AÇAyşe Nur Çırak

Ayşe Nur Çırak

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Ayşe Nur Çırak has a total of 15 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    A Novel Q-Learning-Based Hybrid Molecular Fuzzy Decision Model for Prioritizing Investment Strategies in Remanufactured E-Waste for Green Building Materials

    by Gang Kou, Serhat Yüksel, Hasan DinÇEr, Ayşe Nur Çırak, Serkan Eti

    This study aims to identify and prioritize optimal investment strategies for transforming remanufactured electronic waste into green building materials. Due to the complexity and uncertainty involved in such decisions, a novel hybrid decision-making model is proposed by integrating a Q-learning algorithm, a molecular fuzzy Bayesian network (BANEW), and a molecular ranking method (MORAN). The Q-learning algorithm is employed to objectively determine expert weights based on their experience and contribution levels, while molecular fuzzy sets are used to effectively handle uncertainty. The BANEW approach enables the identification of interdependencies among criteria, and the MORAN method is applied to rank the strategic alternatives. The findings indicate that efficiency is the most critical criterion with a weight of 0.313, followed by durability, environmental safety, and recyclability. Among the evaluated strategies, creating hybrid materials by blending e-waste is identified as the most optimal alternative with the highest aggregated value (0.464), followed by smart systems and standardization strategies. The results are validated through comparative analysis using the MAIRCA method and sensitivity analysis, both of which confirm the robustness and consistency of the proposed model. The main contribution of this study lies in integrating reinforcement learning with molecular fuzzy decision-making techniques to improve the accuracy of expert evaluation and reduce uncertainty in complex sustainability-related investment decisions. The proposed framework provides practical insights for policymakers and investors aiming to enhance sustainability in e-waste management and green building applications.

  • Open Access

    Human–Computer Interaction-Driven Analytical Framework for Determining Optimal Sustainable Agriculture Strategies

    by Merve Acar, Serkan Eti, Ayşe Nur Çırak, Serhat Yüksel, Hasan DinÇEr

    This study develops an innovative decision-making model for prioritizing sustainable agriculture strategies. A fundamental problem facing sustainable agriculture today is the inability to objectively determine which strategies will yield more effective results under limited resources. In the literature, most studies addressing this issue have subjective expert assessments, ignoring or assuming equal weight in the decision-making process. This methodological shortcoming reduces decision quality and limits implementation success. To address this shortcoming, the model developed establishes a dynamic interaction process with experts, in line with human-computer interaction principles, and determines the importance weights of experts using a machine learning algorithm. In this framework, expert importance weights are determined through a data-driven dimensionality reduction approach that captures the underlying structure of institutional and experience-based variables. While inspired by machine learning principles, this approach focuses on extracting dominant patterns in expert characteristics rather than implementing a predictive learning model. In the analytical phase of the model, criteria weights are determined using the SIDTE method, alternative rankings are performed using the RATGOS technique, and Gaussian fuzzy sets are used to model uncertainties. Thanks to this integrated structure, the developed model offers a strong methodological contribution that fills the gap in the literature by integrating both human expertise and artificial intelligence-supported learning within the same framework. The findings indicate that the most important criterion is renewable energy and circular economy applications (.168), followed by the development of digital agricultural technologies and control mechanisms (.156). Furthermore, the most optimal sustainable agricultural strategy was determined to be renewable energy-supported agricultural applications (.142). These results demonstrate that human-computer interaction-supported machine learning-based decision models offer significant advantages in terms of both analytical accuracy and implementation efficiency in the development of sustainable agricultural policies.

  • İNTİHAR VE VERGİ YÜKÜ İLİŞKİSİ: SEÇİLMİŞ AB ÜLKELERİ VE TÜRKİYE ÜZERİNE BİR DİNAMİK PANEL VERİ ANALİZİ

    by Ayşe Nur Çırak, Elif Tuğçe Bozduman

    Sosyal bir sorun olarak ifade edilen intihar, kişinin kendi isteği ve rızasıyla yaşamına son verme eylemidir. Dünyada her yıl çok sayıda kişi birtakım sebepler neticesinde intihar etmektedir. İntihardan kaynaklanan ölüm oranlarını düşürmek için intiharı seçme olasılığını artıran faktörler ele alınmalıdır. Bu faktörlerin başında depresyon ciddi önem taşımaktadır. İntiharların nedenlerini ilk kez 1897 yılında Durkheim ele almış ve aslında birçok nedeninin ekonomik sıkıntılardan kaynaklandığını vurgulamıştır. Çalışmada bu amaçla intiharın ekonomik nedenlerine yer verilmekle birlikte vergi yükünün intihar oranı üzerindeki etkisi seçilmiş 21 AB ülkesi ve Türkiye’ye ait 2000-2019 yıl aralığı için dinamik panel veri (Sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu- Sistem GMM) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz bulgularına göre tek aşamalı Sistem GMM modelinde vergi yükündeki artış intihar oranını artırırken; enflasyon ve işsizlik değişkenleri modelde anlamsızdır. İki aşamalı Sistem GMM modelinde ise hem vergi yükü hem de enflasyondaki artışlar intihar oranlarını artırdığına ulaşılmıştır.

  • Open Access

    Analyzing Exchange Rate Volatility: A Comparative Study of ARCH and GARCH Methods

    by Mesut Fenkli, Ayşe Nur Çırak, Doğan Uysal

    The volatility experienced in exchange rates concerns companies and investors, especially governments, and requires these users to be informed about the fluctuations experienced. In this study, the volatility in weekly foreign exchange sales prices of the Central Bank of the Republic of Turkey over the US Dollar and European Union Euro currencies, which consists of 1232 observations, between 1999 (based on the transition year of the European Union to the common currency of the European Union) and 2022 for Turkey has been examined. In the application of the study, autoregressive conditional variance (ARCH) and generalized autoregressive conditional variance (GARCH) methods, which are frequently used in time series, were used. Models of these methods are estimated separately for both exchange rates. As a result of the model predictions, it was determined that the GARCH (1,1) model was successful in explaining the volatility in both exchange rates. As a result, it has been decided that the volatility experienced in Dollar and Euro exchange rates between 1999-2022 in Turkey (over the past prices of the exchange rates) can be estimated using the GARCH model and has the GARCH effect.

  • Open Access

    ÇOKLU DOĞRUSAL REGRESYON MODELİYLE SERA GAZI EMİSYONU ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: “AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ ÖRNEĞİ”

    by Mesut Fenkli̇, Ayşe Nur ÇIRAK, Serhat Soylu

    Günümüz dünyasında teknolojinin hızla gelişmesi ve küreselleşmenin yayılmasının insanların yaşam standartlarına pozitif, yaşadığımız gezegene ise negatif dışsallığı olduğu vurgulanmaktadır. Şüphesiz, kişi başına düşen milli gelirdeki ve binek otomobil sayısındaki artış yaşam standartlarını geliştirmektedir. Fakat, son yıllarda sera gazı emisyonundaki artış küresel ısınmayı sorununu gündeme getirerek içinde yaşamış olduğumuz gezegen için tehdit edici boyuta ulaşmıştır. Bu çalışmada sera gazı emisyonu, seçmiş olduğumuz bağımsız değişkenler (binek otomobil sayısı ve kişi başı milli gelir) için en güncel yıl olan 2019 yılına ait verilerle yatay kesitte yer alan Avrupa Birliğine üye 27 ülke üzerinden araştırılmıştır. Araştırmada çoklu doğrusal regresyon modeli kullanılmış ve ardından korelasyon analizi yapılmıştır. Ele alınan örneklem üzerinden gerçekleştirilen analiz sonucuna göre bağımsız değişkenlerdeki artış bağımlı değişken üzerinde artışa neden olduğu tespit edilmiştir.


  • Open Access

    İKTİSAT BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN VERGİ BİLİNÇ VE VERGİ AHLAK DÜZEYLERİ: AZERBAYCAN DEVLET İKTİSAT ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

    by Özlem Sökmen Gürçam, Ahmet Teki̇n, Ayşe Nur ÇIRAK

    Bu çalışma, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de öğrenim gören 2., 3. ve 4. sınıf İktisat bölümü öğrencilerine yapılmıştır. Çalışma ile öğrencilerin vergi bilinç ve vergi ahlak düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nicel yöntemlerden biri olan anket yöntemi kullanılmıştır. Öncelikle çalışmanın yapılabilmesi için anket sorularının etik kurallara uygunluğu Iğdır Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu Başkanlığı tarafından incelenmiş ve anket sorularının etik kurallara uygunluğuna karar verilmiştir. Daha sonra hazırlanan anket uygulanmaya başlanmıştır. Anket Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs aylarını kapsayan dönemlerde yapılmış ve Bakü’de okuyan 419 İktisat bölümü öğrencisine ulaşılmıştır. 419 öğrenciye yapılan anketler SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre ankette katılanların çoğu erkek öğrenci (230) olmaktadır. Ankete katılanların çoğunluğunu üçüncü sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Ankete katılan öğrencilerin not ortalamaları (GANO) 3,51 ve üstündedir. Ankete katılan öğrencilerin büyük bir çoğunluğu “Sizce göre vergi nedir?” sorusuna “kamu hizmeti için para” cevabını vermiştir. Analiz sonuçlarından bir diğeri de öğrencilerin vergi bilinç düzeyi arttıkça vergi ahlakı düzeyi de artmaktadır. Ayrıca ankete katılan öğrencilerin sınıf düzeylerinin artması ile vergi bilinç ve vergi ahlak düzeylerinin arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye’de vergi bilinci ve vergi ahlakı konusunda çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Ancak bu çalışma daha önce yapılmamış bir çalışma olup Türkiye ve Azerbaycan arasında bir karşılaştırma yapmak açısından da önemli bir çalışma olarak görülebilir.


  • Open Access

    Sıfır Atık Olgusunun Sıfır Atık Afişleri Üzerinden Göstergebilim Yaklaşımıyla Analizi

    by Tuncer Özdi̇l, Ayşe Nur ÇIRAK

    Döngüsel ekonomi, atık oluşumunu en aza indirmeyi hedefleyen, kaynak ve malzeme kullanım ömrünü uzatmayı amaçlayan ve sürdürülebilir bir dünya için yap-kullan-tamir et- tekrar kullan felsefine dayanan şemsiye bir kavramdır. Bu kavramın en önemli unsurlarından birisi sıfır atıktır. Sıfır atık kavramının benimsenmesi için birçok uygulamalar ve politikalar gerçekleştirilmektedir. Bunlardan birisi de sıfır atık afişleriyle farkındalık yaratarak kamuoyunun konuya ilgisini çekmektir. Çünkü sıfır atık uygulamalarının başarılı olabilmesi toplum ve bilimin karşılıklı etkileşimi ile mümkündür. Toplumun sıfır atığı bilmesi ve içselleştirip gündelik hayatında uygulaması amacıyla bu çalışma kaleme alınmıştır. Çalışmada Dumlupınar Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi ve Adnan Kahveci Vakfı’nın iş birliği ile gerçekleştirilen "Sıfır Atık" konulu Uluslararası Afiş Yarışması ve Sergisi Projesi’ne gönderilen afişlerden dereceye giren 100 afiş Ronald Barthes’in göstergebilim yaklaşımı ile incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre afişlerde, doğaya en çok zarar veren plastik atıklarının olduğu, plastik kullanımının azaltılması gerektiği, aksi taktirde ekolojik dengenin bozulup kaynakların hızla tükeneceği anlaşılmıştır.


  • ALMANYA ÖZELİNDE DÖNGÜSEL EKONOMİ PERSPEKTİFİNDEN GSYİH VE GERİ DÖNÜŞÜM İLİŞKİSİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ

    by Ayşe Nur Çırak

    Çalışmada döngüsel ekonomide lider ülkeler arasında yer alan Almanya’nın atık geri dönüşümü ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkisi analiz edilmiştir. Analizde 2000-2018 dönemi GYSH değişimi, ambalaj ve kâğıt ve karton atıkları geri dönüşüm oranları kullanılmıştır. Bağımlı değişken GSYH seçilirken bağımsız değişkenler de ambalaj ve kâğıt ve karton atıkları geri dönüşüm oranları ele alınmıştır. Çalışmada kullanılan testler Augmented Dickey-Fuller (ADF) Birim Kök Testi, En Küçük Kareler (EKK) Yöntemi testi ve Engle-Granger Eşbütünleşme testi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarında değişkenler arasında nedensellik ilişkisi bulunmadığı ancak uzun dönemde eşbütünleşik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kâğıt ve karton atık geri dönüşüm değişkenindeki 1 birimlik artış bağımlı değişken olan GSYH’yi 0.723005 birim azaltırken; ambalaj atıkları geri dönüşüm değişkenindeki 1 birimlik artış bağımlı değişken GSYH’yi 0.446706 oranında artırdığı sonucu elde edilmiştir