MŞMehmet Alper Şen

Mehmet Alper Şen

*This is an algorithmically generated author record based on publicly available information.

Current Organizations / Institutes

The organizations/institutes from the scholar's latest article


Mehmet Alper Şen has a total of 4 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:


Latest Publications

  • Open Access

    Makroekonomik Perspektiften Bankacılık ve Sigortacılıkta Sistematik Riskin Analizinde Veri Madenciliği Yaklaşımları

    by Mehmet Alper Şen

    Finansal piyasalarda yalnızca portföy çeşitlendirmesiyle giderilemeyen sistematik risk, ekonominin finansmanında önemli rol üstlenen bankacılık ve sigortacılık sektörleri için yapısal bir tehdittir. Faiz oranları, enflasyon, döviz kurları ve ekonomik büyüme gibi makroekonomik göstergelerdeki beklenmedik dalgalanmalar; yüksek kaldıraçla çalışan bankaların ve geniş yatırım portföylerini yöneten sigorta şirketlerinin bilançolarını eşzamanlı olarak ciddi şekilde etkileyebilmektedir. Günümüzde finansal verilerin giderek artan hacmi ve piyasa dinamiklerinin karmaşık ve doğrusal olmayan yapısı, bu makroekonomik şokların asimetrik etkilerini ölçmede geleneksel ekonometrik modellerin yetersiz kalabilmesine neden olabilmektedir. Bu ihtiyaca yönelik olarak bölümde, her iki sektörün maruz kaldığı sistematik riskin analizinde veri madenciliği ve makine öğrenmesi yaklaşımlarının sunduğu çözümleri kavramsal bir çerçevede ele alınmaktadır. Çalışmada öncelikle sistematik riskin teorik altyapısı ve temel makroekonomik belirleyicileri açıklanmış, ardından finansal kurumların bu risklere olan duyarlılıkları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Devamında; Karar Ağaçları, Random Forest, Destek Vektör Makineleri, Yapay Sinir Ağları ve Gradient Boosting (XGBoost, LightGBM) gibi algoritmaların temel özelliklerine değinilerek, bu yöntemlerin sektörel kullanımları tartışılmıştır. Kriz dönemlerindeki olası şokların önceden tespit edilebilmesi için politika yapıcıların ve düzenleyici otoritelerin makroihtiyati denetim ve stres testi süreçlerine veri odaklı algoritmik erken uyarı modellerini entegre etmelerinin önemi vurgulanmaktadır. Ayrıca, yüksek tahmin performansına sahip bu modellerin ortaya çıkardığı kara kutu sorununa yönelik olarak Açıklanabilir Yapay Zekâ (XAI) yaklaşımlarına ve haber metinleri gibi yapılandırılmamış verilerin karar süreçlerine dâhil edilmesine yönelik gelecekte yapılabilecek çalışmalarda bu verilerin kullanılabileceği belirtilmiştir.

  • Open Access

    Ekonomik Büyüme Dinamikleri: BRICS-T

    by Mehmet Alper Şen

    Küresel ölçekte yaşanan ekonomik dönüşümler, yükselen ekonomilere ilişkin büyüme analizlerini son yıllarda giderek daha önemli bir araştırma alanı hâline getirmiştir. Bu kapsamda, BRICS ülkeleri ile Türkiye’nin (BRICS-T) 1993-2023 dönemindeki ekonomik performansı, küresel ekonomik gelişmeler bağlamında incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı; ticari açıklık, insani gelişmişlik, iktisadi hoşnutsuzluk ve demokrasi değişkenlerinin ekonomik büyüme üzerindeki kısa ve uzun dönemli etkileri ile nedensellik ilişkilerini ampirik olarak incelemektir. Küreselleşme süreciyle artan ekonomik entegrasyon ve ülkeler arasındaki yapısal farklılıklar dikkate alınarak, analizde yatay kesit bağımlılığı ve eğim heterojenliğini gözeten ikinci nesil panel veri yöntemleri (CS-ARDL) kullanılmıştır. Elde edilen uzun dönem katsayıların sağlamlığı FMOLS ve DOLS tahmincileri ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkileri ise Dumitrescu-Hurlin panel nedensellik analizi ile incelenmiştir. Uzun dönemli tahmin sonuçları, BRICS-T ülkelerinde ekonomik büyümeyi belirleyen en önemli faktörün insani gelişmişlik olduğunu göstermektedir. Eğitim ve sağlık yatırımları yoluyla beşerî sermayede sağlanan artışların, ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkiler oluşturduğu belirlenmiştir. Ayrıca ticari açıklık ve kontrol değişkeni olarak modele dâhil edilen enerji tüketiminin de büyümeyi desteklediği saptanmıştır. Buna karşılık, demokrasinin hem kısa hem de uzun dönemde ekonomik büyüme üzerinde negatif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. İktisadi hoşnutsuzluk endeksinin ise uzun dönemde büyüme performansını olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Nedensellik analizi bulgularına göre; insani gelişmişlik, ticari açıklık ve enerji tüketimi ile ekonomik büyüme arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi mevcuttur. Öte yandan, demokrasi ve iktisadi hoşnutsuzluktan ekonomik büyümeye doğru anlamlı bir nedenselliğe rastlanmamıştır. Buna karşılık, ekonomik büyümeden bu iki değişkene doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, ekonomik büyümenin yalnızca nicel artışlarla değil, aynı zamanda beşerî sermaye, kurumsal yapı ve toplumsal refah göstergeleriyle birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

  • Open Access

    Grubel-Lloyd Endeksi ile Endüstri-İçi Ticaret Analizi: Savunma ve Havacılık Sanayii Sektörü Türkiye Örneği

    by Mehmet Alper Şen, Mahmut Masca

    Bu çalışma, Türk savunma ve havacılık sanayiinin 2012-2023 yılları arasındaki dış ticaret yapısını, sektörel derinliğini ve küresel pazardaki stratejik dönüşümünü Grubel-Lloyd (GL) Endeksi kullanarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Sanayileşme süreçleri ve üretim teknolojilerindeki ilerlemelerle birlikte uluslararası ticaret teorileri; geleneksel faktör donanımlarından, ölçek ekonomileri, teknolojik yenilikler ve ürün farklılaşmasına odaklanan endüstri içi ticaret modellerine evrilmiştir. Bu çerçevede, Türkiye’nin son yıllarda milli güvenlik stratejileri ve savunma ilkeleriyle şekillenen sektörel yapısı, yerli üretim kapasitesi ve teknolojik bağımsızlık hedefleri doğrultusunda kapsamlı bir ampirik incelemeye tabi tutulmuştur. Araştırmada, Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği (SASAD) tarafından her yıl düzenli yayımlanan resmi performans raporları, mali tablolar ve gümrük tarifesi istatistikleri temel veri seti olarak kullanılmıştır.Yapılan hesaplamalar, sektörün 2012-2020 döneminde %90’ın üzerinde seyreden oldukça yüksek bir Grubel-Lloyd endeks değerine sahip olduğunu göstermektedir. Bu bulgu, söz konusu yıllarda sanayinin küresel tedarik zincirlerine ileri derecede entegre olduğunu ve karşılıklı bileşen değişimine dayalı yoğun bir ticaret yapısı sergilediğini kanıtlamaktadır. Ancak 2021 yılından itibaren endeks değerinin sistematik bir düşüş eğilimine girerek 2023 yılında %74,67 seviyesine gerilediği tespit edilmiştir. İktisat literatüründe genellikle endüstri içi ticaretin zayıflaması olarak yorumlanabilecek bu düşüş, Türk savunma sanayii özelinde niteliksel bir başarıyı ve yapısal dönüşümü temsil etmektedir. Zira bu değişim, ithalata dayalı modelden, özgün yerli platformların, insansız sistemlerin ve kritik bileşenlerin yüksek katma değerle ihraç edildiği uzmanlaşmış bir modele geçildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, Türkiye’nin savunma ve havacılık sanayiinde dış bağımlılığı azaltma ve teknolojik millileşme politikalarının dış ticaret dengesi üzerinde olumlu sonuçlar doğurduğu gözlemlenmiştir. Çalışma, elde edilen bu ivmenin korunması için Ar-Ge yatırımlarının artırılması ve pazar çeşitlendirmesine gidilmesi yönünde stratejik öneriler sunmaktadır.

  • Open Access

    Does E-Waste Recycling Promote Environmental Quality in the EU? E-Waste Policy-Oriented Empirical Analysis for SDGs 12 and 13

    by Ender Baykut, Serkan Göksu, Abdullah Akcanlı, Mehmet Alper Şen

    This study tackles the issue using an innovative, multidimensional approach that considers economic indicators and the e-waste problem triggered by technological developments, while evaluating environmental sustainability. The original contribution lies in being the first study to examine e-waste recycling rates through the lens of the “load capacity curve hypothesis” (LCCh). Empirical scrutiny of the top 10 European Union (EU) countries that generated the highest e-waste from 2007 to 2022 verified the validity of the LCCh. The “Environmental Kuznets Curve Hypothesis” (EKCh) is confirmed for Carbon dioxide (CO2) emissions, but not Ecological Footprint (EF). Moreover, in lieu of e-waste density, elevated e-waste e-recycling rates have been shown to enhance the ecological structure. Empirical evidence suggests that prolonged use of e-devices, along with reduced waste and increased recycling rates, is essential for improving environmental quality.