Demet Vural Yüzbaşı
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
Previous Organizations / Institutes
The organizations / institutes from the scholar's other articles in the past ten years
Research Subjects
Demet Vural Yüzbaşı has a total of 30 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Filiz Kunuroglu
Faculty of Social Sciences and Humanities, Department of Psychology, İzmir Kâtip Celebi University
4 shared publications - Sümeyye Sema Yılmaz Çoban
Ordu Üniversitesi
4 shared publications - Benanur Kaya
No affiliation
2 shared publications - Atanur Akar
Nuh Naci Yazgan University
1 shared publication - Aylin Koçak
Izmir Ekonomi Universitesi
1 shared publication - Ayşegül Güner Algan1 shared publication
Latest Publications
- 15 March 2026
- Published by Dokuz Eylil University Graduate School of Social Sciences in Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
- Vol. 28 (1) , 15-43
ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ
Belirli bir görevin veya sorumluluğun yerine getirilmesine ilişkin davranışların geciktirilmesine karşılık gelen erteleme olgusu, bireyin psikososyal açıdan güçlükler yaşamasına yol açabilmektedir. Bu doğrultuda son yıllarda yapılan araştırmalarda erteleme ile ilişkili olabilecek bireysel, sosyal ve ailesel unsurlara yönelik ilgi artmıştır. Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinde akademik erteleme eğilimi ile ebeveynden algılanan kabul-ret ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemi, öğrenim görmekte olan 422 üniversite öğrencisinden (x̄ = 21.27, SS = 1.99) oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan ölçekler, Akademik Erteleme Eğilimi Ölçeği, Yetişkin Ebeveyn Kabul Ret Ölçeği ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ-16)’dir. Veriler bağımsız örneklemler için t-testi, Pearson korelasyon, hiyerarşik regresyon ve aracılık analizleri ile analiz edilmiştir. Korelasyon analizleri, akademik ertelemenin duygu düzenleme güçlüğü toplam puanı, alt boyutları ve ebeveyn reddi ile pozitif yönde, ebeveyn kabulü ile negatif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir. Hiyerarşik regresyon analizi, ebeveyn reddi ve duygu düzenleme güçlüğünün akademik ertelemeyi anlamlı bir şekilde yordadığını ortaya koymuştur. Aracılık analizleri ise duygu düzenleme güçlüğünün, ebeveyn reddi ile akademik erteleme arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiğini göstermiştir. Bulgular, akademik erteleme davranışlarının hem aile içi ilişkiler hem de bireysel duygu düzenleme becerileri ile güçlü bir şekilde ilişkilendirilebileceğini göstermektedir. Bu kapsamda önleyici müdahale çalışmalarında duygu düzenleme becerilerine odaklanılması, akademik ertelemenin erken dönem ve değişmez yapıdaki unsurlar ile bağlantılı etkilerini düzenlemek adına önemli görülmektedir.
- 15 March 2026
- Published by Dokuz Eylil University Graduate School of Social Sciences in Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
- Vol. 28 (1) , 15-43
ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE AKADEMİK ERTELEME İLE EBEVEYN KABUL REDDİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ROLÜ
Belirli bir görevin veya sorumluluğun yerine getirilmesine ilişkin davranışların geciktirilmesine karşılık gelen erteleme olgusu, bireyin psikososyal açıdan güçlükler yaşamasına yol açabilmektedir. Bu doğrultuda son yıllarda yapılan araştırmalarda erteleme ile ilişkili olabilecek bireysel, sosyal ve ailesel unsurlara yönelik ilgi artmıştır. Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinde akademik erteleme eğilimi ile ebeveynden algılanan kabul-ret ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemi, öğrenim görmekte olan 422 üniversite öğrencisinden (x̄ = 21.27, SS = 1.99) oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan ölçekler, Akademik Erteleme Eğilimi Ölçeği, Yetişkin Ebeveyn Kabul Ret Ölçeği ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ-16)’dir. Veriler bağımsız örneklemler için t-testi, Pearson korelasyon, hiyerarşik regresyon ve aracılık analizleri ile analiz edilmiştir. Korelasyon analizleri, akademik ertelemenin duygu düzenleme güçlüğü toplam puanı, alt boyutları ve ebeveyn reddi ile pozitif yönde, ebeveyn kabulü ile negatif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir. Hiyerarşik regresyon analizi, ebeveyn reddi ve duygu düzenleme güçlüğünün akademik ertelemeyi anlamlı bir şekilde yordadığını ortaya koymuştur. Aracılık analizleri ise duygu düzenleme güçlüğünün, ebeveyn reddi ile akademik erteleme arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiğini göstermiştir. Bulgular, akademik erteleme davranışlarının hem aile içi ilişkiler hem de bireysel duygu düzenleme becerileri ile güçlü bir şekilde ilişkilendirilebileceğini göstermektedir. Bu kapsamda önleyici müdahale çalışmalarında duygu düzenleme becerilerine odaklanılması, akademik ertelemenin erken dönem ve değişmez yapıdaki unsurlar ile bağlantılı etkilerini düzenlemek adına önemli görülmektedir.
- Open Access
- 21 November 2025
- Published by Academician Publishing
- p. 401-429
Gelişimsel Bozukluklar
Bu bölüm, nörogelişimsel kökenli gelişimsel bozukluklara sistematik bir giriş sunmaktadır. Öncelikle bozuklukların ortak özellikleri, DSM-5’teki konumları ve tanı–sınıflama ilkeleri ele alınmıştır. Ardından dört başat bozukluk ayrıntılandırılmıştır: Entelektüel Gelişimsel Bozukluk, Otizm Spektrum Bozukluğu, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu ve Özgül Öğrenme Bozukluğu. Her bozukluk için tanım ve tanısal ölçütler, yaygınlık ve epidemiyolojik veriler, olası nedenler ve risk etmenleri ile müdahale ve destek süreçleri sistematik biçimde sunulmuştur. Yaygınlık ve epidemiyoloji bölümünde, oranların çalışmalara, yöntemlere ve demografik etmenlere göre değişebildiği; eş tanı olasılıklarının değerlendirmeyi güçleştirdiği vurgulanmıştır. Etiyoloji ve risk etmenleri çok etmenli bir çerçevede ele alınmış olup genetik yatkınlıklar ve nörobiyolojik farklılıklar ile prenatal, perinatal ve postnatal çevresel koşulların etkileşimi ele alınmıştır. Müdahale ve destek süreçlerinde erken, bireyselleştirilmiş ve çok disiplinli yaklaşımların önemi; eğitimsel düzenlemeler, konuşma-dil ve ergo/fizyoterapi gibi rehabilitatif hizmetler ile aile katılımı ve okul iş birliğinin yeri tartışılmıştır. Bu bölüm, gelişimsel bozukluklara ilişkin güncel kuramsal ve uygulamalı bilgileri bir araya getirerek, alana dair kapsamlı bir anlayış ve güçlü bir kavramsal temel kazandırmayı hedeflemektedir.
- 21 November 2025
- Published by Academician Publishing
- p. 401-429
Open AccessGelişimsel Bozukluklar
Bu bölüm, nörogelişimsel kökenli gelişimsel bozukluklara sistematik bir giriş sunmaktadır. Öncelikle bozuklukların ortak özellikleri, DSM-5’teki konumları ve tanı–sınıflama ilkeleri ele alınmıştır. Ardından dört başat bozukluk ayrıntılandırılmıştır: Entelektüel Gelişimsel Bozukluk, Otizm Spektrum Bozukluğu, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu ve Özgül Öğrenme Bozukluğu. Her bozukluk için tanım ve tanısal ölçütler, yaygınlık ve epidemiyolojik veriler, olası nedenler ve risk etmenleri ile müdahale ve destek süreçleri sistematik biçimde sunulmuştur. Yaygınlık ve epidemiyoloji bölümünde, oranların çalışmalara, yöntemlere ve demografik etmenlere göre değişebildiği; eş tanı olasılıklarının değerlendirmeyi güçleştirdiği vurgulanmıştır. Etiyoloji ve risk etmenleri çok etmenli bir çerçevede ele alınmış olup genetik yatkınlıklar ve nörobiyolojik farklılıklar ile prenatal, perinatal ve postnatal çevresel koşulların etkileşimi ele alınmıştır. Müdahale ve destek süreçlerinde erken, bireyselleştirilmiş ve çok disiplinli yaklaşımların önemi; eğitimsel düzenlemeler, konuşma-dil ve ergo/fizyoterapi gibi rehabilitatif hizmetler ile aile katılımı ve okul iş birliğinin yeri tartışılmıştır. Bu bölüm, gelişimsel bozukluklara ilişkin güncel kuramsal ve uygulamalı bilgileri bir araya getirerek, alana dair kapsamlı bir anlayış ve güçlü bir kavramsal temel kazandırmayı hedeflemektedir.
- Open Access
- 24 January 2025
- Published by Firat Universitesi in Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
- Vol. 35 (1) , 67-78
Üniversite Öğrencileri Sosyal Destek Ölçeği’nin Türkçe Uyarlaması: Geçerlilik Ve Güvenirlik Analizi
Bu araştırmanın amacı Blizzard (2020) tarafından geliştirilen Social Support Among Undergraduate Students (SSUS) ölçeğinin Türkçeye uyarlanmasıdır. Araştırmanın örneklemi Süleyman Demirel Üniversitesi’nde öğrenim gören 362 üniversite öğrencisinden (Ort.yaş = 19.52, SS = 1.29) oluşmuştur. Araştırma kapsamında demografik bilgi formu, Üniversite Öğrencileri Sosyal Destek Ölçeği (Blizzard, 2020) ve Üniversite Uyum Ölçeği’nden (Sevinç Tuhanioğlu ve Gizir, 2019) oluşan veri toplama seti uygulanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sürecinde orijinal ölçekte yer alan üç faktörlü yapı korunduğunda, ölçeğin Türkçe formunun varyansın %66,75’ini açıkladığı görülmüştür. Ölçekte yer alan ilk faktör “arkadaş desteği”; ikinci faktör “aile desteği” ve üçüncü faktör “öğretim elemanlarının desteği” olarak isimlendirilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinden elde edilen uyum değerleri (CFI = .97, RFI = .95, NFI = .95, GFI = .78, AGFI = .74, IFI = .97, RMSEA = .08; RMR = .07; SRMR = .65) de formun kabul edilebilir düzeyde yapısal geçerliliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Gerçekleştirilen korelasyon analizlerinde Üniversite Öğrencileri Sosyal Destek Ölçeği ve Üniversite Uyum Ölçeği arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Sonuç olarak yapılan analizler ölçeğin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermiştir.
- 24 January 2025
- Published by Firat Universitesi in Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
- Vol. 35 (1) , 67-78
Open AccessÜniversite Öğrencileri Sosyal Destek Ölçeği’nin Türkçe Uyarlaması: Geçerlilik Ve Güvenirlik Analizi
Bu araştırmanın amacı Blizzard (2020) tarafından geliştirilen Social Support Among Undergraduate Students (SSUS) ölçeğinin Türkçeye uyarlanmasıdır. Araştırmanın örneklemi Süleyman Demirel Üniversitesi’nde öğrenim gören 362 üniversite öğrencisinden (Ort.yaş = 19.52, SS = 1.29) oluşmuştur. Araştırma kapsamında demografik bilgi formu, Üniversite Öğrencileri Sosyal Destek Ölçeği (Blizzard, 2020) ve Üniversite Uyum Ölçeği’nden (Sevinç Tuhanioğlu ve Gizir, 2019) oluşan veri toplama seti uygulanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sürecinde orijinal ölçekte yer alan üç faktörlü yapı korunduğunda, ölçeğin Türkçe formunun varyansın %66,75’ini açıkladığı görülmüştür. Ölçekte yer alan ilk faktör “arkadaş desteği”; ikinci faktör “aile desteği” ve üçüncü faktör “öğretim elemanlarının desteği” olarak isimlendirilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinden elde edilen uyum değerleri (CFI = .97, RFI = .95, NFI = .95, GFI = .78, AGFI = .74, IFI = .97, RMSEA = .08; RMR = .07; SRMR = .65) de formun kabul edilebilir düzeyde yapısal geçerliliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Gerçekleştirilen korelasyon analizlerinde Üniversite Öğrencileri Sosyal Destek Ölçeği ve Üniversite Uyum Ölçeği arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Sonuç olarak yapılan analizler ölçeğin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermiştir.
- Open Access
- 22 January 2025
- Published by Wiley in Child: Care, Health and Development
- Vol. 51 (1) , e70042
Comparative Evaluation of Health Status of Syrian Refugee and Turkish Children, Alongside the Factors Influencing Sociocultural Adaptation of Syrian Children in Türkiye
Background: The objective of this study encompasses two distinct facets. First, it aims to provide a comprehensive analysis of the comparative assessment of psychosocial wellbeing and oral health status among Syrian and Turkish children in Türkiye. Secondly, it aims to elucidate the factors that play a role in shaping the sociocultural adaptation of Syrian children.Methods: A cross‐sectional survey assessing self‐esteem, social anxiety and resilience and clinical examination were conducted on a convenience sample of Syrian refugee and Turkish children. The sample consisted of 396 participants (55.7% male and 44.3% female), including 173 Syrian individuals (43.7%) with a mean age of 14.12 years (SD = 2.24), and 223 Turkish individuals (56.3%) with a mean age of 12.44 years (SD = 2.47). Sociocultural adaptation and perceived discrimination scales were also taken by refugee children.Results: Overall, psychosocial wellbeing, academic success and oral health outcomes of refugee participants were lower than those of the Turkish general population. Specifically, independent samples t‐test revealed that Syrian refugee children exhibited higher levels of social anxiety (t(384) = 3.138, p < 0.005), higher resilience (t(384) = 3.866, p < 0.001), lower self‐esteem (t(389) = 4.614, p < 0.001) and poorer academic performance (t(370.981) = −8.441, p < 0.001) compared to Turkish children. In terms of oral health, Syrian children exhibited significantly higher levels of dental health problems, including DMFT (t(394) = 4.203, p < 0.001), DMFS (t(394) = 4.858, p < 0.001) and PPD (t(394) = 15.09, p < 0.001) than their Turkish counterparts. A one‐way ANOVA showed that socio‐economic status was an important factor in psychosocial and oral health outcomes, except for psychological resilience (F(2,378) = 0.029, p = 0.971). Children from low socioeconomic backgrounds showed higher levels of social anxiety (F (2,376) = 10.704, p = 0.00), lower academic performance (F(2,365) = 33.119, p = 0.00) and poorer oral health outcomes including DMFT (F(2,381) = 7.230, p = 0.001), DMFS (F(2,381) = 4.983, p = 0.007) and PPD (F(2,381) = 22.463, p = 0.00). Pearson correlation analyses indicated that sociocultural adaptation of refugees was positively associated with their resilience (r = 0.45, p < 0.01), and negatively associated with perceived discrimination (r = −0.34, p < 0.01).Conclusion: The findings underscore the need for integrated healthcare interventions that address the multifaceted health needs of vulnerable populations in diverse societies.
- 22 January 2025
- Published by Wiley in Child: Care, Health and Development
- Vol. 51 (1) , e70042
Open AccessComparative Evaluation of Health Status of Syrian Refugee and Turkish Children, Alongside the Factors Influencing Sociocultural Adaptation of Syrian Children in Türkiye
Background: The objective of this study encompasses two distinct facets. First, it aims to provide a comprehensive analysis of the comparative assessment of psychosocial wellbeing and oral health status among Syrian and Turkish children in Türkiye. Secondly, it aims to elucidate the factors that play a role in shaping the sociocultural adaptation of Syrian children.Methods: A cross‐sectional survey assessing self‐esteem, social anxiety and resilience and clinical examination were conducted on a convenience sample of Syrian refugee and Turkish children. The sample consisted of 396 participants (55.7% male and 44.3% female), including 173 Syrian individuals (43.7%) with a mean age of 14.12 years (SD = 2.24), and 223 Turkish individuals (56.3%) with a mean age of 12.44 years (SD = 2.47). Sociocultural adaptation and perceived discrimination scales were also taken by refugee children.Results: Overall, psychosocial wellbeing, academic success and oral health outcomes of refugee participants were lower than those of the Turkish general population. Specifically, independent samples t‐test revealed that Syrian refugee children exhibited higher levels of social anxiety (t(384) = 3.138, p < 0.005), higher resilience (t(384) = 3.866, p < 0.001), lower self‐esteem (t(389) = 4.614, p < 0.001) and poorer academic performance (t(370.981) = −8.441, p < 0.001) compared to Turkish children. In terms of oral health, Syrian children exhibited significantly higher levels of dental health problems, including DMFT (t(394) = 4.203, p < 0.001), DMFS (t(394) = 4.858, p < 0.001) and PPD (t(394) = 15.09, p < 0.001) than their Turkish counterparts. A one‐way ANOVA showed that socio‐economic status was an important factor in psychosocial and oral health outcomes, except for psychological resilience (F(2,378) = 0.029, p = 0.971). Children from low socioeconomic backgrounds showed higher levels of social anxiety (F (2,376) = 10.704, p = 0.00), lower academic performance (F(2,365) = 33.119, p = 0.00) and poorer oral health outcomes including DMFT (F(2,381) = 7.230, p = 0.001), DMFS (F(2,381) = 4.983, p = 0.007) and PPD (F(2,381) = 22.463, p = 0.00). Pearson correlation analyses indicated that sociocultural adaptation of refugees was positively associated with their resilience (r = 0.45, p < 0.01), and negatively associated with perceived discrimination (r = −0.34, p < 0.01).Conclusion: The findings underscore the need for integrated healthcare interventions that address the multifaceted health needs of vulnerable populations in diverse societies.
- 31 December 2024
- Published by Cocuk ve Gelisim Dergisi in Çocuk ve Gelişim Dergisi
- Vol. 7 (14) , 43-51
Ebeveynlere Yönelik Bağlanma Temelli Müdahale ve Destek Programlarının Gözden Geçirilmesi
Bebeklik ve erken çocukluk dönemlerinde, bakım verenle olan iletişimin niteliğinin ve kalitesinin psikolojik gelişim açısından kritik bir faktör olduğunu gösteren birçok çalışma bulunmaktadır. Bebek ile bakım veren kişi arasında kurulan güçlü duygusal bağ ise bağlanma olarak tanımlanmaktadır. Bu gözden geçirme çalışmasının temel amacı, Bowlby’nin bağlanma kuramını temel alan ve ebeveynlere yönelik geliştirilen müdahale/destek programlarının incelenmesidir. Bu doğrultuda öncelikle programların içeriğine ilişkin bilgiler sunulmuş, ardından programların, bebeklik ve erken çocukluk dönemindeki etkilerine yönelik çalışmalar gözden geçirilmiştir. Bu çalışma kapsamında Çocuk Ebeveyn Psikoterapisi, Bağlanma ve Biyodavranışsal Denge Programı, Leiden Üniversitesi tarafından geliştirilmiş Video-Geribildirimine Dayalı Olumlu Ebeveynlik Müdahale Programı, Güvenli Çember Ebeveynlik Destek Programı ve Etkili ve Keyifli Ebeveynliğe Doğru Adımlar Programı ele alınmıştır. Bu müdahalelerin amaçları, içerikleri ve bu doğrultuda yapılan farklı araştırmaların bulguları temel alınarak programların çocuk ve anne-çocuk etkileşimi üzerindeki gelişimsel etkileri tartışılmıştır.
- 31 December 2024
- Published by Cocuk ve Gelisim Dergisi in Çocuk ve Gelişim Dergisi
- Vol. 7 (14) , 43-51
Ebeveynlere Yönelik Bağlanma Temelli Müdahale ve Destek Programlarının Gözden Geçirilmesi
Bebeklik ve erken çocukluk dönemlerinde, bakım verenle olan iletişimin niteliğinin ve kalitesinin psikolojik gelişim açısından kritik bir faktör olduğunu gösteren birçok çalışma bulunmaktadır. Bebek ile bakım veren kişi arasında kurulan güçlü duygusal bağ ise bağlanma olarak tanımlanmaktadır. Bu gözden geçirme çalışmasının temel amacı, Bowlby’nin bağlanma kuramını temel alan ve ebeveynlere yönelik geliştirilen müdahale/destek programlarının incelenmesidir. Bu doğrultuda öncelikle programların içeriğine ilişkin bilgiler sunulmuş, ardından programların, bebeklik ve erken çocukluk dönemindeki etkilerine yönelik çalışmalar gözden geçirilmiştir. Bu çalışma kapsamında Çocuk Ebeveyn Psikoterapisi, Bağlanma ve Biyodavranışsal Denge Programı, Leiden Üniversitesi tarafından geliştirilmiş Video-Geribildirimine Dayalı Olumlu Ebeveynlik Müdahale Programı, Güvenli Çember Ebeveynlik Destek Programı ve Etkili ve Keyifli Ebeveynliğe Doğru Adımlar Programı ele alınmıştır. Bu müdahalelerin amaçları, içerikleri ve bu doğrultuda yapılan farklı araştırmaların bulguları temel alınarak programların çocuk ve anne-çocuk etkileşimi üzerindeki gelişimsel etkileri tartışılmıştır.
- 27 November 2024
- Published by Springer Nature in Current Psychology
- Vol. 43 (46) , 35478-35491
Turkish majority members’ acculturation: the predictive role of ethnocultural empathy
- 27 November 2024
- Published by Springer Nature in Current Psychology
- Vol. 43 (46) , 35478-35491
Turkish majority members’ acculturation: the predictive role of ethnocultural empathy
- Open Access
- 15 June 2024
- Published by Dokuz Eylil University Graduate School of Social Sciences in Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
- Vol. 26 (2) , 785-814
SEÇİM MÜLAKATLARINDA KAYGI ÖLÇEĞİ (MASI)’NİN TÜRKÇEYE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI
Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'deki bir örneklem grubunda MASI'nin (Measure of Anxiety in Selection Interviews) psikometrik özelliklerini belirlemektir. Araştırmada toplam 782 katılımcıya ulaşılmıştır. Anket sorularının %5’i ve daha fazlasını boş bırakan (n = 176) ve daha önce sta j/iş mülakatı deneyimi olmayan (n = 158) katılımcılar veri analizine dâhil edilmemiştir. Nihai örneklem, yaşları 18 ile 63 arasında değişen ( X̄ = 29.04, SS = 9.99) 448 katılımcıdan (252 kadın, 196 erkek) oluşmaktadır. Katılımcılara Seçim Mülakatlarında Kaygı Ölçeği (MASI), Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği ve İletişim Kaygısı Ölçeği (İKÖ-24) uygulanmıştır. Ölçeğin faktör yapısını belirlemek için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Açımlayıcı faktör analizi bulguları, MASI-Türkçe (MASI-T)’nin 30 madde ve 4 faktörden oluştuğunu göstermiştir. Bu faktörler iletişim kaygısı, sosyal-görünüm kaygısı, performans kaygısı ve davranışsal kaygı olarak isimlendirilmiştir. Faktörlerin varyansın %58’ini açıkladığı tespit edilmiştir. Ölçek maddelerinin faktör yük değerlerinin ise .34 ile .78 arasında değiştiği görülmüştür. Açımlayıcı faktör analizinden sonra yapılan doğrulayıcı faktör analizinde verinin modele kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiği tespit edilmiştir (CFI = .91, NFI = .86, GFI = .86, IFI = .91, AGFI=.83, TLI = .90, ve RMSEA = .061). Ölçeğin ölçüt bağıntılı geçerliğinde diğer iki ölçek ile yüksek düzeyde korelasyon bulunmuştur. Ölçeğin Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı .95 olarak bulunmuştur. Her kaygı boyutu için iç tutarlılık katsayıları şu şekildedir: iletişim = .81, sosyal-görünüm = .91, performans = .89 ve davranışsal =.85. Ayrıca bulgular, kadınların ve şu anda bir işte çalışmayan bireylerin erkeklere ve halen çalışmakta olan katılımcılara göre daha yüksek kaygı düzeyine sahip olduğunu göstermiştir. Yaş ve son mülakattaki öznel performans değerlendirmesi, kaygı puanları ile negatif ilişkilidir. Bu sonuçlar, MASI-T’nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
- 15 June 2024
- Published by Dokuz Eylil University Graduate School of Social Sciences in Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
- Vol. 26 (2) , 785-814
Open AccessSEÇİM MÜLAKATLARINDA KAYGI ÖLÇEĞİ (MASI)’NİN TÜRKÇEYE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI
Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'deki bir örneklem grubunda MASI'nin (Measure of Anxiety in Selection Interviews) psikometrik özelliklerini belirlemektir. Araştırmada toplam 782 katılımcıya ulaşılmıştır. Anket sorularının %5’i ve daha fazlasını boş bırakan (n = 176) ve daha önce sta j/iş mülakatı deneyimi olmayan (n = 158) katılımcılar veri analizine dâhil edilmemiştir. Nihai örneklem, yaşları 18 ile 63 arasında değişen ( X̄ = 29.04, SS = 9.99) 448 katılımcıdan (252 kadın, 196 erkek) oluşmaktadır. Katılımcılara Seçim Mülakatlarında Kaygı Ölçeği (MASI), Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği ve İletişim Kaygısı Ölçeği (İKÖ-24) uygulanmıştır. Ölçeğin faktör yapısını belirlemek için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Açımlayıcı faktör analizi bulguları, MASI-Türkçe (MASI-T)’nin 30 madde ve 4 faktörden oluştuğunu göstermiştir. Bu faktörler iletişim kaygısı, sosyal-görünüm kaygısı, performans kaygısı ve davranışsal kaygı olarak isimlendirilmiştir. Faktörlerin varyansın %58’ini açıkladığı tespit edilmiştir. Ölçek maddelerinin faktör yük değerlerinin ise .34 ile .78 arasında değiştiği görülmüştür. Açımlayıcı faktör analizinden sonra yapılan doğrulayıcı faktör analizinde verinin modele kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiği tespit edilmiştir (CFI = .91, NFI = .86, GFI = .86, IFI = .91, AGFI=.83, TLI = .90, ve RMSEA = .061). Ölçeğin ölçüt bağıntılı geçerliğinde diğer iki ölçek ile yüksek düzeyde korelasyon bulunmuştur. Ölçeğin Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı .95 olarak bulunmuştur. Her kaygı boyutu için iç tutarlılık katsayıları şu şekildedir: iletişim = .81, sosyal-görünüm = .91, performans = .89 ve davranışsal =.85. Ayrıca bulgular, kadınların ve şu anda bir işte çalışmayan bireylerin erkeklere ve halen çalışmakta olan katılımcılara göre daha yüksek kaygı düzeyine sahip olduğunu göstermiştir. Yaş ve son mülakattaki öznel performans değerlendirmesi, kaygı puanları ile negatif ilişkilidir. Bu sonuçlar, MASI-T’nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
- Open Access
- 29 October 2022
- Published by Ege Egitim Dergisi in Ege Eğitim Dergisi
- Vol. 23 (3) , 350-369
Ergenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması
Psikoloji alanında yapılan pek çok araştırma çocuk ve ergenlerin gelişiminde ebeveynlerin önemli bir etkisi olduğunu göstermektedir. Ebeveynlerin benimsediği davranış ve tepkiler ise farklı ebeveynlik pratikleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda, çocuğun özerklik kazanmasını zorlaştıran, kendisini ifade etmesine fırsat tanımayan psikolojik kontrol uygulamaları da önemli ebeveyn tepkileri olarak değerlendirilmektedir. Bu gözden geçirme çalışmasının temel amacı, psikolojik kontrolün ergenlerin gelişimleri üzerindeki etkilerinin ele alındığı farklı çalışmaların sunularak öneminin ortaya konmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle alanyazında psikolojik kontrol kavramının gelişimi ve farklı tanımlarına yer verilmiştir. Ardından ergenlik döneminde ebeveynden algılanan psikolojik kontrolün psikososyal gelişim ile ilişkisine değinilmiştir. Bu kapsamda, özerklik, kimlik gelişimi, kişilerarası ilişkiler, benlik saygısı, duygu düzenleme gibi boyutları içeren çalışmalar ele alınmıştır . Bir sonraki kısımda ise psikolojik ve davranışsal problemler ile ebeveynden algılanan psikolojik kontrolü konu edinen çalışmalar aktarılmıştır. Bu bağlamda, anksiyete, depresif belirtiler, problemli davranışlar gibi içselleştirme ve dışsallaştırma gibi problemlere yönelik araştırmalar sunulmuştur. Ardından, ergenlik döneminde çocuğu olan ebeveynlere yönelik bazı müdahale programlarından örnekler verilerek, etkin ebeveynlik yöntemlerinin ergen gelişimindeki olumlu etkisi vurgulanmıştır. Son olarak, alanyazında yer alan çalışmalar değerlendirilerek, araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.
- 29 October 2022
- Published by Ege Egitim Dergisi in Ege Eğitim Dergisi
- Vol. 23 (3) , 350-369
Open AccessErgenlik Döneminde Ebeveynden Algılanan Psikolojik Kontrol Üzerine Bir Gözden Geçirme Çalışması
Psikoloji alanında yapılan pek çok araştırma çocuk ve ergenlerin gelişiminde ebeveynlerin önemli bir etkisi olduğunu göstermektedir. Ebeveynlerin benimsediği davranış ve tepkiler ise farklı ebeveynlik pratikleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda, çocuğun özerklik kazanmasını zorlaştıran, kendisini ifade etmesine fırsat tanımayan psikolojik kontrol uygulamaları da önemli ebeveyn tepkileri olarak değerlendirilmektedir. Bu gözden geçirme çalışmasının temel amacı, psikolojik kontrolün ergenlerin gelişimleri üzerindeki etkilerinin ele alındığı farklı çalışmaların sunularak öneminin ortaya konmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle alanyazında psikolojik kontrol kavramının gelişimi ve farklı tanımlarına yer verilmiştir. Ardından ergenlik döneminde ebeveynden algılanan psikolojik kontrolün psikososyal gelişim ile ilişkisine değinilmiştir. Bu kapsamda, özerklik, kimlik gelişimi, kişilerarası ilişkiler, benlik saygısı, duygu düzenleme gibi boyutları içeren çalışmalar ele alınmıştır . Bir sonraki kısımda ise psikolojik ve davranışsal problemler ile ebeveynden algılanan psikolojik kontrolü konu edinen çalışmalar aktarılmıştır. Bu bağlamda, anksiyete, depresif belirtiler, problemli davranışlar gibi içselleştirme ve dışsallaştırma gibi problemlere yönelik araştırmalar sunulmuştur. Ardından, ergenlik döneminde çocuğu olan ebeveynlere yönelik bazı müdahale programlarından örnekler verilerek, etkin ebeveynlik yöntemlerinin ergen gelişimindeki olumlu etkisi vurgulanmıştır. Son olarak, alanyazında yer alan çalışmalar değerlendirilerek, araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.