Anadolu’nun sirk gölleri
- 31 December 2021
- journal article
- Published by Turkish Geograpical Review in Türk Coğrafya Dergisi
- No. 78,p. 49-60
Abstract
Başta sirk gölleri olmak üzere, buzul gölleri Anadolu’daki yüksek dağlık alanların alpin kuşağındayer alan en önemli gölleri oluşturmaktadır. Anadolu’daki buzul jeomorfolojisi ve Kuvaterner buzullaşmakoşulları hakkında birçok çalışma yapılmış olmasına rağmen sirk gölleri yeterince incelenmemiştir.Bu eksiklikten dolayı bu çalışmada Anadolu’daki tüm sirk göllerinin dağılışı ve morfometriközellikleri CBS tabanlı olarak incelenmiştir. Uydu görüntüleri ve topografya haritaları üzerinden yapılanharitalama çalışmalarında 28 farklı kütle üzerinde toplam 660 adet sirk gölü tespit edilmiştir.Alansal dağılış özelliklerine göre sirk göllerinin çok büyük bir bölümü (%77) Doğu Karadeniz Dağlarıüzerinde bulunmaktadır ve bu dağlık alanlarda sirk gölü/sirk sayısı oranı (G/S oranı) %30’a ulaşmaktadır.Batı ve Orta Toroslar’da buzullaşmaya uğramış birçok kütle ve yüzlerce sirk bulunmasınarağmen sirk gölü sayısı çok azdır ve birçok kütle üzerinde hiç sirk gölü yer almamaktadır (G/S oranı0’dır). Bu durumun oluşmasında litolojik koşullar büyük etkiye sahiptir. Batı ve Orta Toroslar’da buzullaşmayauğramış kütleler karstik birimlerden oluşurken, Doğu Karadeniz Dağları karstik olmayanvolkanik ve intrusif birimlerden oluşmaktadır. Morfometrik hesaplamalara göre Anadolu’daki tümsirk göllerinin ortalama yükseklikleri 2882 metredir ve bu değer Kuvaterner buzul dönemleri kalıcıkar sınırı ölçümleri ile örtüşmektedir. Göl büyüklükleri açısından göllerin ortalama alanları 13.346m2 (0,0133 km2)’dir ve alan sınıflandırmasına göre göllerin neredeyse tamamına yakını küçük gölsınıfı içerisindedir (%99,5). Küresel grid tabanlı iklim verilerine göre sirk gölü alanlarının yıllık ortalamasıcaklığı -0,11°C, yıllık toplam yağış değeri ise 825 mm’dir.Keywords
This publication has 53 references indexed in Scilit:
- Late Quaternary glaciations of the Munzur Mountains, Eastern Anatolia, Turkey: an assessment using remote sensing and GIS techniquesQuaternary International, 2012
- Glacial lakes and glacial lake outburst flood in a Himalayan basin using remote sensing and GISNatural Hazards, 2012
- Recession of the ice cap on Mount Ağrı (Ararat), Turkey, from 1976 to 2011 and its climatic significanceJournal of Asian Earth Sciences, 2012
- Quaternary Glaciations of Turkey2011
- Equilibrium-Line Altitude (ELA)2011
- Chronology of Late Pleistocene glacier variations at the Uludağ Mountain, NW TurkeyQuaternary Science Reviews, 2010
- Paleoglacial records from Kavron Valley, NE Turkey: Field and cosmogenic exposure dating evidenceQuaternary International, 2007
- Mass balance and equilibrium-line altitudes of glaciers in high-mountain environmentsQuaternary International, 2000
- Die eiszeitliche und die gegenwärtige Vergletscherung im MittelmeerraumGeographica Helvetica, 1967
- Glaciaire et périglaciaire quaternaires et actuels dans le massif du Karagöl (Chaînes pontiques, Turquie)Journal of Alpine Research | Revue de géographie alpine, 1964