EAErcan Aras

Ercan Aras

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Ercan Aras has a total of 32 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Okul Ruh Sağlığı ve Psikososyal Yaklaşımlar

    by Bilge Sulak Akyüz, Kezban Bozan, Çağatay Akkaya, Sümeyye Bilgiz Akbayır, Ayşe Nur Katmer, Seda Erik, İsA Yücel İşGör, Halil Aslan, Özgür Erdur Baker, Melda Meliha Erbaş, et al.

    Okul, çocukların ve ergenlerin akademik, duygusalve sosyal gelişimlerinin birlikte şekillendiği önemli bir yaşam alanıdır.Öğrencilerin kendilerini güvende hissetmeleri, destekleyici ilişkiler kurmalarıve ihtiyaç duyduklarında yardıma ulaşabilmeleri, eğitim yaşantılarının temelbileşenlerindendir. Okul ruh sağlığı; psikolojik güçlüklerin anlaşılmasını,risklerin erken fark edilmesini, koruyucu kaynakların güçlendirilmesini vegereksinimlere uygun müdahalelerin planlanmasını kapsayan çok boyutlu birçalışma alanıdır. Bu alanın gelişimsel, önleyici ve destekleyici işlevlerininbirlikte değerlendirilmesi, okul ortamında sunulan psikososyal hizmetlerintemelini oluşturmaktadır. Okul Ruh Sağlığı ve Psikososyal Yaklaşımlar, okul ruhsağlığının kuramsal temelleri ile psikososyal yaklaşımları ilişkilendirerekaraştırma ve uygulama süreçlerine katkı sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Kitaptaçocukların ve ergenlerin ruh sağlığı gereksinimlerinin gelişimsel vepsikososyal bağlamları içinde anlaşılması, önleyici ve koruyucu çalışmalarıngüçlendirilmesi ve farklı sorun alanlarına yönelik müdahalelerin ele alınmasıamaçlanmaktadır. Bu doğrultuda öğrencilerin yaşadıkları güçlüklerin yanı sıra bireysel,ailesel ve sosyal kaynaklarının da gözetildiği bütüncül bir bakışbenimsenmektedir. On sekiz bölümden oluşan kitabın ilk bölümlerindeokul ruh sağlığına ilişkin kuramsal bakış, önleyici ve koruyucu yaklaşımlar,güncel sorunlar ve tehditler ile çocuk ve ergen ruh sağlığını etkileyen risklerve faktörler ele alınmaktadır. Bu çerçeve, öğrencilerin ruh sağlığını anlamayave okul ortamındaki destek gereksinimlerini değerlendirmeye yönelik ortak birzemin sunmaktadır. İzleyen bölümlerde çocuk ve ergenlerde yaygın ruhsağlığı sorunları ve müdahaleler ile kendini yaralama davranışınaodaklanılmaktadır. Tek ebeveynli depremzede ergenlerde problematik akıllıtelefon kullanımı ve yalnızlık ile özel yetenekli öğrencilerin akran zorbalığıdeneyimleri, farklı öğrenci gruplarının yaşantılarına ve gereksinimlerinedikkat çekmektedir. Bu bölümler, okul ruh sağlığı çalışmalarında öğrencilerinbireysel özelliklerinin, aile koşullarının ve yaşam deneyimlerinin birliktedeğerlendirilmesinin önemini ortaya koymaktadır. Okullarda kriz ve travma müdahaleleri ile kayıpve yas müdahalelerini ele alan bölümlerin ardından okul temelli psikososyalmüdahale programlarına ve travmaya duyarlı okul yaklaşımına yer verilmektedir.Böylece güçlüklerin anlaşılmasından destek süreçlerinin yapılandırılmasına veokul ortamının öğrencilerin gereksinimlerine duyarlı hâle getirilmesine uzananbir çerçeve oluşturulmaktadır. Okullarda kabul ve farkındalık temelliyaklaşımlar, ergenlik döneminde öz şefkatin gelişimi ve genel öz yeterliğinsosyal bilişsel kuram perspektifinden değerlendirilmesi, bireysel psikolojikkaynaklara ilişkin tartışmayı genişletmektedir. Ailelere yönelik okul temellipsikososyal müdahaleler ve öğretmenlerin psikolojik iyi oluşu ise okul ruhsağlığının öğrenciyi çevreleyen ilişkiler ve destek sistemleriyle birlikte elealınmasına katkı sağlamaktadır. Kitabın son bölümünde üniversite öğrencilerininpsikolojik yardım almaya ilişkin görüşlerine yer verilerek farklı bir eğitimkademesinde yardım alma deneyimlerine odaklanılmaktadır. Eserin uygulamaya dönük hedeflerinden biri, okulpsikolojik danışmanlarının değerlendirme, önleme ve müdahale çalışmalarınıdestekleyecek bir başvuru çerçevesi sunmaktır. Öğrencilerin gelişimselözelliklerinin gözetilmesi, okulun koşullarına uygun çalışmaların planlanmasıve öğretmenler, okul yöneticileri, aileler ile ruh sağlığı uzmanları arasındaiş birliğinin güçlendirilmesi bu hedefin önemli bileşenleridir. Kitabın, okulruh sağlığı alanında yeni araştırma sorularının geliştirilmesine ve psikososyaluygulamaların bilimsel bir çerçevede tartışılmasına da katkı sağlamasıamaçlanmaktadır. Bu eserin okul psikolojik danışmanları,öğretmenler, okul yöneticileri, ruh sağlığı uzmanları, araştırmacılar,öğrenciler ve aileler için yararlı bir kaynak olmasını; her...

  • The Mediating Role of Self-Efficacy in the Relationship Between Perceived Social Support and Motivation to Participate in Physical Activity

    by İsmail Keleş, Ercan Aras, Ramazan Cihad Yılmaz

    This study aimed to examine the mediating role of self-efficacy in the relationship between perceived social support and motivation to participate in physical activity among university students. The research was conducted with 528 students studying at a state university located in the Eastern Anatolia Region of Türkiye. Data were collected online using the Multidimensional Scale of Perceived Social Support, the General Self-Efficacy Scale, and the Motivation for Participation in Physical Activity Scale. Correlation analysis and Hayes’ PROCESS Model 4 mediation analysis were employed to analyze the data. The findings revealed that perceived social support significantly and positively predicted motivation to participate in physical activity both directly and indirectly through self-efficacy. Self-efficacy plays a partial mediating role in the effect of social support on motivation. In conclusion, it was found that the perception of social support strengthens individuals’ self-efficacy beliefs, thereby enhancing their motivation to participate in physical activity. In line with these results, it is emphasized that future studies should consider perceived social support and self-efficacy together. The results reveal that social support plays a significant role in strengthening individuals' attitudes toward physical activity. Furthermore, perceived social support increases individuals' self-efficacy beliefs, thereby enhancing their motivation to participate in physical activity.

  • Open Access

    Problematic Internet use and life satisfaction: a moderated mediation model with social appearance anxiety as mediator and impulsivity as moderator

    by Ercan Aras

    Social appearance anxiety (SAA) has been recognized as a key psychological factor that negatively impact life satisfaction. Although problematic internet use (PIU) is known to be associated with increased social appearance anxiety, the mediating and moderating mechanisms linking these variables remain insufficiently explored. The current research explores how social appearance anxiety mediates and how impulsivity moderates the association between PIU and life satisfaction. The sample consists of 437 university students between the ages of 17–25 ( M = 21.53). Data were collected using the Barratt Impulsiveness Scale-Short Form, the Problematic Internet Use Questionnaire-Short Form, the Social Appearance Anxiety Scale, and the Satisfaction with Life Scale. Pearson correlations and moderated mediation analyses were conducted using PROCESS (Model 14) macro for SPSS. Problematic internet use was found to be positively related to SAA and negatively associated to life satisfaction. SAA was statistically associated with the relationship between PIU and life satisfaction. Moreover, impulsivity moderates the indirect effect, such that individuals with low impulsivity show a stronger negative association between SAA and life satisfaction. This study highlights the complex associations among PIU, SAA, and impulsivity in relation to life satisfaction. Interventions targeting self-regulation and impulsivity may be relevant, although statistically associated conclusions cannot be drawn from the present findings.

  • ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE KARİYER KAYGISI, ALGILANAN SOSYAL DESTEK VE YAŞAM DOYUMU ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ

    by Ercan Aras, Aysel Yay

    Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin kariyer kaygısı, algılanan sosyal destek ve yaşam doyumu arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu 248’i kadın ve 105’i erkek olmak üzere 353 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Veriler uygun örnekleme yöntemiyle toplanmıştır. Veri toplamada Kariyer Kaygısı Ölçeği, Algılanan Sosyal Destek Ölçeği- Kısa Formu, Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizinde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu Analizi ile Çoklu Doğrusal Regreson Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre kariyer kaygısı alt boyutlarından aile etkisinden kaynaklanan kaygı ile algılanan sosyal destek ve yaşam doyumu arasında düşük, fakat anlamlı ve negatif ilişkiler olduğu ortaya çıkmıştır. Kariyer kaygısı alt boyutlarından meslek seçimi kaygısının yaşam doyumu üzerinde anlamlı ve negatif bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, aile etkisinden kaynaklanan kaygı, meslek seçimine yönelik kaygı ve algılanan sosyal desteğin yaşam doyumundaki değişimin yaklaşık %24’ünü açıkladığı saptanmıştır. Bu bulgular, üniversite öğrencilerinin yaşam doyumunun aile etkisinden kaynaklanan kaygı, meslek seçimine yönelik kaygı ve algılanan sosyal destek düzeyi ile yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Buna göre, aile etkisinden kaynaklanan kaygı, meslek seçimine yönelik kaygı ve algılanan sosyal desteğin yaşam doyumunun önemli yordayıcıları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları alan yazın doğrultusunda tartışılmıştır.


  • Spor Bilimlerinde Planlı Davranış Kuramı: Tutum, Öznel Norm ve Algılanan Kontrolün Rolü

    by Ercan Aras

    Sayın Editör, Derginizi uzun süredir ilgi ile takip etmekteyim. Yayın ilkeleriniz doğrultusunda yayımladığınız çalışmalar ve bilimsel seçiciliğiniz, birçok araştırmacı gibi benim için de önemli bir yol gösterici olmaktadır. Bu amaçla, derginin yayımlanma sorumluluğunu üstlenen siz değerli editörümüze, yayın ve hakem kurulunun saygıdeğer üyelerine ve nitelikli katkılarıyla literatüre değer katan tüm araştırmacılara teşekkür eder; çalışmalarınızda başarılarınızın devamını dilerim. Planlı Davranış Kuramı (PDK (Ajzen, 1985;1991), sosyal psikolojide yaygın olarak kullanılan modellerden biridir. Planlı Davranış Kuramı bireylerin belirli bir davranışı gerçekleştirme olasılığını açıklamaktadır. Planlı Davranış Kuramı, sağlıklı beslenme, sigara bırakma vb. sağlık davranışlarını; psikolojik yardım alma, akademik çalışma alışkanlıkları gibi farklı konularda etkili bir şekilde uygulanmıştır (Armitage & Conner, 2001; McEachan et al., 2011). Bunun yanı sıra, rehberlik ve psikolojik danışma alanında mesleki karar verme süreçleri (Gati & Levin, 2014), psikolojide riskli davranışların önlenmesi (Norman & Conner, 2006) ve spor bilimlerinde fiziksel aktiviteye katılım niyetlerinin incelenmesi (Downs & Hausenblas, 2005; Hagger et al., 2002) gibi alanlarda da etkili olduğu belirtilmiştir. Yapılan çalışmalar incelendiğinde, Planlı Davranış Kuramı’nın bir davranışın ortaya çıkmasında önemli bri kuramsal çerçeve sunduğunu göstermektedir. Bu açıdan PDK’nın fiziksel aktivite ve spor yapma davranışı gibi spor bilimleri ile ilişki kavramları açıklamada katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. PDK’nın üç temel kavramı bulunmaktadır: davranışa yönelik tutum, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrol (Ajzen, 1991). Öncelikle, bireyin spor yapmaya ilişkin tutumu, spor yapma davranışında beklenen sonuçlarının değerlendirilmesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Sporun sağlığa olumlu etkisi, bireyin fiziksel görünümünü iyileştirmesi ve psikolojik iyi oluşu olumlu etkilmesi gibi beklentiler bireyin spor yapma davranışına yönelik olumlu tutumları güçlendirmektedir (Downs & Hausenblas, 2005). Ancak zaman, yorgunluk veya sakatlanma riski gibi olumsuz beklentiler bireyin spor yapma tutumunu zayıflatabilir. İkinci faktör olarak, öznel normlar, bireyin spor yapma konusundaki sosyal baskı veya desteği algılamasını ifade etmektedir. Aile, arkadaşlar veya yakın çevresi tarafından bireye verilen desteğin bireylerin spor yapma niyetlerini artırabileceği söylenebilir. Özellikle genç yetişkinlerde sosyal onay ihtiyacı, spor katılımında önemli bir motivasyon kaynağıdır (Hamilton & White, 2010). Üçüncü faktör olan algılanan davranışsal kontrol, bireyin spor yapma konusundaki kaynak, beceri ve zaman yönetimi algısını kapsamaktadır. Erişilebilir spor tesisleri, uygun programlar ve yeterli beceri düzeyi, bireyin sporu düzenli olarak yapabileceğine dair inancını artırmaktadır. Araştırmalar, algılanan kontrolün yalnızca niyeti değil, doğrudan davranışı da yordayabildiğini göstermektedir (Armitage & Conner, 2001). Buna göre spor yapma davranışının, bireylerin tutumları, sosyal çevrenin etkisi (öznel normlar) ve algıladıkları kontrol düzeyleri sonucunda şekillendiği söylenebilir. Örneğin, sporun sağlığa faydalı olduğuna yönelik olumlu tutumlar, destekleyici bir sosyal çevre ve uygun zaman/olanak algısı, kişinin spora başlama ve sporu devam ettirme niyetini artırabilir (Downs & Hausenblas, 2005). Planlı davranış kuramının üç temel kavramının etkileşimi, davranışsal niyetin temel belirleyicisidir. Dolayısıyla spor yapma davranışını artırmak isteyen spor bilimi uzmanları, araştırmacıları, sağlık profesyonelleri ve toplum sağlığı girişimleri, yalnızca kuramsal bilgi sunmakla yetinmemeli; aynı zamanda olumlu tutumları desteklemeli, sosyal normları güçlendirmeli ve algılanan kontrolü yükseltecek yapısal düzenlemeler yapmalıdır. Planlı Davranış Kuramı çerçevesinde yapılacak müdahalelerin, bireylerin fiziksel aktiviteye katılımını ve bununla birlikte spor yapma davranışına yönelik olumlu tutumlarını artırabileceği düşünülmektedir. Bu nedenle, spor bilimleri alanında Planlı Davranış Kuramı’nın göz önünde bulundurarak...

  • Open Access

    Development of the Adolescents' Attitude towards Psychological Help Scale and the Adolescents' Intention to Seek Psychological Help Scale: Validity and Reliability Study

    by Ercan Aras, Adem Peker

    Objective: This study aimed to develop the Adolescents' Attitude Towards Psychological Help Scale (AATPHS) and the Adolescents' Intention to Seek Psychological Help Scale (ISPHS) in order to determine adolescents' attitudes and intentions towards seeking psychological help. Method: In this study, AFA and DFA were applied to examine the construct validity of the measurement tools. AFA was used to discover the underlying factor structure of the scale items, and the accuracy of the obtained structure was tested with DFA. Results: The total variance explained by AATPHS was found to be 60.56%, and the total variance explained by ISPHS was found to be 57.48%. A total of 600 students participated in the study for AATPHS and 684 students for ISPHS . AATPHS consists of two subscales (self-stigmatisation, social stigmatisation) and nine items. The Cronbach's alpha coefficient for AATPHS was 0.86: 0.85 for the social stigmatisation subscale and 0.73 for the self-stigmatisation subscale. ISPHS consists of three subscales problems related to negative emotions (PRNE), problems related to negative thoughts (PRNT), and personal and social development (PSD) and 22 items. The Cronbach's alpha coefficient for ISPHS was found to be 0.94; for the PRNE subscale, it was 0.91; for the PRNT subscale, it was 0.77; and for the PSD subscale, it was 0.89. According to criterion validity results, a relationship was found between AATPHS and the Attitude Scale Towards Psychological Help (ASTPH) (r = 0.71; p < 0.001) and between ISPHS and the Psychological Help-Seeking Intention Inventory (PHSII) (r = 0.71; p < 0.001). Conclusion: The research findings indicate that the AATPHS and ISPHS scales are valid and reliable measurement tools that can be used to determine attitudes and intentions toward seeking psychological help.

  • Open Access

    The Predictive Role of Exposure to Dating Violence and Self-Efficacy in Attitudes Toward Seek Psychological Help

    by Ercan Aras, Ayfer İlYas

    In this study, the predictive role of exposure to dating violence and self-efficacy on the attitude of seeking psychological help was examined. 508 students (371 female, 137 male) from a state university participated in the study. The data was collected online. This research was conducted using a correlational survey model. Dating Violence Experiences Scale, General Self-Efficacy Scale and Attitudes Towards Seeking Psychological Help Scale-Short Form were used in the study. Pearson Correlation Coefficient and Multiple Linear Regression analysis were used in data analysis. Multiple linear regression analysis revealed a significant relationship between self-efficacy and exposure to dating violence and the attitude towards seeking psychological help. According to the results of the analyses, as the level of exposure to dating violence increased, negative attitudes towards getting psychological help increased; as the level of self-efficacy increased, positive attitudes towards getting psychological help increased; and as the level of self-efficacy decreased, the risk of exposure to dating violence decreased. Accordingly, self-efficacy and exposure to dating violence were found to be significant predictors of attitudes towards seeking psychological help. The results of the study revealed the importance of self-efficacy and showed that psychological support services on campus should be improved. The research findings was discussed in line with the literature in the field.

  • Open Access

    Examining Effectiveness of the Intervention Program on the Attitude and Intention of Seeking Psychological Help in Adolescents

    by Ercan Aras, Adem Peker

    This research examined the effectiveness of a planned behavior theory-oriented psycho-educational program on adolescents' attitudes and intentions to seek psychological help. The researchers used embedded designs, one of the mixed methods designs. Participants are students at a high school in Iğdır, Turkey, in the 2020-2021 academic year. The research study group consists of 26 people, 13 in the experimental group and 13 in the control group. We used a 2x3 ANOVA model for the effectiveness of the psycho-education program. We conducted content analysis on qualitative data. The study revealed that intervention program was effective in reducing adolescents' negative attitudes towards receiving psychological help and increasing their intention to seek psychological help. In this study, qualitative data supports the quantitative findings. The results show that the theory of planned behavior-oriented psycho-education program is an effective intervention program in reducing negative attitudes towards seeking psychological help and increasing intentions to seek psychological help.

  • Open Access

    Üniversite Öğrencilerinde Yaşam Doyumunun Yordayıcıları Olarak Psikolojik Sağlamlık ve Benlik Saygısı

    by Ercan Aras

    Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin psikolojik sağlamlık ve benlik saygısı düzeylerinin yaşam doyumu ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın yöntemi olarak ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubu 285 kız ve 105 erkekten oluşmaktadır. Katılımcılardan 3’ü cinsiyetini belirtmemiştir. Araştırmaya toplamda 393 kişi katılmıştır. Katılımcıların yaşları 18 ile 55 arasında değişmektedir. Veriler çevirim içi yolla ve basit rastgele örnekleme yöntemi ile toplanmıştır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Benlik Saygısı Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veriler Pearson Korelasyon Katsayısı ve Çoklu Regresyon Analizi ile analiz edilmiştir. Bu araştırmada yaşam doyumu ile psikolojik sağlamlık ve yaşam doyumu ile benlik saygısı arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu araştırmada cinsiyete göre psikolojik sağlamlık düzeylerinin farklılaştığı ortaya çıkmıştır. Elde edilen bulgulara göre psikolojik sağlamlık ve benlik saygısının yaşam doyumunu %28 oranında açıklamaktadır. Araştırma sonuçları psikolojik sağlamlık ve benlik saygısının yaşam doyumunun pozitifi yordayıcıları olduğunu göstermektedir.


  • Open Access

    Üniversite Öğrencilerinde Beş Faktör Kişilik Özellikleri ile Akademik Erteleme Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

    by Ercan Aras

    Bu araştırmada üniversite öğrencilerinin akademik erteleme davranışları cinsiyet, sınıf düzeyi, sosyo-ekonomik düzey, internet kullanım süresi, sosyal medyayı kullanma amacı ve beş faktör kişilik özellikleri açısından incelenmiştir. Bu araştırma ilişkisel tarama yöntemi ile yürütülmüştür. Araştırma verileri 2023-2024 yılında toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu % 73.9’u kadın (303 kişi) ve % 26.1’i erkek (107 kişi) olmak üzere 410 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma verileri kişisel bilgi formu, Akademik Erteleme Ölçeği-Kısa form, Beş Faktör Kişilik Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Veriler çevirimiçi yolla toplanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Korelasyon Katsayısı ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda akademik erteleme davranışlarının cinsiyet, sınıf düzeyi ve sosyo-ekonomik düzeye göre farklılık göstermediği; internet kullanım süresi ve sosyal medyayı kullanım amacına göre farklılık gösterdiği bulunmuştur. Akademik erteleme ile beş faktör kişilik özellikleri arasında bir ilişki bulunmuştur. Dışandönüklük, yumuşakbaşlılık, özdisiplin ile akademik erteleme arasında negatif yönde, düşük ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda beş faktör kişilik özelliklerinin akademik ertelemenin %21’ini açıkladığı ortaya çıkmıştır.