KTK.B. Tlegenova

K.B. Tlegenova

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

K.B. Tlegenova has a total of 11 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • DEVELOPING DATA VISUALIZATION SKILLS IN FUTURE BIOLOGY TEACHERS USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE

    by A.A. Orazbek, M.B. Amanbaeva, K.B. Tlegenova

    This study investigates the potential of integrating artificial intelligence (AI) tools to enhance the visual literacy of preservice biology teachers. Visual literacy – the ability to interpret and create effective scientific visuals – is vital for modern biology education, yet it remains underrepresented in teacher preparation programs. The research has both theoretical and practical importance. From a theoretical perspective, it draws on multimedia learning and cognitive load theory, highlighting how AI can support learners in creating clear and scientifically accurate representations. Practically, it demonstrates that AI-assisted reduces technical barriers and encourages preservice teachers to design engaging and pedagogically meaningful infographics. The study was conducted with 48 second-year biology teacher education students at Abai Kazakh National Pedagogical University. The design included three stages: baseline assessment, intervention through AI features, and post-assessment. Visual literacy was evaluated on scientific accuracy, clarity, creativity, and interpretation. Statistical analysis (paired-sample t-tests, Cohen’s d) confirmed moderate but significant improvements across all criteria. Findings support the hypothesis that AI-assisted training enhances visual literacy, though continued pedagogical guidance is essential for long-term impact. The study’s practical significance lies in equipping future biology teachers with digital and design skills necessary for effective classroom communication. Бұл зерттеуде болашақ биология мұғалімдерінің визуалды сауаттылығын арттыру мақсатында жасанды интеллект (ЖИ) құралдарымен ұштастыра қолдану мүмкіндігі қарастырылады. Визуалды сауаттылық – ғылыми визуализацияларды тиімді түсіндіру және жасау қабілеті – қазіргі биологиялық білім беруде шешуші рөл атқарады, алайда педагогтарды даярлау бағдарламаларында әлі де жеткілікті деңгейде дамымаған. Жұмыстың теориялық та, практикалық та маңызы бар. Теориялық тұрғыда ол мультимедиялық оқыту және когнитивтік жүктеме теориясына сүйеніп, ЖИ студенттерге анық әрі ғылыми тұрғыда дәл визуализация жасауға қалай көмектесе алатынын көрсетеді. Практикалық тұрғыда зерттеу ЖИ қолданудың техникалық кедергілерді азайтып, студенттердің көрнекі әрі педагогикалық тұрғыдан мәнді инфографика жасауына ықпал ететінін дәлелдейді. Эксперимент Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің биология бағытындағы екінші курсында оқитын 48 студент арасында жүргізілді. Зерттеу дизайны үш кезеңнен тұрды: бастапқы тестілеу, ЖИ қолдана отырып оқыту және қорытынды бағалау. Визуалды сауаттылық ғылыми дәлдік, анықтығы, креативтілігі және интерпретациясы бойынша бағаланды. Статистикалық талдау (жұпталған t-тест, Коэннің d көрсеткіші) барлық критерий бойынша орташа, бірақ мәнді жақсару бар екенін көрсетті. Нәтижелер ЖИ қолдану арқылы оқыту визуалды сауаттылықты дамытуға ықпал ететінін растады, алайда ұзақ мерзімді әсерге жету үшін тұрақты педагогикалық қолдау қажет. Зерттеудің практикалық құндылығы – болашақ биология мұғалімдерін сыныпта тиімді коммуникацияға мүмкіндік беретін цифрлық және дизайндық дағдылармен қамтамасыз етуінде. В исследовании рассматривается возможность использования инструментов искусственного интеллекта (ИИ) для повышения визуальной грамотности будущих учителей биологии. Визуальная грамотность – умение интерпретировать и создавать эффективные научные визуализации – имеет решающее значение для современного биологического образования, однако в программах подготовки педагогов она по-прежнему недостаточно развита. Работа имеет как теоретическую, так и практическую значимость. Теоретически она опирается на теорию мультимедийного обучения и когнитивной нагрузки, показывая, как ИИ может поддерживать студентов в создании ясных и научно корректных визуализаций. Практически исследование демонстрирует, что использование ИИ снижает технические барьеры и способствует...

  • Open Access

    Inheritance of breeding traits in Karakul sheep under different selection approaches

    by Zh. Parzhanov, N. Azhimetov, Ye. Kistaubayev, K. Tlegenova, Z. Yussupbayev

    In the previous century, each intrabreed type of the Karakul sheep breed was characterized by significant numbers, representing a super population with rich genetic diversity. However, over time, the genetic diversity within the breed's gene pool has undergone significant depletion. At present, the Karakul breed is predominantly composed of only two small populations, distinguished by their fur colors: black and gray. Consequently, under such circumstances, genetic advancements in breeding endeavors are likely to be relatively limited, especially given the potential risk of these populations disappearing altogether in the future. Hence, the preservation and judicious utilization of the available genetic resources within the black and gray Karakul sheep populations hold paramount importance in breeding efforts. The primary objective of our research was to investigate the heritability of breeding traits among gray lambs through various selection options. The study was conducted at the “Kumkent” base farm in the Sozak district of the Kyzylorda region. Our findings revealed that the inheritance of gray and black fur colors across the different selection options occurred in a consistent ratio. In the first selection variant (a gray ram with even silver marking ♂ x a black jacket fur type ewe with intense pigmentation ♀), the proportion of gray offspring was 50.6%. Similarly, in the second selection variant (a black jacket fur type ram with intense pigmentation ♂ x a gray ewe with even silver marking ♀), the proportion of gray offspring was 49.6%. The percentage of black lambs obtained in both selection options was nearly equivalent, with 49.4% and 50.4% in the first and second variants, respectively.


  • MORPHOLOGICAL AND BIOCHEMICAL PARAMETERS OF BLOOD OF KARAKUL SHEEP

    by Zh.A Parzhanov, N.N Azhimetov, G.R Tastanbekova, Tlegenova K.B., A.E. Kydyrbaeva, R.Zh. Shimelkova

    Мал тұқымын асылдандыруда,оның ішінде қаракөл қойларының өнімділік сапасын арттыру ұзақ уақытты қажет ететін және нақтылы бір экологиялық аймақ жағдайында, олардың экономикалық пайдалы қасиеттерін қалыптастыру мақсатында жүргізілетін күрделі процесс. Нақтырақ айтқанда, қаракөл қойының түсі, реңі және елтірілік типі ерекшеліктеріне байланысты олардың қан құрамында да айтарлықтай айырмашылық байқалу керек. Бұл айырмашылықтар қан құрамындағыморфологиялық және биохимиялық көрсеткіштерінің қоршаған орта жағдайындағы өзгерістерге жауап реакциясымен сипатталады. Авторлардың зерттеулерінде, қаракөл қозыларының 4,5 айлық жасында қанының морфологиялық және биохимиялық көрсеткіштері туылған кезіндегі мен 12 айлық жасындағы қозыларға қарағанда айырмашылықтар бар екендігі, эритроциттердің санының көбеюімен қатар гемоглобин мөлшері артып, керісінше тромбоциттердің кемуі байқалады, сонымен қатар қозылардың түсі мен реңіне байланысты өзгеріп тұратындығы анықталған. Зерттеулерде лейкоциттердің мөлшері малдар ағзасының табиғи резистентілік деңгейін анықтайтындығын ескеретін болсақ, онда қаракөл қозыларында резистенттіліктің деңгейі ашық көктен бастап, қара түске дейін біртіндеп артатындығы анықталған.Зерттеу нәтижелері бойынша көрсетілген биохимиялық айырмашылықтарда жасалған талдау барысында қара түсті жакетті елтірілік типті қозылардың ағзасында көк түсті қозыларға қарағанда биохимиялық процестер салыстырмалы түрде қарқындырақ жүреді деп тұжырымдауға болады