J.S. Hasen
Research Interests
J.S. Hasen has a total of 9 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Aizhan Makhanbetova
Scientific and Production Centre for Animal Husbandry and Veterinary LLP, Astana, Kazakhstan
1 shared publication - Gaukhar Moldakhmetova
Kazakh Research Institute of Livestock and Fodder Production, Almaty 050035, Kazakhstan
1 shared publication - Kaster Nurgulsim
College of Animal Science and Technology, Northwest A&F University, Yangling, China
1 shared publication N.J. Kazgaliev
1 shared publicationА.б. Маханбетова
1 shared publicationМ.б. Габбасов
1 shared publication
Latest Publications
- Open Access
- 30 March 2026
- Published by S.Seifullin Kazakh Agro Technical University in Eurasian Agrotechnical Journal
- No. 1(129),p. 90-101
Қалмақ тұқымы бұқашықтарының әртүрлі ұлпаларында анықталған полиморфты гендердің мРНҚ экспрессиясы және корреляциялық байланысы
Алғышарттар мен мақсат. Мақалада келтірілген зерттеу жұмыстары Жамбыл облысындағы «Агрофирма Туркпен» ЖШС-де өсірілетін қалмақ тұқымы бұқашықтарының әртүрлі ұлпаларындағы полиморфты гендердің мРНҚ экспрессиясы мен корреляциялық байланысын зерттеуге бағытталған. Зерттеудің мақсаты — қалмақ тұқымы бұқашықтарының әртүрлі ұлпаларында ELOVL6 және CRTC2 гендерінің экспрессия заңдылықтарын талдау, бірнуклеотидті полиморфизмдерді анықтау және олардың дене өлшемдері көрсеткіштерімен корреляциялық байланысын бағалау болып табылады. Алынған зерттеу нәтижелері етті ірі қара малын селекциялауда молекулалық-генетикалық тәсілдерді қолдану үшін ғылыми негіз бола алады.Материалдар мен әдістер. Ғылыми-зерттеу жұмыстары 2024-2025 жылдары жүргізілді. Зерттеу нысаны ретінде 12-18 айлық қалмақ тұқымды бұқашықтар алынды, ал клиникалық тұрғыдан сау 18 айлық 3 бас малдан 13 түрлі ұлпа үлгілері жиналды. Ұлпалардан жалпы РНҚ бөлініп алынып, кДНҚ синтезі жүргізілді. ELOVL6 және CRTC2 гендерінің экспрессия деңгейі real-time qPCR әдісімен анықталды.Нәтижелер. Зерттеу нәтижелері қалмақ тұқымды ірі қара малының әртүрлі ұлпаларында ELOVL6 және CRTC2 гендерінің мРНҚ экспрессиясы айқын ұлпаға тәуелді заңдылықтарға ие екенін көрсетті. CRTC2 гені негізінен энергетикалық метаболизмге белсенді қатысатын жүрек пен бауыр ұлпаларында жоғары экспрессияланса, ELOVL6 гені липидтік алмасуға қатысатын көкбауыр мен ішек ұлпаларында жоғары транскрипциялық белсенділік көрсетті.Қорытынды. Алынған деректер бұл гендердің май және энергия алмасуын реттеудегі молекулалық рөлін нақтылай отырып, оларды ет өнімділігімен байланысты перспективалы кандидат-гендер ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері ірі қара малды селекциялауда молекулалық-генетикалық тәсілдерді қолдануға ғылыми негіз бола алады.
- 30 March 2026
- Published by S.Seifullin Kazakh Agro Technical University in Eurasian Agrotechnical Journal
- No. 1(129),p. 90-101
Open AccessҚалмақ тұқымы бұқашықтарының әртүрлі ұлпаларында анықталған полиморфты гендердің мРНҚ экспрессиясы және корреляциялық байланысы
Алғышарттар мен мақсат. Мақалада келтірілген зерттеу жұмыстары Жамбыл облысындағы «Агрофирма Туркпен» ЖШС-де өсірілетін қалмақ тұқымы бұқашықтарының әртүрлі ұлпаларындағы полиморфты гендердің мРНҚ экспрессиясы мен корреляциялық байланысын зерттеуге бағытталған. Зерттеудің мақсаты — қалмақ тұқымы бұқашықтарының әртүрлі ұлпаларында ELOVL6 және CRTC2 гендерінің экспрессия заңдылықтарын талдау, бірнуклеотидті полиморфизмдерді анықтау және олардың дене өлшемдері көрсеткіштерімен корреляциялық байланысын бағалау болып табылады. Алынған зерттеу нәтижелері етті ірі қара малын селекциялауда молекулалық-генетикалық тәсілдерді қолдану үшін ғылыми негіз бола алады.Материалдар мен әдістер. Ғылыми-зерттеу жұмыстары 2024-2025 жылдары жүргізілді. Зерттеу нысаны ретінде 12-18 айлық қалмақ тұқымды бұқашықтар алынды, ал клиникалық тұрғыдан сау 18 айлық 3 бас малдан 13 түрлі ұлпа үлгілері жиналды. Ұлпалардан жалпы РНҚ бөлініп алынып, кДНҚ синтезі жүргізілді. ELOVL6 және CRTC2 гендерінің экспрессия деңгейі real-time qPCR әдісімен анықталды.Нәтижелер. Зерттеу нәтижелері қалмақ тұқымды ірі қара малының әртүрлі ұлпаларында ELOVL6 және CRTC2 гендерінің мРНҚ экспрессиясы айқын ұлпаға тәуелді заңдылықтарға ие екенін көрсетті. CRTC2 гені негізінен энергетикалық метаболизмге белсенді қатысатын жүрек пен бауыр ұлпаларында жоғары экспрессияланса, ELOVL6 гені липидтік алмасуға қатысатын көкбауыр мен ішек ұлпаларында жоғары транскрипциялық белсенділік көрсетті.Қорытынды. Алынған деректер бұл гендердің май және энергия алмасуын реттеудегі молекулалық рөлін нақтылай отырып, оларды ет өнімділігімен байланысты перспективалы кандидат-гендер ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері ірі қара малды селекциялауда молекулалық-генетикалық тәсілдерді қолдануға ғылыми негіз бола алады.
- 1 January 2025
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 74 (3) , 227-242
THE INFLUENCE OF POLYMORPHIC GENES IDENTIFIED IN KALMYK CATTLE ON BODY SIZE AND LIVE WEIGHT GAIN
Мақалада қалмақ тұқымы малынан анықталған CRTC2 және ELOVL6 гендерінің дене өлшемдері мен тірі салмағының өсуіне әсері бойынша зерттеу нәтижелері баяндалған. Зерттеу объектісі ретінде қалмақ тұқымының 18 айлық қашарлары алынды. Біздің зерттеулерімізде CRTC2 және ELOVL6 гендерінің Қалмақ тұқымының ет сапасына әсері зерттелді, CRTC2 (NM_001076250.1) гені транскрипциялық реттеуші ген, ірі қараларда 3 хромосомаларда орналасқан болып, ағзада бұлшық ет аралық май жасушаларының қалыптасуын реттеуге қатысатыны байқалса, ELOVL6(NM_001102155.1) гені ағзада май қышқылының түзілуін реттеуші ген, ірі қараларда 6 хромосомаларда орналасқан, зерттеулер ELOVL6 гені механизмнің қашарлардың май жасушаларындағы май қышқылдарының алмасуына қатысып, ет сапасының жақсаруына әсерінен тигізетіндігін көрсетті. Зерттеу жұмысының нәтижесінде, SNP зерттеу әдісі бойынша тек зерттеудің екінші кезеңінде мақсатты екі геннің (CRTC2, ELOVL6) бірі ELOVL6 генінің тізбектерінен g133528A>G мутациялық орынын байқадық, осы мутация бойынша үш генотипі AG гетерозигота, AA гомозигота және GG гомозиготаларының Қалмақ тұқымы 18 айлық қашарларының фенотиптік көрсеткіштеріне байланысында, AG гетерозиготалы генотипі жануарлардың өсіп дамуында, яғни дене салмағының артуына, дене ұзындығына, бойының биіктігінің жетілуіне, кеуде бөлігінің кеңеюіне айтарлықтай әсер ететіндігін байқадық, бұл нәтиже осы AG генотипі бар қашарларды табында іріктеп алып селекцияда қолдануға болады дегенді білдіреді
- 1 January 2025
- Published by Korkyt Ata Kyzylorda University in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
- Vol. 74 (3) , 227-242
THE INFLUENCE OF POLYMORPHIC GENES IDENTIFIED IN KALMYK CATTLE ON BODY SIZE AND LIVE WEIGHT GAIN
Мақалада қалмақ тұқымы малынан анықталған CRTC2 және ELOVL6 гендерінің дене өлшемдері мен тірі салмағының өсуіне әсері бойынша зерттеу нәтижелері баяндалған. Зерттеу объектісі ретінде қалмақ тұқымының 18 айлық қашарлары алынды. Біздің зерттеулерімізде CRTC2 және ELOVL6 гендерінің Қалмақ тұқымының ет сапасына әсері зерттелді, CRTC2 (NM_001076250.1) гені транскрипциялық реттеуші ген, ірі қараларда 3 хромосомаларда орналасқан болып, ағзада бұлшық ет аралық май жасушаларының қалыптасуын реттеуге қатысатыны байқалса, ELOVL6(NM_001102155.1) гені ағзада май қышқылының түзілуін реттеуші ген, ірі қараларда 6 хромосомаларда орналасқан, зерттеулер ELOVL6 гені механизмнің қашарлардың май жасушаларындағы май қышқылдарының алмасуына қатысып, ет сапасының жақсаруына әсерінен тигізетіндігін көрсетті. Зерттеу жұмысының нәтижесінде, SNP зерттеу әдісі бойынша тек зерттеудің екінші кезеңінде мақсатты екі геннің (CRTC2, ELOVL6) бірі ELOVL6 генінің тізбектерінен g133528A>G мутациялық орынын байқадық, осы мутация бойынша үш генотипі AG гетерозигота, AA гомозигота және GG гомозиготаларының Қалмақ тұқымы 18 айлық қашарларының фенотиптік көрсеткіштеріне байланысында, AG гетерозиготалы генотипі жануарлардың өсіп дамуында, яғни дене салмағының артуына, дене ұзындығына, бойының биіктігінің жетілуіне, кеуде бөлігінің кеңеюіне айтарлықтай әсер ететіндігін байқадық, бұл нәтиже осы AG генотипі бар қашарларды табында іріктеп алып селекцияда қолдануға болады дегенді білдіреді