ÖÇÖmer Orbay Çetin

Ömer Orbay Çetin

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Ömer Orbay Çetin has a total of 22 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • BİST Ulaştırma Endeksinde İşlem Gören Şirketlerin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Finansal Performansının Analizi: LOPCOW-MARCOS Hibrit Modeli Kullanımı

    by Muhammed Karataş, Ömer Orbay Çetin

    Sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşma konusunda kritik bir role sahip olan ulaştırma sektöründeki şirketlerin belirli aralıklarla finansal performanslarının ölçülmesi önem taşımakta olup, bu durum çalışmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı ise Borsa İstanbul (BİST) Ulaştırma Endeksi’nde işlem gören şirketlerin finansal performanslarının analiz edilmesidir. Araştırma kapsamında, ilgili endekste yer alan 13 şirketin 2021-2023 yıllarına ait verileri dikkate alınarak, analizde kullanılmak üzere 9 finansal oran belirlenmiştir. Veri analizi sürecinde LOPCOW-MARCOS hibrit modeli uygulanmış, elde edilen sonuçların güvenilirliğini test etmek amacıyla duyarlılık analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre 2021 ve 2022 yıllarında en başarılı şirket GSDDE olurken, 2023 yılında ise TLMAN en başarılı şirket olmuştur.

  • KAMU SEKTÖRÜNDE ENTEGRE RAPORLAMA KONULU AKADEMİK ÇALIŞMALARIN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

    by Tunga Bozdoğan, Ömer Orbay Çetin

    Bu araştırma, kamu sektöründe entegre raporlama alanında yürütülen akademik çalışmaları sistematik bir biçimde inceleyerek literatürdeki eğilimleri, iş birliği yapılarını, kavramsal yoğunlaşmaları ve araştırma boşluklarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Geleneksel kamu mali raporlama sistemlerinin sosyal, çevresel ve yönetişimsel boyutları yeterince yansıtamaması, entegre raporlamayı kamu kurumlarının hesap verebilirlik, şeffaflık ve stratejik sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmaları açısından önemli bir araç haline getirmiştir. Bu kapsamda 2007–2025 yılları arasında Web of Science (WoS) veri tabanında yayımlanmış olan toplam 114 bilimsel makale, R Studio temelli Biblioshiny yazılımı ile bibliyometrik olarak analiz edilmiştir. Çalışmada yıllara göre yayın artış hızı, en fazla yayın yapan yazarlar ve ülkeler, dergilerdeki dağılım, atıf analizleri, tematik haritalar, anahtar kelime kümelenmeleri ve uluslararası iş birliği oranları değerlendirilmiştir. Bulgular, entegre raporlamaya yönelik akademik ilginin özellikle 2016 sonrasında ivme kazandığını ve kamu sektöründe bu yaklaşımın giderek daha fazla tartışıldığını göstermektedir. Ancak kuramsal derinliğin bazı temalarda sınırlı kaldığı, uygulamalı araştırmaların ise ülkeler arası dengesiz bir şekilde yayıldığı gözlemlenmiştir. Bu bağlamda çalışma, literatür haritalaması niteliği taşımakta ve gelecekte yapılacak ampirik araştırmalar için kavramsal zemin ve stratejik yönelimler sunmaktadır. Ayrıca kamu kurumlarına yönelik entegre düşünce uygulamalarının yaygınlaştırılmasına katkı sağlayacak bilgi altyapısını oluşturarak uygulayıcılar için de yol gösterici bir referans niteliği taşımaktadır.

  • MUHASEBE EĞİTİMİNDE YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ PEDAGOJİK DÖNÜŞÜM: CHATGPT VE MUHASEBE HACKATHONU MODELİ

    by Ömer Orbay Çetin

    Bu çalışma, dijitalleşmenin hız kazandığı günümüzde muhasebe eğitiminin yapay zekâ teknolojileri ile nasıl yeniden şekillenebileceğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Özellikle doğal dil işleme tabanlı bir yapay zekâ uygulaması olan ChatGPT’nin muhasebe eğitimi bağlamındaki potansiyeli, kullanım alanları, avantajları ve sınırlılıkları kapsamlı bir biçimde ele alınmıştır. Çalışmada öncelikle yapay zekâ ve muhasebe eğitimi arasındaki kuramsal ilişki açıklanmış, ardından Türkiye’deki ve dünyadaki muhasebe eğitiminin mevcut durumu değerlendirilmiştir. SWOT analizi yoluyla güçlü ve zayıf yönler belirlenmiş, fırsatlar ve tehditler detaylandırılmıştır. Araştırmanın özgün katkısı, ChatGPT tarafından önerilen ve muhasebe eğitiminde deneyimsel öğrenme temelli bir yaklaşım sunan muhasebe hackathonu öğretim tekniğinin modellenmesidir. Bu öğretim modeli, öğrencilerin dijital araçları etkin kullanmasını, takım çalışmasına katılmasını, analitik düşünmesini ve etik muhakeme becerisi geliştirmesini hedeflemektedir. Ayrıca Türkiye’de muhasebe eğitiminin geleceği için dijital müfredat reformu, sektörel iş birlikleri, akademik yeterlik gelişimi ve yaşam boyu öğrenme odaklı stratejik önerilere de yer verilmiştir.


  • Open Access

    SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK RAPORLAMASI, ENTEGRE RAPORLAMA VE MUHASEBE EĞİTİMİ: LİSANS MÜFREDATININ İNCELENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ

    by Ömer Orbay Çetin

    Son yıllarda sürdürülebilirlik raporlaması ve entegre raporlama konusunda yaşanan gelişmeler doğrultusunda muhasebe eğitiminde de güncellemeler yapılması gerektiği kaçınılmazdır. Son derece dinamik bir yapıya sahip olan muhasebe alanında yaşanan bu gelişmelerle birlikte yükseköğretim sistemimizde yer alan ve muhasebeyle ilgili lisans ve lisansüstü programlarının müfredatları, lisans eğitiminden başlayarak sürekli olarak güncel tutulmalıdır. Sektöre daha donanımlı ve yetkin kişiler yetiştirmek için muhasebe eğitimi veren programların çağın gereklilikleriyle örtüşmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, ilk olarak 2022-2024 yılları arasındaki konuya ilişkin Web of Science tabanlı uluslararası literatür Biblioshiny aracılığıyla incelenmiş ve değerlendirmeler yapılmıştır. Ardından Türkiye’de 2024 yılı itibarıyla aktif olarak eğitim vermeye devam eden Muhasebe ve Finans Yönetimi lisans programlarının müfredatları doküman analizi yapılarak incelenmiş olup sürdürülebilirlik raporlaması ve entegre raporlama konularında derslerin yer alıp almadığı araştırılmıştır. Çalışmaya 18 üniversite dahil edilirken incelenen müfredatlarda konuya ilişkin derslerin, 1’i devlet ve 1’i vakıf üniversitesi olmak üzere yalnızca 2 üniversitede bulunduğu tespit edilmiş ve ilgili program özelinde lisans müfredatlarının sürdürülebilirlik raporlaması ve entegre raporlama konularında yetersiz olduğu ve güncellenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.


  • Open Access

    Dijitalleşmenin İç Kontrol Sistemleri Üzerindeki Dönüştürücü Rolü: COSO 5.0 Model Öneri-si

    by Tunga Bozdoğan, Ömer Orbay Çetin, Said Alpagut Şenel, Ahmet Alataş, İsa Kılıç, Sacit Ak, Merve Taş, Görkem Çerikcioğlu Çelik, Murat Özcan, Nurşah Serdar, et al.

    Dijital dönüşümün hız kazanması, işletmelerin iç kontrol sistemlerini yeniden şekillendirmesini zorunlu hale getirmiştir. Geleneksel iç kontrol sistemleri finansal doğruluk, mevzuata uygunluk ve risk yönetimi sağlarken, Endüstri 5.0 ve Toplum 5.0 gibi yeni yaklaşımlar, bu sistemlerin esneklik, veri odaklılık ve dijital entegrasyon açısından geliştirilmesini gerektirmektedir. Endüstri 5.0, insan-makine iş birliğini merkeze alarak hiper-otomasyon, yapay zekâ ve robotik süreç otomasyonu ile iş süreçlerini optimize ederken, Toplum 5.0 ise sürdürülebilir ve insan odaklı bir dijital dönüşüm anlayışı sunmaktadır. Bu bağlamda, çalışmada dijital dönüşümün iç kontrol sistemlerine etkisi ele alınarak COSO 5.0 modeli önerilmektedir. Model, geleneksel iç kontrol bileşenlerini yapay zekâ destekli yönetim, blok zinciri tabanlı güvenlik, otonom risk değerlendirme ve merkeziyetsiz veri entegrasyonu gibi unsurlarla güncelleyerek dijital çağın gereksinimlerine uyarlamaktadır. Çalışmanın sonucunda, COSO 5.0 modelinin risk yönetimi ve uyumluluk süreçlerini güçlendirdiği, veri güvenliğini artırdığı ve sürdürülebilir dijital yönetişim sağladığı vurgulanmaktadır. Bu çerçeve, işletmelere dijital dönüşümün fırsatlarından yararlanırken güvenilir ve esnek bir iç kontrol sistemi sunmaktadır.

  • Open Access

    BİST'te işlem gören otomotiv şirketlerinin kârlılık performansının LOPCOW ve MABAC yöntemleriyle analizi

    by Ömer Orbay Çetin, Muhammed Karataş

    Elektrikli araçlar, otonom sürüş, paylaşımlı yolculuk gibi kavramlarla yeni bir dönüşüm içerisine giren otomotiv sektörü, özellikle lojistik alanı başta olmak üzere pek çok alanda giderek daha önemli bir sektör haline gelmektedir. Sektörün dünya genelinde öneminin artmasına bağlı olarak ticaret hacminde ve şirketlerin kârlılık oranlarında da artış beklenmektedir. Sektörde kârlılık sağlayacak birçok yeni fırsat olmakla birlikte şirketlerin kendisini güncellememesi ve yenilikleri yakalayamaması durumunda zorlaşan rekabet ortamı içerisinde başarısız olma ihtimalleri de göz ardı edilmemelidir. Bu bilgiler doğrultusunda bu araştırmanın amacı otomotiv şirketlerinin kârlılıklarının analiz edilmesi olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında Borsa İstanbul’da (BİST) işlem gören 8 otomotiv şirketinin kârlılık performansı ele alınmıştır. 8 şirkete ait 2013-2022 yıllarını kapsayacak şekilde 10 yıllık bir veri seti oluşturulmuştur. Kârlılık oranları içerisinde sıklıkla kullanılan 7 oranın dahil edilmesiyle birlikte Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) Yöntemlerinden olan LOPCOW ve MABAC yöntemlerinin kullanımıyla kârlılık açısından finansal performansları analiz edilmiştir. Analizden elde edilen bulgular sonucunda 2020 ve 2021 yılları için Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş. (OTKAR), 2022 yılı için ise Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş. (DOAS) şirketi en başarılı kârlılık performansına sahip şirketler olarak tespit edilmiştir.


  • Open Access

    Kişilik özelliklerinin yapay zekâ tutumuna etkisinde statü kaygısının ılımlaştırıcı rolü: Muhasebe meslek mensupları üzerine ampirik bir çalışma

    by Fatih Bıyıklı, Tunga Bozdoğan, Ömer Orbay Çetin

    Muhasebe alanındaki kullanımı her geçen gün artan yapay zekâ teknolojisi, muhasebe meslek mensuplarının geleceğini doğrudan etkilemekte ve muhasebe çalışanlarını yeni beceriler kazanmaya itmektedir. Buna bağlı olarak muhasebe meslek mensuplarının kişilik özellikleri temelinde yapay zekâya tutumunu ve buna bağlı olarak yaşadıkları statü kaygısını ölçmek önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Eskişehir ilindeki muhasebe meslek mensuplarına üç ayrı ölçek içeren bir anket uygulanmış ve anket yanıtları Smart-PLS 3.0 YEM (Yapısal Eşitlik Modeli) aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizde öncelikli olarak PLS-YEM analiz kısıtları belirtilmiş, ardından faktör analizi ve güvenilirlik ve geçerlilik testleri yapılmıştır. Bu aşamalardan sonra HTMT ve Fornell Larcker Kriteri test sonuçlarına yer verilmiş, son aşamalar olarak da varyans artırıcı faktör (VIF) değeri ve model uyum endeksleri değerlendirilerek analiz tamamlanmıştır. Elde edilen bulgulara göre muhasebe meslek mensuplarının dışa dönüklükleri arttıkça yaşadıkları statü kaygısında bir düşüş ve yapay zekâya tutumunda olumlu bir algı tespit edilmiştir. Ayrıca muhasebe meslek mensuplarının statü kaygısı arttıkça negatif yapay zekâ tutum algısında artış görülürken, öz denetimlilik kişilik özelliği arttıkça statü kaygısında ve negatif yapay zekâya tutum algısında da düşüş görülmüştür. Çalışmanın son kısmında ise elde edilen bulgulardan hareketle muhasebe meslek mensupları ve muhasebe alanı için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.


  • İÇ DENETİMDE YENİ BİR YAKLAŞIM: ÇEVİK DENETİM

    by Ömer Orbay Çeti̇n

    İlk ortaya çıktığında bir yazılım programı olarak ele alınan çeviklik kavramı, zaman içinde pek çok sektörde kendine yer edinmiştir. Farklı sektörlerdeki işletmeler, birtakım iş modelleri ve iş süreçleri içerisinde çevik anlayışı göz önünde bulundurmaya başlamışlardır. Çevik yaklaşımı temel alan çevik denetim, mevcut iç denetim fonksiyonlarına göre denetim sürecinde daha esnek olmayı, denetim paydaşları arasında iletişimde sürekliliği, denetim aşamalarında daha hızlı olmayı ve ortaya çıkabilecek risklere karşı daha çabuk yanıt vermeyi mümkün kılmaktadır. İç denetimin çeviklik anlayışının benimsenerek dönüşümü sonrası, çevik denetim kavramı pratikte de daha çok uygulanan bir denetim türü olacaktır. Çalışmada, iç denetim ve çeviklik kavramının kısa şekilde tanıtımından sonra çevik denetim, iç denetim ve çevik denetim arasındaki farklılıklar, iç denetimin çevik dönüşümü ve iç denetimde çevik uygulamalar açıklanmaya çalışılmıştır. Literatürde hakkında az sayıda çalışma bulunan çevik denetimle alakalı değerlendirmelerde bulunularak ileride bu konuya ilişkin yapılacak çalışmalara ışık tutmak ve literatüre katkı sunmak amaçlanmıştır.


  • Open Access

    Uluslararası Sürdürülebilirlik Açıklama Standartları IFRS S1 ve IFRS S2’nin Yayınlanmasının Ardından Sürece ve Standartlara İlişkin Bir Değerlendirme

    by Tunç Köse, Ömer Orbay Çeti̇n

    Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (International Sustainability Standards Board – ISSB), ilk iki küresel sürdürebilirlik açıklama standardı olan IFRS S1 ve IFRS S2’yi Haziran 2023’te yayınlamıştır. Bu standartlar, sermaye piyasalarının ihtiyaçlarına yönelik sürdürülebilirlikle ilgili finansal bilgilerin açıklanmasına ilişkin genel hükümleri belirlemekte ve iklimle ilgili açıklamalar yapmaktadır. IFRS S1, şirketlerin kısa, orta ve uzun vadede karşılaştıkları sürdürülebilirlikle ilgili riskler ve fırsatlar hakkında yatırımcılara bilgi vermelerini sağlamak için tasarlanmış ve bunlara ilişkin açıklama yapmaya yönelik bir dizi gerekliliği sunmaktadır. IFRS S2 ise, iklim ile ilgili özel açıklamaları belirlemek ve IFRS S1’le birlikte uyum içerisinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır. IFRS S1 ve IFRS S2 sayesinde ilk kez iklimle ilgili riskler ve fırsatlarla, şirketlerin beklentileri arasında ortak bir dilin oluşacağı öngörülmektedir. Günümüz şirketlerinde sürdürülebilir değer yaratma ve raporlama süreci birbirinden ayrılamayacak iki temel unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu iki unsur açısından bakıldığında; IFRS Sürdürülebilirlik Açıklama Standartlarını, ülkemizde yapılan sürdürülebilirlikle ilgili düzenlemeler bağlamında değerlendirmek ve Yeşil Mutabakat Eylem Planı ile eşgüdümlü bir şekilde ele almak bir yol haritası niteliğinde olacaktır. Çalışmada, standartların oluşturulmasında rol alan kurumlar, standartların yayınlanma süreci ele alınmış ve son olarak da IFRS S1 ve IFRS S2 genel hatlarıyla değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, standartlar hakkında aydınlatıcı bilgiler sunmak, sürdürülebilirlik standartları ile ilgili yapılacak çalışmalara katkı sağlamak ve standartların ülkemizdeki sürdürülebilirlikle ilgili diğer çalışmalar ile eşgüdümlü şekilde ele alınmasını sağlamaktır.


  • ENFLASYON MUHASEBESİNE GERİ DÖNÜŞ: ENFLASYON MUHASEBESİ KONULU MAKALELERİN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

    by Tunga Bozdoğan, Ömer Orbay Çeti̇n

    Ülkemizde son olarak 2004 yılında enflasyon muhasebesi uygulamaları kullanılmış ve 2021 yılına kadar tekrar tartışmaya açılmamıştır. 2021 yılı itibariyle pek çok ekonomist, akademisyen ve uzman tarafından yeniden enflasyon muhasebesi uygulamalarının hayata geçirilmesi gerektiği savunulmuştur. 2023 yılının sonunda ise enflasyon muhasebesinin yeniden esas alınacağı ve buna ilişkin uygulamaların gerçekleştirileceği kamu idaresince yasal zeminde de ilan edilmiştir. Enflasyonist dönemlerde işletmelerin yaşadığı en büyük sorunlardan biri sahip olduğu varlıkların değerinin piyasa değerinden çok daha düşük kabul edilmesi ve kârlılık düzeyinin olduğundan daha yüksek görünmesi nedeniyle ödemekle yükümlü olduğu vergi tutarının yüksek olmasıdır. Enflasyon muhasebesi uygulamalarıyla işletmelerin yaşadığı bu sorunların çözüme kavuşması beklenmektedir. Bu sebepler doğrultusunda bu çalışmanın konusu enflasyon muhasebesine ilişkin yayınlanan makalelerin tespiti ve içeriklerinin analiz edilmesidir. Çalışma kapsamında 1980 yılından günümüze enflasyon muhasebesini esas alan 32 adet makale incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre enflasyon muhasebesine ilişkin en fazla makalenin yayınladığı yıl 8 adet makaleyle 2023 yılı olmuştur. Makalelerin konularına detaylı bakıldığında en fazla temel alınan konu 11 kez ile enflasyon muhasebesi uygulamaları olmuştur. En sık kullanılan anahtar kelimeler ise 20 kez ile enflasyon muhasebesi ve 11 kez ile enflasyon olmuştur. Ayrıca makalelerin en fazla muhasebe ve finans alanında faaliyetini sürdüren dergilerde yayınlandığı görülmüştür. Çalışmanın son kısmında elde edilen bulgulara ilişkin farklı değerlendirmelerde bulunulurken, literatüre enflasyon muhasebesine ilişkin yapılan çalışmaları tek bir çalışmada sunarak gelecekte yapılacak çalışmalara kaynak sağlamaya çalışılmıştır.