Kenan Karadağlı

Paraziter hastalıklar; küresel iklim değişikliği, göç hareketleri, antimikrobiyal direnç, çevresel değişimler ve artan immünsüpresif durumlarla birlikte günümüzde yeniden önem kazanan kritik sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Bu dinamik süreç, tıbbi parazitoloji alanında klasik bilgilerin ötesine geçilmesini; moleküler biyoloji, yapay zekâ destekli tanı sistemleri, yeni nesil dizileme teknolojileri ve modern klinik yaklaşımların daha etkin kullanılmasını zorunlu hale getirmiştir. Tıbbi Parazitolojide Güncel Yaklaşımlar ve Klinik Uygulamalar; gastrointestinal parazitlerden karaciğer trematodlarına, deri yerleşimli paraziter hastalıklardan sıtmaya, kene kaynaklı enfestasyonlardan hirudoterapi ve maggoterapiye kadar geniş bir yelpazede güncel bilgileri bir araya getiren kapsamlı bir başvuru kaynağıdır. Kitapta ayrıca rekombinant DNA teknolojileri, moleküler tanı yöntemleri ve yapay zekâ tabanlı uygulamalar gibi geleceğin parazitoloji pratiğini şekillendirecek yenilikçi konular da ele alınmaktadır. Alanında uzman akademisyenlerin katkılarıyla hazırlanan bu eser; tıp öğrencileri, uzmanlık öğrencileri, akademisyenler, araştırmacılar ve sağlık profesyonelleri için hem teorik hem de klinik açıdan güncel ve bilimsel bir rehber niteliği taşımaktadır. Bilimsel gelişmeler ışığında hazırlanan bu kitabın, tıbbi parazitoloji alanına katkı sağlaması ve okuyucular için yol gösterici bir kaynak olması amaçlanmıştır.

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de Sarcoptes scabiei’nin neden olduğu uyuz hastalığının yaygınlığını daha iyi anlamak, son 20 yılda scabiesin yaygınlığı ve ilişkili faktörler üzerine yapılan araştırmaları sistematik bir şekilde incelemek ve hastalığın endemik popülasyonlardaki kontrolüne yönelik halk sağlığı stratejilerine rehberlik etmektir. Çalışma ile ilgili literatür taraması uluslararası PubMed, Web of Science ve Scopus veri tabanlarında ve ulusal TR dizin veri tabanlarında Sarcoptes scabiei, scabies ve uyuz anahtar kelimeleri kullanılarak yapıldı. Dâhil etme ve dışlama ölçütlerine göre yapılan değerlendirme sonucunda 2005-2024 yılları arasında yayınlanmış toplam 18 çalışma sistematik derlemeye dahil edilerek incelenmiştir. Bu tarihler arasında ülkemizde yaşanan iki toplumsal olay scabiesin yaygınlığı üzerinde arttırıcı etki yapmıştır. Bunlardan biri, Suriye’de meydana gelen iç savaştan dolayı göç etmek zorunda kalan milyonlarca mültecinin ülkemize yerleşmesi ve diğeri de Covid-19 pandemisidir. Ayrıca araştırmacılar 2023 yılında meydana gelen ve birçok ilimizi etkileyen Kahramanmaraş depremi sonrasında da scabiesin artabileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak Türkiye’de hem salgınların etkilerini azaltmak hem de salgınların oluşmasını engellemek için ülke genelinde koruyucu çalışmaların yapılmasının gerekli olduğu kanaatine varılmıştır.

Bu çalışmanın amacı tıbbi sülüklerle ilgili ülkemizde yapılmış çalışmaların bibliyometrik incelemesini yaparak çalışmaların hangi seviyede olduğunu nicel verilerle göstermektir. Literatür veri setini oluşturmak için akademisyenler tarafından sıklıkla tercih edilen Web of Science Core Collection (WoSCC) elektronik veri tabanı kullanılmıştır. Bilimsel yayınlardan elde edilen verileri sunmak için tanımlayıcı istatistiksel teknikler kullanılmıştır. Bibliyometrik analiz için Biblioshiny (sürüm 2.0) kullanılmıştır. WOS verilerine göre 1975-2024 yılları arasında Dünya genelinde toplam 7565 tane çalışma yapılmıştır. Türkiye’de ise ilk yayının yapıldığı 1997 yılından 2024 yılına kadar toplamda 155 çalışma yapılmıştır. Bu verilere göre Dünya genelinde sülük üzerine yapılan çalışmaların sadece %2.05’i Türkiye’de yürütülmüştür. Türkiye bu çalışma sayısıyla Dünya sıralamasında 11. sırada yer almaktadır. Ayrıca çalışma sayısının son yıllarda artış eğiliminde olduğu ve en fazla çalışmanın ise 2021 yılında yapıldığı tespit edilmiştir. Bu alandaki en aktif üniversitenin 18 yayınla Fırat üniversitesi olduğu saptandı. Her ne kadar son yıllarda bu alanda yapılan çalışmaların sayısı artmış olsa da Türkiye gibi tıbbi sülüklere ev sahipliği yapan bir ülkede, bu alanda yapılan çalışmaların az olduğu ve daha fazla çalışma yapılması gerektiği kanaatine varıldı.

Leech therapy is a biotherapeutic approach that has been traditionally used for centuries and is currently being re-evaluated in modern medicine. The efficacy of this treatment is attributed to various bioactive compounds found in leech saliva, which exhibit anticoagulant, anti-inflammatory, antioxidant, and anticancer properties. It has been demonstrated that leech saliva possesses the potential to modulate inflammatory processes and apoptotic mechanisms. In this study, the therapeutic potential of the saliva of Hirudo verbana was evaluated, and its biological and pharmacological effects were comprehensively investigated. The anticancer effects, antioxidant capacity, and anti-inflammatory activity of the crude leech saliva were assessed using human umbilical vein endothelial cells and epithelial ovarian cancer cells. The chemical composition of the saliva was analyzed using gas chromatography–mass spectrometry, while the protein content was determined by the Bradford assay. Antioxidant activity was measured using the 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl radical scavenging assay, inflammatory effects were evaluated by Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay, and cell viability was determined using the 3-(4,5-dimethylthiazol-2-yl)-2,5-diphenyltetrazolium bromide assay. The findings revealed that crude leech saliva had a minimal effect on healthy cells but showed a selective effect on the viability of ovarian cancer cells. At low concentrations (3.13%), 99.16% of healthy cells remained viable, whereas this rate decreased to 89.25% in cancer cells; at high concentrations (50%), cell viability in cancer cells declined to 63.02%. Gas chromatography–mass spectrometry analysis identified compounds such as gibberellic acid and 6-[(4-methoxyphenyl)methoxy]-4,4,5,7,8-pentamethyl-3H-chromen-2-one, which demonstrated high affinity for the antiapoptotic proteins Bcl-2 and Survivin in molecular docking analyses. In conclusion, the crude leech saliva was confirmed to possess anti-inflammatory, antioxidant, and anticancer properties. However, further biochemical and clinical research is needed to elucidate the underlying mechanisms of these biological effects in greater detail.

Bu çalışmanın amacı, gelecekteki bilimsel ve klinik araştırmaların yönünü daha iyi anlayabilmek için Babesia spp. ile ilgili araştırma odaklarını ve eğilimlerini ortaya koymaktır. Babesia spp. ile ilgili makaleler, Web of Science veri tabanından sistematik olarak tarandı. VOSviewer yazılımı kullanılarak, Babesia spp. üzerine yapılan araştırmalarla ilişkilendirilen ülkeler, kurumlar, yazarlar, referanslar ve anahtar kelimeler görsel olarak analiz edildi. Bu bibliyometrik analize toplam 1805 yayın dahil edildi. Bu yayınlar, 1970 ile 2022 yılları arasında, özellikle Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere 124 farklı ülkede yayımlanmıştır. En fazla yayın yapılan yıl 2021 olmuştur. Zaman içinde insan babesiosisi ile ilgili yayınların sayısındaki artış, Babesia spp.’nin küresel olarak giderek daha fazla önem kazandığını göstermektedir. İnsan babesiosisi için etkili kontrol stratejileri belirlemek amacıyla, gelişmiş ülkelerdeki araştırmacılar ile gelişmekte olan ülkelerdeki meslektaşlar arasında iş birliği ve ortak araştırmalar teşvik edilmelidir.

This study was conducted to evaluate the relationship between toxoplasmosis and cryptogenic epilepsy (CE) by performing a meta-analysis of the results of the studies that previously discussed the relationship between Toxoplasma gondii and CE. A systematic search was first conducted using the Web of Science, PubMed, and Google Scholar databases for meta-analysis. Jamovi (Ver. 2.4.1.0) statistical analysis program was used for meta-analysis. The amount of heterogeneity was estimated using the restricted maximum-likelihood estimator. In addition to the estimation of tau², the Q-test for heterogeneity and the I² statistic are reported. The analysis was carried out using the log odds ratio as the outcome measure. A random-effects model was fitted to the data. Meta-analysis findings were presented as forest plots, and the correlation between T. gondii infection and epilepsy was demonstrated by the OR and 95% CI. Effect sizes of correlation coefficients were interpreted according to Cohen. It was seen that four studies included in the analysis were conducted in Egypt, three studies in Türkiye, and two studies in Iran (k:9). The results of the meta-analysis that included nine studies showed a pooled OR of 0.89 (95% CI 0.39 to 1.39). This OR value suggests a strong association between T. gondii infection and increased risk of CE according to the Cohen classification. There was a relationship between toxoplasmosis and increased CE. However, seroprevalence studies should be performed in larger populations to better understand the relationship between CE and T. gondii. In addition, molecular studies of how T. gondii infection affects the neurological system should be performed to interpret the relationship between toxoplasmosis and CE. FULL TEXT PDF