Sarenur Beyenal

Çocuk ihmali ve istismarı, çocuğun fiziksel ve psikososyal gelişimini olumsuz etkileyen ve dünyanın her yerinde görülebilen halk sağlığı sorunudur. Öğretmenler çocuk ihmal istismarının tespit edilmesinde ve adli bildiriminde önemli rol oynamaktadırlar. Bu çalışmada, 2008-2024 yılları arasında Türkiye’de çocuk ihmal istismar konusunda öğretmenleri kapsayan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu araştırma, tanımlayıcı nitelikte bir tarama çalışmasıdır ve bibliyometrik analiz yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Ulusal Tez Merkezi veri tabanında “öğretmen, çocuk istismarı, çocuk ihmali, istismar, ihmal, farkındalık ve bilgi düzeyi” anahtar kelimeleriyle tarama yapılmıştır. Örneklemin öğretmenler veya öğretmen adaylarından oluşması ve tezlerin açık erişimli olması, çalışmaya dahil edilme kriterleri olarak belirlenmiştir. Bu kriterlere uygun toplam 54 tez, araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Bu çalışma da tezlerin büyük çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde, nicel desende ve tanımlayıcı tipte olduğu tespit edilmiştir. Tezlerin yarısından fazlasında bir ölçüm aracı kullanılmıştır. En yaygın kullanılan ölçeğin “Çocuk İstismarı ve İhmalinin Belirti ve Risklerini Tanılama Ölçeği” olduğu belirlenmiştir. Çalışmaların büyük çoğunluğu çocuk ihmal ve istismarı konusunu bütüncül bir yaklaşımla ele alırken, daha az sayıda da olsa fiziksel, cinsel ve duygusal istismara odaklanan tezler bulunmaktadır. Çalışmaların ağırlıklı olarak okul öncesi öğretmenlerini kapsadığı tespit edilmiştir. Araştırma çocuk ihmal istismarı konusunda öğretmenler üzerinde yapılan çalışmaların önemli olduğunun altını çizmektedir. Eğitim fakültelerinin tamamında, çocuk ihmal ve istismarı konusundaki farkındalığı artırmaya yönelik çalışmalar desteklenmelidir.

Bu çalışma, engelli bir bireye sahip olan ailelerde bakım hizmetini gerçekleştiren kişilerin sosyal işlevselliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, bakım verenlerin yaşadığı aile içi ilişkiler, çalışma hayatı ve sosyal yaşamda karşılaştıkları durumları ele alarak bu sürecin bireylerin yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan görüşme tekniği kullanılmıştır. Hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile Yozgat İlinde ikamet edip engelli yakınına bakım veren 15 katılımcıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Örneklem grubu, amaçsal örneklem tekniği kullanılarak seçilmiştir. Elde edilen verilerin betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmada, bakım verenlerin sosyal işlevsellikleri; aile içi ilişkiler, sosyal çevre ve iş hayatına olan etkileri şeklinde üç ana tema altında toplanmıştır. Elde edilen bulgular; bakım verenlerin büyük bir kısmının sosyal izolasyon yaşadığı, sosyal destek mekanizmalarından yeterince faydalanamadığı ve aile içi ilişkilerinde çeşitli zorluklar yaşadığını göstermiştir. Katılımcılar, engelli bir bireye bakım vermenin fiziksel ve duygusal sağlıklarında zayıflamalara neden olduğunu, iş hayatında sorunlara yol açtığını, sosyal ilişkilerinde kısıtlamalar yaşadıklarını ve toplumsal dışlanmaya maruz kaldıklarını ifade etmişlerdir. Ayrıca, bakım yükünün getirdiği psikolojik ve ekonomik zorlukların bu bireylerin yaşam kalitesini olumsuz etkilediği ve sosyal işlevselliklerini sınırladığı tespit edilmiştir.

Çocukların bilişsel ve psikososyal yönden hazır olmadığı bir yaşta evlenmesi anlamına gelen erken evlilik kavramı birçok olumsuz sonucu içinde barındırmaktadır. Romanlar Türkiye’de erken evliliklerin yaygın olduğu toplulukların arasında yer almaktadır. Amaç: Çalışmada erken evlenen Romanların erken evlilik nedenleri, evlilik süreçleri, evliliklerinin getirdiği zorluklar, zorluklarla başa çıkma yöntemleri ve erken evliliğe dair genel görüşleri incelenmiştir. Yöntem: Çalışma nitel araştırma deseninde ve derinlemesine görüşme tekniğiyle ile yarı yapılandırılmış soru formu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu olasılıksal olmayan örneklem türünden amaçlı örneklem yöntemiyle seçilmiş 18 yetişkin kadın roman oluşturmuştur. Veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların 13-17 yaş aralığında evlendiği, 15-24 yaş aralığında ilk kez anne oldukları, yarısının okuma yazma bilmediği tespit edilmiştir. Eğitim erken evliliği önleyen önemli bir faktördür. Erken evliliğine neden olan en önemli iki risk faktörü kök ailede yaşanan huzursuzluk ve düşük eğitim seviyesidir. Sonuç: Çalışma erken evliliğin önlenmesinde eğitimin önemli bir yere sahip olduğunun altını çizmiştir. Bulgular, Romanlarda erken yaşta yapılan evliliklerin önlenmesi için gelişmiş farkındalık ve müdahale stratejilerine duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır.