Zh. Darkenbayeva
Current Organizations / Institutes
The organizations/institutes from the scholar's latest article
Zh. Darkenbayeva has a total of 9 co-authors. Here are the top co-authors by number of shared publications:
- Alfiya Omurzakova
Department of Kazakh and Russian Languages, Institute of Project Management, Satbayev University (K. Satbayev Kazakh National Technical Research University), Almaty, Kazakhstan
2 shared publications A. Omirzakova
Kanysh Satpayev Kazakh National Research Technical University
1 shared publicationА. К. Омирзакова
Казахский национальный исследовательский технический университет имени Каныш Сатпаева
1 shared publicationА. К. Өмірзақова
Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университет
1 shared publicationЖ. К. Даркенбаева
Казахский университет международных отношений и мировых языков имени Абылай хана
1 shared publicationЖ. Қ. Дәркенбаева
Абылай хан атындағы Қазақ Халықаралық Қатынастар және Әлем Тілдері Университет
1 shared publication
Latest Publications
- Open Access
- 18 July 2026
- Published by A.Baitursynuly Institute of Linguistics in Tiltanym
- No. 2,p. 211-222
Cognitive Mechanisms of Language Interference
This article examines the phenomenon of interference in the language use of Russian-speaking students of Kazakh ethnicity who study Kazakh as a second language. The study is based on oral and written assignments produced by students whose native language is Kazakh. However, they received their secondary education in Russian and predominantly use Russian in educational, social, and information environments. The participants use Kazakh within a limited functional domain, mainly in family communication, during Kazakh language classes, and in everyday situations. The article views interference not as a linguistic error or deviation from the norm, but as a natural mechanism of cognitive adaptation in bilingual consciousness and as a result of the interaction between the semantic and conceptual systems of two languages. The study analyzes the role of such cognitive mechanisms as associative transfer, metaphorical calquing, conceptual dominance, and frame shifting in the formation of interference patterns. The research employed cognitive-interpretative, discourse, comparative, and pragmatic methods of analysis. The findings indicate that interference among the students in this group manifests primarily at the lexical-semantic, syntactic, and pragmatic levels. The results demonstrate that interference is a natural cognitive process activated during the formation of a new linguistic worldview in bilingual individuals. In addition, the study revealed a tendency toward the stabilization of interference patterns in both oral and written language use. Such a phenomenon may lead to a decline in the active use of the cultural and conceptual content, phraseological resources, and natural usage patterns of the Kazakh language, thereby increasing the risk of language attrition. Therefore, interference should be regarded not only as an error requiring correction but also as an important indicator of the cognitive development of individuals learning Kazakh.
- 18 July 2026
- Published by A.Baitursynuly Institute of Linguistics in Tiltanym
- No. 2,p. 211-222
Open AccessCognitive Mechanisms of Language Interference
This article examines the phenomenon of interference in the language use of Russian-speaking students of Kazakh ethnicity who study Kazakh as a second language. The study is based on oral and written assignments produced by students whose native language is Kazakh. However, they received their secondary education in Russian and predominantly use Russian in educational, social, and information environments. The participants use Kazakh within a limited functional domain, mainly in family communication, during Kazakh language classes, and in everyday situations. The article views interference not as a linguistic error or deviation from the norm, but as a natural mechanism of cognitive adaptation in bilingual consciousness and as a result of the interaction between the semantic and conceptual systems of two languages. The study analyzes the role of such cognitive mechanisms as associative transfer, metaphorical calquing, conceptual dominance, and frame shifting in the formation of interference patterns. The research employed cognitive-interpretative, discourse, comparative, and pragmatic methods of analysis. The findings indicate that interference among the students in this group manifests primarily at the lexical-semantic, syntactic, and pragmatic levels. The results demonstrate that interference is a natural cognitive process activated during the formation of a new linguistic worldview in bilingual individuals. In addition, the study revealed a tendency toward the stabilization of interference patterns in both oral and written language use. Such a phenomenon may lead to a decline in the active use of the cultural and conceptual content, phraseological resources, and natural usage patterns of the Kazakh language, thereby increasing the risk of language attrition. Therefore, interference should be regarded not only as an error requiring correction but also as an important indicator of the cognitive development of individuals learning Kazakh.
- Open Access
- 28 March 2026
- Published by Non-profit Limited Company "Kokshetau University named after Sh. Ualikhanov" in Bulletin of Shokan Ualikhanov Kokshetau University. Philological Series
- No. 1
ТІЛДІК АТТРИЦИЯ: ЖАРТЫЛАЙ ДОМИНАНТТЫ БИЛИНГВИЗМ ЖАҒДАЙЫНДА ОРЫС ТІЛДІ ҚАЗАҚТАРДЫҢ ЖҮЙЕЛІ ҚАТЕЛЕРІНДЕГІ КӨРІНІСІ
Қазақстандағы тілдік жағдай тарихи және әлеуметтік-саяси факторлардың ықпалымен қалыптасты. Соның нәтижесінде елімізде қазақ-орыс қостілділігі қалыптасты. Бұл қостілділік көбіне жартылай доминантты сипатқа ие. Осындай жағдайда қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретінде қоғамдағы қызметі өзекті мәселе болып отыр. Өйткені қазақ тілі заң жүзінде мемлекеттік мәртебеге ие болғанымен, күнделікті қарым-қатынастың көптеген салаларында әлі де толық қолданылып жүрген жоқ. Бұл жағдай орыс тілді қазақ жастарының арасында ана тілінің әлсіреуіне алып келуі мүмкін. Қазіргі тілдік ортада тілдік аттриция құбылысы барған сайын айқынырақ байқалады. Әсіресе орыс тілінде білім алып, сол тілде сөйлейтін қазақ жастары арасында қазақ тілінің қолданысы шектеліп бара жатыр. Бұл үрдіс олардың сөйлеу тілінде түрлі ауытқулардың пайда болуына әсер етеді. Мақала Қазақстандағы жартылай доминантты қазақ-орыс қостілділігі жағдайында қазақ тілінде орын алатын тілдік аттриция мәселесін қарастырады. Зерттеудің басты мақсаты – орыс тілді қазақ жастарының сөйлеуінде кездесетін тұрақты тілдік ауытқулары анықтау. Сонымен қатар бұл ауытқуларды интерференциялық қателерден ажыратып, олардың тілдік аттрицияның көрінісі екенін ажырату көзделді. Зерттеу материалы ретінде университеттің орыс топтарында білім алып жүрген қазақ студенттерінің ауызша және жазбаша жұмыстары алынды. Материалды талдау барысында лингвистикалық қателерді талдау әдісі, салыстырмалы және сандық-сапалық тәсілдер пайдаланылды. Зерттеу нәтижелері сын есімдердің сөзжасам жүйесінде қателер жиі қайталанатынын көрсетті. Бұл қателер кездейсоқ емес, белгілі бір жүйеге бағынады. Көп жағдайда мұндай ауытқулар студенттерде лексикалық, лексика-деривациялық және деривациялық құзыреттіліктің жеткілікті деңгейде қалыптаспағанымен байланысты. Сонымен қатар зерттеу барысында студенттер нормативті тұлғаларды тануда және дұрыс таңдауда қиналатындығы, сөзжасам үлгілерін қолдану көбіне автоматты түрде жүзеге аспайтындығы байқалды. Зерттеу қорытындылары анықталған тілдік қателерді кездейсоқ құбылыс деп қарастыруға болмайтынын көрсетті. Бұл қателер интерференциямен ғана шектелмейді. Олар жартылай доминантты билингвизм жағдайында қазақ тілінің функционалдық қолданысының тарылуымен тікелей байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, байқалған ауытқулар тілдік аттрицияның жүйелі көрінісі деп танимыз. Мақала нәтижелері қостілділік жағдайында «ана тілінің иесі» деген ұғымға жаңаша қарауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар зерттеу қазақ тілі материалы негізінде тілдік аттриция теориясын нақтылауға белгілі бір деңгейде үлес қосады.
- 28 March 2026
- Published by Non-profit Limited Company "Kokshetau University named after Sh. Ualikhanov" in Bulletin of Shokan Ualikhanov Kokshetau University. Philological Series
- No. 1
Open AccessТІЛДІК АТТРИЦИЯ: ЖАРТЫЛАЙ ДОМИНАНТТЫ БИЛИНГВИЗМ ЖАҒДАЙЫНДА ОРЫС ТІЛДІ ҚАЗАҚТАРДЫҢ ЖҮЙЕЛІ ҚАТЕЛЕРІНДЕГІ КӨРІНІСІ
Қазақстандағы тілдік жағдай тарихи және әлеуметтік-саяси факторлардың ықпалымен қалыптасты. Соның нәтижесінде елімізде қазақ-орыс қостілділігі қалыптасты. Бұл қостілділік көбіне жартылай доминантты сипатқа ие. Осындай жағдайда қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретінде қоғамдағы қызметі өзекті мәселе болып отыр. Өйткені қазақ тілі заң жүзінде мемлекеттік мәртебеге ие болғанымен, күнделікті қарым-қатынастың көптеген салаларында әлі де толық қолданылып жүрген жоқ. Бұл жағдай орыс тілді қазақ жастарының арасында ана тілінің әлсіреуіне алып келуі мүмкін. Қазіргі тілдік ортада тілдік аттриция құбылысы барған сайын айқынырақ байқалады. Әсіресе орыс тілінде білім алып, сол тілде сөйлейтін қазақ жастары арасында қазақ тілінің қолданысы шектеліп бара жатыр. Бұл үрдіс олардың сөйлеу тілінде түрлі ауытқулардың пайда болуына әсер етеді. Мақала Қазақстандағы жартылай доминантты қазақ-орыс қостілділігі жағдайында қазақ тілінде орын алатын тілдік аттриция мәселесін қарастырады. Зерттеудің басты мақсаты – орыс тілді қазақ жастарының сөйлеуінде кездесетін тұрақты тілдік ауытқулары анықтау. Сонымен қатар бұл ауытқуларды интерференциялық қателерден ажыратып, олардың тілдік аттрицияның көрінісі екенін ажырату көзделді. Зерттеу материалы ретінде университеттің орыс топтарында білім алып жүрген қазақ студенттерінің ауызша және жазбаша жұмыстары алынды. Материалды талдау барысында лингвистикалық қателерді талдау әдісі, салыстырмалы және сандық-сапалық тәсілдер пайдаланылды. Зерттеу нәтижелері сын есімдердің сөзжасам жүйесінде қателер жиі қайталанатынын көрсетті. Бұл қателер кездейсоқ емес, белгілі бір жүйеге бағынады. Көп жағдайда мұндай ауытқулар студенттерде лексикалық, лексика-деривациялық және деривациялық құзыреттіліктің жеткілікті деңгейде қалыптаспағанымен байланысты. Сонымен қатар зерттеу барысында студенттер нормативті тұлғаларды тануда және дұрыс таңдауда қиналатындығы, сөзжасам үлгілерін қолдану көбіне автоматты түрде жүзеге аспайтындығы байқалды. Зерттеу қорытындылары анықталған тілдік қателерді кездейсоқ құбылыс деп қарастыруға болмайтынын көрсетті. Бұл қателер интерференциямен ғана шектелмейді. Олар жартылай доминантты билингвизм жағдайында қазақ тілінің функционалдық қолданысының тарылуымен тікелей байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, байқалған ауытқулар тілдік аттрицияның жүйелі көрінісі деп танимыз. Мақала нәтижелері қостілділік жағдайында «ана тілінің иесі» деген ұғымға жаңаша қарауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар зерттеу қазақ тілі материалы негізінде тілдік аттриция теориясын нақтылауға белгілі бір деңгейде үлес қосады.