AHAyhan Hi̇ra

Ayhan Hi̇ra

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Ayhan Hi̇ra has a total of 3 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Evaluating the Legal Authority of Ṣaḥābi Opinions: A Methodological Framework for Islamic Jurisprudence

    by A.H.M. Ershad Uddın, Ayhan Hira

    Purpose: The present article explores the methodological and legal foundations of evaluating the opinions and actions (aqwāl and afʿāl) of the Companions of the Prophet Muhammad (ṣaḥāba) in Islamic jurisprudence. Although historical veneration of the ṣaḥāba as morally exemplary authorities (ʿudūl), classical Islamic legal theory is deficient in a coherent and systematic framework for det a coherent and systematic framework for determining the extent to which their statements and practices possess binding legal authority (ḥujjiyyah). In a multitude of contemporary studies on the principles of Islamic jurisprudence, the definition of the Companions (ṣaḥāba), their integrity (ʿadālah), and the evidentiary value (ḥujjiyyah) of their statements have been examined through various approaches found in classical sources. However, the absence of a comprehensive evaluative framework is becoming increasingly evident, particularly when divergent interpretations arise within modern applications of ijtihād. Method: Employing the method of document analysis, the present article offers a qualitative study that compares the approaches of the founding imams, such as Abū Ḥanīfa, Mālik, al-Shāfiʿī, and Aḥmad ibn Ḥanbal, alongside those of marginal traditions like the Ẓāhirī and Muʿtazilī schools, as well as contemporary legal theorists. Findings: To address this gap, the study proposes a six-criteria evaluative framework: (1) textual consistency with the Qurʾān and Sunnah, (2) silent consensus (sukūtī ijmāʿ), (3) proximity to the Prophet, (4) historical applicability, (5) coherence with established principles of legal methodology (e.g., qiyās, istiḥsān), and (6) endorsement by the major schools of Islamic law (madhāhib). Furthermore, the study demonstrates how this methodological framework can be applied to contemporary issues. The findings also demonstrate the feasibility of employing the proposed evaluative model in addressing contemporary jurisprudential challenges, both epistemologically and practically. Conclusion: The proposed study adopts a systematic approach, integrating the authority of the Companions (ṣaḥāba) with modern legal reasoning. This integration aims to contribute to Islamic legal thought at both theoretically and practically. The objective of this study is to fortify the methodological underpinnings of ijtihād drawing upon the exemplary practices of the Companions. This endeavour aims to construct a constructive bridge that connects the rich classical tradition with the contemporary requirements.


  • Open Access

    DEVLET VE DİN KURUMUNUN BELİRLEYİCİ KARAKTERİSTİĞİ AÇISINDAN İKTİSADİ GELİŞMENİN SINIRLILIKLARI

    by Muhsin Hali̇s, Ayhan Hi̇ra, Ahmet Faruk Göksün

    Din, genel olarak bir grup insan tarafından benimsenen ve genellikle dua, ritüel ve dini hukuk olarak kodlanan bir dizi ortak inanç ve uygulamaların yanında kültürel gelenekleri, yazıları, tarihi ve mitolojiyi, kişisel inancı ve mistik deneyimi de kapsar. Ekonomi üzerine ilk yazılar dini her zaman dışsal bir faktör olarak değerlendirmiş ve din ile bir ülkenin büyümesi ve kalkınması arasında herhangi bir nedensel bağlantı olduğunu varsaymamıştır. Daha sonraları din ve kalkınma arasındaki bağlantıları açıklamak için çeşitli teoriler ileri sürülmüştür. Rasyonel seçim yaklaşımı dinin esnekliğini, dinlerin faaliyet gösterdiği siyasi, ekolojik ve ekonomik ortamlardaki değişikliklere rasyonel bir ekonomik tepki olarak değerlendirmektedir. Bunun yanında, aile, sosyal ağlar ve diğer dünyevi veya doğaüstü unsurlara olan inancı kapsayan yaklaşımlar da din ve ekonomi ilişkisini belirlemektedir. Artık çağdaş ekonomi, dini bir ülkenin ekonomik kalkınmasının önemli bir belirleyicisi olarak dikkate almaktadır. Hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde dinin artan esnekliği, küresel olarak hem siyasi iradeyi hem de popüler tartışmaları etkilemesi, din ekonomisini araştıran akademisyenler tarafından gözlemlenmiştir. Ekonomik büyümenin belirleyicileri üzerine yapılan araştırmalar genellikle dinin etkisini ihmal etmiştir. Bu boşluğu doldurmak için, dini pratiklere ve kurumlara katılım ve dini inançların ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini dinin ekonomik faaliyete bakışında aramak üzerinde düşünülmesi gereken bir husus olarak dikkat çekicidir. Tarihsel süreç içerisindeki gelişmelere bakıldığında, dindarlık ile ekonomik performans ilişkisine dair kurgulanacak bir nedenselliğin yönünü, dini öğretinin ve inançların bağımsız değişkenler olarak ekonomik faaliyete yönelik tutumları belirlediği görülmektedir. Devlet dininin varlığı ve dinin piyasa ilişkilerine dair tutum ve davranışlarda belirlediğine dair kapsamlı bir literatür analizinin deneysel araştırmalara ilham kaynağı olacağı varsayımıyla, bu makale devlet, din ve ekonomi ilişkisinin tüm boyutlarını literatüre dayalı olarak ortaya koymak amaçlanmıştır.

  • Lease Certificate (Sukuk) Application in Bangladesh: Analysis From The Perspectıve of Islamic Law

    by Ahm Ershad Uddin, Ayhan Hi̇ra

    İslâmî bankalar, İslâmî tahviller, İslâmî yatırım fonları, İslâmî sigorta gibi varlıklar açısından İslâmî finans sektörü küresel bir endüstri olarak kabul edilmektedir. 2008'den bu yana küresel finansal kriz tetiklenmiş olsa da bu sektör hem risk paylaşımı hem de kapsayıcılık ve fiilî varlık temelinde küresel olarak büyümektedir. Bangladeş'teki İslâmî bankacılık sektörü de Bangladeş Bankası'nın politik desteği ve güçlü kamu talebi nedeniyle küresel eğilimlere paralel olarak güçlü bir büyümeye tanık olmuştur. Finansman ve yatırım ihtiyaçlarını karşılamayı, kâr ve zararı paylaşmayı içeren yeni bir vizyon getirmek için İslâmî finans, küresel finansal krizden daha az etkilenen bir alternatif olarak görülmeye başlamıştır. İslâmî finansta faiz yasaklanmış, bir kira sertifikası olan sukuk ürünü ise Batı bankacılığındaki tahvile (Bond/bono) mukabil talep edilen bir İslâmî finansal araç olmuştur. Sukuk, kendine has özelliklerinden dolayı birçok ülkede ekonomik koşulların gelişmesi için finansman sağlamak amacıyla kullanılmış ve şu anda dünya çapında en çok konuşulan İslâmî uygulamalardan biri haline gelmiştir. Bangladeş’te de yakın zamanda bu alternatif yatırım aracı kapsamında sukuk ihracına başlanmıştır. İlk olarak 29. Sermaye Piyasası Düzenleme Kurulu 2019 yılında Bangladeş Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonunun (BMKBK ) sukukuna ilişkin bir duyuru yapmıştır. Ardından 2020 yılında hükümet, Maliye Bakanlığı Maliye Departmanından sukuk ihraçları ve yönetimi hakkında bir rehber yayınlamıştır. Ayrıca Bangladeş 23 Aralık 2020'de "Tüm Ülke İçin Güvenli Su Temini" (Safe Water Supply for the Whole Country) adlı bir projeye nakit toplamak amacıyla ilk bağımsız yatırımı olan sukuku çıkarmıştır. Ülkede ilk sukuk ihalesi 28 Aralık 2020'de gerçekleştirilmiş, İslam hukukuna uygun birçok özelliklerinden dolayı tüm İslâm âlimlerinin dikkatini çeken bu müzayedeye konvansiyonel bankalar, İslâmî bankalar ve diğer otuz dokuz finans kuruluşu katılmıştır. Söz konusu gelişmelerin izini süren ve Bangladeş özelinde alanında öncü olan bu araştırma, sukuk kavramını ve türlerini inceleyerek Bangladeş'te sukukun piyasaya çıkışını ele almakta, İslâm âlimleri tarafından sukuk uygulamasına İslâm hukuku perspektifinden yapılan itirazları konu edinmekte ve ülkedeki İslâmî bankacılık yasalarının mevcut durumunu tartışmaya açmayı hedeflemektedir.


  • İSLAM MUHÂKEME HUKUKUNDA MÜLKİYETE DAYALI İSTİHKÂK DAVASI

    by Ayhan Hi̇ra

    Mülkiyet hakkı, bir şeye mâlik olan kimseye hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma bakımından en geniş yetkileri sağlayan aynî nitelikte bir haktır. Mülkiyete dayanan istihkak davası ise, mâlikin eşya üzerindeki mülkiyet hakkının üçüncü kişilere karşı korunması amacıyla tanınmış bir haktır. Bu yönüyle istihkak, mülkiyet hakkıyla kazanılan ve haksız zilyede karşı uygulanan bir tür yaptırım niteliğindedir. İstihkak davasında söz konusu amacın gerçekleştirilebilmesi için, zilyedliğini kaybeden mâlikin dava konusu malda hak sahibi olduğunu ispat etmesi istenmektedir. Bu davada davacı taraf, muhakeme sürecinden sonra gerçek mâlik olduğunun tespit edilmesinin ardından malını haksız zilyedden geri alır. İstihkak, klasik fıkıh kaynaklarında müstakil başlık altında incelendiği gibi, malın haksız yere ele geçirilmesine dair hükümleri içeren gasp ve itlaf bölümlerinde ele alınmıştır. Bu başlıklarda verilen bilgilere göre, dava konusu olan malın bir kısmının veya tamamının talep edilmesi esnasında bu malda eksilme yahut artma şeklinde herhangi bir değişiklik söz konusu olmuşsa, eksilmeyi kimin tazmin edeceği ve artışın kime ait olacağı hakkında farklı görüşler bulunmaktadır. Mülkiyete dayanan istihkak davası, yürürlükteki hukuk sisteminde (TMK, md. 683) İslam hukukunda olduğu gibi mülkiyet hakkının korunması bağlamında düzenlenmiştir. Bu hakkın gereği olarak da malı haksız şekilde elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açma hakkı tanınmıştır. Teknolojinin sağladığı imkânlar dolayısıyla mülkiyet, mülkiyeti kazanma yollarıyla ilgili uygulamalar ve mülkiyetin korunması meseleleri günümüzde daha önemli hale geldiğinden dolayı, klasik fıkıh kaynaklarındaki görüşlerin bu konudaki hukukî tartışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu amaçla bu makalede aynî nitelikli istihkak davasının mahiyeti ve hükümleri, mezhepleri temsil düzeyindeki birinci el kaynaklardaki görüşler esas alınarak incelenmiş, bu görüşler yürürlükteki hukuk sistemiyle mukayese edilerek değerlendirilmiştir.

  • Hanefîler Dışındaki Usûlcülere Göre İllete Yöneltilen Men’/Mümânaa İtirazı

    by Ayhan Hi̇rA

    İllet bahisleri, fıkıh usulü kaynaklarında kıyasla boy ölçüşebilecek hacimde ele alınması bakımından dikkati çekmektedir. Usul kaynaklarında illetle ilgili başlıklarda önce illetin mahiyeti, çeşitleri, şartları ve tespit yolları sonra da sayısı hakkında görüş birliğine varılamayan illete itirazlar konusu ele alınmıştır. Söz konusu itirazlardan biri de bu çalışmanın konusunu teşkil eden men’/mümânaadır. İtirazların en zayıfı sayılmakla birlikte, hakikatin ortaya çıkarılmasına diğerlerinden daha çok katkı sağladığı kabul edilen men’/mümânaa itirazı, kıyasın rükünlerine ilişkin birtakım şartların sağlanamamış olması tezine dayanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Hanefîler dışındaki usulcüler tarafından telif edilmiş temel fıkıh usulü kaynakları esas alınarak men’/mümânaa itirazının şekil ve muhteva bakımından karşılaştırmalı olarak incelenip değerlendirilmesidir.