Nurgül İnan

Tarih boyunca tasarımcılar estetik, işlevsellik, kaynakların verimli kullanımı ve enerji etkinliği gibi problemlerin çözümü için doğadaki tasarımlar, sistemler veya süreçlerden ilham almışlardır. Biyomimikri adı verilen bu yaklaşım günümüzde sürdürülebilir mimarlık için de bir çözüm yolu olarak görülmektedir. Ancak, bu yaklaşım disiplinler arası çalışma ve uzmanlık gerektirmektedir. Yapay zekâ araçları küresel ölçekte çok sayıda veriye erişim sağlaması ve verilen komutlar doğrultusunda bu verileri hızla işleyebilmesi nedeniyle tasarımcılar için kompleks problemlerin çözümünde bir fırsat yaratmaktadır. Yapay zekâ sayesinde istenen parametreler doğrultusunda çok sayıda tasarım fikri üretmek mümkündür. Bu çalışmanın amacı, biyomimetik tasarım ilkeleri doğrultusunda üretimsel yapay zekânın tasarım yaratmadaki günümüzdeki ve gelecekteki potansiyelini incelemektir. Bu kapsamda, DALL-E 3 metinden-görüntü üretim modeli kullanılmış; farklı biyolojik referanslara dayalı istem setleri oluşturularak modelin bu referansları biçimsel, işlevsel ve strüktürel düzeyde nasıl yorumladığı analiz edilmiştir. Çalışma hem niteliksel değerlendirme hem de çok boyutlu niceliksel bir değerlendirme matrisiyle sistematik olarak incelenmiştir. Çalışmada yapay zekâ tarafından üretilen tasarımlarda insan zekâsının sonucu olan psikososyal özellikler, deneyim birikimi, eleştirel bakış açısı, yeni ve farklı olma arayışı, insana ve çevreye duyarlı olma gibi konularda henüz eksiklikler olduğu görülmüştür. Sürekli gelişen ve yüksek potansiyele sahip yapay zekâ araçları tasarıma başlarken ilham verme özelliğine sahip olsa da günümüzde tasarımın oluşmasında insan müdahalesine ve etik açıdan bazı önlemlerin alınmasına gereksinim vardır.

Aim: The aim of study is to determine the situation and guide the physically handicapped people to make the most efficient use of libraries, which are places for access to information. Method: In order to determine the situation, the National Library, was chosen as an example. The accessibility of the library has been evaluated with TSE9111- The requirements of accessibility in buildings for people with disabilities and mobility constraints, which are the current standards. It was determined whether the disabled people could use the building comfortably without getting help, and suggestions were made on the problems. Results: The National Library has a plan that blocks at different levels. Since the elevators inside the building don’t have access to every level, the spaces on the mezzanine floors cannot be used. Conclusion: Access to libraries where information is produced and researched is the most basic right of disabled individuals so that they can gain independence. However, there are problems in buildings designed without considering the disabled. When trying to fix problems, it was seen that either they remained unsolved due to structural problems or the solutions didn’t fully meet the desired results. Therefore, disability access should be considered at the design stage.

Today, developing technology and globalization change the cultures, lifestyles, and needs of societies. This change also impacts the expectations from architectural spaces. Spaces designed to perform a predetermined function may be insufficient to meet the changing needs over time. The aim of this study is to show the flexibility that the movable structural elements bring to the space. In this context, we propose integrating movable inner and outer shell structural elements to achieve specific functionality and meet the various functional capacity needs. In this study, a sample design was visualized to demonstrate the use of integrated kinetic building elements and was discussed its applicability with existing technologies and the advantages that it can provide. As a result, it was observed that kinetic building elements practically provide spatial flexibility and functional diversity in architectural design. In addition, the visuals show that the system is practical, applicable and efficient. Kinetic and flexible space design can be evaluated in “Generative and Parametric design” by means of to obtain variable solutions and functional sustainability according to different functional expectations from design.