Başak Yurtseven

Bir mekânı değerli kılan yalnızca nasıl göründüğü değil, insanın yaşamına nasıl dokunduğudur. Kentlerin hızla değiştiği, doğal alanların giderek daha fazla baskı altında kaldığı ve insanın doğayla ilişkisinin yeniden sorgulandığı günümüzde açık alanlar, her zamankinden daha önemli bir anlam taşımaktadır. Bir parkta nefes almak, bir ağacın gölgesinde dinlenmek, bir meydanda insanlarla buluşmak ya da yeşil bir alanda doğayı hissetmek… Günlük yaşamın sıradan görünen bu anları, aslında insanın mekânla kurduğu ilişkinin ve yaşam kalitesinin ayrılmaz bir parçasıdır. Açık alanları yalnızca fiziksel çevrenin bir bileşeni olarak değil; insanın duygularını, toplumsal ilişkilerini ve doğayla bağını şekillendiren çok yönlü yaşam alanları olarak ele almaktadır. Peyzajın estetik değerinin ötesine geçerek ekolojik sürdürülebilirlik, kentsel yaşam kalitesi, mekânsal deneyim ve insan-çevre ilişkisi üzerine düşünmeye davet eden bu eser, farklı yaklaşımları ortak bir bakış açısında buluşturmayı amaçlamaktadır. Açık alanların gizli gücü: insan, mekân ve peyzaj kitabı farklı bilimsel perspektifleri bir araya getiren bu çalışma; peyzaj mimarlığı, mimarlık, şehir ve bölge planlama ile çevre tasarımı alanlarında çalışan akademisyenler, araştırmacılar, öğrenciler ve uygulayıcılar için bir başvuru kaynağı olmanın yanında, yaşadığı çevreye farklı bir gözle bakmak isteyen tüm okuyuculara da seslenmektedir. Çünkü açık alanlar, kentlerin arasında kalan boşluklar değil; yaşamın filizlendiği, ilişkilerin güçlendiği ve doğayla bağımızın yeniden kurulduğu ortak mekânlardır. Onları anlamak, korumak ve geliştirmek ise daha yaşanabilir bir gelecek için hepimizin sorumluluğudur. Açık alanların gizli gücü: insan, mekân ve peyzaj; İnsan, mekân ve peyzaj arasındaki ilişkiyi yeniden düşünmeye; yaşadığımız çevrenin görünenden daha derin bir anlam taşıdığını keşfetmeye yönelik bir eserdir.

This study examines the relationship between interior urban furniture elements and the shopping mall preferences of families with children. As interior public spaces, shopping malls incorporate lighting, seating units, and floor coverings as key design components influencing spatial perception, wayfinding, safety, and user comfort. Panora Shopping Mall and Kentpark Shopping Mall, both located in Ankara, were selected as case studies due to their distinct spatial typologies and circulation systems. The research adopts an exploratory mixed-method approach, combining a literature review with structured face-to-face interviews conducted with 20 families who actively use these malls. The data was analyzed through descriptive evaluation to identify patterns related to user interaction and spatial perception. Findings reveal that balanced lighting enhances spatial legibility and perceived safety, while the ergonomic design and placement of seating units directly affect duration of stay and user satisfaction. Floor coverings were found to support child safety; however, their contribution to spatial orientation remained limited. Overall, interior urban furniture elements play not only functional but also perceptual and experiential roles, significantly influencing spatial preferences and user experience, particularly for families with children.

Climate change intensifies multidimensional environmental threats in urban areas, including flooding, drought, heatwaves, and biodiversity loss, making urban resilience a critical challenge. Developing climate-resilient cities therefore requires data-driven and integrative approaches in landscape design beyond conventional engineering solutions. In this context, artificial intelligence (AI), in combination with nature-based solutions (NBS), introduces new opportunities for the planning, implementation, and management of urban landscapes. The aim of this study is to investigate how AI-based decision support systems transform landscape design practices for climate change adaptation and ecological resilience. Using a descriptive content analysis method, selected national and international case studies focusing on plant selection, water management, green infrastructure optimization, and urban ecosystem monitoring were examined. The findings show that AI-supported plant selection models improve drought and heat tolerance while reducing irrigation demand; AI-based optimization of green infrastructure networks enhances stormwater management and significantly reduces urban flood risk; and sensor-based monitoring systems integrated with machine learning enable continuous assessment of ecosystem health and early detection of environmental stress. The study’s original contribution lies in demonstrating the integrated use of digital twins, machine learning algorithms, and environmental sensors at the landscape scale, providing a structured and transferable framework for climate-responsive design decisions. Overall, the results confirm that AI-supported urban landscape approaches not only increase resilience to climate change but also support the development of more sustainable, healthy, and livable urban environment.

Due to urbanization pressure and unplanned uses, Atatürk Forest Farm (AFF) is currently facing various problems. The planning of AFF is of great importance in terms of solving these problems and preserving the original identity of the area and transferring it to future generations. This study aims to provide a basis for determining the most appropriate planning strategies for AFF. In the study, land characteristics were analyzed in detail within the framework of conservation, conservation-use and utilization strategies. Evaluations using Fuzzy and Analytic Hierarchy Process (AHP) techniques revealed the strengths and weaknesses of each strategy. Factors affecting the land were evaluated through criteria such as altitude, geological formations, soil structure, land uses, historical and cultural values, transportation facilities, ownership status, business opportunities, protection of biodiversity, development of recreational areas and support for agriculture and livestock. Each criterion was selected to understand the land use potential and to determine the most appropriate use of the area. In conclusion, when all factors were evaluated together, Alternative A was determined to be the most appropriate alternative. In this context, the proposed planning alternatives for the sustainable conservation and development of AFF have been comprehensively evaluated, taking into account social, environmental and economic dimensions.

Tarihi kent merkezleri kentli için ticari, toplumsal ve kültürel imgeleriyle bir kamusal alan işlevi gören yerlerdir. Diğer yönden, küreselleşme ve kapitalizmin etkisiyle yenilenme ihtiyacı duyan tarihi kent merkezlerinde yer kaybının meydana gelmesi söz konusudur. Bu anlamda, tarihi kent merkezlerinde yer duygusunun korunması önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Hacıbayram Meydanı ve çevresinde yerin sahip olduğu çevresel özelliklerin, yer duygusunun ölçülmesinde kullanılan yer bağlılığı, yer bağımlılığı ve yer kimliği ile ilişkisini kullanıcı ihtiyaçlarına yönelik olarak ortaya koymaktır. Yöntem kapsamında, derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Bu yöntem ile çalışma alanının ne derece “kaliteli bir yer” olduğu, yenileme sürecinin kullanıcılar üzerindeki yer duygusunu ne yönde etkilediği, kullanıcılar üzerinde yer duygusunu etkileyen hangi değişkenlerin ön plana çıktığı kullanıcı ihtiyaçları doğrultusunda ortaya konmuştur. Sonuç olarak, Hacıbayram Meydanı’nın çabuk tüketilen, herkesin demokratik olarak kullanamadığı, geleneksel dokunun ve kültürel yaşama ilişkin değerlerin değiştiği, uzun süreli kullanımların oluşmadığı, anlamlı sosyal ilişkilerin kurulamadığı bir yere dönüştüğü görülmüştür. Diğer yönden, yerin sahip olduğu dini niteliklerin, yere karşı duyulan olumlu hislerin yer bağlılığını güçlendirdiği, kullanım alanlarının yeterli olmasının, erişimin kolay olmasının, yerin karma bir kullanıma sahip olmasının yer bağımlılığını artırdığı, kullanıcıların yere ilişkin anılarının, yerin tarihi, sembolik ve evrensel değerinin yüksek olmasının ve törensel eylemlerin yer kimliğini olumlu yönden etkilediği tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre, kullanıcıların yeri sahiplenmesine yardımcı olmak için yere yönelik öneriler sunulmuştur.

The urban heat island effect, which is caused by rapid population growth, uncontrolled urbanisation activities and uncontrolled use of natural resources, is one of the issues that should be addressed as a priority not only because of meteorological changes, but also because it reduces the quality of life of urban people and threatens public health. In this context, the study aims to address the importance of urban open green spaces in creating cities compatible with climate change and to reveal what kind of methods should be used to reduce the urban heat island effect. In this context, the relevant academic literature has been examined in detail, practices developed to minimise the urban heat island effect at national and international level have been evaluated and descriptive analysis method has been used. As a result, suggestions are made on which adaptation and adaptation policies can be developed to increase urban resilience.

The aim of this study is to develop a scale to identify the effects of the physical and social transformation of Hacıbayram Square after urban on the residents, employees and visitors from different districts of Ankara. In the scale development process, firstly, a literature review was conducted, and no scale was found for the purpose of the study and the research question. In this context, it was decided to develop a scale for determining the physical and social qualities of the place. In this context, deductive method was used, literature review and expert opinions were taken into consideration. Thus, an item pool of 37 items was created. In the scale development study, a 5-point Likert-type scale was used. Initially, Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were applied to determine the construct validity of the scale. The factorization structure was determined with EFA and it was decided that the KMO (0.851) and Bartlett’s test chi-square value (2933,668) were appropriate. With CFA, it was tested whether a previously defined and delimited structure was confirmed as a model. The 8 items with low factor loadings and incompatibilities under the dimensions were removed from the data set. According to the results of the construct validity analysis of the scale, it was determined that the “Environmental Attributes Scale” consists of 22 items and four dimensions. As a result of the analyzes, it was determined that the scale had an adequate fit index. Chi-square degrees of freedom ratio (1.51) was at the expected level, RMSEA value (0.055) was at the expected level, CFI value (0.98) was at the expected level, NFI value (0.93) was at the expected level and GFI value (0.86) was slightly below the expected limit. According to the results of the reliability analysis of the scale, Cronbach's Alpha internal consistency coefficient was founded as 0.89 for the whole scale. Cronbach's Alpha internal consistency coefficient was .768 for “comfort and visual image” dimension, .815 for “access and linkages” dimension, .840 for “use and activities” dimension, and .712 for “socialization” dimension. As a result of these findings, it was determined that the “Environmental Attributes Scale” developed to identify the attitudes of users towards the physical and social characteristics of Hacıbayram Square and its environment is a valid and reliable measurement tool.

Today, migration mobility is experienced intensely all over the world. As refugees seek asylum in their countries of origin, the process of integration begins spontaneously, and urban parks, which are the most important part of the public space and provide the unity of the city dwellers, play an active role in this process. "How does the use of urban parks change with the unpredictable number of refugees all over the world and especially in Turkey and how does this situation find expression in Ankara?" is the starting point of the study, while "the fact that refugees are under difficult socio-cultural and economic conditions has led to the use of urban parks and negatively affected the use of parks by local people" is the hypothesis of the study. Within the scope of the study, Ulubey Şehit Ömer Karaosmanoğlu Park, located in Altındağ district of Ankara, which is one of the countries hosting the highest number of refugees in the world and has the highest Syrian population in Ankara, was selected as the sample area and the park usage tendencies of both refugees and local people, how they feel about using the park together and whether the park contributes to the adaptation process were examined through a face-to-face survey. According to the survey data; it has been determined that there is not a full harmonization between the refugees using Ulubey Şehit Ömer Karaosmanoğlu Park and the local people and refugee women have more difficulties in harmonization than refugee men. With this study, solution suggestions are presented to local governments at the point of planning and design of urban parks in countries hosting refugees.

Yerler, fiziksel olduğu kadar sembolik, işlevsel, duygusal, davranışsal, kültürel ve sosyal nitelikleri içeren anlamlı mekânlardır. Kentsel mekânlar fiziksel anlamda pek çok bağlantıya sahip ve sınırlandırılmış bir boşluk olarak tanımlanırken, kültürel ve bölgesel içeriklerle donandığında yer halini almaktadır. Bu süreçte, yerlerin başarılı ve yaşanabilir olması, buna bağlı olarak insanların yere ait hissedebilmesi için kentsel mekânların temel nitelikleri taşıması gereklidir. Diğer yönden, hızlı kentleşme ve küreselleşme sürecine bağlı olarak kalitesiz yerlerin oluşması kentlerin yapısal kimliğini değiştirmektedir. Bu açıdan, kentsel tasarım ve planlama süreçlerinde, yerin öneminin ele alınması ve yerin niteliklerinin sürdürülebilmesi için kentsel tasarım rehberleri önemli sistematik araçlardır. Bu çalışmanın amacı, kentsel tasarım rehberlerinin yer ile ilişkisini, dünyada ve ülkemizde hazırlanan örnekler üzerinden tartışmak ve yer için hangi tasarım bileşenlerinin önemli olduğunu tespit etmektir. Çalışma kapsamında, öncelikle yer ve kentsel tasarım rehberi kavramları tanımlanmış, daha sonra kentsel tasarım rehberlerinin yaklaşım farklılıkları seçilen örnekler üzerinden irdelenmiştir. Sonuç olarak, her ülkenin farklı uygulama ve planlama politikalarına sahip olduğu ve yerlerin yaratılmasında, biçimsel çeşitlilik, erişilebilirlik, ekolojik sağlamlık, geçirgenlik, bağlam, kimlik, imaj, güvenlik, psikolojik konfor, deneyim, işlevsel çeşitlilik ve esneklik gibi tasarım bileşenlerinin ön plana çıktığı tespit edilmiştir.

Mekân, mimarlık disiplininin bilgi ve üretim alanı olarak tanımlanmakta ve insan ile etkileşimi sonucu yer haline dönüşmektedir. Mekân fiziksel boyut üzerinden tanımlanırken, yer zihinsel ve eylemsel pratikleri de kapsamaktadır. Yer kavramı, barındırdığı anlamlar, kimlik ve kültür açısından zengin ve bağlama uygun bir yaklaşımı tariflemektedir. Diğer yönden, günümüzde küresel pazara girmek amacıyla odak noktası haline getirilmek istenen yerler, yer kaybı ile karşı karşıya kalmakta, kurgusal bir bağlam üzerine oturtulmak istenen veya tarihe öykünen alanlara dönüşmektedir. Çalışmanın amacı, mekân ve yer kavramlarının anlamsal ve bağlamsal açıdan incelemek, mekânın yere dönüşme sürecini tartışmak ve yer’in kurulamadığı alanlarda yer kayıplarının nasıl meydana geldiğini, bu kayıplara nelerin sebep olduğunu vurgulamaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan betimsel analiz yöntemi kullanılarak literatür araştırması yapılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, irdelenen mekân-yer kavramları arasındaki farklar ortaya çıkarılmış, mimarlık disiplininde yer’i oluşturmak için teori ve pratik arasındaki dengenin kurulması gerektiği belirlenmiştir. Yer’in kurulamadığı alanlarda yer kaybının ortaya çıktığı, buna bağlı olarak kimliğin, anlamın ve zamanın göz ardı edildiği görülmüştür. Yer ile kurulan bu problemli ilişkinin çözümüne yönelik birtakım öneriler getirilmiştir.