Mustafa Kınık

Futbol Kulüplerinin Amblem-Logolarında Yer Alan Somut ve Somut Olmayan Kültü Varlıkları adlı makalede; 2020-2021 sezonu itibariyle, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) erkekler Süper, 1. 2. ve 3. liglerinde yer alan takımların amblem ve logolarında yer alan somut ve somut olmayan kültür varlıkları ele alınmıştır. Buna göre ilgili liglerde mücadele eden takımların tamamı incelenmiş ve toplam otuz bir adet spor kulübünün amblem-logolarına makalede yer verilmiştir. Spor kulüplerinin amblem-logoları üzerine yapılan tespit ve değerlendirmelerde hem grafik tasarım hem de sanat tarihi disiplinlerinden istifade edilmiştir. Amblem-logolar tasarım açısından tanımlandıktan sonra, amblem-logolarda yer alan kültür varlıkları ve mitolojik unsurlar hakkında ayrıca bilgi verilmiş, değerlendirme kısmında ise tüm çalışmalar bütüncül bir bakış açısıyla ele alınarak kendi içerisinde bir karşılaştırılmaya tabi tutulmuştur. Yaklaşık bir yıllık bir araştırmanın ürünü olan bu çalışmada deskriptif bir metodoloji tercih edilmiştir. Bu araştırma ile spor kulüplerinin amblem-logolarının biçimlenmesinde kültür ve tarih olgularının belirleyici olduğunun gösterilmesi ve sosyolojik bir arka plana sahip olduğunun bu vesileyle vurgulanması, çalışmanın en önemli çıktılarından birini oluşturmaktadır. Çalışmanın bir diğer önemli çıktısı ise ticari bir kaygı merkezli tanınırlık özelinde, kültür varlıklarının spor kulüpleri tarafından tercih edildiğinin gösterilmesidir. Spor kulüplerinin aynı zamanda birer ticari kuruluş misyonları da olduğu düşünüldüğünde, kültür varlıklarının kentlerin simgeleri olmalarının yanında, spor kulüplerinin marka değerini de hizmet ettikleri de görülmektedir. Çalışmanın grafik sanatı ve sanat tarihi odaklı disiplinlerarası bir araştırma olduğu düşünüldüğünde, makalenin benzer konuda çalışma yapacaklara bir kaynak teşkil etmesinin bir temel hedef olarak amaçlandığını da ayrıca belirtmek gerekmektedir.

İnsanoğlu tarih boyunca doğa olaylarını, yaşantılarını, duygu ve düşüncelerini ifade etmek için resim sanatından faydalanmıştır. Çizerek, kazıyarak ya da boyayarak kaya yüzeylerine ve mağara duvarlarına insan ve hayvan figürleri resimlenmiştir. Zaman içinde resimleme yapılan yüzeyler değişkenlik göstermiş, taş, duvar, pişmiş toprak levha, seramik yüzeyler, kâğıt vb. birçok yüzeye düşünce, fikir ve yazıları betimlemek amacıyla illüstrasyonlar yapılmıştır. Hem İslamiyet’ten Önceki Türk Sanatında hem de İslamiyet’ten Sonraki Türk Sanatında farklı tasarım yüzeylerinde karşımıza çıkan figüratif illüstrasyonlar özellikle Anadolu Selçuklu Dönemi mimari eserlerinde iç ve dış mekanların yüzeylerini süslemek amacıyla yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Anadolu’da Selçuklu sanatında önemli bir dekorasyon elemanı olan çini, dini ve sivil mimaride, cami, mescit, medrese, türbe, minare, saray, köşk ve hamamlarda çeşitli formlarda ve farklı çini üretim teknikleriyle üretilmiş, dış ve iç mekânlarda uygulanmıştır. Genellikle sivil yapılarda özellikle de Selçuklu Saraylarında kullanılan ve İslam Öncesi Türk Sanatı ile ilişkilendirilen figüratif süslemeli çinilerde zengin bir renk ve figür çeşitliliği karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırmada Anadolu Selçuklu Dönemi dini ve sivil mimari eserlerinde görülen yıldız formlu çinilerde kullanılan figüratif süslemeleri illüstrasyon sanatı bağlamında ele alarak, bu açıdan literatüre kazandırmak amaçlanmıştır.

This study aimed to assess the effectiveness of utilizing a tannin-based natural brown colorant from neem bark for dyeing wool under microwave treatment, specifically evaluating its coloring efficiency. The colorant was extracted in a methanol solution that had been acidified both before and after being subjected to microwave treatment for up to 6 min. The dyeing variables were optimized to create new shades of dye with desirable fastness properties, and sustainable chemical and bio-mordants ranging from 1 to 10 g/100 mL were employed. Through experimentation, it was determined that when an unirradiated acidic methanolic extract (AME) with a salt concentration of 3 g/100 mL was applied onto wool fabric (RWF) and subjected to microwave treatment for 4 min, it resulted in a high color yield. This was achieved by heating the solution to 65 °C and allowing it to remain in contact with the fabric for a duration of 65 min. Favorable color characteristics were achieved when utilizing a pre-chemical mordant of 5% Fe and a post-chemical mordant of 5% Fe. In contrast, the utilization of 7% henna as a pre-bio-mordant in combination with 3% turmeric extract as a meta-bio-mordant resulted in favorable color characteristics. The study concludes that microwave treatment exhibits outstanding sustainable efficacy in isolating colorants from neem bark powder for wool dyeing. Incorporating bio-mordants further enhanced the process’s sustainability and eco-friendliness.

Just as technology has entered every aspect of our lives today, it has significantly changed the fields of art and graphic design as well. Developing technologies and new teaching approaches have also affected fine arts education and therefore the students studying in this field. The aim of this study is to examine the Technological Pedagogical and Content Knowledge (TPACK) competencies of students studying at the Faculty of Fine Arts. The study, which was conducted with the survey model, was conducted with the participation of 212 students studying at the Faculty of Fine Arts of Necmettin Erbakan University and Selçuk University in the 2022-2023 academic year. According to the findings of the study, the TPACK competencies of the students of the Faculty of Fine Arts are at medium level. The technological knowledge of the participant students differs according to their gender. The technological knowledge of male students was found to be significantly higher. In the study, TPACK competencies of the students showed significant differences according to their grade and achievement levels. Students in 3rd and 4th grades were found to have high TPACK competence compared to students in lower grades. Again, students with high achievement level obtained high TPACK scores compared to their middle and low achieving peers.

Günümüzde Arazi Sanatının (Land Art) kökeni olarak jeoglifler gösteriliyor olsa da biçimsel açıdan birbirine benzeyen bu formların anlamsal açıdan farklı sosyokültürel süreçlere işaret ettiği söylenebilir. Bu araştırmayı önemli kılan noktaların başında, Arazi Sanatının kavramsal yapısına yönelik yapılan değerlendirmelerde arazi sanatçılarının çoğunun biçimlendirdiği sanatsal formların oluşum sürecinde jeogliflerin yoğun etkileri tespit edilmiştir. Bu bağlamda, Peru’daki Nazca çizgilerinin etkileyici formları arazi sanatçılarının dikkatini çekmiştir. Nazca çizgilerinin yapılış gerekçelerine yönelik farklı hipotezler ortaya konsa da Arazi Sanatı ile en önemli benzerlik noktası olarak sanat-doğa etkileşimi gösterilebilir. Doğa-insan etkileşiminin sanat ile olan bağlantılarının; geniş arazilerin düzlüklerinde, tepelerde, eğimli alanlarda, deniz ve göllerin üzerinde doğanın potansiyelini kullanan sanatçılar çok sayıda eser üretmişlerdir. Üretilen bu eserlerin hem biçimselliklerinin hem de kavramsal yapılarının incelendiği bu çalışma, aynı zamanda jeoglifler ile Arazi Sanatı arasındaki bağlantıların ortaya çıkartılması açısından önemli görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, jeogliflerin düşünsel temellerini ortaya koyarak bu formların 1960 sonrası ortaya çıkan Arazi Sanatı ile olan eklektik yapısına yönelik bir değerlendirme yapmaktır. Bu araştırmada; Arazi Sanatının önemli temsilcileri arasında gösterilen Robert Smithson’ın ‘Spiral Jetty (Sarmal Dalgakıran)’, (1970) ve Robert Morris’in ‘Observatory (Gözlemevi)’, (1971-77) isimli çalışmalarının jeoglifler ile olan benzer ve farklı yönlerine değinilerek, Arazi Sanatının kavramsal yapısına yönelik bir değerlendirme yapılmıştır. Araştırmada kullanılan bilgi ve belgelere literatür taraması ile ulaşılmıştır.

Sürdürülebilir dünya için neler yapılması gerektiğine dair ortaya atılan fikirler neticesinde her disiplin kendi pratiğini geliştirmiştir. Grafik tasarımda en yaygın pratik, ürün çıktılarının kâğıttan dijital ortama yönlendirilmesidir. Elektronik medyanın kullanımı; kâğıt ihtiyacının azaltılmasını, baskı sürecinde ve sonrasında kâğıt yüzeylerde kullanılan petrol türevli malzemelerin doğaya olan zararının engellenmesini sağlamaktadır. Bu da kullanım ömrünü dolduran elektronik birimlerin geri dönüşümü sorununu ortaya çıkarmaktadır. Henüz tanışılan bir kavram olan “e-atık”, sürdürülebilirliğin bir diğer boyutu ve sorunudur. Eko-tasarım konusunda ilk endüstriyel tasarım akla gelse de grafik tasarım alanında sürdürülebilirlik ilkelerine uygun tasarımlar yapmayı savunan ve uygulamaya çalışan tasarımcılar çoğunluktadır. Bu fikri sorumluluk ve zorunluluk haline getirebilmek için yapılanlar ve yapılması gerekenleri tartışmak bu araştırmanın amacıdır. Çalışmada, elde edilen veriler yardımıyla kâğıt ve dijital malzemelerin tüketim, geri dönüşüm ve sürdürülebilirliği konusunda sonuçlara ulaşılmıştır. Tasarımcıların kullandığı kâğıt ve dijital ürün gruplarının birbirine tercih edilemeyecekleri, bu nedenle çevreye duyarlı tüketici sorumluluğuyla tasarım çözümleri üretmeleri gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Grafik tasarım, teknolojik alanlarda yaşanan gelişmelere paralel olarak sürekli büyüyen, gelişen ve piyasada talep oranı genişleyen bir disiplindir. Sektörde yaşanan bu büyüme ve hızlı gelişme tasarım açısından bazı sıkıntıları da beraberinde getirmektedir. Sektörde çalışan grafik tasarımcıların, ajans yöneticilerinin ve reklam verenlerin talepleriyle ilgili pek çok sorunlar yaşadıkları bilinmekte ve bu sorunların bazı durumlarda yeterlik bağlamlı değerlendirildiği görülmektedir. Bu araştırmada, reklam ajansı yöneticilerinin, Meslek Yüksekokullarının Grafik Tasarım Programlarından mezun tasarımcıların, mesleki yeterliklerine ilişkin görüşlerinin derlenmesi ve analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu bakımdan araştırma genel tarama modelinde betimsel bir araştırmadır. Ankara ilinde reklam sektöründe hizmet veren 58 reklam ajansının yöneticilerine araştırmacılar tarafından geliştirilmiş 15 soruluk bir anket uygulanmıştır, anket sonucunda elde edilen veriler neticesinde bulgulara ulaşılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; reklam ajansı yöneticilerinin Meslek Yüksekokullarının grafik tasarım bölümü mezunlarını, mesleki açıdan birçok yönden yetersiz bulduklarına işaret etmektedirler. Bu araştırma, ilgili eğitim kurumlarının sektör taleplerini analiz etmeleri, yaşanan sıkıntılara çözüm üretebilecek yeni program önerileri getirebilmeleri açısından önemlidir.

Yapay zekâ (YZ); sanat ve tasarım gibi yaratıcılık gerektiren alanlarda özerk üretim yapabilmektedir. Ancak özerkliği hukuken tanınmadığı için, üretimler YZ’ya tescil edilememektedir. Çalışma; YZ ile üretilen görsel sanat eserlerinin, fikrî mülkiyet paylaşım usullerini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Derleme türündeki çalışmada; nitel araştırma veri toplama tekniklerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Farklı yargı bölgelerinin konuya yaklaşımları, hukuki ve felsefi doktrinler, uygulamaya dönük düzenlemeler incelenmiştir. Mevcut yasal rejimlerde telif koşullarını açıklayan araştırmalardan faydalanılmıştır. Literatür incelemesi neticesinde; yasaların, teknolojik gelişmeleri değerlendirebilecek içeriğe sahip olmadığı yönünde görüşler tespit edilmiştir. Gelecekte YZ’ya atanabilecek kişilik statüleri ve bu statülerle üretilecek eserlerin mülkiyetine ilişkin tavsiyeler sunulmuştur. Avrupa Parlamentosu’nun 2017 yılında önerdiği elektronik kişilik statüsünün, yakın gelecekte yürürlüğe gireceği ve YZ’nın telif hakları için makul çözümler sağlayacağı öngörülmektedir.