Ayaşlı Şaʿbān Şifāʾī'nin Tedbīrü'l-Mevlūd Adlı Eserinin Derkenarları Üzerine Bir Analiz
Open Access
- 23 January 2026
- journal article
- Published by Mersin Universitesi Tip Fakultesi Lokman Hekim Tip Tarihi ve Folklorik Tip Dergisi in Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi
- Vol. 16 (1) , 79-94
Abstract
Amaç: Şaʿbān Şifāʾī'nin ünlü eseri Tedbīrü'l-Mevlūd'ün derkenarları analiz edilerek kullanım amaçları, içeriği, günümüz dipnotları ile bağlantısı gibi konuların ortaya konulması amacıyla bu araştırma planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tedbīrü'l-Mevlūd'ün Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, Mihrişah Sultan Koleksiyonu'nda yer alan 344/308389 numaralı müellif hattı çalışmada kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, Atar tarafından 2025 yılında tamamlanmış olan doktora tez çalışmasına dayanmaktadır. Tedbīrü'l-Mevlūd'de müellife ait ana metin derkenarları kullanım amaçlarına göre gruplandırılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Tedbīrü'l-Mevlūd'de yer alan 684 derkenarın şu amaçlarla kullanıldığı saptanmıştır: 1-Varak takibi, 2-Önemli konuların kolay bulunması, 3-Metin düzeltme, 4-İlave bilgi verme. Derkenarlar en az "metin düzeltme", en fazla ilave bilgi verme amacıyla konulmuştur. İlave bilgi verilen derkenarın büyük kısmı "tıp" (%53,0) ve "terminoloji" (%21,8) ile ilgili olup çok sayıda terimin Türkçe karşılığı verilmektedir. Müellif, ana metinde olduğu gibi derkenarlarda da yararlandığı kaynaklardan bazen ayrıntılı olmak üzere söz etmektedir. Sonuç: Şaʿbān Şifāʾī'nin Türkçe terminoloji oluşturma konusunda gösterdiği çaba takdire değer olup muhtemelen kendisinden sonra gelen müellifleri de etkilemiştir. Şaʿbān Şifāʾī'nin özellikle ilave bilgi verme konusunda, derkenarları günümüz dipnot mantığına benzer şekilde çok iyi kullandığı saptanmış olup zengin derkenar içeriğinin eserin kapsamını zenginleştirerek güvenirliğini arttırdığı söylenebilir.Keywords
This publication has 2 references indexed in Scilit:
- A PORTABLE MAJLIS: ON PUBLISHING RELIABLE EDITIONS IN OTTOMAN MANUSCRIPT CULTURE2021
- ŞAHSİ BİR ARŞİV KAYNAĞI OLARAK BALIKESİRLİ RÂSİH’İN MECMUASI: İÇERİK ANALİZİ VE DERKENAR NOTLARIHİkmet-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal of Academic Literature), 2020