Ayşegül Tuğba Hıra Selen

Amaç: Bu çalışmanın amacı, bir üniversite hastanesinde çocuk ve ergen psikiyatrisine yönlendirilen konsültasyon istemlerinin 10 yıl içindeki değişimini incelemektir.Gereç ve Yöntemler: Retrospektif dosya taraması yapılarak 2014 ve 2024 yıllarına ait 1 yıllık konsültasyon formları, yaş, cinsiyet, başvuru nedeni, hizmeti isteyen klinik, tanı, öneri gibi değişkenlere göre karşılaştırıldı.Bulgular: Konsültasyon sayısı 2014’ten 2024’e artmış; istemlerin kaynak dağılımı pediatri polikliniği ağırlığından yataklı servislere doğru kaymıştır. Bölüm bazında 2024’te çocuk endokrinoloji ve hematoloji-onkolojiden gelen istemler artmış, çocuk nöroloji, fizik tedavi rehabilitasyon (FTR), çocuk cerrahiden gelen istemler azalmıştır. Tanısal profilde, 2014’te “tanı yok” ve özgül öğrenme bozukluğu (ÖÖG) daha sık iken; 2024’te depresyon, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve otizm spektrum bozukluğu (OSB) oranlarında anlamlı artış saptanmıştır. Tedavi örüntüsü de değişmiş; 2024’te antipsikotik ve metilfenidat reçetelenmesi ile “daha önce psikiyatrik tedavi öyküsü” anlamlı olarak daha yüksekti.Sonuç: Bulgular çocukluk ve ergenlik çağında ruhsal gereksinimin arttığını ve Konsültasyon-Liyezon hizmetlerinin hastane örgütlenmesi ve klinik iş akışlarıyla birlikte evrildiğini düşündürmektedir. Çocuk sağlığı ve hastalıkları ile çocuk psikiyatri alanı arasındaki iş birliğinin artması ve karşılıklı sorunların irdelenerek çözümlenmesi çocuk hastaların tedavilerinin daha hızlı ve etkili yapılabilmesi açısından önem taşımaktadır.

Purpose: Neurotrophic pathways and hypothalamic–pituitary–adrenal (HPA) axis regulation have been implicated in autism spectrum disorder (ASD), yet peripheral findings—particularly in early childhood—remain inconsistent. We examined peripheral neurotrophic factors and HPA-axis hormones in medication-naïve young children with ASD and evaluated their associations with clinical severity. Methods: This cross-sectional study included 45 medication-naïve children with ASD (18–72 months) and 52 age-matched healthy controls. ASD diagnosis was established per DSM-5, supported by the Childhood Autism Rating Scale (CARS) and the Autism Behavior Checklist (ABC). Morning samples (08:30–09:30) were assayed for serum BDNF, GDNF, NT-3, VEGF, cortisol, and plasma ACTH. Group comparisons used ANCOVA adjusted for age, sex, and BMI-for-age z score (BAZ), with Benjamini–Hochberg false discovery rate (FDR) correction. Within-ASD associations were tested using covariate-adjusted partial Spearman correlations. Results: BDNF was significantly lower in ASD than controls and remained significant after covariate adjustment and FDR correction. No between-group differences were observed for GDNF, NT-3, VEGF, ACTH, or cortisol. Within the ASD group, lower BDNF correlated with higher CARS total scores and higher ABC relating, social and self-help, and total scores. No significant correlations were found between neurotrophic factors and ACTH/cortisol. Conclusions: In medication-naïve children with ASD aged 18–72 months, peripheral BDNF is reduced and relates to symptom severity and adaptive/social difficulties, whereas other neurotrophic factors and basal HPA-axis hormones do not differ from controls. Longitudinal studies incorporating standardized sampling and diurnal/stress-reactivity indices are needed to clarify developmental dynamics and clinical implications.

Fatma Coşkun, Ayşegül Tuğba Hira Selen, İbrahim Kılınç, Ahmet Osman Kılıç. Clin Psychopharmacol Neurosci -0001;0:. https://doi.org/10.9758/cpn.25.1323

Schizophrenia is a psychiatric disorder with a wide clinical spectrum that significantly impairs the functionality of the individual. It is less common under 18 years of age and clinical symptoms, diagnosis, treatment and follow-up processes differ from adult schizophrenia in certain aspects. This study aims to evaluate the sociodemographic and clinical characteristics of patients diagnosed with early-onset schizophrenia (EOS) and childhood-onset schizophrenia (COS). In this retrospective study, 83 children and adolescents diagnosed with schizophrenia according to DSM-5 criteria were analyzed. Sociodemographic characteristics, age at first symptom, duration of diagnosis, comorbidities and treatment processes of the patients were analyzed. The mean age at diagnosis of schizophrenia was 14.42 ± 2.46 years. The mean time between the first psychiatric symptom and the diagnosis of schizophrenia was 11.1 ± 1.56 months. The mean age of starting the first psychiatric treatment was 13.26 ± 3.10 years and the mean age of starting the most commonly used drug group, antipsychotic drugs, was 13.93 ± 2.82 years. Comorbid psychiatric disorders were common, with ADHD and intellectual disability being the most frequently observed. In addition, 19% of the patients had a history of psychiatric disorders in their mothers and 20% in their fathers. Our study highlights the delays in the diagnostic process and the prevalence of comorbid disorders by determining the sociodemographic and clinical characteristics of patients diagnosed with EOS and COS. It is emphasized that early diagnosis and intervention processes should be strengthened, individualized treatment approaches should be adopted, and long-term functionality of patients should be increased with multidisciplinary approaches.

AMAÇ: Bu çalışmada, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan küçük çocukların beslenme davranışı ve uyku sorunlarının, ebeveynlerinin depresyon ve kaygı düzeylerinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve OSB semptom şiddeti, ebeveyn kaygı ve depresyon düzeyleri ile çocukların beslenme davranışı ve uyku sorunlarına yönelik ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmanın örneklemi, 18 ay ile 60 ay arasında OSB tanısı alan 81 hasta ve 60 sağlıklı çocuk ile oluşturmuştur. OSB tanısı Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders [DSM])’e göre çocuk ve ergen psikiyatri uzmanı tarafından konulmuştur. Hasta grubundaki küçük yaş çocukların OSB semptom şiddeti, klinisyen tarafından Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ) uygulanarak değerlendirilmiştir. Çocuklarda Beslenme Davranışı Anketi (ÇBDA), Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) çalışmaya alınan çocukların ebeveynleri tarafından doldurulmuştur. BULGULAR: OSB grubunda ÇBDA içme tutkusu alt ölçeği (z = -2.87, p =0.004), ÇUAA toplam puanı (z = -3.013, p =0.003), ebeveyn BDÖ (z = -5.213, p < 0.001), ve ebeveyn BAÖ (z = 4.474, p < 0.001) toplam puanları sağlıklı kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır. OSB ve sağlıklı kontroller arasında ÇBDA diğer alt ölçek puanlarının istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Hasta grubunda, otizm belirti şiddeti ile ÇBDA alt ölçek puanları, ÇUAA, ebeveyn BDÖ ve BAÖ toplam puanları arasında bir ilişki bulunmamıştır. SONUÇ: OSB olan küçük çocukların sağlıklı çocuklara göre daha çok uyku problemi yaşantıladıkları, içeceklere yönelimlerinin daha çok olduğu ve ebeveynlerinin depresyon ve anksiyete düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma OSB tanısı ile küçük çocukların uyku sorunları, içeceklere olan yönelimleri ve ebeveynlerinin ruh sağlığı arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir.

Betül Turan, Emine Göktaş, Necati Uzun, Ayşegül Tuğba Hıra Selen, Ayşe Gül Zamani, Mahmut Selman Yıldırım. Clin Psychopharmacol Neurosci 2025;23:100-9. https://doi.org/10.9758/cpn.24.1204

Ergenlerde zorbalığa katılma ciddi psikiyatrik, sosyal ve fiziksel sonuçları olabilen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Aile ve arkadaşlarla kurulan destekleyici sosyal ilişkilerin zorbalığa katılma riskini azaltabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada; çocuk ve ergen psikiyatri polikliniğine başvuran ergenlerde akran zorbalığı sıklığı, zorbalık özellikleri ve akran zorbalığının ergenlerin algıladıkları sosyal destekle ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamıza çocuk ve ergen psikiyatri polikliniğine başvuran 12-18 yaş aralığında 100 ergen dahil edilmiştir. Ergenlerde akran zorbalığını değerlendirmek için Olweus Öğrenciler İçin Akran Zorbalığı Anketi (OÖAZ) ve algılanan sosyal desteği değerlendirmek için Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) kullanılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda ergenlerin %50’sinin akran zorbalığına katıldığı bulunmuştur. Akran zorbalığına katılan grupta ÇBASDÖ aile alt ölçek puanı anlamlı olarak daha düşük bulunurken (p=0.014), ölçek toplam ve diğer alt ölçek puanlarında gruplar arasında anlamlı farklılık bulunamamıştır. Çalışmamızın sonuçları değerlendirildiğinde akran zorbalığına katılmayanlarda algılanan aile desteğinin daha iyi olduğu görülmektedir. Bu algılan aile desteğinin akran zorbalığı sıklığını azaltabileceğini ve akran zorbalığına katılanlarda gelişebilecek olumsuz sonuçların iyileştirilmesinde etkili olabileceğini düşündürmektedir. Bu çalışmanın sonuçlarının akran zorbalığının önlenmesi, erken dönemde tanınması ve müdahalesine yönelik uygun stratejilerin geliştirilmesinde katkı sunacağı düşünülmektedir.