MKMustafa Kutlu

Mustafa Kutlu

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Mustafa Kutlu has a total of 16 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Üniversite Öğrencilerinin Sıkıntıyı Tolere Etme Düzeyinin İnternet Kullanımlarına Göre Değişimi ve Öz Şefkat İle İlişkisi

    by Betül Doğan Çevirgen, Mustafa Kutlu

    Amaç: Bu araştırma Covid-19 pandemisi sürecinde üniversite öğrencilerinin sıkıntıyı tolere etme düzeylerini eğlence amaçlı internet kullanma süresi açısından incelemeyi ve sıkıntıyı tolere etme ile öz şefkat düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemeyi amaçlamıştır. Yöntem: Araştırmanın verileri Sıkıntıyı Tolere Etme Ölçeği, Öz Duyarlılık Ölçeği ve kişisel bilgi formu ile elde edilmiştir. Bu araştırmada yöntem olarak ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalıma grubunu 2019-2020 eğitim-öğretim yılında İnönü Üniversitesinde öğrenim görmekte olan 679 (381 kadın, 298 erkek) gönüllü öğrenci oluşturmaktadır. Bulgular: Araştırma sonucunda üniversite öğrencilerinin sıkıntıyı tolere etme düzeylerinde eğlence amaçlı internet kullanma sürelerine göre anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Yapılan adımsal regresyon analizi sonucunda öz şefkatin alt boyutlarından izolasyon, öz yargılama ve aşırı özdeşleşme değişkenlerinin sıkıntıyı tolere etme düzeyini yordadığı, öz nezaket, ortak insanlık bilinci ve farkındalık alt boyutlarının yordamadığı tespit edilmiştir. Sonuçlar ve Öneriler: İnsanların evlerine kapanmak ve internet aracılığı ile pek çok ihtiyacını karşıladığı Covid-19 pandemisi döneminde sıkıntıyı tolere etme düzeyinde eğlence amaçlı internet kullanma sürelerine göre anlamlı bir fark bulunamamıştır. Benzer bir çalışma pandemi dönemi dışında, başka örneklem grupları ile yapılabilir ve araştırma sonuçları karşılaştırılabilir. Öz şefkat ve sıkıntıyı tolere etme düzeyleri arasında bulunan ilişki göz önünde bulundurulduğunda öz şefkat geliştirmeye yönelik programların sıkıntıyı tolere etme üzerinde etkili olabileceği düşünülmektedir.

  • Open Access

    Ortaokul ve Lise Öğrencilerinin İnternet Bağımlılığı ve Problemli İnternet Kullanımının İncelenmesi

    by Nuri Erdemir, Mustafa Kutlu

    Araştırmanın amacı, ortaokul ve lise öğrencilerinin İnternet bağımlılığı düzeyleri ve problemli İnternet kullanımı durumlarını çeşitli değişkenler açısından incelemek ve İnternet bağımlılığı düzeyleri ve problemli İnternet kullanımı durumları hakkında derinlemesine bir araştırma yapmaktır. Bu nedenle araştırmada karma yöntemlerden Açımlayıcı Sıralı Desenden faydalanılarak öğrencilerin İnternet bağımlılığı düzeylerinin hangi yönde ve ne düzeyde olduğu araştırılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplamak amacıyla kişisel bilgiler formu ile YİBTKF kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise öğrencilerin İnternet bağımlılık düzeyleri hakkında daha derinlemesine bilgi toplamak için görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın evreni Türkiye’nin doğusunda bulunan bir ilin merkez ilçelerinde bulunan ortaokul ve lise öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel örneklemini ise ortaokul ve liselerden 1453 öğrenci oluşturmaktadır. Nitel örneklemini ise 14 öğrenci oluşturmaktadır. Veri seti normallik ölçütlerini sağlamadığı için Non-Parametrik testler (Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Spearman Sıra Farkları Korelasyon) kullanılmıştır. Nitel boyutu için yapılan görüşmelerin sonucunda elde edilen veriler üzerinde içerik analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçları alanyazındaki bulgularla birlikte ele alınmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.


  • Open Access

    8. Sınıf Öğrencileri ve Lgs Yolculuğu: Ebeveyn Desteği Üzerine Bir İnceleme

    by Ayşe Gülnur Kaya, Mustafa Kutlu, Nuri Erdemir

    Ülkemizde üst eğitim kurumlarına geçişte uygulanan merkezi sınavlar öğrencilerin geleceği için oldukça önemlidir. Bu kritik süreçte sosyal çevrelerinden ilgi ve destek görmeyi beklemektedirler. Bu beklenti ağının ilk basamağını ebeveynler oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı Liselere Geçiş Sınavı’na (LGS) girecek olacak 8.sınıf öğrencilerinin sınava hazırlık sürecinde ebeveynlerinden beklentilerinin incelenmesidir. Araştırma nitel yaklaşımda tasarlanmıştır. Araştırma, öğrenci-ebeveyn ilişkilerini, ebeveyn desteğinin türlerini ve bu desteğin öğrencilerin sınava hazırlık süreçlerine etkilerini ele almaktadır. Araştırmanın çalışma grubu 10 öğrencidir. Araştırmadaki veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğrenciler bu süreçte ebeveynlerinden duygusal, motivasyonel, akademik ve maddi anlamda destek beklemektedirler. Öğrenciler bu dönemde ebeveynlerinden baskı ve kıyaslamadan uzak empatik bir yaklaşım beklemektedirler. Öğrencilerin çoğu bu süreçte yaşadıkları sınav kaygısını ebeveynlerinin anlamadıklarını ve ebeveynlerinin sınava ilişkin beklentilerinin üzerlerinde bir baskı yarattığını düşünmektedirler. Bu çalışmadan yola çıkarak okullar da çalışan psikolojik danışmanlar tarafından LGS’ ye hazırlık sürecinde olan öğrenci velilerine yönelik sınava hazırlık sürecinde ebeveyn desteği temalı seminerler ve psikoeğitim çalışmaları yapılabilir. Araştırma LGS hazırlık sürecini ve bu süreçte ebeveyn-çocuk ilişkisini öğrencilerin gözünden ortaya koyması açısından önemlidir.


  • Open Access

    İnönü Erteleme Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

    by Didem Yılmaz Aydın, Mustafa Kutlu

    Genel olarak kişinin yapması gereken işleri öznel rahatsızlık yaşayacak kadar geciktirmesi ya da son dakikaya bırakması şeklinde tanımlanan erteleme, toplumdaki yetişkin nüfusun %15-20’sinde görülen bir davranıştır. Uzun vadede psikolojik ve fizyolojik sağlığı olumsuz yönde etkilediği ortaya konan erteleme davranışı, sadece bir zaman yönetimi sorunu değil; duygusal, bilişsel ve davranışsal boyutları olan bir psikolojik sorun olarak ele alınmaktadır. Yaklaşık 50 yıllık bir bilimsel geçmişe sahip olan erteleme davranışının farklı değişkenler ile olan ilişkisi ya da değişkenler üzerindeki etkisi araştırılırken tüm boyutlarıyla ölçülebilmesi önem arz etmektedir. Bu araştırmanın amacı, yetişkinlerin genel erteleme davranışlarını ölçmek üzere geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Çalışma grubu Elazığ ilinin Merkez ilçesinde bulunan bir ilkokulda öğrenim görmekte olan öğrenci velilerinden oluşmaktadır. Ölçeğin yapı geçerliği kapsamında yapılan açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) için iki ayrı örneklem grubuyla çalışılmıştır. I. örneklem grubu, 490 veliden (409 kadın, 81 erkek) oluşmaktayken; II. örneklem grubu 278 veliden (201 kadın, 77 erkek) oluşmaktadır. Yapılan AFA sonucunda 24 madde ve beş faktörlü bir ölçek yapısı elde edilmiştir. DFA sonucunda ise ölçeğin veri-model uyumunun mükemmel ve kabul edilebilir değerlere sahip olduğu gözlenmiştir (χ2/sd=1.610, CFI=.90, IFI=.90, SRMR=.07, RMSEA=.050 ve PClose =.46). Güvenirlik analizleri kapsamında ölçeğin iç tutarlılığı ölçülmüş, ölçeğin toplamı ve alt boyutlarına ilişkin Cronbach alpha ve Spearman Brown güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Ölçeğin Cronbach Alpha katsayısı .79, Spearman Brown güvenirlik katsayısı ise .78’dir. Verilerin analizi sonucunda, İnönü Erteleme Ölçeği’nin yetişkinlerin erteleme davranışını belirlemede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu düşünülmektedir.

  • Open Access

    Annelerin Erken Dönem Uyumsuz Şemaları ile Ebeveyn Rollerine İlişkin Kendilik Algılarının İncelenmesi (Açıklayıcı Karma Desen)

    by Sümeyye Erdemir, Mustafa Kutlu

    Bu araştırmanın amacı, annelerin erken dönem uyumsuz şemaları ile ebeveyn rollerine ilişkin kendilik algılarını çeşitli değişkenler açısından incelemek ve annelerin bu konudaki görüşlerini derinlemesine araştırmaktır. Araştırmanın modeli karma yöntem araştırmalarından açıklayıcı karma desendir. Araştırmanın evreni Malatya ilinde yaşayan en az bir çocuğu olan kadınlardır. Araştırmanın nicel boyutunda annelerin erken dönem uyumsuz şemaları ile ebeveyn rollerine ilişkin kendilik algılarını tespit etmek için ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise fenomenolojik araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmındaki veriler Young Şema Ölçeği Kısa Form-3, Ebeveyn Rolüne İlişkin Kendilik Algısı Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Araştırmanın nitel kısmındaki veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel kısmında 484 anne ile nitel kısmında ise 32 anne ile çalışılmıştır. Araştırmanın nicel verilerinde normallik ölçütünü sağlayanlarda t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi ANOVA ve Pearson Moment Çarpım Korelasyon Katsayısı kullanılırken; normallik ölçütünü sağlamayanlarda ise Mann-Whitney U Testi, Kruskal Wallis-H Testi ve Spearman Sıra Farkları Korelasyonu kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda alan çalışanlarına, ilgili kurum ve kuruluşlara, araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

  • Open Access

    YATILI BÖLGE OKULU ÖĞRENCİLERİNİN UYUM SORUNLARININ PSİKOLOJİK DANIŞMAN GÖZÜYLE DEĞERLENDİRİLMESİ

    by Canan Çi̇ti̇l Akyol, Mustafa Kutlu

    The aim of this qualitative study is to explore students’ adaptation problems at regional boarding schools from the perspective of the school’s psychological counselors. Focus group discussions were carried out with eight psychological counselors working at different regional boarding schools in Türkiye. The results showed that the reasons for adaptation problems of regional boarding school students can be grouped under three main themes. These themes encompass students' separation from their families, the change in living conditions, and the emotions they feel about other students' lives. Furthermore the results showed how these problems can be identified under five main themes; and it was noteworthy that these themes encompass both students' deliberate actions and actions they unconsciously carry out. The study also offers insights into addressing these problems through four main themes. These themes have demonstrated the importance of counseling services, students' sense of belonging and unity, and the significance of having similar experiences. Based on the research findings, recommendations were made to develop school orientation psychoeducation programs, integrate the peer counseling system into school adjustment studies, and design studies that examine the risky behaviors of regional boarding school students in depth.


  • Open Access

    Examining the Opinions of School Psychological Counselors on the Career Guidance System: A Qualitative Study

    by Sümeyye Erdemi̇r, Mustafa Kutlu

    Amaç: Okul psikolojik danışmanlarının kariyer rehberliğine ilişkin görüşlerini incelemeyi amaçlayan bu çalışma ile şu alt amaçlara ulaşılmaya çalışılmıştır: Kariyer rehberliği kavramına ilişkin okul psikolojik danışmanların görüşleri, kariyer rehberliği sisteminde paydaşların (Öğrenciler, veliler, öğretmenler, okul psikolojik danışmanları) ihtiyaçlarına ilişkin okul psikolojik danışmanlarının görüşleri, psikolojik danışmanların yararlandıkları kuram ve ölçekler bilgisi, öğrenci kariyer gelişim dosyasında bulunması gerekenler. Yöntem: Kariyer rehberliği sistemine ilişkin okul psikolojik danışmanlarının görüşlerini araştırmayı amaçlayan bu çalışma nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseni kullanılmıştır. 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Malatya ili Yeşilyurt ve Battalgazi merkez ilçelerinde bulunan ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenen okullarda görevli, 15 okul psikolojik danışmanı araştırmanın katılımcılarını oluşturmaktadır. Bulgular: Çalışma ile okul psikolojik danışmanlarının kariyer rehberliği kavramını algılayışları, kariyer rehberliği sisteminin parçaları olan öğrenci, öğretmen, aile ve psikolojik danışmanların ihtiyaçlarını, yararlandıkları kuram ve ölçekleri, öğrenci kariyer gelişim dosyasında olması gerekenler araştırılmış ve sonuçlar tablolaştırılmıştır. Sonuçlar ve Öneriler: Araştırmada elde edilen bulgular ışığında aşağıdaki öneriler yapılmıştır: • Bu araştırma okulöncesinde çalışan psikolojik danışmanlarla da yapılabilir. • Okul psikolojik danışmanları hizmet içi ve lisansüstü eğitimler yolu ile kariyer rehberliği konularında gelişimlerine katkıda bulunabilinir. • Öğretmenler lisans düzeyinde kariyer rehberliği dersleri ve hizmet içi eğitimler yolu ile sisteme dahil edilebilirler. • Ailelerin seminerler ve uygulanacak aile eğitim programları ile kariyer rehberliği sisteminde aktif rol almaları sağlanabilir. • Bir bilişim ağı yolu ile kariyer gelişim dosyası oluşturulabilir. Bu birikimli ilerlemeyi sağlayacaktır.


  • Open Access

    Psikolojik Danışmanların Maneviyata İlişkin Tutumları ve Etkili Danışman Nitelikleri Arasındaki İlişkiler

    by Figen Kasapoğlu, Mustafa Kutlu

    Bu araştırmanın amacı psikolojik danışmanların danışma sürecinde manevi konulara ilişkin tutumlarını manevi yönelimleri ve etkili danışman nitelikleri açısından incelemektir. Araştırmanın örneklemi uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 514 (344 kadın, 170 erkek) danışmandan oluşmuştur. Araştırmada veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Etkili Psikolojik Danışman Niteliklerini Değerlendirme Ölçeği, Manevi Yönelim Ölçeği ve Psikolojik Danışmada Maneviyata Yönelik Danışman Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Psikolojik danışmanların danışma sürecinde manevi konulara ilişkin tutumlarını manevi yönelimleri ve etkili danışman nitelikleri açısından incelemek için çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Analiz sonuçları, manevi yönelim ve etkili danışman niteliği esneklik boyutunun danışmanların danışma sürecinde manevi konulara ilişkin tutumlarını anlamlı düzeyde ve pozitif yönde; etkili danışman niteliği entelektüel yeterlik boyutunun ise anlamlı düzeyde ve negatif yönde yordadığını göstermiştir. Etkili danışman niteliklerinden enerji, destek, iyi niyet ve öz-farkındalık boyutlarının danışmanların danışma sürecinde manevi konulara ilişkin tutumlarını anlamlı düzeyde yordamadığı bulunmuştur. Araştırmanın bulguları ilgili alan yazın çerçevesinde yorumlanmış ve öneriler sunulmuştur.


  • Open Access

    Akılcı Duygusal Davranışçı Yaklaşımına Dayalı Özgüven Geliştirme Programının 7. Sınıf Öğrencilerinin Özgüven Düzeylerine Etkisi

    by Emine Er, Mustafa Kutlu

    Tr en Amaç: Akılcı Duygusal Davranışçı Terapi Yaklaşımına Dayalı Özgüven Geliştirme Programının 7. sınıf öğrencilerinin özgüven düzeyi üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda deney ve kontrol grubunda yer alan katılımcıların özgüven puanlarının anlamlı düzeyde değişip değişmediği incelenmiştir. Yöntem: Ön-test son-test ölçümlü deney ve kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Bu çalışmanın katılımcılarını, 8 deney ve 8 kontrol grubunda olmak üzere toplam 16 7. sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Altmış ila doksan dakikalık oturumlardan oluşan program, deney grubundaki katılımcılarla yedi hafta süreyle yürütülmüştür. Piers-Harris Öz Kavram ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma sonucunda, programın deney grubundaki katılımcıların özgüven puanları üzerinde anlamlı düzeyde bir artış sağladığı bulunmuştur. Deney grubunda yer alan öğrencilerin ön test puan ortalamaları 46.62, son test puan ortalaması ise 53.87’dir. Man Whitney U testi sonuçlarına göre deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin özgüven puanları arasında anlamlı farklılık olduğu görülmektedir. Wilcoxon testi analiz sonuçları, araştırmaya katılan öğrencilerin Piers Harris ölçeğinden aldıkları deney öncesi ve sonrası puanları arasında son test puanı lehine anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir. Sonuçlar ve Öneriler: Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde Akılcı duygusal davranışçı terapiye dayalı özgüven geliştirme programının öğrencilerin özgüven düzeyini geliştirmede etkili olduğu görülmektedir. Bu sonuç doğrultusunda bu programın içeriği ebeveyn ve öğretmeni de içerecek şekilde genişletilebilir. Özgüven geliştirmeye yönelik hazırlanan program okul psikolojik danışmanları tarafından kullanılabilir. Yapılacak diğer çalışmalarda boylamsal çalışmalar gerçekleştirilebilir. Purpose: The aim of the present study was to investigate the effect of “Self-confidence Development Program Based on Rational Emotional Behavioral Therapy Approach” on self-confidence levels of seventh grade students. In the direction of purpose of study; it was examined whether the self-confidence points of the participants in the experimental and control groups changed significantly. Design & Methodology: An experimental design, with a treatment and no-treatment control group and two measurements (pretest and posttest) was used. Participants were sixteen seventh grade students as eight participants in each group. The experiment group participants attended 60-90 minutes treatment session, for the duration of seven weeks. Piers-Harris Self Concept scale was used in this study. Findings: According to results, the treatment was effective in increasing treatment group subjects’ self-confidence scores. Mean of self-confidence pre-test score of treatment group is 46.62, post-test score is 53.87. According to Mann Whitney U test, there is significant difference between self confidence scores of treatment and nontreatment control group. Wilcoxon test results showed that there was a significant difference between the pre-test and post-test scores of the Piers Harris scale in favor of the post-test scores. Implications & Suggestions: When the findings obtained from the research are examined, it is seen that the self-confidence program based on rational emotional behavioral therapy is effective in improving students' self-confidence level. In line with this result, content of self-confidence program could include parent and teacher. Also this program which aims to development self-confidence can be used by school counselors. Longitudinal research should have been done in the future researches.


  • Open Access

    Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerine Yönelik Geliştirilen Cinsel Sağlık Psiko-Eğitim Programının Etkililiği

    by Canan Çi̇ti̇l Akyol, Mustafa Kutlu

    Bu araştırmanın amacı, ortaokul 8. sınıf öğrencilerine yönelik hazırlanan cinsel sağlık psiko-eğitim programının öğrencilerin ergenlik dönemi, istismar ve toplumsal cinsiyet konuları ile ilgili bilgi düzeyleri ve tutumları üzerindeki etkisini test etmektedir. Bu çalışmada, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Deney grubunda 24 (10 erkek-14 kız) öğrenci; kontrol grubunda 24 (10 erkek-14 kız) öğrenci olmak üzere toplam 48 öğrenci bu çalışmanın araştırma grubunu oluşturmaktadır. Deney grubundaki katılımcılara Cinsel Sağlık Psiko-Eğitimi uygulanırken; kontrol grubundaki katılımcılara konuyla ilgili herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Araştırma bulguları, deney grubuna uygulanan cinsel sağlık eğitimi programının öğrencilerin ergenlik dönemi ve toplumsal cinsiyet konularındaki bilgi düzeylerinde kontrol grubuna göre anlamlı bir farklılık olduğunu (p<.05); fiziksel, duygusal, cinsel istismar konularındaki bilgilerini artırmada ise kontrol grubuyla deney grubu arasında anlamlı bir farklılığın olmadığını göstermektedir (p<.05). Araştırma sonuçları cinsel sağlık eğitiminin 8. sınıf öğrencilerinin ergenlik dönemi ve toplumsal cinsiyet konularındaki bilgilerini olumlu yönde arttırdığını, istismar konusundaki bilgilerini ise etkilemediğini göstermektedir.