EÇErnaz Altundağ Çakir

Ernaz Altundağ Çakir

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Ernaz Altundağ Çakir has a total of 7 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Natural dye plants in Sındırgı (Balıkesir, Turkey)

    by Sinem Ünal, Ernaz Altundağ Çakır

    Between 2021 and 2023, ethnobotanical research was conducted to investigate the utilization of natural dye plants used in Sındırgı Yağcıbedir carpets, the techniques employed in natural dyeing, and the plant species from which wood materials for weaving are sourced. The primary goal of this research was to identfy the natural dye plants traditionally used by the people of Sındırgı district. Through interviews with local informants, traditional plant names, the plant parts utilized for dye extraction, the colors obtained, and the specific applications of these dyes were documented. The results revealed the usage of 11 plant species belonging to 10 families as sources of dyestuff. However, it was noted that one of these plant species is not of Anatolian origin and is employed in powdered form. Various plant parts such as roots, shoots, cupula, bark, and other above-ground components are employed in the dye extraction process, with one plant mixture identified for mordanting purposes.


  • Geleneksel Arıcılık Faaliyetleri Kapsamında Türkiye’de Yapılmış Etnobotanik Çalışmaların Değerlendirilmesi

    by Çağla Atsay, Ernaz Altundağ Çakir

    İnsanlar gereksinimleri doğrultusunda yaşam sürdükleri coğrafyalarda yetişen bitkilerden birçok amaçla yararlanmaktadır. İnsanların bitkilerle olan tüm ilişkilerini etnobotanik bilim dalı incelemektedir. Dünyada ve ülkemizde çok eski çağlardan günümüze değin önemini devam ettirmiş olan arıcılık faaliyetleri de bitki-arı-insan üçgeninde gerçekleştiği için etnobotanik çalışmalarla birlikte değerlendirilmesi gereken bir konudur. Türkiye’de 1990-2020 yılları arasında etnobotanik alanında yapılmış olan 112 bilimsel eserin incelenmesi sonucu, geleneksel arıcılık faaliyetleri kapsamında bilgi içeren 29 etnobotanik çalışma bu çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme arıların ürün alımında faydalandığı bitkiler ve arıcılık faaliyetlerinde bitkilerin kullanımı olmak üzere iki ayrı kategoride gerçekleştirilmiştir. Değerlendirme sonucunda 50 bitki taksonunun polen ve nektar alımında, 1 bitki taksonunun propolis eldesinde ve 1 bitki taksonunun da polen ve nektar ile propolis eldesinde kullanıldığı kayıt edilmiştir. Ayrıca 11 bitki taksononun başta arı kovanı ve bal çıtası yapımında kullanılmak üzere 5 farklı şekilde arıcılık faaliyetlerinde kullanıldığı saptanmıştır. Çalışma sonucunda toplam 24 familyaya ait 52 bitki taksonu tespit edilmiştir. En fazla takson sayısına sahip familyalar: Lamiaceae (14 takson), Asteraceae (6 takson), Boraginaceae (5 takson), Fabaceae (4 takson) ve Ericaceae (3 takson) olarak sıralanmaktadırlar. Değerlendirme sonucu ortaya çıkarılan bilgiler ülkemizin sahip olduğu geleneksel arıcılık faaliyetleri potansiyeline katkı niteliğindedir.


  • Open Access

    Samandere Vadisi (Düzce) ve Çevresinde Geleneksel Kullanımı Olan Bitkilerin Yöresel İsimleri

    by Busem Erdi̇nÇ Usta, Ernaz Altundağ Çakir Çakir

    İnsanlar yaşadıkları çevreyi oluşturan unsurlara çeşitli isimler vermiştir. Yaşadıkları çevrede büyük bir etkileşim içinde oldukları bitkileri de tanımlamak için çeşitli adlandırmalar yapmışlardır. Yapılan bu adlandırmalar yaşanılan bölgenin ağız ve dil özelliklerine bağlı olarak çeşitlenmiştir. Anadolu geçirdiği tarihsel süreçler sebebiyle birçok farklı kültürün izlerini taşımaktadır. Bu izler ve kültürel çeşitlilik bitkilerin yöresel isimlendirmelerinde de zengin bir çeşitliliğe neden olmuştur. Bitkilerin yöresel isimlendirmelerinin zenginliği nesilden nesile sözlü olarak aktarıldığı için zaman içinde değişmesi veya ortadan kalkması gibi durumlar olabileceğinden bilimsel çalışmalar ile kayıt altına alınması büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda hazırlanan çalışmamızda Samandere Vadisi (Düzce) ve çevresinde bulunan, zengin kültürel mirasa sahip farklı etnik grupların oluşturduğu köylerde 2019-2020 tarihleri arasında yapılan etnobotanik araştırmalar neticesinde, yöre insanının dilleriyle çeşitlenmiş yerel bitki ve mantar isimlerinin tespiti yapılmış ve çevre yörelere göre farklılık gösteren isimler ortaya çıkarılmıştır. Buna göre araştırma alanında geleneksel kullanımı olan 56 familyaya ait 139 bitki taksonu ve 7 familyaya ait 8 mantar taksonuna ait yöresel isim kayıt edilmiştir. Bu taksonlardan 109’u doğal, 38’i kültür olmak üzere toplam 147 taksona ait 264 yerel bitki adı ve 13 yerel mantar adı kayıt edilmiştir. Tespit edilen bitki ve mantarların geleneksel adlandırılmasında en yaygın kullanılan yaklaşımların hayvana benzetme ve renk özelliklerinden yararlanılarak olduğu belirlenmiştir.


  • Archaeobotanical Studies in Batman/Beşiri Çemialo Hillside

    by Leman Kutlu Kutlu, Ernaz Altundağ Çakir

    Bu çalışmada Batman ili Beşiri ilçesi Çemialo Sırtı mevkisinde 2013-2015 yılları arasında yapılan arkeolojik kazılar sonucunda MÖ 1. bin ile 2. binlere tarihlendirilen tabakalardan elde edilen arkeobotanik bulgular değerlendirilmiştir. MÖ 1. bin yıla tarihlendirilen örneklerin büyük çoğunluğu iki ayrı küp mezardan elde edilmiştir. Bu küp mezarlarda büyük çoğunluğu Fabaceae familyasına ait çok sayıda karbonlaşmış tohum bulunmuştur. MÖ 2. bin yıl örneklerinden elde edilen arkeobotanik kalıntılar ise büyük oranda mekan içi olarak tanımlanmış alanlardandır. Mekanlarda çanak çömleklerin çok sayıda bulunduğu alanlardan alınan toprak örneklerinden farklı bitkilere ait karbonlaşmış tohum elde edilmiştir. Bu mekanların yoğun tohum içermesi sebebiyle gıda depolama alanları oldukları düşünülmektedir. Arkeobotanik malzeme dönem açısından değerlendirildiğinde MÖ 1. bin ve MÖ 2. bin yıl bulguları arasında büyük bir değişiklik görülmemekle birlikte MÖ 2. bin yıl örneklerinde Hordeum vulgare L. tohumunun sayısı MÖ 1. bin yıl örneklerindekilere oranla daha yüksektir. Her iki dönemde de en fazla Lens culinaris Medik. tohumu ele geçmiştir. Fabaceae familyasına ait diğer tohumlar: Lathyrus sativus L., Pisum sativum L., Cicer arietinum L. ve Vicia ervilia (L.) Willd.’dır. Poaceae familyasından ise Triticum aestivum L. ve Triticum dicoccon (Schrank) Schübl. tohumları teşhis edilmiştir.

  • A Study on the traditional usages of woody plantsin Derdin village / Düzce (Turkey)

    by Busem Erdi̇̇nç Usta, Ernaz Altundağ

    This study shows tools that are used locally and from woody plants, that were found during the ethnobotanical research of an Abkhaz village Derdin, in Düzce Province which was founded after migration from Caucasus to Anatolia. Local names, use cases, and the frequency of use, of the woody plants that are used in the area are recorded. Woody plants whether naturally grown or cultivated are used to create tools that can be found in social life, farm equipment, kitchen, and architecture. 33 woody plant taxa belonging to 18 families were identified scientifically that are used by people of the area. Plant taxa are grouped according to their usage areas. According to data gathered, the plant families that are sorted by intensity of the use are Rosaceae, Pinaceae and Fagaceae families, respectively. As a result of the evaluation, majority of the woody plants are used for more than one purpose.


  • Gölyaka İlçesinde (Düzce) Yerel Halk Tarafından Kullanılan Bitkilerin Yöresel İsimleri

    by Ayla Köysal, Ernaz Altundağ

    İnsanoğlu ilkçağlardan günümüze kadar yaşadığı bölgede çevresindeki bitkilerden değişik amaçlarla yararlanmış, bu bitkileri çeşitli isimlerle adlandırarak bu adların kuşaklar boyunca nesilden nesile aktarılmasını sağlamıştır. Ülkemiz sahip olduğu bitki çeşitliliği, farklı coğrafik ve iklimsel özellikleri bakımından dünyanın en zengin bitki örtüsüne sahip ülkelerin başında gelmektedir. Çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapan Anadolu bu bitkilerden yararlanma bakımından oldukça zengin bir kültüre de ev sahipliği yapmaktadır. Ülkemizde var olan bu bitkilerin farklı yörelerde çeşitli isimler ile adlandırılması kültürel bir zenginlik olup, bu zenginliğin yapılan bilimsel çalışmalarla kayıt altına alınması büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma Düzce’nin Gölyaka ilçesinde yerel halk tarafından çeşitli amaçlarla kullanılan bitkilerinin yöresel ve bilimsel adlarının belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Arazi çalışmaları 2019-2020 tarihleri arasındaki farklı vejetasyon tarihlerini kapsayan bu çalışmada Gölyaka ilçesine bağlı 10 köy araştırma bölgesi olarak seçilmiştir. Bu kapsamda yörede yaşayan halkın gıda, tıbbi, süs, hayvan yemi, yakacak ve boyama amaçlı olarak kullandığı bitkilerin yöresel ve bilimsel isimlerinin kayıt altına alınması hedeflenmiştir. Yapılan araştırma sonucunda 45 familyaya ait 112 takson belirlenmiştir. Gölyaka’da teşhisi yapılan bitkiler için 187 farklı yöresel ismin kullanıldığı, bu bitkilerin geleneksel adlandırılmasında en yaygın kullanılan yaklaşımın renk özelliklerinden yararlanılarak olduğu belirlenmiştir.


  • Anatomical Characteristics of Salvia L. Taxa in Sakarya Province

    by Funda Kaplan, Ernaz Altundağ Çakir

    Bu çalışmada Sakarya ili Geyve, Taraklı, Akyazı ve Sapanca ilçelerinden toplanan beş Salvia L. türünün (S. verticillata L. subsp. amasiaca (Freyn & Bornm.) Bornm., S. tomentosa Mill., S. virgata Jacq., S. forskahlei L. ve S. sclarea L.) anatomik özellikleri karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir. Kök, gövde, yaprak, yaprak sapı ve kaliks gibi organ ve kısımlarından alınan enine ve yüzeysel kesitlerle hücre ve tüy yapıları incelenmiştir. Hücre yapılarının türler arasında benzerlik gösterdiği, hücre sayılarında ve iletim demetlerinde ise bazı farklılıklar olduğu gözlenmiştir. Yapraklar amfistomatiktir. Basit yapılı örtü tüyleri ve kapitat salgı tüyleri çeşitlilik göstermektedir. Peltat salgı tüylerine S. verticillata subsp. amasiaca ile S. tomentosa türlerinde rastlanmıştır.


  • Open Access

    Düzce İl Merkezi Semt Pazarlarındaki Bitkilerin Etnobotanik Açıdan İncelenmesi (Karadeniz Bölgesi, Türkiye)

    by Betül Özvatan, Ernaz Altundağ Çakir, Leman Kutlu

    2017-2018 yılları arasında yapılan bu çalışmada ülkemizin Karadeniz Bölgesi’nde bulunan Düzce il merkezi semt pazarlarında satılan yabani bitkiler ve kültürel açıdan yoğun olarak tüketilen kültür bitkilerinin yerel halk tarafından geleneksel kullanımları araştırılmıştır. Semt pazarlarında satılan bitkilerden 26 tanesi yabani, 20 tanesi kültür bitkisi olmak üzere 24 familyaya ait toplam 46 bitki türü teşhis edilmiştir. Kullanımı olan türlerden en fazla türe sahip ilk 3 familya; Rosaceae (10 tür), Brassicaceae (6 tür) ve Apiaceae (4 tür) familyalarıdır. Kullanım amaçlarına göre bitki taksonlarından 24 tanesi gıda amaçlı çiğ veya pişirilerek, 6 tanesi tıbbi amaçla, 6 tanesi reçel yapımında, 4 tanesi kuruyemiş olarak, 3 tanesi baharat olarak, 3 tanesi turşu yapımında, 2 tanesi çay olarak ve 1 tanesi de sirke yapımında kullanılmak üzere satılmaktadır. Bu bitki taksonlarına ait 63 farklı yöresel isim kayıt edilmiştir.