Hüseyin Çapuk

Bu çalışma 2016-2025 yılları arasında yayınlanmış çalışmaları incelemek amacıyla yapılan bir literatür derleme çalışmasıdır. Bu çalışmanın amacı, palyatif bakımda yapay zeka teknolojilerinin sunduğu fırsatlar ve karşılaşılan zorlukları ortaya koymaktır. Bu derleme 2016-2025 yılları arasında PubMed ve Google Scholar veritabanlarında "palliative care and artificial intelligence" ve "palyatif bakım ve yapay zeka" gibi anahtar kelimeleri ile taranmıştır. İlk tarama sonucunda 747 kayıt (PubMed: 541, Google Scholar: 206) belirlenmiş, tekil çıkarımı ve başlık/özet taramasından sonra 43 çalışma nihai analize dahil edilmiştir. PRISMA-ScR kılavuzuna uygun olarak yürütülen çalışmada, veriler teknoloji türü ve klinik uygulama alanlarına göre tematik olarak raporlanmıştır. Palyatif bakım, yaşamı tehdit eden hastalıkların ileri aşamalarında hastalar ve aileleri için yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen kapsamlı bir sağlık hizmeti modelidir. Günümüzde yapay zeka teknolojilerinin gelişmesi ile palyatif bakımda kullanımı artmıştır. Palyatif bakımda yapay zeka teknolojinin kullanılması hemşireler için bakım kalitesinin artmasına önemli fırsatlar sunarken etik zorluklar ve hasta bakımında yaşanabilecek olası sorunlar devam etmektedir. Bu nedenle bu derleme, hemşirelerin palyatif bakımda kaliteli hizmet sunabilmesi için yapay zekâ teknolojilerinin sunduğu fırsatları ve zorlukları ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Objective: The purpose of this research was to explore how trauma resulting from earthquakes, individuals’ perceptions of risk, and the use of alcohol, tobacco, and illegal substances are interconnected in the southeastern region of Turkey. Methods: This cross-sectional research was carried out between October and December 2023 in 11 provinces affected by in the Southeastern Anatolia Region of Turkey. Earthquake risk perception by participants’ characteristics related to addictive substance use were compared. Results: Significant differences were found between participants’ reasons for substance use and their earthquake risk perception and post-traumatic stress levels. Those who used substances due to sadness and distress had higher emotional earthquake risk perception ( p <.05, η² = 0.018), post-traumatic stress total scores, and behavioral problems ( p <.05, η² = 0.019), emotion limitation ( p <.05, η² = 0.022), and sleep disturbance ( p <.05, η² = 0.019). A significant difference was also observed between the type of substance first used and post-traumatic stress, with amphetamine users scoring higher than marijuana users ( p <.05, η² = 0.013). Furthermore, participants who increased their substance use after the earthquake had increased levels of excitement restriction ( p <.05, η² = 0.012) and sleep disturbance ( p <.05, η² = 0.011). Conclusions: These findings highlight the role of addiction and mental health nurses in identifying at-risk individuals and providing trauma-sensitive care after disasters. Incorporating addiction nursing approaches into disaster protocols can improve health outcomes and reduce maladaptive coping.

Bu çalışma üniversite öğrencilerinde internet kullanımı ve Sosyal Medya Bağımlılığı düzeylerinin incelemek amacıyla yapılmıştır. Üniversite öğrencileri, dijital etkileşim ve sosyal medyada fazla zaman geçirme eğilimlerinden dolayı sosyal medya bağımlılığı açısından risk teşkil etmektedir. Tanımlayıcı-kesitsel tipte olan bu araştırma, Kasım 2024-Ocak 2025 tarihleri arasında üniversite öğrencileriyle yüz yüze görüşmeler yoluyla gerçekleştirilmiş ve toplam 359 öğrencinin katılımıyla tamamlanmıştır. Veri toplanmadan önce etik onay alınmıştır. Veri toplama aşamasında “Tanıtıcı Bilgi Formu” ve “Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği” kullanılmıştır. Katılımcıların %90,3'ünün akıllı telefon kullandığı, %79,4'ünün bulunduğu ortamda internet erişiminin olduğu, %90,0'ının günlük olarak internet kullandığı ve %44,5'inin en çok tercih ettiği sosyal medya platformunun Instagram olduğu tespit edilmiştir. Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği toplam puanları açısından, yaş, cinsiyet, sınıf düzeyi, baba eğitim durumu, interneti bulunduğu ortamda kullananlar ve sosyal medya kullanım sıklığı arasında istatistiksel olarak önemli farklar bulunmuştur (p

The purpose of this study is to examine the fear of missing out (FoMO) among university students according to various variables. This descriptive study was conducted with 379 students enrolled at a state university. The sample size was determined by power analysis, and data were collected using a Personal Information Form and the FoMO Scale. The study was initiated after obtaining approval from the ethics committee. The data were analyzed using descriptive statistics, t-tests, and analysis of variance. Fifty-one point seven percent of the participants were female, and 42.5% were first-year students. FoMO levels showed significant differences according to variables such as social media usage, academic year, department type, and social media and smartphone usage duration (p < 0.05). FoMO levels were higher among second-year students enrolled in vocational schools who used Facebook, Instagram, YouTube, and TikTok, and among those who actively shared content on social media. In conclusion, students who spend a significant amount of time interacting in digital environments tend to exhibit higher levels of FoMO. Therefore, awareness campaigns are recommended to encourage students to use digital tools consciously and in a controlled manner.

Aim(s): The aim of this study was to evaluate the impact of Transtheoretical Model‐based Motivational Interviewing on self‐efficacy and illness adjustment in hemodialysis patients. Background: Hemodialysis patients often face challenges in adhering to dietary, fluid, and medication guidelines due to the lengthy nature of the dialysis sessions and various associated restrictions. Methods: This study was conducted between June 2022 and March 2023 at hemodialysis centers in eastern Turkey. It included 30 patients in the experimental group and 30 in the control group. The experimental group received six sessions of Transtheoretical Model‐based motivational interviewing, while the control group received no intervention. This pretest‐posttest randomized controlled trial was registered in the Clinical Trials Registry (NCT06706843). Results: The results indicated a significant improvement in GSES scores. A significant difference was found between the groups in pre‐test scores ( p < 0.05), and a statistically significant difference was also observed in Posttest scores ( p < 0.05). Within‐group comparisons revealed significant differences between pretest and posttest scores for the experimental group ( p < 0.05). There was a significant difference between pre‐test and Posttest scores in the control group ( p < 0.05). In the SDBM‐NOS showed a significant difference between the experimental and control groups in the dietary adherence subscale at Posttest ( p < 0.05), but no significant difference was found in the other subscales. In the experimental group, a significant improvement was observed between pre‐test and Posttest in terms of total ESRD‐AS score, fluid compliance and dietary compliance ( p < 0.05). In the control group, no significant difference was found for any variable ( p > 0.05). A significant negative correlation was found between GSES and ESRD‐AS. Conclusion: In conclusion, Transtheoretical Model‐based Motivational Interviewing was found to significantly improve treatment adherence and self‐efficacy in chronic hemodialysis patients, contributing to better illness adjustment. Trial Registration: ClinicalTrials.gov identifier: NCT06706843.

Amaç: Bu araştırma hemşirelik öğrencilerinin afet okuryazarlığı ile afete müdahale öz yeterlikleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı tipte olan bu araştırma Ekim-Aralık 2023 tarihleri arasında Muş Alparslan Üniversitesi ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitelerinde bulunan iki farklı hemşirelik bölümünde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini ilgili üniversitelerde öğrenim gören hemşirelik öğrencileri oluşturmuştur (N=800). Örneklem büyüklüğünün hesaplanmasında evreni bilinen örneklem yöntemi kullanılarak %95 güven aralığında ve 0,05 hata payı ile 260 hemşirelik öğrencisine ulaşılması gerektiği saptanmıştır. Fakat araştırma çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 300 öğrenciye tamamlanmıştır. Verilerin analizinde sayı, ortalama, yüzde dağılımları ve parametrik testleri (Student t testi, ANOVA) ve korelasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelik öğrencilerinin %66.7’si kadın, %78.7’sinin afet ile karşılaştığı, %90.3’ünün afetzedelere bakım vermediği, %64.7’sinin afet konusunda ders almadığı, %67.7’sinin okulda afet planı olmadığı, %86.0’ının afet gönüllüsü olmadığı saptanmıştır. Hemşirelik öğrencilerinin afet okuryazarlığı ölçeği toplam puan ortalaması 30.41±7.98’dir. Öğrencilerin afete müdahale öz-yeterlilik ölçeği toplam puan ortalaması 58.01±13.60’dır. Öğrencilerin afet okuryazarlık ile afete müdahale öz yeterlilikleri arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki saptanmıştır. Sonuç ve Öneri: Hemşirelik öğrencilerinin afet okuryazarlıkları sınırlı düzeyde ve afete müdahale öz yeterlilik orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Hemşirelik öğrencilerinin müfredatlarına afet ve acil müdahale eğitimlerinin teorik ve uygulamalı olarak eklenmesi önerilmektedir.

Aim: This study aimed to investigate the correlation between trauma and risk perception resulting from the earthquake in Southeast Turkey and the use of alcohol, tobacco, and illicit drugs. Method: This cross-sectional study was conducted between October and December 2023, utilizing a sample size of 623, determined through the G.Power program with a minimum required sample size for a type-I error rate of α=0.05, a test power of 1-β=0.9, and an effect size of 0.25. Data were collected using surveys. Results: A noteworthy disparity was observed in the affective earthquake risk perception sub-dimension, which was significantly influenced by the motives behind individuals’ experimentation with addictive substances (pConclusion: The study revealed that earthquake risk perceptions and high degrees of trauma significantly influenced individuals’ engagement in addictive substance use following the earthquake event, highlighting the need for targeted interventions and support systems.

Madde kullanım bozukluğu, bireylerin fiziksel ve psikolojik sağlıklarını ciddi şekilde etkileyebilecek önemli bir halk sağlığı sorunudur. Hemşireler, özellikle halk sağlığı hemşireleri, bu sorunun erken tespiti ve müdahalesinde kritik bir rol oynamaktadır. Madde kullanım bozukluğu olan bireylerin değerlendirilmesinde, kullanılan maddenin türü, miktarı, alım yolu ve kullanım süresi gibi faktörler dikkate alınmalıdır. Ayrıca, bireylerin aile, iş ve sosyal çevre üzerindeki etkileri de göz önünde bulundurulmalıdır. Erken müdahale, bu sorunun toplum sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmada önemli bir strateji olarak öne çıkmaktadır.Hemşireler, bu süreçte bireylere tedaviye başlama kararını aldırabilmek için rehberlik ederken, aynı zamanda kaynakların etkin kullanımını ve sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesini sağlamakla da sorumludurlar. Bağımlılığın önlenmesinde etkili yöntemler kullanarak toplum sağlığının korunmasına önemli katkılarda bulunabilirler.Sonuç olarak, halk sağlığı hemşireleri madde kullanım bozukluğuyla mücadelede kritik bir rol oynamaktadır. Erken tespit, eğitim, danışmanlık ve tedaviye yönlendirme gibi müdahalelerle toplum sağlığının iyileştirilmesine katkı sağlarlar. Hemşirelerin bu alandaki eğitimlerinin artırılması, farkındalık oluşturulması ve etkili müdahale yöntemlerinin yaygınlaştırılması büyük önem taşımaktadır. Substance use disorder is an important public health problem that can seriously affect the physical and psychological health of individuals. Nurses, especially public health nurses, play a critical role in the early detection and intervention of this problem. In the assessment of individuals with substance use disorders, factors such as the type, amount, route of intake and duration of use should be taken into consideration. In addition, the impact on the individual's family, work and social environment should also be taken into consideration. Early intervention is an important strategy to reduce the negative effects of this problem on public health.In this process, nurses are responsible for guiding individuals to make the decision to start treatment, while at the same time ensuring the effective use of resources and the improvement of health services. They can make important contributions to the protection of public health by using effective methods in the prevention of addiction.In conclusion, public health nurses play a critical role in the fight against substance use disorder. They contribute to the improvement of public health through interventions such as early detection, education, counseling and referral to treatment. Increasing the training of nurses in this field, raising awareness and disseminating effective intervention methods are of great importance.

Giderek artan yaşlı nüfus, iş kazaları, psikiyatrik hastalıkların artışı, engelli nüfustaki artışlar, kronik hastalıklar gibi etkenlerle dünyada rehabilitasyon kavramı daha da önem kazanmıştır. Rehabilitasyon, fizyolojik ve anatomik bozuklukları kısmen veya tamamen gidererek bireylerin fiziksel bağımsızlık kazanmasını amaçlayan bir tedavi yöntemidir. Rehabilitasyon gereksinimlerinin ciddiyetine göre primer, sekonder ve tersiyer olmak 3 çeşit koruma türü vardır. Rehabilitasyon hemşiresi, ekibin ayrılmaz ve en önemli parçalarından biridir. Rehabilitasyon bireyin daha sonradan sağlık kurumlarına olan gereksinimini azaltarak bireyin sağlığına kavuşma süresini azaltır ve bozulmuş olan organ ya da sistemin kapasitesin arttırarak yaşam kalitesini yükseltir. Rehabilitasyon hemşiresinin genel olarak tanılama, koordinasyon, teknik ve fiziksel bakım, bakım verme, iyileşmeye yardım, emosyonel destek, aile katılımının sağlanması ve eğitim verme gibi görevlere sahiptir. With the increasing elderly population, work accidents, rise in psychiatric diseases, increase in the disabled population, and chronic diseases, the concept of rehabilitation has gained more importance worldwide. Rehabilitation is a treatment method aimed at enabling individuals to gain physical independence by partially or completely remedying physiological and anatomical disorders. According to the severity of rehabilitation needs, there are three types of protection: primary, secondary, and tertiary. The rehabilitation nurse is an indispensable and significant part of the team. Rehabilitation reduces the individual's subsequent need for health institutions, shortens the time for the individual to regain health, and improves the quality of life by increasing the capacity of the impaired organ or system. The rehabilitation nurse generally has tasks such as diagnosis, coordination, technical and physical care, caregiving, assistance in recovery, emotional support, ensuring family involvement, and providing education.

Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesinde Kullanılan Modeller: Hapa-Sağlık Eylem Süreci Yaklaşım Modeli Kübra AKCAN Zeliha TURAN Halk Sağlığı Hemşireliğinin Bağımlılıkların Önlenmesindeki Rolü ve Etkili Müdahale Yöntemleri Hüseyin ÇAPUK Muhammet Faruk YİĞİT Halk Sağlığı Açısından Toplum Tabanlı Kanser Taramaları Zeynep YILDIRIM Ebru BOZCU Gebelikte Jinekolojik Kanserler ve Hemşirelik Yaklaşımları Zeliha TURAN Kübra AKCAN Erişkin Onkoloji Hastalarında Ağrı Semptomuna Yönelik Güncel Hemşirelik Yaklaşımları Candan DOĞAN Palyatif Bakımda Hemşirelik Müdahaleleri ve Rehabilitasyonun Entegrasyonu Mehmet Emin ATAY Mustafa Özkan FIRAT Yoğun Bakım Ünitesi Hastalarında Ölüm Anksiyetesi ve İlişkili Faktörler Ebubekir KAPLAN Özkan SİR Açık Kalp Ameliyatı Sonrası Rehabilitasyonda Bütüncül Yaklaşımlar: Fiziksel, Psikolojik ve Sosyal İyileşmenin Önemi Özkan SİR Ebubekir KAPLAN Ameliyat Sonrası Evde Bakım Muhammet Faruk YİĞİT Mehmet UÇAR Farkındalık (Mindfulness) Temelli Stres Azaltma Programının Hemşirelik Araştırmalarındaki Yeri Aslı SİS ÇELİK Ebru SOLMAZ Terapötik İletişimle İyileşme: Fizyoterapi ve Hemşirelikte Bütüncül Yaklaşım Mehmet Emin ATAY Dursun Alper YILMAZ Fiziksel-Sosyal Rehabilitasyon ve Rehabilitasyon Hemşireliği Pratikleri Mehmet UÇAR Hüseyin ÇAPUK Teknoloji ve Hemşirelik Ali Burak ÖZER Pediatri Hemşireliğinde Yenilikçi Yaklaşımlar: Tele Hemşirelik Fahri AŞKAN Rabia GÜLBAKTI Cerrahi Hemşireliği ve Eras (Enhanced Recovery After Surgery) Protokolü Volkan GÖKMEN Robotik Cerrahi ve Hemşirelik: Geleceğin Sağlık Hizmetleri Volkan GÖKMEN