Elif Tiryaki
Research Subjects
Research Interests
Elif Tiryaki has a total of 30 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Oğuzhan Tiryaki
Artvin Coruh University
4 shared publications - Fatma Güdücü Tüfekci
Department of Child Health and Diseases Nursing, Faculty of Nursing Ataturk University Erzurum Turkey
3 shared publications - Birsel Canan Demirbağ
Karadeniz Technical University
2 shared publications - Gamze Akay
Artvin Coruh University, Faculty of Health Sciences, Department of Nursing, Artvin, Turkey
2 shared publications - Türkan Kadiroğlu
Atatürk University
2 shared publications - Arzu Bulut
Bandirma Onyedi Eylul University
1 shared publication
Latest Publications
- 31 May 2026
- Published by Holistence Publications
Yalın Sağlıkta Türkiye: Örnekler ve Gelecek Vizyonu
Türkiye’nin son yirmi yılında sağlıkta dönüşüm, erişim ve hizmet hacmi açısından önemli kazanımlar sağlarken; maliyet baskıları, artan israf ve sistem karmaşıklığı gibi yeni kırılganlık alanları da yaratmıştır. Bu kitap, yalın düşüncenin kuramsal mirasını Türkiye sağlık sisteminin yapısal özellikleriyle buluşturarak, “yalın sağlık” için ulusal ölçekte bir düşünme ve eylem çerçevesi sunmaktadır. Kuramsal yaklaşımlardan olgunluk modellerine, toplum sağlığı perspektifinden şehir hastaneleri deneyimine, bütçeleme süreçlerinden dijital entegrasyon ve yapay zekâ uygulamalarına uzanan bölümler, sağlık sistemini değer–israf ekseninde yeniden tasarlamaya davet eden bütüncül bir tartışma alanı sunmaktadır.Dört ana eksen etrafında kurgulanan yapı; önce yalın sağlık için kuramsal ve sistem düzeyi bir zemin oluşturmakta, ardından klinik ve yönetsel süreç tasarımını ele almakta, insan–kültür–liderlik boyutundaki dönüşüm gerekliliklerini tartışmakta ve son olarak dijital sağlık ile yapay zekâ entegrasyonunun olanak ve risklerini incelemektedir. Farklı disiplinlerden akademisyenler ve saha deneyimi yüksek uygulayıcılar tarafından hazırlanan katkılar, yalın projeleri izole uygulamaların ötesine taşıyarak ulusal politika, kurumsal yönetişim ve sürdürülebilir verimlilik odağında bir yalın sağlık vizyonu önermektedir.
- 31 May 2026
- Published by Holistence Publications
Yalın Sağlıkta Türkiye: Örnekler ve Gelecek Vizyonu
Türkiye’nin son yirmi yılında sağlıkta dönüşüm, erişim ve hizmet hacmi açısından önemli kazanımlar sağlarken; maliyet baskıları, artan israf ve sistem karmaşıklığı gibi yeni kırılganlık alanları da yaratmıştır. Bu kitap, yalın düşüncenin kuramsal mirasını Türkiye sağlık sisteminin yapısal özellikleriyle buluşturarak, “yalın sağlık” için ulusal ölçekte bir düşünme ve eylem çerçevesi sunmaktadır. Kuramsal yaklaşımlardan olgunluk modellerine, toplum sağlığı perspektifinden şehir hastaneleri deneyimine, bütçeleme süreçlerinden dijital entegrasyon ve yapay zekâ uygulamalarına uzanan bölümler, sağlık sistemini değer–israf ekseninde yeniden tasarlamaya davet eden bütüncül bir tartışma alanı sunmaktadır.Dört ana eksen etrafında kurgulanan yapı; önce yalın sağlık için kuramsal ve sistem düzeyi bir zemin oluşturmakta, ardından klinik ve yönetsel süreç tasarımını ele almakta, insan–kültür–liderlik boyutundaki dönüşüm gerekliliklerini tartışmakta ve son olarak dijital sağlık ile yapay zekâ entegrasyonunun olanak ve risklerini incelemektedir. Farklı disiplinlerden akademisyenler ve saha deneyimi yüksek uygulayıcılar tarafından hazırlanan katkılar, yalın projeleri izole uygulamaların ötesine taşıyarak ulusal politika, kurumsal yönetişim ve sürdürülebilir verimlilik odağında bir yalın sağlık vizyonu önermektedir.
- 31 December 2025
- Published by Bulent Evcevit University in Journal of Higher Education and Science
- Vol. 15 (3) , 487-494
Paramedik Öğrencilerinin Ekip Çalışması Tutumları ile Travma Hastalarına Yaklaşımlarının İlişkisi
Araştırmada, paramedik öğrencilerinin ekip çalışması tutumları ile travma hastalarına yaklaşımları arasındaki ilişki incelenmiştir.Acil sağlık hizmetlerinde ekip çalışması, hasta güvenliği ve etkili müdahale için kritik bir faktör olarak değerlendirilmektedir. Travmayönetiminde ekip içi uyum ve etkili iletişim, zamanında ve doğru müdahalelerin gerçekleştirilmesini sağlamaktadır. Araştırma Türkiye’ninkuzeydoğusundaki bir üniversitenin İlk ve Acil Yardım Programı’nda öğrenim gören 1. ve 2. Sınıf (n=123) öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir.Veri toplamada, “Travma Hastalarına Yaklaşım Ölçeği” ve “Ekip Çalışması Tutumları Ölçeği” kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması20.00±1.37 olarak belirlenmiştir. Ekip Çalışması Tutum Ölçeği puanları 28 ile 140 arasında değişmekte olup, ortalama 114.48±17.47olarak hesaplanmıştır. Travma Hastalarına Yaklaşım Ölçeği puanları ise 11 ile 55 arasında değişmekte olup, ortalama 48.08±6.91olarak bulunmuştur. Kadın katılımcılar, erkeklere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek travma hastalarına yaklaşım puanına sahipken(p0.05). Ekip çalışması tutum puanları 1.sınıf öğrencilerinde anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p
- 31 December 2025
- Published by Bulent Evcevit University in Journal of Higher Education and Science
- Vol. 15 (3) , 487-494
Paramedik Öğrencilerinin Ekip Çalışması Tutumları ile Travma Hastalarına Yaklaşımlarının İlişkisi
Araştırmada, paramedik öğrencilerinin ekip çalışması tutumları ile travma hastalarına yaklaşımları arasındaki ilişki incelenmiştir.Acil sağlık hizmetlerinde ekip çalışması, hasta güvenliği ve etkili müdahale için kritik bir faktör olarak değerlendirilmektedir. Travmayönetiminde ekip içi uyum ve etkili iletişim, zamanında ve doğru müdahalelerin gerçekleştirilmesini sağlamaktadır. Araştırma Türkiye’ninkuzeydoğusundaki bir üniversitenin İlk ve Acil Yardım Programı’nda öğrenim gören 1. ve 2. Sınıf (n=123) öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir.Veri toplamada, “Travma Hastalarına Yaklaşım Ölçeği” ve “Ekip Çalışması Tutumları Ölçeği” kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması20.00±1.37 olarak belirlenmiştir. Ekip Çalışması Tutum Ölçeği puanları 28 ile 140 arasında değişmekte olup, ortalama 114.48±17.47olarak hesaplanmıştır. Travma Hastalarına Yaklaşım Ölçeği puanları ise 11 ile 55 arasında değişmekte olup, ortalama 48.08±6.91olarak bulunmuştur. Kadın katılımcılar, erkeklere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek travma hastalarına yaklaşım puanına sahipken(p0.05). Ekip çalışması tutum puanları 1.sınıf öğrencilerinde anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p
- 2 January 2025
- Published by Taylor & Francis in Prehospital Emergency Care
- Vol. 30 (1) , 31-37
The Effect of Fatigue During Search and Rescue Efforts in Debris on the Quality of Cardiopulmonary Resuscitation
Cardiopulmonary resuscitation (CPR), which is used in cases of life-threatening cardiopulmonary arrest, is a physically exhausting procedure. Adding to that, sometimes, even before performing CPR, interventions to rescue the injured person from a challenging environment have caused significant fatigue. In this study, taking a novel research approach, we generated a scenario of fatigue during a rescue from earthquake debris and aimed to measure the effect of that fatigue on the quality of CPR performed by paramedics. The research followed an experimental design with 2 groups (experimental/control) and 2 measurements (pre-test/post-test). The study population was selected using power analysis. The sample, consisting of 84 paramedic students, was randomly divided into 42 control and 42 experimental participants. Current American Heart Association (AHA 2020) and European Resuscitation Council (ERC 2021) guidelines were strictly followed when performing CPR. In order to assess the accuracy of CPR, a General Doctor GD-CPR200S-A (2010 standard) simulator was utilized. The participants were fatigued by practicing the process of extracting and transporting earthquake victims from rubble. A personal information form with 20 questions and a CPR measurement form were used to obtain the data. In the analysis performed to measure the differences between the CPR indicators for the control and experimental groups in the post-test and pre-test, the difference in compression (control: 6.5 ± 50.1 and experimental: -10.3 ± 46.0) was not significant. Meanwhile, we found that the difference in ventilation (control: 0.3 ± 5.4 vs. experiment: 8.1 ± 4.6) and the difference in CPR completion times (control: 0.2 ± 1.2 vs. experiment: -0.7 ± 0.7) between the post-test and pre-test were significant. There was no significant difference in correct compressions between the control and experimental groups, but there was a significant difference in ventilation and CPR completion times. For this reason, it is recommended to focus on the effect of fatigue on CPR quality, especially on the ventilation process. It is also recommended to include fatigue scenarios in CPR trainings.
- 2 January 2025
- Published by Taylor & Francis in Prehospital Emergency Care
- Vol. 30 (1) , 31-37
The Effect of Fatigue During Search and Rescue Efforts in Debris on the Quality of Cardiopulmonary Resuscitation
Cardiopulmonary resuscitation (CPR), which is used in cases of life-threatening cardiopulmonary arrest, is a physically exhausting procedure. Adding to that, sometimes, even before performing CPR, interventions to rescue the injured person from a challenging environment have caused significant fatigue. In this study, taking a novel research approach, we generated a scenario of fatigue during a rescue from earthquake debris and aimed to measure the effect of that fatigue on the quality of CPR performed by paramedics. The research followed an experimental design with 2 groups (experimental/control) and 2 measurements (pre-test/post-test). The study population was selected using power analysis. The sample, consisting of 84 paramedic students, was randomly divided into 42 control and 42 experimental participants. Current American Heart Association (AHA 2020) and European Resuscitation Council (ERC 2021) guidelines were strictly followed when performing CPR. In order to assess the accuracy of CPR, a General Doctor GD-CPR200S-A (2010 standard) simulator was utilized. The participants were fatigued by practicing the process of extracting and transporting earthquake victims from rubble. A personal information form with 20 questions and a CPR measurement form were used to obtain the data. In the analysis performed to measure the differences between the CPR indicators for the control and experimental groups in the post-test and pre-test, the difference in compression (control: 6.5 ± 50.1 and experimental: -10.3 ± 46.0) was not significant. Meanwhile, we found that the difference in ventilation (control: 0.3 ± 5.4 vs. experiment: 8.1 ± 4.6) and the difference in CPR completion times (control: 0.2 ± 1.2 vs. experiment: -0.7 ± 0.7) between the post-test and pre-test were significant. There was no significant difference in correct compressions between the control and experimental groups, but there was a significant difference in ventilation and CPR completion times. For this reason, it is recommended to focus on the effect of fatigue on CPR quality, especially on the ventilation process. It is also recommended to include fatigue scenarios in CPR trainings.
- 25 July 2024
- Published by Erciyes Universitesi (DergiPark) in Sağlık Bilimleri Dergisi
- Vol. 33 (2) , 279-283
KANSER TEDAVİSİ GÖREN ÇOCUKLARIN ORAL MUKOZİT YÖNETİMİNDE HEMŞİRELİK BAKIM UYGULAMALARI: SİSTEMATİK BİR DERLEME
Oral mukozit, çocuklarda sitotoksik kemoterapinin önemli bir komplikasyonudur.Oral mukozitin pediatrik hastalarda önemli morbidite ile ilişkili ve tipik olarak çok ağrılı ve rahatsız edici olduğu bilinmektedir. Mukozit, geleneksel kemoterapi alan hastaların pek çoğunda görülmektedir. Oral mukozitin hastaneye yatışı gerektirecek kadar şiddetli, besin alımının, ağız bakımının ve yaşam kalitesinin azalmasına yol açacak kadar da etkili olduğu bilinmektedir. Günümüzde oral mukozitin tedavi ve bakımında pek çok yöntem kullanılmaktadır. Yapılan bu sistematik incelemenin amacı, 0-18 yaş aralığında kanser tedavisi gören çocuklarda gelişen oral mukozit yönetiminde kullanılan hemşirelik bakım uygulamalarının son 3 yıldaki literatüre katkısını incelemektir. PubMed, Scopus, Google Scholar, Science Direct, Ovid Medline, EBSCO veri tabanları kullanılarak, 2019-2022yıllarıarasında oral mukozit yönetiminde kullanılan hemşirelik bakım uygulamalarını inceleyen Meta-analiz ve randomize kontrollü çalışmalar geriye doğru incelenmiştir. Kullanılan yöntemlerde hemşirelere çok önemli görev ve sorumlulukların düştüğü görülmüştür. Hemşirelerin randomize kontrollü çalışmalar yaparak daha fazla kanıtlar sağlaması çocuklar için çok önemli bir sorun olan oral mukozitin yönetiminde alternatif yollar üreteceğini göstermektedir.
- 25 July 2024
- Published by Erciyes Universitesi (DergiPark) in Sağlık Bilimleri Dergisi
- Vol. 33 (2) , 279-283
KANSER TEDAVİSİ GÖREN ÇOCUKLARIN ORAL MUKOZİT YÖNETİMİNDE HEMŞİRELİK BAKIM UYGULAMALARI: SİSTEMATİK BİR DERLEME
Oral mukozit, çocuklarda sitotoksik kemoterapinin önemli bir komplikasyonudur.Oral mukozitin pediatrik hastalarda önemli morbidite ile ilişkili ve tipik olarak çok ağrılı ve rahatsız edici olduğu bilinmektedir. Mukozit, geleneksel kemoterapi alan hastaların pek çoğunda görülmektedir. Oral mukozitin hastaneye yatışı gerektirecek kadar şiddetli, besin alımının, ağız bakımının ve yaşam kalitesinin azalmasına yol açacak kadar da etkili olduğu bilinmektedir. Günümüzde oral mukozitin tedavi ve bakımında pek çok yöntem kullanılmaktadır. Yapılan bu sistematik incelemenin amacı, 0-18 yaş aralığında kanser tedavisi gören çocuklarda gelişen oral mukozit yönetiminde kullanılan hemşirelik bakım uygulamalarının son 3 yıldaki literatüre katkısını incelemektir. PubMed, Scopus, Google Scholar, Science Direct, Ovid Medline, EBSCO veri tabanları kullanılarak, 2019-2022yıllarıarasında oral mukozit yönetiminde kullanılan hemşirelik bakım uygulamalarını inceleyen Meta-analiz ve randomize kontrollü çalışmalar geriye doğru incelenmiştir. Kullanılan yöntemlerde hemşirelere çok önemli görev ve sorumlulukların düştüğü görülmüştür. Hemşirelerin randomize kontrollü çalışmalar yaparak daha fazla kanıtlar sağlaması çocuklar için çok önemli bir sorun olan oral mukozitin yönetiminde alternatif yollar üreteceğini göstermektedir.
- Open Access
- 24 June 2024
- Published by Erzurum Kultur ve Egitim Vakfi in EKEV Akademi Dergisi
- No. 98,p. 184-195
DETERMINATION OF INTOLERANCE OF UNCERTAINTY AND ANXIETY LEVELS OF EMERGENCY DEPARTMENT WORKERS DURING THE COVID-19 PANDEMIC
The intolerance of uncertainty and anxiety affects both the work and the personal lives of emergency workers. To determine the intolerance of uncertainty and anxiety levels of emergency department (ED) worker who are at the forefront against the COVID-19 pandemic and have a high risk of infection. The research was designed as cross-sectional type. Data were collected by using an online survey method with 80 personnel working in a city hospital emergency department. Employee information form, Intolerance of Uncertainty Scale (IUS-12), and Coronavirus Anxiety Scale (CAS) were used in the research. It was seen that participants' ISU-12 score was 40.66 ±9.87 on average, and CAS score was 9.23±4.53 on average. It was determined that the participants' intolerance to uncertainty was moderate, but their coronavirus anxiety was high. A substantial, low positive correlation has been identified between the levels of intolerance to uncertainty and coronavirus anxiety levels of emergency department worker. The uncertainty and anxiety levels of emergency department workers are very important for both patient outcomes and the working life of the staff. In Turkey, hospital administrations are required to develop procedures to evaluate this situation for emergency department personnel. It can be seen that the uncertainties experienced by emergency department worker during the Covid-19 period appear to increase their anxiety levels.
- 24 June 2024
- Published by Erzurum Kultur ve Egitim Vakfi in EKEV Akademi Dergisi
- No. 98,p. 184-195
Open AccessDETERMINATION OF INTOLERANCE OF UNCERTAINTY AND ANXIETY LEVELS OF EMERGENCY DEPARTMENT WORKERS DURING THE COVID-19 PANDEMIC
The intolerance of uncertainty and anxiety affects both the work and the personal lives of emergency workers. To determine the intolerance of uncertainty and anxiety levels of emergency department (ED) worker who are at the forefront against the COVID-19 pandemic and have a high risk of infection. The research was designed as cross-sectional type. Data were collected by using an online survey method with 80 personnel working in a city hospital emergency department. Employee information form, Intolerance of Uncertainty Scale (IUS-12), and Coronavirus Anxiety Scale (CAS) were used in the research. It was seen that participants' ISU-12 score was 40.66 ±9.87 on average, and CAS score was 9.23±4.53 on average. It was determined that the participants' intolerance to uncertainty was moderate, but their coronavirus anxiety was high. A substantial, low positive correlation has been identified between the levels of intolerance to uncertainty and coronavirus anxiety levels of emergency department worker. The uncertainty and anxiety levels of emergency department workers are very important for both patient outcomes and the working life of the staff. In Turkey, hospital administrations are required to develop procedures to evaluate this situation for emergency department personnel. It can be seen that the uncertainties experienced by emergency department worker during the Covid-19 period appear to increase their anxiety levels.
- 23 December 2023
- Published by Halk Sagligi Hemsireligi Dernegi in Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi
- Vol. 5 (3) , 312-320
Türkiye'de Palyatif Bakım Hizmetlerinin Sunumu ve İlgili Düzenlemeler
Günümüzde tedavisi mümkün olmayan, yaşamı tehdit edici ve kronik, hastalığı olan bireylerin sayısı giderek artmaktadır. Bu artış ile sağlık profesyonellerinin de palyatif bakım hizmetlerinin niteliklerine verdikleri önem artmaktadır. Bakım felsefesi olarak palyatif bakım, üst düzeyde yapılandırılmış sistematik bakım verme modelidir. Dünya’da palyatif bakım gelişmekte olan bir disiplin olarak karşımıza çıkmaktadır. Bununla beraber palyatif bakım hizmetleri kendini hızlı bir şekilde sağlık sistemine entegre etmiştir. Palyatif bakım sistemleri ülkeler arası farklılık gösterse de temelde 3 yaklaşıma sahiptir. İlk sırada hastane temelli palyatif bakım ikinci sırada ev temelli palyatif bakım üçüncü sırada ise toplum temelli bakım hizmetleri karşımıza çıkmaktadır. Türkiye’de ise palyatif bakım hizmetlerinin büyük çoğunluğu devlet tarafından desteklenen hastanelerde yürütülmektedir. Hastanelerin belirli servislerinde ya da onkoloji kliniklerinde sunulmaktadır. Bu derlemede Türkiye’de palyatif bakım hizmetleriyle ilgili temel bilgileri ele alarak gelişimsel sürecini incelemek ve bu hizmetler kapsamında gerçekleştirilen yasal düzenlemelerin mevcut durumunu özetlemek amaçlanmıştır.
- 23 December 2023
- Published by Halk Sagligi Hemsireligi Dernegi in Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi
- Vol. 5 (3) , 312-320
Türkiye'de Palyatif Bakım Hizmetlerinin Sunumu ve İlgili Düzenlemeler
Günümüzde tedavisi mümkün olmayan, yaşamı tehdit edici ve kronik, hastalığı olan bireylerin sayısı giderek artmaktadır. Bu artış ile sağlık profesyonellerinin de palyatif bakım hizmetlerinin niteliklerine verdikleri önem artmaktadır. Bakım felsefesi olarak palyatif bakım, üst düzeyde yapılandırılmış sistematik bakım verme modelidir. Dünya’da palyatif bakım gelişmekte olan bir disiplin olarak karşımıza çıkmaktadır. Bununla beraber palyatif bakım hizmetleri kendini hızlı bir şekilde sağlık sistemine entegre etmiştir. Palyatif bakım sistemleri ülkeler arası farklılık gösterse de temelde 3 yaklaşıma sahiptir. İlk sırada hastane temelli palyatif bakım ikinci sırada ev temelli palyatif bakım üçüncü sırada ise toplum temelli bakım hizmetleri karşımıza çıkmaktadır. Türkiye’de ise palyatif bakım hizmetlerinin büyük çoğunluğu devlet tarafından desteklenen hastanelerde yürütülmektedir. Hastanelerin belirli servislerinde ya da onkoloji kliniklerinde sunulmaktadır. Bu derlemede Türkiye’de palyatif bakım hizmetleriyle ilgili temel bilgileri ele alarak gelişimsel sürecini incelemek ve bu hizmetler kapsamında gerçekleştirilen yasal düzenlemelerin mevcut durumunu özetlemek amaçlanmıştır.
- Open Access
- 28 September 2023
- Published by Celal Bayar Universitesi Saglık Bilimleri Enstitusu Dergisi in Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi
- Vol. 10 (3) , 279-287
Pediatrik Palyatif Bakımda Kanıta Dayalı Uygulamalar: Sistematik Bir Derleme
Bu sistematik derlemenin amacı, pediatrik palyatif bakımda kullanılan kanıta dayalı uygulamalar ile ilgili yayımlanmış çalışmaların gözden geçirilerek elde edilen verilerin sistematik bir şekilde incelenmesidir. Google Scholar, Pubmed, Science Direct, Cochrane, EBSCOhost, Ovid, Tübitak Ulakbim, Cinahl veri tabanları 1 Ocak 2017- 31 Ekim 2022 yıl sınırlaması yapılarak taranmıştır. Bu sistematik derleme PRISMA akış şemasına uygun olarak hazırlanmıştır. İncelenen çalışmalar erişime açık veri tabanlarından örnekleme dâhil edildiğinden herhangi bir etik kurul iznine gerek duyulmamıştır. Sistematik derlemeye üçü randomize kontrollü ve beşi yarı deneysel olan toplamda altı çalışma dâhil edilmiştir. Derleme kapsamına alınan çalışmalarda; palyatif bakım eğitimi verilen ailelerin ve çocukların daha memnun kaldıkları, ev tabanlı palyatif bakım verilen çocukların daha iyi semptom kontrolü yaptıkları, aromaterapi uygulanan çocukların ağrı ve bulantı semptomlarında iyileşme, ruh hallerinde olumlu geri bildirim olduğu, reiki uygulanan çocuklardan da yine uygulanabilirlik açısından olumlu geri bildirim alındığı, semptom yönetiminin daha iyi olduğu, masaj terapi uygulanan çocuklarda ise çocukların semptom kontrolünün daha olumlu düzeyde olduğu saptanmıştır. Pediatrik palyatif bakımda yapılan bu kanıta dayalı uygulamalar olumlu sonuçlanmıştır fakat yeterli değildir. Pediatrik palyatif bakımda kanıta dayalı uygulamaların sayısı yapılan çalışmalar ile artırılmalıdır. Sadece yapılmış olan çalışmalar ışığında değil alternatif başka uygulamalar da çalışmalar ile desteklenmelidir.
- 28 September 2023
- Published by Celal Bayar Universitesi Saglık Bilimleri Enstitusu Dergisi in Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi
- Vol. 10 (3) , 279-287
Open AccessPediatrik Palyatif Bakımda Kanıta Dayalı Uygulamalar: Sistematik Bir Derleme
Bu sistematik derlemenin amacı, pediatrik palyatif bakımda kullanılan kanıta dayalı uygulamalar ile ilgili yayımlanmış çalışmaların gözden geçirilerek elde edilen verilerin sistematik bir şekilde incelenmesidir. Google Scholar, Pubmed, Science Direct, Cochrane, EBSCOhost, Ovid, Tübitak Ulakbim, Cinahl veri tabanları 1 Ocak 2017- 31 Ekim 2022 yıl sınırlaması yapılarak taranmıştır. Bu sistematik derleme PRISMA akış şemasına uygun olarak hazırlanmıştır. İncelenen çalışmalar erişime açık veri tabanlarından örnekleme dâhil edildiğinden herhangi bir etik kurul iznine gerek duyulmamıştır. Sistematik derlemeye üçü randomize kontrollü ve beşi yarı deneysel olan toplamda altı çalışma dâhil edilmiştir. Derleme kapsamına alınan çalışmalarda; palyatif bakım eğitimi verilen ailelerin ve çocukların daha memnun kaldıkları, ev tabanlı palyatif bakım verilen çocukların daha iyi semptom kontrolü yaptıkları, aromaterapi uygulanan çocukların ağrı ve bulantı semptomlarında iyileşme, ruh hallerinde olumlu geri bildirim olduğu, reiki uygulanan çocuklardan da yine uygulanabilirlik açısından olumlu geri bildirim alındığı, semptom yönetiminin daha iyi olduğu, masaj terapi uygulanan çocuklarda ise çocukların semptom kontrolünün daha olumlu düzeyde olduğu saptanmıştır. Pediatrik palyatif bakımda yapılan bu kanıta dayalı uygulamalar olumlu sonuçlanmıştır fakat yeterli değildir. Pediatrik palyatif bakımda kanıta dayalı uygulamaların sayısı yapılan çalışmalar ile artırılmalıdır. Sadece yapılmış olan çalışmalar ışığında değil alternatif başka uygulamalar da çalışmalar ile desteklenmelidir.