Kerem Hazneci

Bu çalışmada, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde faaliyet gösteren beyaz şapkalı mantar (Agaricus bisporus) ve istiridye mantarı (Pleurotus ostreatus) üretim işletmelerinin pazarlama kanalları, pazarlama marjları ve pazarlama etkinlikleri incelenerek sektörün sürdürülebilir gelişimine katkı sağlayacak stratejilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın birincil verileri, bölgede faaliyet gösteren 78 mantar üreticisiyle yüz yüze gerçekleştirilen anketlerden elde edilmiştir. Pazarlama etkinliğinin ölçülmesinde Acharya'nın Modifiye Edilmiş Pazarlama Etkinliği yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırma bulguları, bölgedeki mantar pazarlama sisteminin üreticiler açısından genel olarak etkin bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Nihai tüketici fiyatından üreticilerin aldığı pay her iki mantar türünde de yaklaşık %75 düzeyinde gerçekleşmiştir. Pazarlama etkinliği katsayısı beyaz şapkalı mantar için 2.52, istiridye mantarı için 2.62 olarak hesaplanmış olup, her iki değerin de 1'in üzerinde olması pazarlama sisteminin etkin işlediğini ortaya koymaktadır. Pazarlama kanalları bakımından, istiridye mantarı üreticilerinin %81'inin ürünlerini doğrudan tüketiciye satmayı tercih ettiği, beyaz şapkalı mantar üreticilerinin %76'sının ise toptancı kanalı aracılığıyla pazarlama yaptığı belirlenmiştir. Araştırmada, her iki üretici grubu açısından da en önemli ortak sorunun yüksek nakliye maliyetleri olduğu tespit edilmiştir. Buna ek olarak, beyaz şapkalı mantar üreticileri işletme dışından sağlanan komposta olan bağımlılıktan ve fiyat dalgalanmalarından etkilenirken; istiridye mantarı üreticileri, teknik bilgi eksiklikleri ve ürünün sınırlı ölçüde tanınmasıyla ilgili zorluklarla karşılaşmaktadır. Ayrıca üretici örgütlenmesinin zayıf olması, üreticilerin pazarlık gücünü sınırlandıran önemli bir unsur olarak öne çıkmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda; yerel kompost üretiminin desteklenmesi, teknik eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılması ve soğuk zincir lojistik altyapısının güçlendirilmesi sektörün sürdürülebilir gelişimi açısından öncelikli politika önerileri olarak değerlendirilmektedir.

Asma yaprağı, hem tarihsel hem de kültürel açıdan zengin bir geçmişe sahip olup, Akdeniz ve Orta Doğu mutfaklarının vazgeçilmez bir parçasıdır. Türkiye, asma yaprağı üretiminde önemli bir yere sahiptir ve Tokat'ın Erbaa ilçesi, bu üretimin merkezlerinden biridir. İlçede 21.020 dekar alanda üretilen coğrafi tescilli Erbaa narince bağ yaprağı hem yurt içinde hem de yurt dışı piyasasında yoğun ilgi görmektedir. 2023 yılında Erbaa'dan yaklaşık 100 milyon dolar değerinde asma yaprağı ihraç edilmiştir. Bu nedenle asma yaprağı üretimi ilçe için son derece önemlidir. Bu çalışma, Tokat'ın Erbaa ilçesinde asma yaprağı üretimini ele almaktadır. Araştırmanın ana kitlesini Tokat ili Erbaa ilçesinde bağcılık yapan 120 asma yaprağı üreticisi oluşturmuş ve veriler anket yoluyla toplanmıştır. Araştırma sonuçları Erbaa'da asma yaprağı üretiminin ekonomik açıdan karlı ve sürdürülebilir bir faaliyet olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, kârlılığın büyük ölçüde piyasa fiyatlarına bağlı olduğu unutulmamalıdır. Piyasada oluşabilecek fiyat dalgalanmalarına karşı üreticilerin örgütlenmesi, sözleşmeli üretim modellerinin geliştirilmesi ve katma değeri yüksek işleme-pazarlama faaliyetlerine yönelinmesi asma yaprağı üretimi yapan işletmeler için önem arz etmektedir.

The primary objective of this study is to evaluate the training activities provided to the female farmers supplying products to the organic product market in Sürmeli village, Bafra District, Samsun, Türkiye. A survey was used to collect data from female farmers who sell their products in the organic market and other farmers who do not sell their products in the organic market. The full-counting method was used to obtain the data. Within the scope of the research, a survey was administered to all participant farmers twice - before and after the training. The training was provided only to the female farmers producing organic products. When analysing the enterprises, the Kirkpatrick Program Evaluation Model, one-way analysis of variance, and covariance analysis were performed to determine the effectiveness of the training on organic agricultural production and marketing. Comparisons of the scores that measure the total knowledge levels of both production and marketing of organic production revealed that the score in the experimental group was statistically higher than that in the control group, and this difference was due to the training provided to the experimental group (R Squared = 0.633, 0.866). It can be said that among the participant farmers, those having a higher level of knowledge of organic production and marketing issues will carry out agriculture activities more successfully.

The aim of this study is to evaluate the effects of Agricultural Monitoring Information System (TARBIL) on producers and their opinions about TARBIL. Questionnaires were administered to 105 farmers in 19 Mayıs district of Samsun province about their internet usage habits, access to information and evaluation of Agricultural Monitoring Information System. The effectiveness of information management systems in agriculture was tried to be determined by identifying farmers' opinions about TARBIL, a producer-based analysis was made. In general, it was observed that farmers have an awareness towards TARBIL system. However, it was concluded that farmers face some obstacles in using the system and therefore the need for training is evident. Although farmers' attitudes towards the use of technology are generally positive, it was also determined that there is a need for more ease of access and training support for the effective use of applications. Study results revealed that the views that the internet can influence farmers’ production decisions received lower scores and farmers’ lack of equipment and competence in computer and internet use showing that farmers have difficulties both in entering data into the system accurately and regularly and in accessing technology. TARBIL is considered to be very important for food safety, environmental and economic sustainability of agricultural production. From this point of view, the importance of making new regulations and further development of the system for the effective and efficient use of TARBIL system is once again understood.

Köy pazarı satıcılarının işletmelerinin bulunduğu konumu, üretim miktarını, ürün çeşidini, ürün kalitesini ve doğrudan pazarlama için sahip olduğu altyapı imkânlarını göz önüne alarak kullanabileceği doğrudan pazarlama stratejilerini belirlemesi önemli görülmektedir. Bu araştırmada, Samsun/Alaçam Köy Ürünleri Pazarında ürünlerini satan üreticilerin pazarlama koşulları değiştiğinde pazarlama marjları ve pazarlama etkinliğindeki değişimi ölçebilmek için bir analiz gerçekleştirilmiştir. Diğer deyişle doğrudan pazarlama ve dolaylı pazarlama gibi değişik senaryolarda köy ürünleri pazarında ürünlerini satan üreticilerin pazarlama marjları, mutlak marjları ve nispi marjları hesaplanmıştır. Anket yapılan üreticilerin örnek hacminin belirlenmesinde tam sayım yöntemi kullanılmıştır. Pazarlama etkinliği hesaplanırken, en yaygın kullanılan ölçülerden birisi olan Acharya’nın modifiye edilmiş pazarlama etkinliği formülünden yararlanılmıştır. Belirlenen ürünlerin pazarlama indeksleri doğrudan pazarlama kanallarından biri olan köy ürünleri pazarında daha yüksek olarak hesaplanmıştır. Köy ürünleri pazarında çiftçilerin satış yapmasında etkili faktörler arasında en büyük etkenin daha fazla gelir sağlamak olduğu gözlenmektedir. Araştırma sonuçlarına göre ürünlerin değerinden ucuza satılması çiftçilerin gelirlerini azaltmaktadır. Üreticilerin gelirlerini arttırmak için köy ürünlerinin pazarlama yapısı daha etkin hale getirilebilir.

Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye’de TR83 bölgesinde buğday tohumluğu yetiştiriciliğinde teknik etkinliği ölçmek ve teknik etkinliği belirleyen faktörleri ortaya koymaktır. Araştırma verileri buğday tohumluğu yetiştiren işletmelerin tamamı olan 72 tarım işletmesinden anket yoluyla toplanmıştır. İncelenen işletmelerin ekonomik analizinde klasik ekonomik analiz yaklaşımları kullanılmıştır. İşletme düzeyinde teknik etkinliğin ölçülmesinde ve etkinliği belirleyen faktörlerin ortaya konulmasında stokastik sınır modelinden yararlanılmıştır. Etkinlik analizi sonuçları inceleme alanında teknik etkinliğin 0.68 ile 0.96 arasında değiştiğini ve ortalama 0.81 olduğunu göstermiştir. İncelenen işletmeler teknik yetersizliklerini ortadan kaldırarak, üretim miktarında hiçbir azalma olmaksızın kullandıkları girdi miktarlarını %19 oranında azaltabileceklerdir. Buğday tohumluğu yetiştiriciliğinde tohum, gübre ve işgücü dışında kalan diğer değişken masrafların gereğinden fazla olduğu ve bunun teknik etkinliği düşürdüğü saptanmıştır. Eğitim, kayıt tutma durumu, aile büyüklüğü ve tohumluk üretimine tahsis edilen alan değişkenlerinin buğday tohumluğu üretim etkinliğini belirleyen önemli değişkenler olduğu tespit edilmiştir. İncelenen işletmelerde kullanılan tohum miktarını ve diğer değişken masrafların hemen hemen tamamını tohumluk yetiştiren işletmeyle sözleşme yapan tohum üretici firmalar belirlediğinden, tohum yetiştiren firmaların tohumluk yetiştiriciliğiyle ilgili teknik uygulamaları gözden geçirmesi ve daha doğru olan uygulamaların işletmeler tarafından uygulanmasını sağlamaları buğday tohumluğu yetiştiriciliğinde teknik etkinliği artırabilecektir.