ZSZeynep Salman

Zeynep Salman

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Zeynep Salman has a total of 12 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Osmanlı Tıp Literatüründe Anne ve Çocuk Sağlığı: İlk Türkçe Tıp Dergisi Özelinde Bir Analiz

    by Zeynep Salman, İbRahim Topçu

    Amaç: Vakayi-i Tıbbiye tıp tarihimizdeki ilk Türkçe tıp dergisi olarak ayrı bir öneme haizdir. Anne çocuk sağlığı ise günümüzde ülkelerin sağlık sitemlerinin olduğu kadar ulusal ve uluslararası sağlık kuruluşlarının da sağlık politikalarının önemli bir bileşenidir. Ülkemizde anne ve çocuk sağlığının geçmişine ışık tutan çalışmalar yeterli düzeyde değildir. Bu çalışmanın amacı anne ve çocuk sağlığını ilk Türkçe tıp mecmuamız özelinde incelemek ve Osmanlı tıp literatürü kapsamında ele almaktır. Yöntem: Çalışmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş olup doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Vakayi-i Tıbbiye’nin toplam 453 nüshası özelinde belirlenen anahtar kelimelerle anne ve çocuk sağlığı ile ilgili içerikler tespit edilip incelemeye alınmıştır. Bulgular: Vakayi-i Tıbbiye’nin doğum öncesi ve doğum sonrası bakım, emzirme, sütten kesme, çocuk hastalıkları ve tedavi süreçleri, çocuk beslenmesi, çocuk ölümleri, anne ve çocuk sağlığına ilişkin sağlık tavsiyeleri, vaka takdimleri gibi çeşitli konular hakkında içerik barındırdığı tespit edilmiştir. Sonuç: Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra anne ve çocuk sağlığına özel bir önem atfettiği görülmüştür. Ayrıca Vakayi-i Tıbbiye’nin anne ve çocuk sağlığı açısında Osmanlı toplumunda olan gelişmeleri yansıtmakta yetersiz kaldığı ancak Avrupa’da olan gelişmelerin Osmanlı tıp literatürüne kazandırılması açısından önemli bir misyon üstlendiği sonucuna varılmıştır.


  • İbnü’n-Nefîs’in el-Mûcez fi't-Tıbb Adlı Eseriyle 16. Yüzyıldaki Türkçe Şerhinin Kulak Hastalıkları Bağlamında Karşılaştırılması

    by İbRahim Topçu, Zeynep Salman, Tasnim Hokan

    İbnü’n-Nefîs (ö. 687/1288) İslam tıbbının önde gelen temsilcilerinden birisi olup İbn Sînâ’nın el-Kânûn fi’t-Tıbb adlı eserinin ilaveli bir hülasasını yaparak el-Mûcez fi't-Tıbb’ı yazmıştır. Gelibolulu Muslihuddin Mustafa Sürûrî 1552 yılında ‘‘Şerh-i Mûcez fi’t-Tıbb’’ adıyla İbnü’n-Nefîs’in eserini Türkçe olarak şerh etmiştir. Çalışmanın amacı el-Mûcez fi't-Tıbb’ı ve şerhini kulak hastalıkları bakımından karşılaştırmaktır. El-Mûcez fi't-Tıbb’ın Arapça nüshası için Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi, Ragıb Paşa koleksiyonunda bulunan nüsha tercih edilmiştir. Gelibolulu Muslihuddin Mustafa Sürûrî’nin şerhi için ise 2022 yılında Türkiye Yazma Eserler Kurumu tarafından günümüz Türkçesine transkribe edilen eser kullanılmıştır. Her iki eserde sağırlık, kulak çınlaması, kulak ağrısı, kulak yaraları, kulağa yabancı cisim girmesi gibi konularda detaylı açıklamalar yapıldığı görülmüştür. Bilgiler içinde kulak çınlamasının vücuttaki buharlarla ilişkilendirilmesi, kulağa uygulanan farklı tedavi metotları, et yemenin kulak sağlığı için bırakılması gerektiği gibi bazı ilgi çekici bulgular elde edilmiştir. Eserlerde kulak hastalıkları hakkında verilen bilgilerin büyük oranda benzer olduğu ancak bazı bölümlerde Gelibolulu Muslihuddin Mustafa Sürûrî’nin İbnü’n-Nefîs’ten daha detaylı açıklamalar yaptığı sonucuna varılmıştır. Şerhte ilave bilgilerin bulunması hem bilginin yüzyıllar içinde değişerek aktarıldığını hem de şerhin farklı kaynaklardan beslenerek oluşturulduğunu gösterir niteliktedir.

  • Open Access

    LuminaURO: A comprehensive Artificial Intelligence Driven Assistant for enhancing urological diagnostics and patient care

    by Tuncay Soylu, İbRahim Topçu, Muhammet İhSan Karaman, Esra Melis Tuzcu, Abdullah Harun Kınık, Mustafa Sacit Güneren, Zeynep Salman, Perihan Demir, Beyzanur Kaç

    Aim: This study aims to develop and validate LuminaURO, a Retrieval-Augmented Generation (RAG)-based AI Assistant specifically designed for urological healthcare, addressing the limitations of conventional Large Language Models (LLMs) in healthcare applications. Methods: We developed LuminaURO using a specialized repository of urological documents and implemented a novel pooling methodology to search multilingual documents and aggregate information for response generation. The system was evaluated using multiple similarity algorithms (OESM, Spacy, T5, and BERTScore) and expert assessment by urologists (n=3). Results: LuminaURO generates responses within 8-15 seconds from multilingual documents and enhances user interaction by providing two contextually relevant follow-up questions per query. The architecture demonstrates significant improvements in search latency, memory requirements, and similarity metrics compared to state-of-the-art approaches. Validation shows similarity scores of 0.6756, 0.7206, 0.9296, 0.9223, and 0.9183 for English responses, and 0.6686, 0.7166, 0.8119, 0.9220, 0.9315, and 0.9086 for Turkish responses. Expert evaluation by urologists revealed similarity scores of 0.9444 and 0.9408 for English and Turkish responses, respectively. Conclusion: LuminaURO successfully addresses the limitations of conventional LLM implementations in healthcare by utilizing specialized urological documents and our innovative pooling methodology for multi-language document processing. The high similarity scores across multiple evaluation metrics and strong expert validation confirm the system’s effectiveness in providing accurate and relevant urological information. Future research will focus on expanding this approach to other medical specialties, with the ultimate goal of developing LuminaHealth, a comprehensive healthcare assistant covering all medical domains.

  • Open Access

    Kırşehir Belediye Tabibi Şakir Abdullah’ın Vakayi-i Tıbbiye Mecmuasındaki (1898) “Kırşehri Sancağı’nın Topoğrafya-yı Tıbbîsidir” Başlıklı Yazı Dizisine Göre Kırşehir’de Tıp ve Sağlık

    by Arif Hüdai Köken, Zeynep Salman, Raşit Gündoğdu, İbrahim Topçu

    Amaç: Osmanlı devletinde modern anlamda ilk tıp mektebi 1827 yılında orduya hekim yetiştirmek amacıyla kurulmuş ve 1867’de kurulan Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye ile taşraya sivil hekim yetiştirilmeye başlanmıştır. Tabâbet-i Belediye İcrasına Dair Nizâmnâme’ye göre taşradaki yerleşim yerlerinde sağlık hizmetleri planlanmış ve ilk sivil hekimler taşrada görevlendirilmeye başlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, Kırşehir’de 19. yüzyıl sonlarında ve 20. yüzyıl başlarında belediye tabibi olarak görev yapmış Şakir Abdullah’ın müellifi olduğu, Türk tıp tarihi açısından önemli kabul edilen Vakayi-i Tıbbiye mecmuasında yayımlanan yazıları özelinde Kırşehir’i genelde şehir tarihi özelde sağlık tarihi açısından incelemektir. Araçlar ve Yöntem: Çalışmanın ana materyalini, Kırşehir Belediye Tabibi Şakir Abdullah’ın 1898 yılında Vakayi-i Tıbbiye’de yazdığı ‘‘Kırşehri Sancağı’nın Topoğrafya-yı Tıbbîsidir” başlıklı yazı dizisi oluşturmaktadır. Osmanlı Türkçesi ile yayımlanan mecmuanın konumuz kapsamında olan 19. senesine ait dokuz nüshasının basit transkripsiyonu yapılarak tıbbi açıdan verilen bilgiler incelenmeye alınmıştır. Bulgular: Yapılan analiz sonucunda Kırşehir’nin coğrafi ve nüfus bilgileri, hava durumu, bölgede yaşayan hayvan ve yetişen bitkileri, bu coğrafya bulunan insanların mizaçları, sahip oldukları hastalıkların neler olduğu, kaplıcaları ve temizliği gibi birçok faklı alanda bilgi tespit edilmiştir. Sonuç: Şakir Abdullah’ın Vakayi-i Tıbbiye’de 1898 yılında yayımlanan yazı dizisinde Kırşehir özelinde şehir tarihi ve sağlık tarihi açısından kıymetli bilgilere sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bilgiler ile Kırşehir’in tıp ve sağlık tarihi dönemsel olarak gündeme getirilmiş ve literatüre bu konuda önemli bir katkı sağlanmıştır.


  • Open Access

    VAKAYİ-İ TIBBİYE MECMUALARINDA BAYBURT SANCAĞI’NIN TOPOĞRAFYASI

    by Zeynep Salman, İbrahim Topçu

    Vakayi-i Tıbbiye mecmuası ilk Türkçe tıp mecmuamız olarak kabul edilmektedir. Süreli yayınlar, yayımlanmış oldukları dönemlerin inceleme ve değerlendirilmesinde birincil kaynak statüsündedirler. Bu çalışmanın amacı, Vakayi-i Tıbbiye mecmualarında Bayburt ilinin tıbbi topoğrafyasına yönelik kaleme alınan bölümün incelenmesi ve elde edilen bilgilerin değerlendirilmesidir. Çalışmada İBB Atatürk Kitaplığı’nda bulunan Vakayi-i Tıbbiye mecmuasının toplam 161 sayısının başlık taraması gerçekleştirildi. Tarama sonucunda Van, Halep, Burdur, Bayburt olmak üzere dört ile yönelik topoğrafya başlıklarının varlığı tespit edildi. Mecmuanın 103 numaralı sayısında bulunan ‘‘Bayburd sancağının topoğrafyasıdır’’ adlı başlığı incelemeye alındı. İncelenen bölümde Bayburt’a dair coğrafya, tarih, kültür, iklim, tarım, sosyal yaşam, tıp gibi çeşitli alanlarda veriler tespit edildi. Böylece Anadolu’nun kadim şehirlerinden biri olan Bayburt’un mevcut tarihi bilgilerine, Vakayi-i Tıbbiye mecmualarından elde edilen verilerle yeni katkılar sunulmaya çalışılmıştır. Çalışmada sağlık alanındaki süreli yayınların sağlık konularının yanı sıra farklı konulara hitap edecek bilgi türlerini de içerebildiği sonucuna varılmıştır.


  • Open Access

    Sultan Mahmud II's diseases and cause of death from the perspective of medical doctor’s and current medical literature

    by Hasan Sultanoğlu, İbrahim Topçu, Raşit Gündoğdu, Zeynep Salman

    The illness of Sultan Mahmud II, the 30th Sultan of the Ottoman Empire and the 109th Islamic Caliph, started to be discussed after his death. In this study, the possible illnesses of Sultan Mahmud II, his illness process and death were analysed by comparing the claims and explanations made by his physicians during his illness and death. The research includes: the incomplete document of Abdülhak Molla, the chief physician of the period; the book titled Deux Annees de l’Histoire d’Orient 1839-1840 (Two Years in the East 1839-1840) written by Edmond De Cadalvene and Emile Barrault; the book titled Relation Officielle de la Maladie et de la Mort du Sultan Mahmud II (Sultan Mahmud II’s Illness and Death) by Mac Carthy and Konstantin Kara Todori. The Illness and Death of Sultan Mahmud II), published in 1841; and, three reports sent by Karl Ambros Bernard to the Austrian government on different dates based on Jakob Neuner. In the light of current medical knowledge, the above-mentioned information and documents about the sultan’s illness suggest that Sultan Mahmud II suffered from “lung cancer” and “alcohol withdrawal syndrome”. It was concluded that his death was due to sepsis developing as a result of the infection caused by the disease and the deterioration of metabolite balances in the body.