ATA. V. Tanzharikova

A. V. Tanzharikova

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


A. V. Tanzharikova has a total of 11 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    POETICS OF NATIONAL IDENTITY: HISTORICAL MEMORY AND SPIRITUAL TRANSFORMATION IN THE WORKS OF A. ALAKANULY

    by S.K. Syzdykov, A.V. Tanzharikova

    The article analyzes national spirit, historical consciousness, and personal transformation in contemporary Kazakh prose through the archetypal structures and artistic system of A. Alakanyly’s short stories «Ter tamǵan zher» and «Aýyl». The study aims to determine the conceptual foundations of the writer’s poetics by applying artistic-aesthetic and literary-theoretical analysis to themes of national existence, historical memory, and spiritual renewal. The research focuses on the dialectics of historical time and subjective consciousness, the archetypal correlation between national memory and spatial imagery, and the artistic representation of tradition and transformation. Particular attention is given to the unity of space and time, the symbolic system, and psychological characterization as key mechanisms for reconstructing national identity and reviving historical awareness. Methodologically, the study employs structural, semantic, and poetic analysis. Archetypal analysis reveals the symbolic interconnection between memory and space, while the chronotopic approach clarifies the artistic function of temporal and spatial categories. Symbolic interpretation and psychological-poetic portraiture are used to examine the character’s inner evolution. The findings demonstrate that in «Ter tamǵan zher» and «Aýyl» the interaction of historical time and subjective consciousness, existential tension, and spiritual rebirth is conveyed through a coherent symbolic and chronotopic structure. The article proposes a methodological model for exploring national identity through literary texts and advances the study of national poetics, the national spirit, and historical consciousness in contemporary Kazakh prose.

  • Open Access

    EDEBÎ ESERLERİ ÖĞRETİRKEN SANAL TUR OLUŞTURMA İŞLEMLERİ VE YÖNTEMDEKİ ESNEK BECERİLER

    by Nursaule Kilişbekova, Gülda Çetindağ Süme, Alua Tançarikova

    Esnek beceriler (soft skills); edebiyat derslerinde iletişim ve düzenleyici evrensel öğrenme eylemlerini geliştirmeye, sanal turlar kullanarak çalışabilmeye, bilişim okuryazarlığı yeteneği kazandırmaya, bilgiyle farklı şekillerde çalışabilme gücünü artırmaya ve ХХІ. yüzyıl becerilerinin temelini oluşturan eleştirel düşünme kabiliyetini desteklemeye yönelik önemli bir araç olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda makalede, öğrencilerin edebiyat derslerinde esnek becerileri (soft skills) geliştirmeleri amacıyla sanal ve interaktif çapraz platform turlarının oluşturulması ve bunların ders öğretiminde kullanılma koşulları ele alınmaktadır. Öğrencilerde yetkinliğin geniş bir yelpazesi, her şeyden önce esnek becerileri geliştirmeyi amaçlayarak öğretim stratejilerine, didaktik yöntemlere, sanal ve etkileşimli çapraz platform turlarının oluşturulmasına dayanmaktadır. Önerdiğimiz pedagojik modelin süreçsel bloğu; edebiyat derslerinde öğrencilerin yetkinlik becerilerini geliştirme, kitap okuma ilgisini artırma, edebî analiz görevlerinin modern örneğini oluşturma adımlarının sırasını aşamalı ve dinamik bir süreç olarak ifade etmektedir. Söz konusu adımlar; edebiyat derslerinde edebî eserleri öğretmenin çağdaş uygulamalarını inceleme; evrensel öğrenme faaliyetlerini, esnek becerileri, bilgi ile çalışma becerilerini geliştirmeye yönelik analiz ve didaktik teknolojilerin entegrasyonu temelinde öğrencilerin esnek becerilerini geliştirme, edebî eserleri analiz etme yöntemlerini öğrenme ve öğrenme becerilerini geliştirme gibi aşamaları kapsamaktadır. Geliştirilen edebiyat derslerinde sanal turlar oluşturma modelindeki temel kavram, “esnek beceriler” (soft skills) kavramıdır ve çalışmada bunun eğitim sürecinde uygulanmasının gerekçesi ele alınmaktadır.

  • Open Access

    Рақымжан Отарбаев шығармаларындағы «Жан» категориясының көркем антропологиялық бейнесі

    by А. А. Айдарқызы, А.V. Tanzharykova

    Мақалада қазіргі қазақ прозасындағы «жан» категориясының көркем антропологиялық бейнесі Рахымжан Отарбаевтың әңгімелері негізінде қарастырылады. Зерттеу жұмысының өзектілігі — қазақ әдебиетіндегі адам жанының рухани тереңдігін, психологиялық астарын ұлттық дүниетаным тұрғысынан түсіндіру қажеттілігімен тығыз байланысты. Қазіргі заманда ұлттық болмысты сақтау мен рухани құндылықтарды жаңаша пайымдау мәселесі әдебиеттану ғылымының басты міндеттерінің біріне айналып отыр. Осы ретте адам жанына үңілу, оның ішкі әлемін көркемдік құралдар арқылы бейнелеу — отандық прозаның өзекті ізденіс бағытына айналған. Мақалада «жан» ұғымының көркем прозадағы берілу формалары мен мағыналық қабаттары сараланып, авторлық идея мен философиялық тұжырымдар арасындағы өзара байланыс анықталады. Зерттеу барысында Р. Отарбаев шығармашылық әдісінде романтизм, реализм, натурализм, символизм элементтері ұштасып, көркемдік-эстетикалық тұтастық қалыптасады. Оның прозасы ұлттық руханияттың терең қатпарларын ашуға бағытталған және әрбір кейіпкер — адам мен қоғам, адам мен уақыт, адам мен сенім арасындағы байланыстың символдық өкілі ретінде көрінеді. Мақалада «Жасырынбақ», «Американың ұлттық байлығы», «Аспандағы ақ көбелектер», «Торшақыз бен тотықұс», «Тоқтышақ», «Алтын» атты әңгімелер талданып, олардың көркемдік құрылымында «жан» категориясының түрлі қырынан көрініс табуы зерделенеді. Әр шығармадағы кейіпкер — рухани күйзеліс, ішкі арпалыс, жалғыздық, үмітсіздік сынды өмірлік түйткілдердің адами бейнедегі көрінісі. Сонымен қатар мақалада жазушының кейіпкерлері арқылы қоғамдағы әлеуметтік әділетсіздік, адамгершілік құндылықтардың дағдарысы, ұлттық дүниетаным мен рухани ізденіс сынды мәселелер де қатар бейнеленген. Отарбаев шығармаларында қарапайым адамдардың тағдыры, күнкөріс күресі, махаббат пен жалғыздық, шынайылық пен екіжүзділік, еркіндік пен бағыныштылық секілді мәңгілік тақырыптар ұлттық дүниетаныммен байланысты өрбиді. Әр кейіпкердің жан әлемі — тұтас қоғамның, замана тынысының айнасы. Жазушы адамның жан жарасы мен ар-намысының, үміті мен түңілісінің көркем көрінісін замана шындығымен сабақтастыра бейнелеп, оқырманды ойға қалдырады. Жүргізілген зерттеу нәтижесінде қазақ прозасындағы «жан» концептісі тек психологиялық немесе поэтикалық элемент ретінде ғана емес, сонымен қатар ұлттық сананың, тарихи естіліктің, рухани құндылықтардың көркем формасы ретінде қалыптасқаны дәлелденді. Мақалада Р. Отарбаевтың көркемдік тәсілдері мен идеялық ұстанымдарының қазақ әдебиетінде «жан» категориясын түсінудегі маңыздылығы айқын көрсетіледі. Автор ұсынған тұжырымдар ұлттық әдебиеттануға жаңа әдіснамалық бағдар ұсынып, көркем антропология саласына тың үлес қосады.

  • Cognitive-receptive psychology of mythical elements in teaching the interpretation of modern Kazakh storie

    by A. Zh. Мazinova, A. V. Tanzharikova, A. D. Ibraeva, V. Ashkaroglu

    This article discusses the role of cognitive-receptive psychology in teaching the interpretation of mythical elements in modern Kazakh stories. The purpose of this study is to reveal the psychological foundations of the analysis and understanding of mythical elements in modern Kazakh stories (M. Malik “Headless Bory”, K. Tumenbay “The Voice of the dog”, A. Altai “Killer Saus”, A. Mantay “Grave flower”, E. Nurakhmet “Marriage”, N. Kabday “Saitan”) through a cognitive – receptive approach and develop an effective teaching methodology. The study is based on an integrative cognitive-receptive approach that combines the methods of cognitive poetics (analysis of frames, concepts, schemes) and receptive aesthetics (reader perception). In the process of teaching modern Kazakh stories shown in the course of the study, it is proposed to interpret the considered mythical elements (archetypes, symbols, mythologems) through the mechanisms of perception (perception) and understanding (cognition) of the reader’s consciousness. As a result of the study, the typology of mythical elements in modern Kazakh prose (zoomorphic archetypes, Earth-su mythologems, reconstructed plots) was systematized. The psychological mechanism underlying the reader’s perception of them – the cognitive dissonance between traditional cultural schemes and the author’s reproduction of them-is revealed. A practical learning methodology was proposed, consisting of stages (activation of the mythical pretexts, identification of cognitive dissonance, construction of interpretive hypotheses, reflection).

  • Open Access

    Әдебиеттегі деталь табиғаты мен қызметінің зерттелуі

    by Л.т. Амирова, А.в. Таңжарықова, Г.б. Тоқшылықова

    Бүгінгі әдебиеттану ғылымында «мәтін коды», «микрообраз», «көркемдік компонент», «стилистикалық элемент», «көркем шығарманың кілті» ретінде танылып, аталып жүрген детальді поэтикалық құрылымның маңызды бөлшегі ретінде қарастыру өзекті мәселеге айналып отыр. Сол себепті бұл мақала қазіргі қазақ әдебиеттану ғылымындағы детальдің көркемдік қызметі мен табиғатын зерттеп, зерделеу деңгейін анықтауды мақсат етеді. Осы бағытта аталған мәселені қарастырған зерттеуші ғалымдардың еңбектері хронологиялық ретпен жүйеленіп, сараланады. Зерттеу идеясы – көркем шығармада маңызды қызмет атқаратын детальдің (психологиялық тонды беретін, образ тұтастығын қалыптастыратын, мәтінді жанды әрі шынайы ететін т.б.) отандық ғылымда өз дәрежесінде зерттеліп, зерделенуіне баға беру. Авторлар деталь ұғымының теориялық негіздерін саралай отырып, оны жан-жақты қарастырған ғалымдар еңбектеріне сараптама жасап, ғылыми пайымдаулар мен байламдардың негізділігін ажыратуға талпынады. Салыстыру, талдау әдістерін пайдалана отырып, деталь теориясын әртүрлі аспектіде қарастырып, ұлттық классификациясын жасап, типологиясын берудің қажеттілігін атап көрсетеді. Соның ішінде ұлттық проза үлгілеріндегі детальдің семантикалық, құрылымдық функциясын зерттеу қажеттілігі айқындалады. Отандық ғылымдағы деталь жөніндегі зерттеу еңбектерді жүйелеп, ғылыми жаңалығы мен ерекшеліктерін ажыратып көрсетіп, жаңаша қырынан қарастыру және сол арқылы детальдік сипаттардың зерделенуі негізінде ұлттық поэтиканың өзгешелігін тануға негіз қалануы жұмыстың теориялық маңыздылығын құраса, қол жеткізген нәтижелердің көркем шығарманы талдауда ізденушілер мен зерттеушілер үшін нақты бағыт-бағдар беріп, қаламгерлердің көркемдік шеберлігін түсініп-танытуда септігін тигізуі практикалық маңыздылығын айқындайды.

  • Open Access

    Poetics of the novel “Izgutty Batyr” by B. Zhumabayuly

    by А Mursal, A.V. Tanzharikova, Zh.T. Saltakova

    The article is devoted to the analysis of the poetics of the historical novel “Izgutty Batyr” by the representative of Kazakh literature in China Bayakhmet Zhumabayuly. The study examines the images and characters of all the characters found in the work, provides information about the life and work of the writer. The proximity of the novel’s content to historical reality is proved on the basis of historical sources. In accordance with the specifics and nature of the categories of time and space, the traditions and lifestyle of the people characteristic of the depicted era are described. The work reveals the moods and thoughts of all the people depicted in the novel. On the basis of the application of various methods and techniques of studying poetics, according to literary theory, the harmonious use of artistic means in the writer’s work is determined. The article shows that the author achieves the full realization of the idea by describing the era in which he lived. The relevance of the study and introduction into scientific circulation of works on the analysis of Kazakh literature abroad as a major and urgent problem is substantiated. The main value of the work in question is the depiction of historical figures. This article is the first scientific work on the work of the writer, ethnographer Bayakhmet Zhumabayuly. It comprehensively analyzes the novel “Izgutty Batyr”, which tells about the struggle of the Kazakhs of the Altai Mountains, belonging to the Qing Empire, during the thorough settlement in the period after the 1820s. The article also analyzes some aspects of the work that make an indelible aesthetic impression on readers. Статья посвящена анализу поэтики исторического романа «Изгутты батыр» представителя казахской литературы в Китае Байахмета Жумабайулы. В исследовании рассматриваются образы, характеры всех персонажей, встречающихся в произведении, приводятся сведения о жизни и творчестве писателя. Близость содержания романа к исторической действительности доказывается на основе исторических источников. В соответствии со спецификой и природой категорий времени и пространства описываются традиции и образ жизни народа, свойственные изображаемой эпохе. В работе раскрываются настроения и мысли всех людей, изображенных в романе. На основе применения различных методов и приемов изучения поэтики согласно литературоведческой теории определяется гармоничное использование художественных средств в произведении писателя. В статье показано, что автор достигает полной реализации идеи, описывая эпоху, в которой он жил. Обосновывается актуальность изучения и введения в научный оборот трудов по анализу казахской литературы за рубежом как крупной и неотложной проблемы. Главная ценность рассматриваемого произведения заключается в изображении исторических личностей. Настоящая статья представляет собой первую научную работу о творчестве писателя, этнографа Байахмета Жумабайулы. В ней всесторонне проанализирован роман «Ізғұтты батыр», повествующий о борьбе казахов Горного Алтая, относившегося к империи Цин, в ходе основательного расселения в период после 1820-х годов. В статье также подвергнуты анализу некоторые аспекты произведения, производящие на читателей неизгладимое эстетическое впечатление. Мақалада Қытайдағы қазақ әдебиетінің өкілі Байахмет Жұмабайұлының шығармасы – «Ізғұтты батыр» тарихи романы поэтикалық тұрғыдан талданды. Зерттеу жұмысында шығармада кездесетін барлық кейіпкерлердің образы, мінез-құлқы қарастырылады. Жазушының өмірі мен шығармалары жайында мағлұмат беріледі. Романның тарихи шындыққа жақындығы тарихи деректерге сүйене отырып дәлелденеді. Уақыт пен кеңістік категориясының ерекшелігі мен табиғатына сәйкес, сол дәуірге тән халықтың дәстүрі мен өмір салты сипатталады. Жұмыста романда бейнеленген барлық адамдардың көңіл-күйі мен ойлары ашылады. Әдебиеттану теориясы бойынша поэтиканы зерттеудің әртүрлі әдістері мен тәсілдерін қолдану негізінде жазушы шығармасында көркемдік құралдарды үйлесімді...