Samed Inyurt

Unmanned Aerial Vehicles (UAV), which is one of the most important gains of the developing technology, was firstly used for military purposes, but soon became an important issue of our daily life. In addition to the ability to produce three-dimensional spatial information with the UAV, it provides less labor, time and cost advantage compared to conventional measurement methods, playing an important role in the spread of UAV usage. UAV systems, whose usage are becoming widespread and diverse day by day, are in a continuous development to meet the high accuracy requirements, especially for surveying activities. For this reason, UAV hardware and software features are also constantly developing. In this study, firstly, the accuracy comparisons of the data sets based on the UAV with GNSS-RTK and the UAV without this feature were studied. Later, the accuracy comparisons of the data sets processed by Pix4D Mapper and Agisoft FotoScan photogrammetry software. As a result of the comparisons, it was seen that the horizontal and vertical accuracy values obtained for the UAV data with GNSS-RTK were better than the horizontal and vertical accuracy values obtained for other UAV data. When the software were evaluated among themselves, it was seen that the horizontal and vertical accuracy of the data sets obtained with Pix4D Mapper software was better. On the other hand, while Agisoft FotoScan software gives better results in horizontal position accuracy of data sets based on UAV without GNSS-RTK, Pix4D Mapper software gives better results in vertical position accuracy of those.

Bu çalışma, 24. güneş döngüsünde meydana gelen 01 Şubat 2017 (DsT -45 nT) zayıf jeomanyetik fırtınasının matematiksel analizini amaçlamaktadır. NASA'dan alınan güneş rüzgarı parametreleri (Bz, E, P, N, v, T), zonal jeomanyetik indeksleri (Dst, ap, AE) ve neden-sonuç ilişkisini göz önünde bulundurarak Şubat fırtınasının matematiksel modeli ortaya çıkarılmıştır. Makalede fırtına titizlikle analiz edilir ve nedensellik ilkesinin yönettiği modellerle özellikleri ortaya çıkarılmaya çalışılır. Bu çalışmada değişkenlerin değer aralığı ve standart sapmaları tanımlayıcı analiz ile tanımlanır, verilerin binary ilişkileri kovaryans matrisi ile gösterilir ve yine verilerin hiyerarşik kümeleri dendrogram ile tanıtılır. Faktör analizi, verilerin normal dağılımları yardımıyla gerçekleştirilir ve fenomenin gizemi lineer-nonlineer modellerle tartışılmaya çalışılır. Değişkenlerin ikili görünümleri grafikler ile okuyucuya sunularak fırtınaya görsellik kazandırılır. Bu çalışma, literatürde sınırlı sayıda çalışma bulunan zayıf seviyede manyetik fırtınanın modellenmesi konusuna katkı sağlamaktadır.

Hassas ve güvenilir hız bilgilerinin elde edilmesi ve konum doğruluğu GNSS bazlı çok sayıda çalışma için önem arz etmektedir. Bu sebeple, nokta hızlarının kullanılabilirliği için gereken optimum sürenin belirlenmesi gerekmektedir. İç Anadolu Bölgesinin güneyinde yer alan ve deprem riskinin en az olduğu illerden biri olan Karaman ilinde bulunan TUSAGA-Aktif istasyonlarından biri olan KAMN istasyonuna ait 24 saatlik RINEX verileri 8 adet IGS istasyonuna dayalı olarak İsviçre’nin Bern üniversitesi tarafından geliştirilen Bernese v5.2 bilimsel GNSS yazılımı ile değerlendirilmiştir. KAMN istasyonunun 2016-2019 yılları arasında her yılın Ocak ve Haziran aylarının 1-18 günleri çalışma günleri olarak seçilmiştir. 1 Ocak 2016’dan başlanmış, birbirini takip eden 5’er günlük kombinasyonlara ayrılarak (1-5, 2-6, 3-7, …, 14-18) 14 farklı kombinasyon oluşturulmuştur. KAMN istasyonunun 30 sn RINEX verileri kullanılarak her kombinasyon için 6, 12, 18, 24, 30, 36 ve 42 aylık 7 farklı dönemde ITRF96 2005.00 epoğunda hız bileşenleri elde edilmiştir. Elde edilen hız bileşenleri, TKGM tarafından yayınlanan güncel hız bileşenleri ile karşılaştırılmıştır ve istatistik test yapılarak uyumlu olup olmadığı irdelenmiştir. Yapılan istatistik test sonucunda, VX ve VY kartezyen koordinat hızları için sonuçların 30 ay (2.5yıl)’lık dönemden, VZ için 36 ay (3yıl)’lık dönemden itibaren hesaplanan hızların, bilinen hızlarla uyumlu olduğu anlaşılmıştır. Zaman arttıkça elde edilecek olan hızların doğruluğu da artmaktadır. Bundan dolayı zaman kavramı önemli olup, jeodezik amaçlı çalışmalarda yorum yapabilmek için hız bileşenleri elde edilirken en az 36 ay (3 yıl)’lık bir veri uzunluğuna ihtiyaç olduğu sonucuna varılmıştır.

The purpose of the present study is to investigate simultaneously pre-earthquake ionospheric and atmospheric disturbances by the application of different methodologies, with the ultimate aim to detect their possible link with the impending seismic event. Three large earthquakes in Mexico are selected (8.2 Mw, 7.1 Mw and 6.6 Mw during 8 and 19 September 2017 and 21 January 2016 respectively), while ionospheric variations during the entire year 2017 prior to 37 earthquakes are also examined. In particular, Total Electron Content (TEC) retrieved from Global Navigation Satellite System (GNSS) networks and Atmospheric Chemical Potential (ACP) variations extracted from an atmospheric model are analyzed by performing statistical and spectral analysis on TEC measurements with the aid of Global Ionospheric Maps (GIMs), Ionospheric Precursor Mask (IPM) methodology and time series and regional maps of ACP. It is found that both large and short scale ionospheric anomalies occurring from few hours to a few days prior to the seismic events may be linked to the forthcoming events and most of them are nearly concurrent with atmospheric anomalies happening during the same day. This analysis also highlights that even in low-latitude areas it is possible to discern pre-earthquake ionospheric disturbances possibly linked with the imminent seismic events.

İyonosfer tabakası yapısı gereği güneş aktivitesi, mevsimsel değişim, gece-gündüz, konum, jeomanyetik aktivite, deprem gibi etmenlere bağlı olarak değişim göstermektedir. Bu tabakada meydana gelen değişim çoğunlukla güneş kaynaklı olsa da sözü edilen diğer etkiler iyonosfer modellemesi için göz önünde bulundurulmalıdır. Günümüzün en büyük doğal afetlerinden biri olan deprem dünya genelinde çok sayıda can ve mal kaybına sebep olmaktadır. Depremle ilgili geçmişten bugüne çok sayıda bilim insanı çalışma yapmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda; deprem öncesi, anı veya sonrasında iyonosfer tabakasında bazı değişimler meydana geldiği, bu sebeple deprem tahmini çalışmalarında iyonosfer tabakasının incelenmesi gerekliliği ortaya koyulmuştur. Bu çalışma kapsamında deprem kaynaklı iyonosferik anomalilerin belirlenebilmesi için deprem öncesi, anı ve sonrasını kapsayacak şekilde toplam 60 günlük TEC verisi kullanılmıştır. Alt sınır (LB) ve üst sınır (UB) değerlerinin hassas şekilde belirlenebilmesi için ilk 30 güne ilişkin Toplam Elektron Miktarı (TEC) verilerinden faydalanarak deprem analizi için kullanılacak k değeri belirlenmiştir. Deprem analizi için kullanılacak k değeri elde edildikten sonra deprem kaynaklı iyonosfer anomalinin belirlenebilmesi için LB ve UB değerleri her epok için üretilmiştir. Bu sayede iyonosfer tabakasına etki eden mevsimsel değişim ile küçük ve orta seviyedeki jeomanyetik etkilerin deprem kaynaklı iyonosferik değişim analiz sonuçlarına olan etkisinin azaltılması sağlanmış olacaktır. 14 Kasım 2016 (yılın günü 319) tarihinde meydana gelen Yeni Zelanda depreminin merkez koordinatları -42,75 N, 173,07 E olan depremin büyüklüğü Mw 7,8’dir. Analizde k sabiti 2,50 olarak belirlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda 315 ve 317. günlerde pozitif anomaliler görülmüş ve anomali miktarları verilmiştir. Söz konusu anomalilerin depremle ilgili olup olmadığının anlaşılabilmesi için anomali görülen günlerde uzay iklim koşulları detaylı olarak irdelenmiştir.

Son yıllarda internet üzerinden online GNSS değerlendirme servisleri konum elde etmede önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu sistemlerin en önemli özelliği GNSS verilerinin değerlendirme konusunda hiçbir bilgiye sahip olmayan kişilerin veriyi rahatlıkla değerlendirebilmesine olanak sunması ve ücretsiz olmasından dolayı ticari veya bilimsel yazılımın alınmasına gerek duyulmamasıdır. Bu çalışmada ANRK, ANTL, IZMI, SINP ve VAN1 istasyonlarına ait RINEX gözlemleri 1, 4, 8, 12, 16, 20 ve 24 saatlik dilimlere ayrılarak CSRS-PPP ve Trimble-RTX servislerine gönderilmiş ve elde edilen koordinatların doğruluk araştırılması yapılmıştır. Çalışma sonucunda CSRS-PPP servisinden elde edilen konum verisinin referans veriye daha yakın olduğu anlaşılmıştır.

08.09.2017 tarihinde gerçekleşen manyetik fırtınanın iyonosfer tabakasında sebep olduğu değişim, GNSS ölçüleri kullanılarak elde edilen.TEC değerleri üzerinden analiz edilmiştir. Kuzey ve güney kutbunda, iyonosferin farklı bölgelerinde bulunan GNSS istasyonlarına ait RINEX gözlemlerinden TEC değerleri elde edilmiştir. Manyetik fırtına kaynaklı tEC değişiminin ortaya çıkarılabilmesi için manyetik fırtına öncesi 10 gün, manyetik fırtına günü ve sonrası 1 gün olmak üzere her istasyona ilişkin toplam 12 günlük veri değerlendirilmiştir. Yapılan analiz sonucunda manyetik fırtınanın olduğu gün, öncesi ve sonrasında pozitif ve negative anomaliler elde edilmiştir.