Çağrı Özgür Özkan

Yem analizleri, hayvan besleme biliminde temel bir değerlendirme aracı olup, rasyonel besleme programlarının oluşturulmasında vazgeçilmez bir rol üstlenmektedir. Bu analizler, yemlerin kimyasal bileşimi ve besin madde içeriklerinin doğru şekilde belirlenmesini sağlayarak, hayvanların fizyolojik gereksinimlerinin karşılanmasında bilimsel bir zemin sunar. Antinutrient ve toksik bileşenlerin tespiti, yalnızca hayvan sağlığının korunması açısından değil, aynı zamanda üretim verimliliği ve ürün kalitesi bakımından da kritik öneme sahiptir. Yem analizlerine dayalı besleme stratejileri, hayvansal üretimde sürdürülebilirliği ve ekonomik verimliliği desteklerken, aynı zamanda gıda güvenliği zincirine dolaylı katkı sağlar. Bu yönüyle yem analiz süreçleri, hayvan besleme yönetiminin bilimsel temellere dayandırılmasında ve sektörel gelişimin yönlendirilmesinde stratejik bir araç niteliğindedir.

Yem üretimi, hayvansal ürünlerin kalitesini doğrudan etkileyerek, sektörün geleceğini şekillendiren kritik bir öneme sahiptir. Artan dünya nüfusu ve gelişen beslenme ihtiyaçları, yem üretiminde kalite kontrol ve standartların önemini vurgulamaktadır. ISO ve HACCP gibi uluslararası kabul görmüş standartlar, üretim süreçlerinin güvenilirliğini ve etkinliğini sağlamak için önemli referans noktalarıdır. Bu standartlar, ürün kalitesinin yanı sıra üretim aşamalarındaki tüm kalite ve güvenlik gereksinimlerini de karşılamayı amaçlamaktadır. Yem üretiminde bu standartların uygulanması, çiftçilerin verimliliğini artırarak sektördeki rekabet gücünü yükseltmektedir. Ayrıca, çevresel sorunların göz önünde bulundurulmasıyla tarım sektörü daha sürdürülebilir hale gelmektedir. Yem üretimindeki kalite kontrol ve standardizasyon, verimlilik ve sürdürülebilirlik açısından kritik rol oynamaktadır. ISO ve HACCP standartları, sektördeki kaliteyi artırmak için etkili bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu çalışma, bu standartların uygulamalarını, sağladığı avantajları ve karşılaşılan zorlukları inceleyerek, yem üretiminde kalite yönetimi ve güvenlik prosedürlerine dair kapsamlı bir rehber sunmayı amaçlamaktadır. Sonuç olarak, bu süreçlerin etkin yönetimi, gelecekteki başarılar için kritik öneme sahiptir.

The aim of current experiment was to determine the effect of replacement of alfalfa hay with ribwort plantain (Plantago lanceolata) hay in ruminant diets on the fermentation parameters such as gas production, methane (CH₄) production, true digestible dry matter (TDDM), true digestibility (TD), partitioning factor, microbial protein, and efficiency of microbial protein using in vitro gas production technique. The alfalfa hay was replaced with P. lanceolata hay in a diets isocaloric (2650 kcal/kg DM) and nitrogenic (17% CP kg DM) at the ratio of 0, 5, 10 and 15%. Partial substitution of alfalfa hay with P. lanceolata hay had no significant effect on gas and methane (ml/incubated substrate or %) production whereas the partial substitution had a significant effect on TDDM, TD, gas (ml/digested DM), CH₄ (ml ml/digested DM) and microbial MP of diets. The replacement of alfalfa hay with ribwort plantain hay shifted the fermentation pattern from gas and methane production to microbial protein production. Therefore alfalfa hay can be replaced with ribwort plantain hay with high digestibility and anti-methanogenic potential in ruminant diets up to 15% to decrease methane production and improve microbial protein production. However further in vivo experiments are required to determine the effect of replacement on feed intake and animal production.

Çalışmada, farklı illerden (Kırıkkale, Kırşehir, Sivas, Tokat ve Yozgat) mayıs ayında hasat edilen madımak (Polygonum cognatum meissn) otlarının kimyasal kompozisyonları, nispi yem değerleri (NYD), in vitro gaz üretimi (GÜ), metabolik enerji (ME) ve organik madde sindirim derecesini (OMSD) saptamak amacıyla yürütülmüştür. Madımak otlarının kimyasal içeriklerinde önemli farklılıklar tespit edilmiştir (P<0.001) İç Anadolu Bölgesinde hasat edilen madımak otlarının ham protein içerikleri (HP) %22.83 -27.98 arasında bulunmuştur. Madımak otlarının nötral deterjan lifi (NDF) ve asit deterjan lifi (ADF) değerleri sırasıyla %37.53 - 41.53 ve %28.64 - 31.21 arasında saptanmıştır. Madımak otlarının nispi yem değerleri (NYD) 144.14 – 165.05, metabolik enerji (ME) 8.18 – 9.37 MJ/kg KM-1 ve organik madde sindirim dereceleri (OMSD) %62.68 - 70.37 arasında bulunmuştur. Kırşehir ilinden hasat edilen madımak otu HP oranı %28.70, Tokat ilinden hasat edilen madımak otunun NDF oranı %37.53, ADF oranı %28,64 ve Kırıkkale ilinden hasat edilen madımak otunun NYD’ i 165,05 bulunmuştur. Gaz üretimleri açısından Kırşehir ili 31.46 ml, metan üretim oranı (CH4) bakımından Kırıkkale ili %13.07 ile öne çıkmıştır. Sonuç olarak farklı illerden hasat edilen madımak otlarının potansiyel bir kaba yem kaynağı olabileceği ve yem tüketim miktarları üzerine etkilerini görmek için in vivo çalışmalara gereksinim olduğu söylenebilmektedir.

The aim of the current experiment was to determine potential nutritive value and anti-methanogenic potential of pomegranate peels obtained from 12 different pomegranate fruits in Turkiye. There are significant variations among pomegranate peel (PP) samples in terms of chemical composition, gas production, methane production, metabolisable energy (ME) and organic matter digestibility (OMD). The crude ash (CA), ether extract (EE), crude protein (CP), neutral detergent fiber (NDF), acid detergent fiber (ADF) and condensed tannin (CT) contents of PP samples ranged from 2.99 to 4.72%, 2.11 to 5.25 %, 2.53 and 6.36%, 20.79 to 27.29%, 11.71 and 17.96%, 0.79 to 3.39% respectively. Gas production and CH4 production of PP samples ranged from 41.07 to 57.22, 5.29 and 7.87 respectively whereas percentage of CH4 ranged from 12.51 and 14.03%. The ME and OMD of PP samples ranged from 7.92 to 10.84 MJ/kg and 54.43 to 68.95% respectively. Although PP samples studied in the current experiment have the low CH4 reduction potentials, the CP contents of PP samples are not sufficient to meet minimum level of CP requirement for sheep. Therefore protein supplementation is required for optimum rumen function and feed intake in ruminant animals when large amount of PP samples were included into ruminant diets. However before large implication, there is a need for in vivo experiment to test the mitigating effect of PP samples.

The purpose of the study was to evaluate the effect of species on the macro and mineral profiles of some shrub leaves used for small ruminant animals in Turkey. Species had a significant effect on the macro and micro mineral profiles of shrub laeves. Calcium (Ca) contents of forages varied from 5.6 to 21.2 g/kg DM, with highest being for Rosa canina and lowest for Arbutus andrachne and Quercus coccifera. Phosphorus (P) contents of shrub leaves ranged from 1.1 to 2.1 g/kg DM with highest being for Arbutus unedo and Rosa canina and the lowest for Arbutus andrachne. The magnesium (mg) content of forages ranged from 1.9 to 5.5 g/DM, with the highest being for Pistacia lentiscus and the lowest for Quercus coccifera. The potassium (K) content of forages ranged from 4.1 to 10.3 g/kg DM. The K contents of Pistacia lentiscus and Arbutus unedo were significantly higher than the other shrub leaves. The iron (Fe) content of shrub leaves ranged from 105.2 to 458.5 mg/kg DM. The Fe content of Pistacia lentiscus was significantly higher than the other shrub leaves. The zinc (Zn) contents of shrub leaves ranged from 15.5 to 36.0 mg/kg DM. The Zn content of Quercus coccifera was significantly higher than the other shrubs. Copper (cu) contents of forages varied widely from 3.0 to 6.7 mg/kg DM, with the highest being for Arbutus unedo and Quercus coccifera. The manganese (Mn) content of forages varied from 10.5 to 113.0 mg/kg DM, with the highest being for Arbutus unedo and the lowest for Rosmarinus officinalis. As a conclusion, shrubs’ leaves have a significant amount of macro and micro minerals to support the growth and production of lamb and sheep, although the shrubs leaves’ studied in the current experiment are not adequate to meet the dietary Cu requirement of lamb and sheep.

Entansif şartlarda yetiştirilen Kınalı Keklikler (Alectoris chukar) doğaya adaptasyonunu kolaylaştırmak ve yeşil yem ihtiyacını karşılamak için alternatif bir yöntem olarak hidroponik arpa hasılı üretimi yapılmıştır. Böylece hayvanların kafes ortamında bile yeşil yem kaynaklarından faydalanması sağlanmıştır. Bu çalışmada ile damızlık kınalı keklikler için hidroponik arpa hasılı üretilerek; yumurta verimi, yumurta ağırlığı, kuluçka randımanı ve bazı davranış biçimleri incelenmiştir. Hasıl uygulaması yapılan gruptan elde edilen yumurtaların kuluçka randımanı ortalama olarak %76,93 iken hasıl verilmeyen grubun kuluçka randımanı %72,72 bulunmuştur. Hasıl uygulaması yapılan gruptan elde edilen yumurtaların yumurta ağırlıkları 23,81 gr iken kontrol grubun yumurta ağırlığı 18,58 gr bulunmuştur. Yumurta sayısı, kuluçka randımanı ve yumurta ağırlığı bakımından hasıl uygulanan grup en yüksek değerlere sahip iken, uygulanmayan grup en düşük değerlere sahip bulunmuştur. Ayrıca, kuluçka randımanı ve yumurta ağırlığı bakımından yapılan bağımsız iki örnek t- testi yumurta sayısı sonuçlarına göre yeşil hasıl uygulanan grup ve uygulanmayan grubun bu özellikler arasındaki farklılık istatistiksel olarak çok önemli bulunmuştur (P < 0,01).

Sustainably utilizing natural resources would provide sustainable livelihoods for agrarian communities in developing countries. Using alternative and more efficient methods to utilize natural resources will probably serve to achieve this goal. Ensiling grass in the Eastern Black Sea Region of Turkey is assumed to provide an alternative roughage fodder source for the animal husbandry sector which has faced dramatic declines for the last decades. This study investigated the possibilities of preparing and adopting grass silage in the region where drying grass to provide roughages for winter feeding is troublesome due to the heavily rainy climate during the harvest season. The study was organized in two broad sections; (1) socioeconomic survey and (2) ensiling process for roughage fodder provision. In the first section, socioeconomic characteristics of livestock farmers, farming practices applied, problems encountered by farmers, and awareness level about grass silage in the region were investigated. In the second section, a silage preparation process was carried out by (1) harvesting and ensiling of grass, (2) determination of the composition of grass silages, and (3) determination of aerobic stabilities of silages. Results showed that livestock farmers in the region have small numbers of animals and operate conventionally, farmers tend to be older, hold an elementary school degree, and are mostly not open to innovations. They face serious problems with drying their grass to provide roughage fodders and lack information about this technology. The ensiling process revealed favorable results that grass produced in the region can be successfully turned into silage. The quality can further be increased with some additives. The study concludes that to sustainably utilize the regional grasslands, awareness-raising campaigns and extension programs for ensiling technology should be organized.

Kızılkandil Örnek avlağı, Akdeniz Bölgesi’nde, Kahramanmaraş ilinin, Elbistan / sınırları içerisinde yer almaktadır. Kahramanmaraş il merkezine 170 km mesafede bulunan 4150 hektarlık alanı kapsayan Elbistan Kızılkandil Örnek Avlağı ve çevresi, taşıdığı doğal ve kültürel kaynak değerleri nedeniyle T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2008 yılında tescil edilmiştir. Avlak, Kahramanmaraş ve çevre illerde bulunan av ve yaban hayvanları ile hem avcılığı desteklemekte hem de kırsal kalkınmaya katkı sağlamaktadır. Avlak bünyesinde birçok av hayvanı bulundurmasına rağmen; kınalı keklik, tavşan ve çil keklik türlerini için tescil edilmiştir. Bu avlakta avlatılan bu hayvanalar Kahramanmaraş’ta ve Türkiye’de bulunan doğal türlerdir. Elbistan Kızılkandil Örnek avlağı Malatya karayolu ile Malatya iline ve havan alanına çok daha yakındır. Avlak içerisinde bulunan toplam su kaynağı alandaki bitkilerin su ihtiyacını karşılamanın yanı sıra yaban hayatının da gelişimine katkı sağlamaktadır. Ayrıca, alanda hem yerel halkın hem de gelen avcıların kullanması için bir adet sosyal donatı bulunmaktadır. Elbistan Kızılkandil Örnek Avlağı, Kahramanmaraş doğal popülasyonun artırılması amacı ile Tarım ve Orman Bakanlığınca önem verilen bir proje olup, bakanlıkça yetiştirilip doğaya salınan kekliklerin doğal ortamlarına adaptasyonları içinde avlaklar önem arz etmektedir. Keklik yetiştirip doğaya salma çalışmalarına temel oluşturmak üzere salınan kekliklerin doğal ortamlarında yaşama ve üreme oranlarının bilinmesi ve takibi için örnek alan bu avlaklara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu maksatla; Tarım ve Orman Bakanlığı bu tür faaliyetlere hem destek vermekte hem de yakından takip etmektedir. Bu çalışma ile av ve yaban hayatı için önem arz eden örnek avlaklardan olan Elbistan Kızıl Kandil Örnek Avlağının tanıtılması amaçlanmaktadır.