Neslihan Ursavaş

Elektrik tüketimi ülkelerin gelişmişlik düzeyini ölçmede önemli bir gösterge olarak kabul edilmektedir. Ekonomik büyüme, kentleşme, beşerî sermaye gibi pek çok unsur elektrik tüketimi ile ilişkilidir. Literatürde elektrik tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki saklama hipotezi, enerji odaklı büyüme hipotezi, geri bildirim hipotezi, tarafsızlık hipotezi ve koruma hipotezi olmak üzere beş farklı hipotez ile açıklanmaktadır. Bu çalışma Türkiye’de bölgesel bazda elektrik tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisini test etmektedir. Bu amaçla, 81 il için 2008-2021 dönemini kapsayan yıllık veriler kullanılarak Juodis, Karavias ve Sarafidis'in (2021) tarafından geliştirilen Granger nedensellik analizi uygulanmaktadır. Bu yöntem hem tek değişkenli hem de çok değişkenli nedensellik analizlerine olanak tanımaktadır. Elde edilen bulgulara göre Türkiye’deki iller için elektrik tüketiminden ekonomik büyümeye doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi gözlenmektedir. Bu sonuç Türkiye’de enerji odaklı büyüme hipotezinin geçerli olduğunu göstermektedir. Çalışmanın diğer bulgularına göre nüfus yoğunluğu ile ekonomik büyüme arasında tek yönlü, beşerî sermaye ile ekonomik büyüme arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu gözlenmektedir.

Sanayi Devrimi ile birlikte artan üretim daha fazla enerji talebini ortaya çıkarmış ve bu durum doğal kaynak kullanımının önemini artmıştır. Ekonomik büyümenin önemli bir bileşeni olan doğal kaynak kullanımı doğrudan üretim sürecini etkilemekte ve ekonomik büyüme süreci içerisinde önemli bir rol oynamaktadır. Ancak hızlı üretim ve büyüme yalnızca doğal kaynak stokunu tüketmekle kalmayıp aynı zamanda ekolojik sürdürülebilirliği kötüleştirerek çevreye de zarar vermektedir. Bu çalışmanın amacı MIST (Meksika, Endonezya, G. Kore ve Türkiye) ülkelerinde doğal kaynak geliri, ticari açıklık ve ekonomik büyümenin çevresel bozulma üzerindeki etkisini test etmektir. Çalışmada çevresel bozulmanın bir göstergesi olarak karbonsuz ayak izi değişkeni kullanılmıştır. Bu amaç doğrultusunda 1970-2021 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak Pedroni (2004) ve Westerlund (2007) eş bütünleşme testi ve tam modifiye edilmiş en küçük kareler (FMOLS) ve dinamik en küçük kareler (DOLS) yöntemleri uygulanmıştır. Pedroni (2004) ve Westerlund (2007) eş bütünleşme testlerine göre değişkenler arasında uzun dönemde eş bütünleşme ilişkisi bulunmaktadır. Elde edilen diğer bulgulara göre MIST ülkelerinde doğal kaynak geliri ile karbonsuz ayak izi arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Ayrıca ticari açıklık ile karbonsuz ayak izi arasında negatif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Son olarak ekonomik büyüme karbonsuz ayak izini artırmaktadır. Diğer bir ifadeyle MIST ülkelerinde doğal kaynak gelirleri ve ekonomik büyümedeki artış çevresel bozulmayı artırırken; ticari açıklıktaki artış çevresel kaliteye katkıda bulunmaktadır.

Bu çalışmanın amacı Pasifik Puma ülkelerinde (Şili, Kolombiya, Meksika ve Peru) demokrasinin çevresel bozulma üzerindeki etkisini gelirin moderatörlüğünde test etmektir. Bu amaçla 1990-2018 dönemine ait veriler kullanılarak Westerlund (2007) eş bütünleşme analizi ve Ortak İlişkili Etkiler Tahmincisi (CCE) uygulanmıştır. Demokrasi ve çevresel bozulma arasındaki ilişkiyi açıklayan yaklaşımlar göz önünde bulundurulduğunda demokrasinin çevre üzerindeki etkisi farklılaşmaktadır. Bu farklılaşmanın önemli bir nedeni demokrasi- çevre ilişkisini açıklamada gelirin düzenleyici rolünün göz ardı edilmesi olabilir. Bu bağlamda çalışmada çarpımsal etkileşim modeli kullanılarak gelir ve demokrasi düzeyindeki değişikliklerin çevresel bozulmayı nasıl etkilediği incelenmiştir. Çalışmada çevresel bozulma göstergesi olarak ekolojik ayak izi (EF) endeksi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre uzun dönemde değişkenler arasında eş bütünleşme ilişkisi bulunmaktadır. Çalışmanın diğer bulgularına göre demokrasi ve gelir düzeyindeki artış ekolojik ayak izini artırmaktadır. Bununla birlikte demokrasinin ekolojik ayak izi zerindeki etkisinde gelirin rolü önemli olmaktadır. Gelir düzeyi arttıkça demokrasideki artış ekolojik ayak izini azaltmaktadır. Dolayısıyla demokrasinin ekolojik ayak izi üzerindeki etkisi gelir düzeyi ile koşullandırılmaktadır.

Bu çalışmanın amacı Türkiye’de 1970-2018 yılları arasında Doğrudan Yabancı Yatırım (DYY) ve kişi başına GSYİH’nın çevresel kirlilik üzerine etkisini Kirlilik Cenneti Hipotezi (KCH) ve Çevresel Kuznets Hipotezi (ÇKH) çerçevesinde Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (ARDL) ile test etmektedir. Çalışmada çevre kirliliğini ölçmek için ekolojik ayak izi (EF) endeksi kullanılmaktadır. Elde edilen bulgulara göre Türkiye’de DYY’deki artış EF’yi artırmaktadır. Bunun yanında kişi başına GSYİH ile EF arasında ters U şeklinde bir ilişki gözlenmektedir. Bulgular, Türkiye’de Kirlilik Cenneti Hipotezi ve Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezi’nin geçerli olduğunu göstermektedir. Çalışmada elde edilen diğer bir sonuca göre kentleşmedeki artış EF’yi negatif etkilemektedir.

One of the sustainable development goals is to reduce environmental degradation and promote a sustainable environment. One of the significant factors in promoting a sustainable environment is the level of democracy in a country. This study investigates the impact of democracy on the ecological footprint (EF) per capita in 68 developing countries from 1990 to 2018. To do so, we use the Feasible Generalized Least Squares (FGLS) and Panel Corrected Standard Errors (PCSE) estimators. The empirical findings show that there is a positive relationship between democracy and EF. In other words, an increase in democracy increases environmental degradation in developing countries. Besides, the findings also show that while an increase in GDP per capita increases EF, an increase in renewable energy consumption reduces EF. Overall, our findings show that democracy matters for environmental sustainability in developing countries. Therefore, governments and policymakers should consider democracy to formulate environmental policies.

Environmental degradation, such as climate crisis, global warming, etc., is one of the crucial issues for countries. Studies in the literature analyze the convergence in environmental degradation regarding the environmental convergence hypothesis using different indicators such as carbon dioxide emissions, ecological footprint, etc. to identify the differences in environmental quality across countries. This study tests the environmental convergence hypothesis for G-7 countries over the period 1997-2018. To do so, we use greenhouse gas emissions per capita as an indicator of environmental degradation and apply non-linear dynamic factor model developed by Phillips and Sul (2007). According to the results, countries do not converge to a single equilibrium point. However, Phillips and Sul (2007) convergence methodology allows us to identify possible convergence clubs. The club clustering algorithm identifies three convergence clubs, each converging to a different steady-state. Club 1, which converges to higher greenhouse gas emissions per capita level, includes Canada and United States, whereas Club 2 includes Germany and Japan, and Club 3 includes France, Italy, and the United Kingdom. The results confirm that the that the environmental convergence hypothesis does not hold for G-7 countries.