ZÖZeynep Ayer Öztok

Zeynep Ayer Öztok

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Zeynep Ayer Öztok has a total of 5 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Medya ve İletişim Çalışmaları Alanında Bibliyometrik Analizin Kullanımı Üzerine Bir İnceleme: Dijital Okuryazarlık Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi

    by Zeynep Ayer Öztok, Şakir Eşitti

    Amaç: Bu çalışma, dijital okuryazarlık konusuna odaklanan akademik üretimi sistematik olarak analiz etmeyi ve bibliyometrik analiz yönteminin iletişim alanındaki potansiyelini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bibliyometrik yaklaşım, yalnızca yayın sayılarını ölçmenin ötesinde; kavramsal evrimleri, epistemolojik odakları ve bilgi üretimindeki coğrafi eşitsizlikleri görünür kılmak açısından işlevseldir. Özellikle, dijitalleşme süreciyle birlikte şekillenen bilimsel üretim ağlarını anlamak için eleştirel haritalama aracı olarak kullanılması önem arz etmektedir.Yöntem: Araştırma kapsamında, 2010–2024 yılları arasında Web of Science (WOS) veri tabanında, “communication” kategorisine dahil ve İngilizce olarak yayımlanmış hakemli makaleler taranmıştır. WOS’un yüksek etki faktörlü, disiplinlerarası dergileri kapsaması, analiz için uygun bir evren sunmuştur. Veri seti, “digital literacy”, “internet literacy”, “internet skills” ve “social media literacy” anahtar kelimeleriyle oluşturulmuş; VOSviewer yazılımı aracılığıyla yazar iş birlikleri, ülke ve kurum bazlı üretkenlik, anahtar kelime kümelenmeleri ve kavramsal evrim analizleri gerçekleştirilmiştir.Bulgular: Bibliyometrik analiz, dijital okuryazarlık araştırmalarının belirli akademik odaklar etrafında kümelendiğini göstermektedir. Özellikle ABD, Birleşik Krallık, Hollanda ve İsviçre gibi ülkeler akademik üretimde ön plandayken; Türkiye, Çin ve Güney Afrika gibi ülkelerde daha sınırlı katkı görülmüştür. Bu durum, küresel bilgi üretiminde devam eden coğrafi eşitsizliklere işaret etmektedir. Anahtar kelime analizleri, araştırma temalarının zamanla teknik becerilerden dezenformasyonla mücadele, algoritmik farkındalık, dijital etik ve yapay zeka okuryazarlığı gibi karmaşık temalara doğru evrildiğini göstermektedir. Bu eğilim, dijital okuryazarlığın yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal ve politik boyutlar taşıyan bir alan haline geldiğini ortaya koymaktadır. New Media & Society ve Information, Communication & Society dergilerinin merkezi bilgi üretim platformları olarak öne çıkması, literatürdeki epistemolojik odakların Batı merkezli yapısını da pekiştirmektedir.Sonuç: Araştırma, dijital okuryazarlık literatürünün belirli araştırmacılar, kurumlar ve ülkeler etrafında yoğunlaştığını; bu yapının bilimsel bilgi üretiminde hiyerarşik bir merkez-çevre ilişkisi yarattığını göstermektedir. Bibliyometrik analiz yöntemi, yalnızca üretkenlik ya da atıf sayısı gibi nicel verileri değil; bilimsel ağların nasıl şekillendiğini, hangi kavramların öne çıktığını ve ne tür epistemolojik yönelimlerin baskın olduğunu ortaya koyarak, medya ve iletişim alanında eleştirel haritalama yapılmasına katkı sunmaktadır. Bulgular, küresel bilgi üretiminde coğrafi eşitsizliklerin sürdüğünü ve disiplinlerarası iş birliklerinin hala sınırlı olduğunu göstermektedir. Bu da alanda yalnızca sayısal eğilimleri değil, yapısal dengesizlikleri görünür kılan bütüncül analizlerin gerekliliğini ortaya koymaktadır.

  • ÇİN'İN PARADOKSAL POLİTİKALARININ MEDYA SÖYLEMLERİYLE İNŞASI

    by Zeynep Ayer Öztok

    21. yüzyılda küresel güçlerin söylem stratejileri, uluslararası ilişkilerde daha belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda Çin Halk Cumhuriyeti’nin iç politikada denetim ve istikrar vurgusuna dayanan yaklaşımı ile dış politikada iş birliği, karşılıklı kalkınma ve küresel liderlik söylemini öne çıkaran stratejisi, medya temsilleri açısından dikkat çekici bir ikili yapı sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Çin’in iç ve dış politika yönelimlerinin medya söylemleri aracılığıyla nasıl inşa edildiğini ve hangi meşrulaştırma stratejileriyle sunulduğunu analiz etmektir. Araştırma kapsamında 1 Ocak 2023 – 31 Aralık 2024 tarihleri arasında People’s Daily ve CGTN kaynaklarından basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen toplam 100 haber nitel içerik analizine tabi tutulmuştur. Analiz sürecinde aktör temsilleri, kavramsal çerçeveler ve meşrulaştırma stratejileri incelenmiştir. Bulgular, Çin medyasının iç politikada toplumsal kontrol, ulusal birlik ve istikrar söylemini; dış politikada ise barışçıl kalkınma, küresel sorumluluk ve iş birliği vurgusunu öne çıkardığını göstermektedir. Bu iki yönlü söylemin, farklı hedef kitlelere hitap eden ancak bütüncül bir hegemonik çerçeve içinde işleyen bir iletişim stratejisi oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, Çin’in medya aracılığıyla iç ve dış politika anlatılarını eş zamanlı olarak nasıl kurguladığını ortaya koyarak literatüre katkı sunmaktadır.

  • DİJİTAL SAĞLIKTA ERİŞİM EŞİTSİZLİĞİ: YAPAY ZEKA TABANLI CHATBOTLARA YÖNELİK KULLANICI DENEYİMLERİNİN ELEŞTİREL BİR ANALİZİ

    by Zeynep Ayer Öztok, Memiş Karaca

    Bu çalışma, yapay zekâ tabanlı sağlık chatbotlarının Türkiye’de dijital sağlık hizmetlerine erişim süreçlerini kullanıcı deneyimleri üzerinden ele alarak, bu teknolojilerin erişim eşitsizliklerini nasıl yeniden üretebildiğini incelemektedir. Dijital sağlık uygulamalarının çoğu zaman teknik ve nötr araçlar olarak sunulmasına karşın, bu araştırma chatbotların toplumsal, ekonomik ve kültürel bağlamlardan bağımsız düşünülemeyeceğini savunmaktadır. Çalışma, eleştirel ekonomi-politik yaklaşım ve dijital bölünme kuramları çerçevesinde, dijitalleşmenin sağlık hizmetlerinde hangi mekanizmalar üzerinden yeni eşitsizlik biçimleri yarattığını analiz etmektedir.Araştırmanın veri seti, YouTube platformunda “ChatGPT teşhis”, “MHRS neyim var” ve “sağlık chatbot” anahtar kelimeleriyle ilişkili 404 videonun altındaki kullanıcı yorumlarından oluşmaktadır. Tematik analiz yöntemiyle incelenen bu yorumlar, kullanıcıların dijital sağlık sistemleriyle etkileşimlerinde karşılaştıkları erişim sorunlarını, teknik engelleri ve bu sistemlere yönelik algılarını ortaya koymaktadır. Bulgular, özellikle MHRS ve e-Nabız gibi kamusal dijital sağlık platformlarında doğrulama hataları, sistem yoğunluğu, kullanıcı arayüzü karmaşıklığı ve dijital okuryazarlık eksikliklerinin belirgin erişim bariyerleri yarattığını göstermektedir.Analiz sonuçları, kullanıcıların yapay zekâ destekli sağlık chatbotlarına yönelik tutumlarının umut ve merak ile güvensizlik ve belirsizlik arasında gidip geldiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, dijital sağlık teknolojilerinin toplumsal kabulünün bağlamsal ve kırılgan bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Çalışma, dijital sağlık sistemlerinin nötr teknolojiler olmadığını; altyapısal yetersizlikler, politik tercihler ve sosyo-ekonomik eşitsizlikler tarafından şekillendiğini vurgulamakta ve daha kapsayıcı dijital sağlık çözümleri geliştirilmesi için kullanıcı deneyimlerini merkeze alan politika ve tasarım yaklaşımlarına ihtiyaç olduğunu savunmaktadır.

  • Open Access

    YUMUŞAK GÜÇ ARACI OLARAK SINOVAC AŞISININ TÜRK BASININDA TEMSİLİ ÜZERİNE BİR TEMATİK ANALİZ

    by Zeynep Ayer Öztok, Şakir Eşitti

    This study examines the representation of the Chinese Sinovac (CoronaVac) COVID-19 vaccine in the Turkish press and explores its use in the context of China's health diplomacy and soft power strategies. During the COVID-19 pandemic, vaccines have become not only tools of biomedical intervention but also instruments of public diplomacy, political representations and symbolic power. In this context, the media has treated the vaccine not only as a medical measure, but also as a site of ideological debate and a tool of social manipulation. The aim of this study is to determine how Sinovac vaccines are used in the context of China's health diplomacy and soft power strategies, to reveal the reflections of these strategies of China in the Turkish press, and to contribute to the existing body of knowledge on China's health diplomacy and soft power strategies. The main question of the research is around which themes the news discourses on the Sinovac vaccine in the Turkish press are shaped and how these discourses are related to China's soft power strategies. The qualitative research method was adopted in the study and the analysis process was carried out within the framework of the thematic analysis technique. The data set consists of a total of 3738 news articles published between January 13, 2021 and January 13, 2022. The data were obtained from seven national newspapers with different ideological stripes; the content was coded and systematically analyzed using MAXQDA 2022 software. Following the coding process, the analyzed news items were grouped under five main themes: vaccine procurement and distribution, scientific evaluations and safety, privileged practices and political criticism, media representation and public trust, and social impacts of the pandemic. The findings revealed that media outlets framed the same issue in different ways depending on their ideological orientations and that public attitudes towards vaccination were shaped through these representations.


  • Open Access

    Evaluation of the Use of Augmented Reality in Journalism through News Concept

    by Birol Akgül, Ebrar Feyza Kiliç, Zeynep Ayer

    Geçmişten gelen birikim ve yeni fikirlerin üretimiyle hız kesmeden ilerleyen teknolojik gelişmeler, dördüncü sanayi devrimi tartışmalarını ortaya çıkarmıştır. Sanayi 4.0’ın sanayileşmiş her sektörü değişime çekeceği konusu, faydaları ve zararları açısından ele alınmaktadır. Gazete işletmelerinin de medya sektörü içinde değerlendirilmesi, gazetelerin, gazetecilerin ve haber kavramının bu değişime ayak uydurmasının kaçınılmaz olarak görülmesinin bir göstergesidir. Bu çalışmanın amacı; geleneksel basılı gazetelerin teknolojiyle beraber değişimleri ve Sanayi 4.0 ile tanışması sonucu ortaya çıkan ve çıkabilecek ihtimallerin haber kavramı üzerinden değerlendirilmesi, haberin gerçeklik ilkesine ne gibi etkiler yaratabileceğini tartışmaktır. Bununla birlikte, çalışma, geleceğin gazetelerine ve araştırmacılara farklı bir bakış açısı sunmayı hedeflemektedir. Çalışmanın içeriği; haber kavramının geçmişi ve teknolojiyle ne gibi değişimlere uğradığı, gazetecilikte Sanayi 4.0 ile artırılmış gerçeklik kullanımının haber kavramı üzerinden değerlendirilmesi olarak seçilmiştir. Veri toplama tekniği olarak literatür taraması kullanılmıştır. Araştırma yöntemi olarak ikincil verilerden yararlanılarak üçüncül verilere ulaşılmış ve dördüncül verilere dayalı kurgusal analiz yapılmıştır.Bu makale için 30-06-2021 tarihinde bir düzeltme yayınlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gipad/issue/62726/956036


  • Open Access

    KARİYER GELİŞİMİ BAĞLAMINDA SANAYİ 4.0’IN MESLEK SEÇİMİNE ETKİSİNE YÖNELİK BİR ANALİZ

    by Hanife Akgül, Zeynep Ayer

    Sanayi 4.0 kavramı, 18. yüzyılda İngiltere’de Birinci Sanayi Devrimi ile başlayan ve sanayi devrimlerinin günümüzde ulaştığı son aşaması olarak kabul edilen Dördüncü Sanayi Devrimi’ni ifade etmektedir. Sanayi 4.0’ın, sanayi sektörü başta olmak üzere ekonomideki tüm sektörleri etkisi altına alması, siber fiziksel sistemlere ve yapay zekaya (akıllı makinalara) dayalı yeni mesleklerin ortaya çıkması, insana duyulan ihtiyacın oldukça azalması ve nitelikli işgücünün piyasada kalabileceği bir süreç olması beklenmektedir. Sanayi 4.0 süreciyle birlikte, mesleklerin yapı ve işleyişinde meydana gelecek değişim ve dönüşümün hem bireysel, hem toplumsal hem de ekonomik alanda büyük etkileri olacaktır. Mevcut durumda; eğitim sistemi aksaklıkları, olumsuz çevre koşulları, ülkenin ekonomik ve teknolojik gelişmişlik düzeyi vb. gibi faktörlerin etkilerinden dolayı zaten zor olan kariyer planlaması ve meslek seçimi konuları Sanayi 4.0 süreciyle birlikte bireyler için daha da karmaşık hale gelecektir. Bu çalışmada; Sanayi 4.0 sürecinde, bireylerin kariyer planlaması ve meslek seçimi yaparken mesleklerdeki değişim ve dönüşümün olası etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Betimsel araştırma yöntemlerinden; literatür tarama ve kurgulama yöntemlerinin kullanıldığı çalışmada, önce Sanayi 4.0’ın gelişimi ve ortaya çıkmasında etkili olan koşullar incelenmiştir. Ardından, kariyer kavramı ve meslek seçimi konuları analiz edilmiştir. Son bölümde ise; kariyer evreleri bağlamında Sanayi 4.0’ın çocuklarda, gençlerde ve yetişkinlerde kariyer gelişimine etkilerinin tespitine yönelik araştırma ve kurgulama yapılmıştır. Çalışmadaki araştırma verilerine göre; sanayi 4.0 sürecinde, mevcut mesleklerden bir kısmının teknolojik gelişmeye bağlı olarak ortadan kalkacağı, buna karşılık şu anda mevcut olmayan yeni mesleklerin ortaya çıkacağı, varlığını devam ettirecek mesleklerin de değişime uğrayacağı tespit edilmiştir. Bütün bu veriler sonucunda sanayi 4.0 sürecinin meslekleri, meslek seçimini ve kariyer gelişimini önemli ölçüde etkileyeceği beklenmektedir.