framework that highlights the decisive role of planning parameters and offers practical guidance for climate-sensitive urban development.


  • Open Access

    Reproduction of Nature-Inspired Architectural Forms through Artificial Intelligence

    by Gül Şebnem Tutal, Fatma Demet Aykal

    This study aims to evaluate the effectiveness of AI-based visualization tools in reinterpreting biomimetic architectural designs. To this end, three iconic nature-inspired buildings—Eastgate Building, Clyde Auditorium, and the Bahá'í Temple—were selected. For each, visual representations were generated using different AI models: DALL-E, DeepAI, and Midjourney. These AI-generated visuals were compared with the original structures based on architectural criteria, including form similarity, structural feasibility, scale and proportion, environmental integration, and SSIM (Structural Similarity Index Measure) scores.The findings demonstrate that while AI models can interpret and reproduce formal diversity inspired by nature, their architectural realism, scale coherence, and environmental responsiveness vary considerably. Midjourney stood out for its integration with landscape, DALL-E achieved the highest visual similarity scores, and DeepAI produced simplified forms with limited detailing. Overall, AI-generated biomimetic designs show promise in conceptual design phases, but to enhance practical applicability, more integrated approaches with engineering systems are needed.

  • Open Access

    6 Şubat 2023 Depremlerinin Etkilerinin Değerlendirilmesi: Diyarbakır Örneği

    by Gül Şebnem Tutal, Türkan Kejanlı, Demet Aykal

    Bu çalışmada, 6 Şubat 2023 depremlerinin Diyarbakır ilindeki yıkıcı etkileri analiz edilmiştir. Depremde tamamen yıkılan altı yapı üzerinden gerçekleştirilen araştırmada, yapıların inşa edildikleri dönemde yürürlükte olan deprem yönetmeliklerine uygunluğu, uygulamada yapılan hatalar ve planlama kararları değerlendirilmiştir. Diyarbakır’ın farklı bölgelerinde meydana gelen yıkımlar, kent planlaması ve afet risk yönetimi açısından eksiklikler olduğunu göstermiştir. Çalışmada, afet riskleri, deprem ve kent planlaması arasındaki çok yönlü ilişki detaylı olarak incelenmiştir. Diyarbakır Büyükşehir Belediye arşivlerinden ve Diyarbakır Barosu'nun depreme ilişkin hazırladığı raporlardan elde edilen güncel bilgiler değerlendirmede kullanılmıştır. Çalışmanın bulgularına bakıldığında, yıkılan yapıların inşa sürecinde ve sonrasında yapılan hatalar görülmüştür. Planlama ve denetleme aşamasındaki eksiklikler belirlenmiştir. Çalışmada, gelecekteki olası afetlere karşı kentsel alanlarda yapı güvenliğini artırmak amacıyla, bütünleşik ve yenilikçi stratejilerin geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.


  • Open Access

    BETWEEN OLD AND NEW: REFLECTIONS OF TRADITIONAL ARCHITECTURAL ELEMENTS IN CONTEMPORARY ARCHITECTURE

    by Rojin Yildiz, Fatma Demet Aykal, Gül Şebnem Tutal

    Aim: Architecture is a discipline that has evolved throughout history, constantly transforming in response to technological advances. This study analyzes the architectural continuity from the past to the present by examining the impact of traditional (historical) architectural elements on contemporary buildings. Traditional architecture features qualities such as aesthetics, structural technique, sustainability and functionality. The study evaluates how these qualities are transferred to contemporary architecture. Method: The study begins with a literature review on the subject was conducted. The assertion that “contemporary architecture is informed by tradition” is strengthened with concrete architectural examples. Using purposive sampling, buildings and building elements from both traditional and contemporary architecture were identified and the selected examples were compared pairwise. In the evaluation process, it is analyzed how architectural knowledge developed throughout history is reinterpreted through modern technologies. Results: The findings show that contemporary architecture is informed by traditional elements and that these elements are reinterpreted with today's materials and technologies. The study reveals that there are features between traditional and contemporary architectural examples in terms of form, function and technique. Another finding of the study is that the sustainability aspect of historical local architectural heritage is also integrated into modern architecture. Conclusion: The findings of the study show that contemporary architecture does not break away from traditional elements, on the contrary, it develops new designs inspired by them. In other words, the form, function, lighting technique and structural features of historical buildings have been reinterpreted with new techniques and materials and adapted into contemporary architectural designs. The study reveals that when architectural continuity is evaluated in a historical and cultural context, sustainable and innovative designs that draw inspiration from the past may be fostered.

  • Open Access

    Edebiyatta kent algısı üzerine mimari bir okuma

    by Gül Şebnem Tutal, Fatma Demet Aykal

    Edebi eserlerdeki kentsel mekân anlatımları mimarlık için zengin bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Aynı kenti eserlerinde sıklıkla kullanan yazarlar bir süre sonra o kentle anılmaktadır. Kentin bir parçası haline gelen edebi eserler kent kimliğine dair izler taşımaktadır. Edebiyat ve mimarlık ilişkisinin kent ölçeğinde ele alındığı çalışmada amaçlı örneklem yöntemi ile Dublin, Londra, İstanbul ve Mardin kentleri seçilmiştir. Seçilen kentlerle özdeşleşen yazarların sırasıyla Dublinliler (James Joyce), Oliver Twist (Charles Dickens), Kara Kitap (Orhan Pamuk) ve Harita Metod Defteri (Murathan Mungan) eserleri değerlendirilmiştir. Edebiyat ve kentsel mekanların kesişimi mimari bir bakış açısıyla incelenmiştir. Yazarların kentlerle özdeşleşme sürecinin kent kimliği ile ilişkisi göz önünde bulundurularak seçili eserlerde yapay çevre bileşenleri aranmıştır. Bu eserlerdeki yapay çevre bileşenleri içerik analizi yöntemiyle tespit edilmiştir. Yapay çevre bileşenlerini oluşturan anıtsal yapılar ile meydan ve sokaklar belirlenmiştir. Viktorya dönemi Londra'sının hareketli sokaklarından Mardin’in dar sokaklarına kadar edebiyatta tasvir edilen kent anlatıları incelenmiştir. Karşılaştırmalı değerlendirmeler sonucunda edebiyat-mimarlık arakesitinde kente değer katacak öneriler sunulmuştur.

  • Open Access

    Kitap Uyarlaması Filmlerde Mekân Tasvirlerinin Tasar Ögeleri Açısından Değerlendirilmesi

    by Gül Şebnem Tutal, Demet Aykal

    Mimarlık, edebiyat ve sinema alanlarında ayrı ayrı birçok çalışma yapılmış olsa da üç disiplinin beraber ele alındığı çalışma sayısı oldukça azdır. Kitap uyarlaması filmlerin okur ve izleyici üzerinde aşamalı bir etki yarattığı düşünüldüğünde bu kavramın kendiliğinden bir çalışma alanı yarattığı görülmüştür. Bu çalışmada mimarlık, edebiyat ve sinemanın ortak etkileşim alanında bulunan mekân kavramı kitap uyarlaması filmler üzerinden incelenmiştir. Eserler seçilirken amaçlı örneklem yöntemi kullanılmıştır. Seçilen eserler dram türündeki Muhteşem Gatsby, gerilim türündeki Da Vinci Şifresi, fantastik türdeki Harry Potter Melez Prens ve bilim kurgu türündeki Dune: Çöl Gezegeni’dir. Kitaplarda detaylı tasvirleri olan, doğal, yapay ve karma mekanlar aranmıştır. Yazarın tasvirde kullandığı ışık, renk, biçim, doku ögeleri tespit edilip yönetmenin bu ögeleri filme nasıl aktardığı karşılaştırmalı analiz yöntemiyle belirlenip tablolaştırılmıştır. Elde edilen veriler film türlerine, mekân türlerine ve öge kullanımına göre analiz edilip grafik halinde sunulmuştur. İncelenen mekanlar tasar ögelerinin kullanımı üzerinden değerlendirildiğinde, yazar ve yönetmenin mekân anlatımında en çok paralellik gösterdiği eserin Da Vinci Şifresi olduğu görülmüştür.

  • Open Access

    Anıtsal Yapı Cephelerindeki Kültürel Yansımaların İncelenmesi: Mardin Dereiçi (Kıllıt) Köyü Örneği

    by Işılay Genç, Demet Aykal

    Mardin’in Savur ilçesine bağlı Dereiçi (Kıllıt) Köyü büyük ölçüde terk edilmiş eski bir Süryani köyüdür. Geçmişte büyük ve önemli bir Süryani yerleşimine tanıklık eden köyde Ortodoks, Protestan ve Katolik cemaatine ait yan yana üç kilise, bunlara ek olarak bir manastır ve cami yapıları bulunmaktadır. Bu durum köyün eski hoşgörüsünü yansıtmakta ve yerleşke alanını özgün kılmaktadır. Dereiçi (Kıllıt) köyü sahip olduğu anıtsal ve geleneksel mimari yapıları ile müze köy görünümüne sahiptir. Her biri tarihi belge niteliğinde olan bu yapılar içinde var oldukları geleneksel kültürün yansıması olarak günümüze aktarılmaktadır. Bu yapıların özgün hali cephelerine de yansımaktadır. Mimari okumalarda cephe elemanlarının biçimlenişi, birbiri ile olan ilişkileri, malzemesi ve yapım tekniği cepheyi ait olduğu dönem çerçevesi içerisinde anlama ve yorumlamada bir ifade şekli olarak kullanılmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı farklı kültür gruplarının kendi inşa ettikleri kilise yapılarının kültür ile ilişkisini incelemek, bina cephelerine taşıdıkları izleri analiz etmek ve kültürün farklı toplumlar üzerinde bıraktığı sosyal ifadeyi okuyabilmektir.

  • Davranışsal Haritalama Metodu ile Mekânsal Dinamiklerin Belirlenmesi, İnönü Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Ek Bina Örneği

    by Hediye Acar, F. Demet Aykal

    Mekân canlı ve dinamik bir yapıya sahip olduğundan, zaman içerisinde değişen yaşam koşularına uyum sağlayabilmesi gerekmektedir. Değişen koşullar karşısında kullanıcı özellikleri ve ihtiyaçları da değişim göstermektedir. Çalışma kapsamında eğitim yapılarındaki mekânsal dinamikleri belirlemek için İnönü Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi ek binası ele alınmıştır. Yapılan çalışmayla, belirlenen fakülte yapısını kullanan bireylerin mekânsal deneyimleri gözlemlenerek, eğitim verilen alanın çalışma disiplinine ve kullanıcı profiline uygunluğu saptanmaya çalışılmıştır. Eğitim verilen mekânların, eğitimin hangi alanda verildiği, mekânsal ilişkiler ve ebatlar, eğitimin uygulanabilirliği gibi durumlara elverişli olması gerekmektedir. Çalışmada, mekân analiz yöntemlerden biri olan davranışsal haritalama tekniği kullanılmıştır. Eğitimin farklı günlerde yoğun olabileceği düşünülerek 3 ayrı gün ve 3 ayrı saatte gözlem yapılmıştır. Alınan veriler doğrultusunda İnönü üniversitesi güzel sanatlar fakültesi ek binanın mekânsal potansiyelleri ve kullanım durumu belirlenmiştir.

  • Open Access

    MONTESSORİ METODUNUN OKUL ÖNCESİ EĞİTİM KURUMLARINDA MEKÂNSAL ANALİZİ: DİYARBAKIR MASAL KREŞ GÜNDÜZ BAKIM EVİ ÖRNEĞİ

    by Hatice Kübra Gündüz, Meltem Erbaş Özi̇l, Demet Aykal

    Anaokulları, çocukların eğitim hayatlarına ilk adım attıkları kritik kurumlardır. Bu kurumlar genellikle 3-6 yaş grubundaki çocuklara yönelik eğitim sunar. Montessori yöntemi, dünya genelinde en popüler eğitim anlayışlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Bu yöntem, çocuğun doğuştan gelen öğrenme isteğine dayanır ve çocuklara özgürlük verilerek desteklenir. Okul yapıları ve çevreleri, çocukların ihtiyaçlarına uygun olarak tasarlanmalı ve onların özgürce hareket etmelerine olanak tanımalıdır. Türkiye'de Montessori yöntemi, özel okullar tarafından yaklaşık 10-15 yıldır uygulanmaya başlanmıştır, ancak geleneksel eğitim anlayışıyla bütünleştirme çabaları, beklenen verimliliği sağlamada zorluklara neden olmaktadır. Bu nedenle, çalışmada seçilen okul öncesi eğitim kurumunun Montessori ilkelerine uygunluğu incelenmektedir. Çalışma, öncelikle Montessori yöntemi ve ilgili ilkelerin dünyadaki ve Türkiye'deki örnek okullar üzerinden analizini içerir. Daha sonra duyarlı dönemler, emici zihin, alıştırmaların tekrarı, özgürlük, dikkatin polarizasyonu, karma yaş, ödül ve ceza, eğitimci-çocuk etkileşimi ve 'hazırlanmış çevre' kavramı gibi Montessori eğitim ilkeleri üzerinde durulmaktadır. Çalışmanın materyali olarak Diyarbakır'daki Masal Kreş ve Gündüz Bakımevi’nin hazırlanmış çevre kriterleri (açıklık, işlevsellik, esneklik, doğallık, özgürlük ve uygunluk) çerçevesinde iç ve dış mekân analizleri yapılmıştır. Bu analizler gözlemler, okulun planları ve fotoğraflarından elde edilen verilerle desteklenmiştir. Sonuçlar, okulun Montessori eğitim ilkelerini ne ölçüde yansıttığını ölçer niteliktedir. Çalışma, okulun Montessori yöntemine uygunluğunu artırmak için önerilerde bulunarak sona ermektedir.