Yasin Kültigin Yaman

Cultural ecosystem services (CES) play a vital role in rural well-being, yet their spatial patterns and local perceptions remain underexplored in many regions, including Türkiye. This study aims to assess the social values of CES in rural landscapes by focusing on the Şarkikaraağaç and Yenişarbademli districts of Isparta Province. Using Participatory Geographic Information Systems (PGIS) and the Social Values for Ecosystem Services (SolVES) models, we collected and analyzed spatial data from 836 community surveys, mapping 3771 CES value points. Sentinel-2A imagery and derived indices (NDVI, NDWI, SAVI, NDBI) were used to classify landscape infrastructures into green, blue, yellow, and grey categories. The results show that aesthetic and recreational services were most highly valued, followed by biodiversity, spiritual, and therapeutic values. Chi-square and Kruskal–Wallis tests revealed significant demographic and spatial variation in CES preferences, while Principal Component Analysis highlighted two key dimensions of value perception. MaxEnt-based modeling within SolVES confirmed the spatial distribution of CES with high predictive accuracy (AUC > 0.93). Our findings underscore the importance of integrating CES into sustainable land-use planning and suggest that infrastructure type and proximity to natural features significantly influence CES valuation in rural settings.

Bu çalışma, Isparta ili Şarkikaraağaç ilçesine bağlı Gedikli Köyü’nde kırsal halkın kültürel ekosistem hizmetlerine dair algılarını ve buna bağlı rekreasyonel tercihlerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Katılımcı yaklaşıma dayalı olarak geliştirilen bu araştırmada, 64 kişiye uygulanan anketten elde edilen veriler, istatistiksel ve mekânsal olarak analiz edilmiştir. Katılımcıların rekreasyonel değer atfettiği alanlar Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında yoğunluk analizine tabi tutularak mekânsal olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca SPSS yazılımı kullanılarak yapılan chi square (ki-kare) ve tek yönlü ANOVA testleri aracılığıyla, cinsiyet, yaş ve eğitim düzeyi gibi demografik değişkenlerin rekreasyonel tercihler üzerindeki etkisi belirlenmiştir. Çalışmanın bulguları, su kenarları, doğal açıklık alanlar ve yaylaların öne çıkan rekreasyonel alanlar olduğunu ortaya koymuş; mekânsal tercihler ile sosyo-demografik faktörler arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, kırsal yerleşimlerde kültürel ekosistem hizmetlerinin katılımcı yaklaşım ve yöntemler kullanılarak belirlenmesine ve planlama süreçlerine veri tabanlı analizler yardımıyla entegre edilmesine yönelik uygulamalı bir katkı sunmaktadır.